Workshop basis modern opleiden Lieke Lalieu Frank Smeenk 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 1
Opzet workshop Kennismaking (10 min) Highlights rondom competentiegericht opleiden (30 min) Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen (45 min) Centrale terugkoppeling (30 min) Take home messages (5 min) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 2
Opzet workshop Kennismaking Highlights rondom competentiegericht opleiden Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen Centrale terugkoppeling Take home messages 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 3
REGELGEVING 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 4
opleiders VWS Spelers in het veld BOLS OOR regios Colleges Specialisten Ziekenhuizen NFU/STZ/NVZ Beroepsvereniging Wetenschappelijke vereniging Capaciteitsorgaan 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 5 registratiecommissies
15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 6
Enkele cijfers Aantal medische vervolgopleidingen 34 geneeskundige specialismen 27 medisch specialismen 3 HA/Sp.Ouderengnk/Verst.geh. 4 sociaal geneeskundig specialismen 12 profielartsen Aantal AIOS (in 2012) 2101 (HA/Sp.Ouderengnk/Verst.geh.) 6584 (29 specialisten) 473 (profielartsen) Totale jaarlijkse instroom: ± 2300 (1405 spec.) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 7
Belang van regelgeving De taken van het CGS staan beschreven in artikel 11 van de Regeling. De belangrijkste taken zijn: Instellen en opheffen van specialismen en profielen Vaststellen van eisen voor de medische vervolgopleidingen in Nederland Vaststellen van eisen voor registratie en herregistratie van specialisten en profielartsen 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 8
Belang van regelgeving Garanderen goede kwaliteit van zorg Heldere eindtermen van de opleiding gedefinieerd Opleidingsplan, toetsing, voortgang Registratie Herregistratie 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 9
Systematiek regelgeving 'Wetgevende orgaan' 'Controlerend orgaan' 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 10
Systematiek - Regelgeving Kaderbesluit: CGS Specifiek besluit: CGS + Wetenschappelijke vereniging Opleidingsplan: Wetenschappelijke vereniging Lokaal opleidingsplan: Opleider + opleidingsinstelling Individueel opleidingsplan: AIOS + opleider Opleidingsschema: AIOS + opleider 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 11
Update regelgeving 2015 CGS verzoek aan alle WV en: aanpassing landelijk opleidingsplan noodzakelijk? Ontwikkelingen eigen vakgebeid: aanpassing eindtermen nodig? Nieuwe med onderwijskundige inzichten: o.a. EPAs Wens vanuit de maatschappij: meer aandacht voor niet medische compententies (voortgang CanBetter project) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 12
Kennismaking Highlights rondom competentiegericht opleiden Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen Centrale terugkoppeling Take home messages 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 13
Het nieuwe opleiden: van solo naar team 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 14
Opleidingsplan Hoe Waar Wat Lokaal opleidingsplan Wanneer Toetsen (vooral formatief) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 15
Leren in de medische opleiding anno nu Expliciete leerdoelen (7 competentiegebieden) Specifieke feedback, betere zelfsturing AIOS Borging van ontwikkeling van de AIOS Competenties voor opleiders en leden opleidersgroep Kwaliteit van de opleiding(sregio) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 16
Kennismaking Highlights rondom competentiegericht opleiden Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen Centrale terugkoppeling Take home messages 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 17
Kwaliteit = resultaat van de opleiding = aflevering van capabele specialist hoe de AIOS de opleiding waardeert hoe de opleidingsgroep het opleidingsplan daadwerkelijk vorm geeft hoe de visitatiecommissie de opleiding beoordeelt dat de doelen van de opleiding behaald worden 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 18
Maar ook. De opleiding moet goed zijn want: Het gaat om kwaliteit van zorg nu en in de toekomst Het gaat om talentvolle jonge mensen in lange opleidingstrajecten Het gaat om veel geld (hoge investering) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 19
Interne en externe kwaliteitszorg Externe kwaliteitszorg: het visitatiestelsel waarbij deskundigen uit de beroepsgroep maar vanuit een andere instelling een opleiding beoordelen op een aantal (landelijk gedefinieerde) criteria met sanctiemogelijkheid Interne kwaliteitszorg: betrouwbaar verzamelen van informatie die gebruikt wordt voor feedback en verbetering van de kwaliteit (systeem van kwaliteitszorg) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 20
DE BEDOELING Opleiden van deskundige en toekomstbestendige specialisten die patiënt georiënteerd zijn en oog hebben voor maatschappelijke ontwikkelingen 15 december 2015 Titel van de presentatie 21
Scherpbier 2.0 Wie moeten het gaan doen? Derde as Welke actoren? - AIOS - Opleidingsgroep - COC - Raad van Bestuur - Cluster - OOR 15 december 2015 Contouren Scherpbier 22
Opleiding - Domeinen - Organisatie en ontwikkeling - Leer-, werkklimaat - Professionalisering - Competentie ontwikkeling 15 december 2015 Titel van de presentatie 23
Uitwerking Scherpbier 2.0 Wat Welke is de bedoeling? rol heeft elke actor? Hoe vertaalt deze rol zich in taken die de actor zou moeten invullen op de 4 verschillende domeinen? Welke taken volgen dan uit deze rol Taken 15 december 2015 Contouren Scherpbier 2.0 24
Rollen van de actoren Actor AIOS Opleidingsgroep COC/ RvB/ Cluster OOR AIOS dragen individueel en als groep bij aan een goede opleiding en zorgen mede voor optimalisering van het opleidingsklimaat Rol Gedeelde visie tav opleiden AIOS opleiden tot bevlogen jonge professionals die: - geneeskunde state of art beoefenen, - een goede professional, communicator en life long learner worden. Continu bewaken, bevorderen van de kwaliteit en innoveren van de Geneeskundig Specialistische Vervolgopleidingen binnen de instelling Draagt de instellingsbrede visie op opleiden uit, creëert adequate voorwaarden, voert deze in concreet beleid uit en functioneert als doorzettingsmacht COC Faciliteren, borgen en vormgeven van een inhoudelijk en qua vormgeving samenhangende opleiding voor het desbetreffende specialisme Faciliteren en borgen van instellingen- en opleiding-overstijgende aspecten van opleiden
Kwaliteitsmatrix Actor Opleider en opleidingsgroep Rol: Gedeelde visie tav opleiden AIOS opleiden tot bevlogen jonge professionals die: - geneeskunde state of art beoefenen, - een goede professional, communicator en life long learner worden. Domein Taken Voorbeelden Organisatie & Ontwikkeling Leer & Werkklimaat - Visie vertalen in beleid en uitvoering - Organisatie opleidings- activiteiten - Rollen in de opleiding verdeeld - Procedure dysfunctionele collegae - Transparantie besteding opleidingsgeld -. - Eindtermen bereiken in veilig opleidingsklimaat - Supervisie, werktijden en diensten - Balans opleiding en productie - Laagdrempelig bereikbaar Professionalisering - Borging professionalisering Opleidingstaak per lid opleidingsgroep - Systeem van bijscholing afspreken Competentie- Ontwikkeling - behalen eindtermen en competenties garanderen - Afstemmen inhoud en niveau met niveau AIOS - IOP - Feedback Lokaal opleidingsplan Kwaliteitsinstrumenten Verbeterplannen Notulen opleidings- vergadering PDCA cyclus - Info beschikbaar tav opleidingsklimaat - Meetinstrumenten uitvoeren en bespreken - Opleidingsvergaderingen - Overzicht activiteiten beschikbaar - Systeem van vastleggen individueel functioneren tbv de opleiding - Lokaal Opleidingsplan voorziet in CanMeds competenties - Mogelijkheden tot profilering / verdieping - Bekwaamverklaringen -
Meetinstrumenten AIOS D-rect (Dutch Residents Educational Climate Test) Proefvisitatie, instellingsniveau EFFECT (Evaluation and feedback for effective clinical teaching) SETQ (System for Evaluation of Teaching Qualities) MCTQ (Maastricht Clincical Teaching Questionnaire) Team-Q Quickscan Exit-enquête, op basis van D-rect, eigen formulier,.. Interne audit Jaargesprekken COC Zelfevaluatie m.b.v. Kwaliteitsindicatoren 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 27
Meetinstrumenten (vervolg) Maar denk ook aan: arbeidstijden, verzuim, in-uit-doorstroomgegevens, vacatures 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 28
Kennismaking Highlights rondom competentiegericht opleiden Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen Centrale terugkoppeling Take home messages 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 29
Visitatie Beoordelen of opleiding, opleider en opleidingsinrichting voldoen aan eisen en verplichtingen van het Kaderbesluit en het Specifiek besluit, met inbegrip van het landelijk opleidingsplan. Stimulans tot continue verbetering van de opleiding 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 30
Visitatie: eigenlijk heel simpel Zeggen wat je doet Doen wat je zegt Tonen waaruit dit blijkt En dit alles: actief, meetbaar en toetsbaar omschreven 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 31
Opleidingsgroep Implementatie modernisering: nu focus op IOP en algemene competenties Alle leden groep participeren aantoonbaar in opleiding (zijn er afspraken gemaakt / vastgelegd op papier? Aandacht voor professionalisering opleidingsgroep Interne kwaliteitscyclus: cyclus van aantoonbaar continu verbeteren 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 32
Wat, waar, wanneer, wie, waarom, hoe vaak?????? 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 33
Kennismaking Highlights rondom competentiegericht opleiden Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen Centrale terugkoppeling Take home messages 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 34
Opdracht Drie tafelgroepen: 1.Opleidingsplan/IOP 2.Onderwijs/begeleiding op de werkvloer (alg. competenties) 3.Kwaliteit binnen de opleiding Per tafel een specifieke opdracht Uitkomst op schema Plenaire terugkoppeling 40 minuten 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 35
Tafel 1: opleidingsplan/iop Het individuele opleidingsplan is een document waarin de afspraken m.b.t. persoonlijke leerdoelen vastgelegd zijn die AIOS en opleider maken op basis van de ambitie, leerwensen en de voortgang van de AIOS, en maakt deel uit van het portfolio 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 36
Opzet IOP Leerdoelen Activiteiten Planning Evaluatie/Toetsing 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 37
Opdracht tafel 1 Bekijk de IOP s en selecteer hieruit goede voorbeelden. Beantwoord daarna de volgende vragen: Wat maakt een IOP tot een goed IOP? Wat kunt u ermee als opleider? Wat wilt u minimaal zien in een IOP om daarmee de dialoog met de aios aan te gaan over de ontwikkeling? Noteer uw bevindingen op het bijgeleverde A-3 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 38
Tafel 2: onderwijs/begeleiding op de werkvloer (alg comp) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 39
Waarom is opleiden hierin belangrijk? Jonge klare specialisten: Medische expertise goed Supervisie lastiger Organisatie erg lastig Financiën probleem (correlatie met burn out) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 40
Voorbeeld Praktijksituatie Activiteiten Vaardigheden/ kennis Competentie Toetsing Kosten in kaart brengen van voorgeschreven medicatie bij complexe patiënt Bespreken medicatie met apotheker Kostenplaatje maken Vergelijking kosten generiek niet generiek Juiste medicatie voorschrijven Inzicht hebben in kosten medicatie Keuzes maken op basis van kwaliteit van zorg en kosten baten-effect Medisch handelen Handelt volgens wettelijke bepalingen (MH) Verantwoorde besteding middelen (O) Korte presentatie hierover voor andere AIOS 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 41
Opdracht tafel 2 Probeer in het uitgedeelde schema zoveel mogelijk praktijksituaties te bedenken die omgezet kunnen worden in opleidingsactiviteiten m.b.t. competenties professionaliteit, maatschappelijk handelen en organisatie Tip: hou het klein en realiseerbaar! 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 42
Tafel 3: kwaliteit binnen de opleiding Overzicht: gebeurt er wat er moet gebeuren? Evalueren van resultaat van veranderingen & bijstellen (modernisering) Waardering opleidingsklimaat door AIOS Kwaliteit van de opleiders/ supervisoren Resultaat van de opleiding (kwaliteit AIOS aan einde opleiding) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 43
Opdracht tafel 3 Discussieer met elkaar over de volgende vragen: Welke instrumenten wilt u in een kwaliteitscyclus binnen uw opleiding uitzetten? Hoe bespreekt u de uitslagen van deze instrumenten? Op welke wijze zorgt u voor een gesloten PDCA cyclus? Op welke wijze legt u dit vast? Welke ondersteuning krijgt u en heeft u nodig? Noteer uw bevindingen op het bijgeleverde A-3 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 44
Kennismaking Highlights rondom competentiegericht opleiden Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen Centrale terugkoppeling Take home messages 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 45
GROEP 1: IOP 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 46
Voortgang opleiding Opleidingsschema: wanneer, welke stage Stage beschrijving: Doelen van de stage, welke ziektebeelden, vaardigheden, ingrepen en behandelingen moeten in deze stage aan bod komen IOP: Doelen gericht op de verschillende competenties, waarbij op individueel niveau gekeken wordt.
VOORBEELD 2 (4) x per jaar voortgangsgesprek (opleider + stagebegeleider) 360 graden feedback vooraf Bespreking voorafgaande periode zijn de doelen behaald? welke thema's zijn afgerond? voortgang vaardigheden? voortgang persoonlijke doelen? welke doelen blijven staan, toevoegen nieuwe doelen komende periode IOP voortdurend in ontwikkeling PORTFOLIO (bv epass)! 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 48
THEMA Bekwaamheidsniveau Analyse dyspnoe 5 Analyse hemoptoe 5 Analyse thoracale pijn 5 Analyse chronische hoest 5 Astma 5 COPD 5 Pneumonie 5 Recidiverende luchtweginfecties 4 Tuberculose 5 Thoracale oncologie 5 Interstitiële longziekten 5 Beroepsgerelateerde longziekten 4 Acute longgeneeskunde en intensive care 4 Pleurale aandoeningen 4 Longfunctie 5 Respiratoire allergie 4 Slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen 3 Mediastinale pathologie 4 Vasculaire pathologie 3
Koppeling thema s met stages
Vaardigheid Niveau 1 Inbrengen arterielijn 5 2 Flexibele bronchoscopie en gerelateerde procedures 5 3 -TBNA 5 4 -Transbronchiale/perifere longbiopten 5 5 -Broncho-alveolaire lavage 5 6 Therapeutische/ontlastende pleuradrainage 5 7 Starre bronchoscopie en gerelateerde procedures 1-2 8 Endobronchiale echografie en gerelateerde procedures 1-2 9 Endo-oesophageale echografie en gerelateerde procedures 1-2 10 Bronchoscopisch gerelateerde therapeutische interventies (laser, stentplaatsing, etc.) 11 Diagnostische pleurapunctie 5 12 Thoracoscopie met pleurodese 3-4 13 Thoracoscopie met pleurale biopten 3-4 14 Pleurabiopsie 2-3 15 Aanleggen pneumothorax 2-3 16 Klierpunctie/huidlaesie puncteren 5 17 Longpunctie 1-2 18 Ergometrie met arteriële bloedgasanalyse 4-5 19 Instellen NIPPV 4-5 20 Instellen/begeleiden van invasieve beademing 4 21 Instellen /begeleiden van niet-invasieve beademing 5 22 Instellen CPAP 3 23 Immunotherapie 3 1-2
EPA - definitie EPA s zijn professionele taken of verantwoordelijkheden die stafleden toevertrouwen aan een AIOS om met beperkte- tot geen supervisie uit te voeren zodra de AIOS de benodigde competenties heeft verkregen. 15 december 2015 Ten Cate & Scheele 2007, Ten Cate 2013, 2014 52
EPA 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 53
Voorbeeld EPA dyspnoe 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 54
EPA dyspnoe - vervolg 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 55
Wanneer is iemand bekwaam? 15 december 2015 Ten Cate & Scheele 2007, Ten Cate 2013, 2014 56
15 december 2015 Dreyfus & Dreyfus 1986; ten Cate et al 57
15 december 2015 Ten Cate & Scheele 2007, Ten Cate 2013, 2014 58
IOP Bespreken bij voortgangsgesprekken met opleider Bijvullen en aanpassen per periode AIOS houdt dit zelf bij, in portfolio Sterkte/zwakte analyse aios Samenvatting behaalde bekwaamheidsniveau s Schema vaardigheidniveau s Bijzondere wensen van de aios
IOP - aandachtspunten Wat waren de afspraken uit vorig gesprek? Zijn deze doelen behaald? Hoe kijkt de aios terug? (sterkte zwakte analyse) nieuwe afpraken/doelen, gekoppeld aan opleidingsactiviteiten, tijdspad vastleggen. (De verschillende competenties komen hierin aan bod Niet alle competenties (7) iedere periode, maar wel alle 7 in het gehele opleidingstraject. )
VOORBEELD 2 (4) x per jaar voortgangsgesprek (opleider + stagebegeleider) 360 graden feedback vooraf Bespreking voorafgaande periode zijn de doelen behaald? welke thema's zijn afgerond? voortgang vaardigheden? voortgang persoonlijke doelen? welke doelen blijven staan, toevoegen nieuwe doelen komende periode IOP voortdurend in ontwikkeling PORTFOLIO (bv epass)! 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 62
Take home messages IOP Onderscheid maken in proces en product Hulpmiddel in het vorm geven van de opleiding Maakt onderdeel uit van bestaande formulieren Groeit gedurende de opleiding Is sturingsmiddel voor AIOS en opleider: dus interactie Vergelijking: P-D-C-A cyclus SMART formuleren! Tijdspanne: maximaal 1 jaar! 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 68
GROEP 2: ONDERWIJS/BEGELEIDING OP DE WERKVLOER/ALG COMP 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 69
Algemene competenties - CanBetter Patiënt veiligheid (Clinical audit, VIM bespreking) Ouderenzorg (Serious gaming, time out procedure) Doelmatigheid (Kostenonderzoek) Medisch leiderschap (Verwonder en verbeter project) Patiënt participatie (Zelf behandeling) 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 70
VOORBEELDEN Voorzitter MDO longoncologie bespreking Voorzitter complicatie bespreking Verwonder en verbeterproject (aanvraag beleid onderzoek controle patiënten COPD en astma) AIOS laten deelnemen aan ziekenhuis commissies AIOS uitnodigen bij staf vergaderingen Video registratie Pilot aios beoordeling door patiënten 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 71
Take home messages Check je eigen opleidingsplan op welke wijze de deelcompetenties zijn uitgewerkt Ga na hoe deelcompetenties in de dagelijkse praktijk tot uitdrukking komen Ga na welk middel (stage/opdracht/praktijksituatie etc.) geschikt is om de betreffende competentie te verwerven of te verbeteren Ga na welke toets geschikt is Bekijk de site http://knmg.artsennet.nl/opleiding-en- Registratie/Modern-opleiden.htm. Hierop vindt u veel praktische tips 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 72
GROEP 3: KWALITEIT BINNEN DE OPLEIDING 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 73
VOORBEELD Catharinaziekenhuis COC Interne audit Tevredenheidsonderzoek D-rect MCTQ Terugkoppeling naar opleidingsgroep Verbeterplan door opleidingsgroep met aios. Toetsing bij volgend evaluatie moment Regionaal OORZON Regionaal COC voorzittersoverleg Regionaal visiteren 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 74
Kwaliteitscyclus Catharina ziekenhuis COC/Leerhuis 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 75
15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 76
Longgeneeskunde Catharinaziekenhuis Wekelijks overleg opleider/plv opleider/oudste aios Vast thema maandelijkse maatschapsvergadering Vast thema opleidingsvergadering Teach the teacher, training toetsing op de werkplek Nascholing (verplicht 8 uren per 2 jaar) op gebied van medisch onderwijs 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 77
Regionaal Kwaliteitszorgplan voor de OORZON regio Thema / Focus: Doelmatigheid Zorg en opleiding Kwaliteitszorgplan uniformeren Portfolio uniformeren Scholing opleiders.
Kennismaking Highlights rondom competentiegericht opleiden Regelgeving Structuur opleiding Kwaliteit Visitatie Opdracht in tafelgroepen Centrale terugkoppeling Take home messages 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 80
Take home messages Hou doel en middel uit elkaar! Accepteer diversiteit en neem de tijd Zorg voor veiligheid voor opleidingsgroep en AIOS Meten alleen is zonde van de tijd: Het gaat om het vervolg (PDCA) Voer verbeteracties uit en betrek AIOS hierin Niet vinken maar vonken! Realiseer je dat je rolmodel bent Niet opnieuw het wiel uitvinden: maak gebruik van expertise 15 december 2015 Workshop basis modern opleiden 81