PUBLIC FINANCE CONGRES 2011 van Vliet Slimmer samenwerken: PPS light Karin Heijenrath ROC Leiden Caspar Boendermaker - BNG 13 oktober 2011
Agenda Publieke investeringsprojecten Publiek-private samenwerking PPS Light: wel lusten, geen lasten? Case ROC Leiden 2 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Publieke (mega) investeringsprojecten Bent Flyvbjerg: Kosten zijn in 90% van de gevallen onderschat Gemiddeld vallen de kosten 28% hoger uit dan vooraf ingeschat De kans op een meevaller ten opzichte van de raming is niet gelijk aan de kans op een tegenvaller 3 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Publiek-private samenwerking = PPS Integratie contracten (plus vrijheidsgraden opdrachtnemer) Opdrachtgever Privaat Consortium Opdrachtgever Ontwerp Realisatie Exploitatie Publieke dienst Ontwerp Realisatie Exploitatie Publieke dienst los aanbesteed integraal Focus op levenscycluskosten Private (voor)financiering 4 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Onderzoek National Audit Office PPS leidt tot lagere kans op kostenoverschrijding PPS traditioneel PPS leidt tot lagere kans op tijdsoverschrijding Kosten overschrijding 22% 73% Tijds 24% 70% overschrijding 5 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Wat verstaan we onder PPS? De EU geeft de volgende omschrijving: forms of cooperation between the public and private sectors for the funding, construction, renovation, management or maintenance of an infrastructure or the provision of a service PPS wordt gezien als een mogelijke wijze van inkopen, met als kenmerken cq value drivers: Inkoop op basis van gewenste output (prestatie vs product) Levenscyclusoptimalisaties combinatie ontwerp, uitvoering & onderhoud leidt tot besparingen en minder onderhoud Effectiever scopemanagement minder contractwijzigingen Overdracht risico s naar opdrachtnemer die risico s beter kan beheersen (bijvoorbeeld ontwerp- en uitvoeringsrisico s) Betalingsmechanisme vergt projectfinanciering `waakhond 6 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Uitdagingen Relatief nieuw (beperkte ervaring) inschakelen ervaren deskundigen, gebruik maken van ervaringen elders en gestandaardiseerde documenten. Special Purpose Vehicle en dikke contracten zie bovengenoemde beheersmaatregelen Lange verbintenis: fijn als het goed gaat, vervelend als het niet loopt is in standaard contract opgenomen Kredietcrisis private financiering is moeizamer 7 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Samenvatting Publieke investeringsprojecten lopen vaak uit de planning en kampen met kostenoverschrijdingen Innovatieve aanbestedingsvormen, met name DBFM, lijken voor meerwaarde te zorgen; in tijd, geld en/of kwaliteit Value drivers zijn vooral de outputeisen, levenscyclusoptimalisaties, scope-management en een effectievere risico-beheersing Het betalingsmechanisme bij DBFM prikkelt prestaties gedurende de levenscyclus van het project PPS (DBFM) is geen wondermiddel, maar wel een effectieve contractvorm bij veel publieke investeringsprojecten 8 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
PPS LIGHT wel de lusten, niet de lasten? Zoektocht naar optimalisaties kunnen we het niet eenvoudiger maken Gedeeltelijke overdracht risico s Gedeeltelijke private (voor)financiering Gedeeltelijke overdracht regie Zoeken evenwicht in projectcontext Mate van ervaring opdrachtgever De te beheersen risico s Financiële mogelijkheden opdrachtgever 9 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light 9 19-10-2011
De investeringsbeslissing 8.500 studenten in beroepsonderwijs heroriëntatie huisvesting: van 18 naar 2 gebouwen Zichtbaarheid in Leiden en bereikbaarheid Hoogwaardige architectuur, vastgoedwaarde creëren Multifunctionele gebouwen, niet slechts een school Contextrijke leeromgeving: aansluiting arbeidsmarkt doorlopende leerlijn met VMBO 10 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Historisch perspectief 11 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Locatie Lammenschanspark 12 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Constructie Lammenschans Bouw in eigen beheer (CCL BV) Verkoop aan Green bij oplevering 1-6-2011 (VMBO deel aan gemeente) Koopplicht ROC Leiden na 20 jaar tegen reeds vastgestelde prijs inclusief overige gebouwdelen (excl VMBO deel) Leegstandsrisico s kantoren, sportcomplex, supermarkt, parkeergarage bij Green BNG financiert bouw, huur- en eigendomsperiode ROC ROC is gedurende de bouwfase reeds gestart met sparen bij BNG ROC spaart de helft van de toekomstige koopsom in 20 jaar Green kan het pand niet verkopen aan een derde Oriëntatie welke exploitatielasten best door ROC dan wel door Green te dragen. Duidelijkheid gebouw gebonden servicekosten voor eind 2011. 13 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Locatie Centraal Station Zeezijde 14 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Constructie Centraal Station Grond gekocht van LUMC (voorwaarden gesteld) Ontwikkeling plan in eigen beheer (CCL BV) Plan, grond en vergunningen verkocht aan Green eind 2009 Belegger treedt op als ontwikkelaar Huur 20 jaar 50% van het pand met optie tot koop van het hele pand Huurgaranties t.b.v. BNG gedeeld door belegger, aannemer en ROC Leiden. BNG financiert bouwfase en huurperiode van 20 jaar. Beoogd exploitant hotel ook uitbater restaurant ROC en hotelschool? Zorgacademie Leiden in huis (Hogeschool Leiden, LUMC, ROC Leiden) Onderhandelingen zorghotel lopen, eventueel ook kraamhotel Green kan het pand niet verkopen aan een derde. Gebouwexploitatie Green, tenzij logisch of goedkoper door ROC zelf 15 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light
Lessons learned Vooraf hadden we de constructies nooit zo kunnen bedenken Expertise inhuren die je niet in huis hebt, ook op fiscaal, financieel en treasury gebied Multifunctionele gebouwen deels in eigendom houden was dure optie Maximale transparantie heeft een sterke vertrouwensbasis opgeleverd Vanuit vertrouwen opereren: exploitatiefase nog niet geheel duidelijk ROC moet sparen t.b.v. koopplicht, meerjarenprognose min 25 jaar Externe verslaggevingseisen uitdaging voor jaarrekening 2011 en 2013 Crisis financiële markten zet het contract onder druk i.v.m. lage rente Bouw in eigen beheer (Lammenschans) is complicerende factor i.v.m. verantwoordelijkheid oplevering versus huidige huursituatie. Commerciële partijen hebben een betere onderhandelingspositie t.o.v. gemeenten dan een ROC. Cruciale rol aannemer als onderdeel van constructie CS: kostenbesparing 16 13 oktober2011 - Slimmer financieren PPS Light