Duurzaamheidbeleid

Transcriptie

1 Duurzaamheidbeleid Inhoudsopgave 1. Inleiding Wat is duurzaamheid? Kosten en baten Uitgangspunten duurzaamheid Verwachtingen Regelgeving Afspraken en netwerken Knelpunten Prestatiedoelen duurzaamheid Energie Veiligheid Kwaliteit Inkoop organisatie Neveneffecten van energiebesparing Bedreigingen Woonlasten Woningwaardering en huurtoeslag Binnenklimaat en bedrijfszekerheid Communicatie Intern Extern Verantwoording Versie 2014 Vastgesteld 31 maart 2014

2 1. Inleiding 1.1 Wat is duurzaamheid? De ontwikkeling van een duurzame samenleving is één van de grootste uitdagingen in de 21e eeuw. Duurzaamheid is een containerbegrip met veel verschillende onderdelen. Duurzaamheid gaat niet alleen over zuinig zijn met energie, maar ook over het behoud van natuur, verminderen van schadelijke stoffen in lucht en water, beter verwerken of hergebruiken van de enorme afvalberg, veiligheid in de samenleving, efficiënt met financiële middelen omgaan en daardoor een betere, harmonieuze, schone en fijne samenleving creëren. Figuur 1. Duurzaamheid met haar verschillende onderdelen (Merosch). Wij willen een positieve bijdrage leveren aan de maatschappij en duurzaamheid is daarom ons uitgangspunt. Wij richten ons als woningcorporatie voornamelijk op het onderdeel energiebesparing in de woning. We kunnen direct invloed uitoefenen op de energiezuinigheid van onze gebouwen en woningen. We proberen daarnaast invloed uit te oefenen op kennis en gedrag van onze huurders als het gaat om energiezuinigheid. Ook de veiligheid (van onze woningen) is een aandachtspunt. En tenslotte inkoop van kwalitatief hoogwaardige bouwmaterialen. Werken aan duurzaamheid is werken aan leefbaarheid voor nu en de toekomst. In dit duurzaamheidbeleid beschrijven we de maatregelen die we in de periode van 2010 tot en met 2020 nemen op het gebied van energiebesparing, veiligheid, kwaliteit en inkoop. 1.2 Kosten en baten Doelstellingen op het gebied van duurzaamheid vragen vaak om een flinke investering. Bij iedere doelstelling of maatregel kijken we of de baten opwegen tegen de kosten. Met ingang van 2013 dragen we de kosten niet meer 100% zelf, maar vragen we onze huurders mee te betalen wanneer zij zelf direct voordeel hebben van een energiebesparende maatregel. 2

3 2. Uitgangspunten duurzaamheid 2.1 Verwachtingen De komende 25 jaar neemt de mondiale energievraag sterk toe. Ondanks een steeds groter aandeel van duurzame energie, blijven fossiele energiebronnen een groot deel van de totale energievraag uitmaken. De energieprijzen blijven daarom naar verwachting stijgen, waarbij een energieschaarste kan ontstaan. Als gevolg daarvan stijgen de woonlasten aanzienlijk, zelfs bij gelijkblijvende huren. Huurders voelen dit in hun portemonnee, waardoor de noodzaak van energiezuinigheid groter wordt. 2.2 Regelgeving In 2008 heeft Het Rijk met marktpartijen het lenteakkoord getekend, waarin afspraken zijn gemaakt over energiezuinige nieuwbouw. Het lenteakkoord richt zich op het verlagen van het energiegebruik van nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen met 25% in 2011, 50% in 2015 en energieneutraal in In 2013 werd het Energieakkoord vastgesteld. Voor ons is het onderdeel over subsidie eventueel van belang: Voor de periode komt er een totaal subsidiebedrag beschikbaar van 400 miljoen. Corporaties moeten zelf voorfinancieren. Uitbetaling volgt in 2018/2019. Uitgangspunt is dat de corporatie zelf 70% van het investeringsbedrag moet financieren. Dus 30% subsidie. Voorwaarde is het realiseren van minimaal drie labelstappen en het bereiken van minimaal energielabel B. Naar verwachting is de regeling zomer 2014 gereed. Daarbij geldt: wie eerst komt, eerst maalt. Daarnaast een revolverend fonds voor verhuurders van sociale huurwoningen van 300 miljoen. Daarvan moet 225 miljoen gefinancierd worden door andere partijen dan de overheid. Vanuit het fonds kan 25% van een ambitieus project, bijvoorbeeld voor klimaatneutrale woningen, voordelig gefinancierd worden. Verhuurders regelen zelf de rest van de financiering. Het is onze inschatting dat wij niet hoeven rekenen op een subsidiebijdrage uit dit Energieakkoord. Daarnaast is het woningwaarderingstelsel aangepast. De energieprestatie van een woning, het energielabel, weegt mee bij het bepalen van de maximaal redelijke huur. Dit stelt verhuurders in staat zodanig te investeren in hun woningvoorraad dat de energiedoelstelling gerealiseerd wordt. Of de hogere puntentelling en dus de hogere maximaal redelijke huur echt opweegt tegen de investering, hangt af van de investering en de uiteindelijk huuropbrengst van de labelsprong. Het bouwbesluit regelt aan welke eisen voor energieprestatie nieuwbouwwoningen moeten voldoen. Met ingang van januari 2014 is de Warmtewet van toepassing. De levering van warmte dient plaats te vinden op grond van een leveringsovereenkomst. We hebben de contracten eind 2013 in orde gemaakt. Wat de praktische gevolgen van de Warmtewet zijn, wordt pas bekend als de eindafrekening over het jaar 2014 door huurders wordt ontvangen. Vooralsnog zijn wij van mening dat de nieuwe wet veel onnodig werk met zich meebrengt en de energiemarkt helaas minder transparant maakt. 3

4 2.3 Afspraken en netwerken Convenant In Aedesverband spraken wij af dat we in de periode tussen 2010 en 2020 een besparing op het gasverbruik in de bestaande bouw realiseren van 20%. Deze ambitie is in 2012 verhoogd naar 33% en een gemiddeld energielabel B voor de totale woningvoorraad van alle corporaties. Onze ambities op het gebied van duurzaamheid zijn gekoppeld aan de afspraken op het gebied van betaalbaarheid. Vanwege de verhuurdersheffing en andere afspraken is het zeer twijfelachtig of wij de ambities uit het convenant kunnen halen. Samenwerkingsafspraken gemeente Met de gemeente Stichtse Vecht worden de volgende uitgangspunten in 2014 vastgesteld op basis van bestaande afspraken: Woningcorporaties stellen een plan op om de bestaande voorraad indien mogelijk met ten minste twee labels te verbeteren of tot minimaal label C; Nieuwbouwwoningen worden zo duurzaam mogelijk uitgevoerd met een minimumniveau volgens de eisen uit het bouwbesluit; Er wordt informatiemateriaal voor bewoners opgesteld over het bewust omgaan met energie; De gemeente stelt het webbased programma GPR-gebouw beschikbaar; We bespreken de woonlastenproblematiek. Overige netwerken We nemen deel aan werkgroepen, we doen onderzoek en we hanteren keurmerken om te voldoen aan de kwaliteitseisen voor (ver)nieuwbouw. Zo zijn we vertegenwoordigd bij het netwerk Energiebesparing en Duurzaamheid van Aedes en de werkgroep duurzaamheid bestaande bouw. Hier wisselen de corporaties kennis en ervaringen uit. We worden door leveranciers en uitvoerende partijen geïnformeerd over marktontwikkelingen. We bezoeken bijeenkomsten, zoals beurzen om van de laatste ontwikkelingen op de hoogte te zijn. We hebben nauw contact met de Omgevingsdienst regio Utrecht, die aansluit bij de interne werkgroep Duurzaamheid. 2.4 Knelpunten Duurzaamheid is sterk in ontwikkeling, maatregelen van vandaag zijn morgen achterhaald. Veranderende regelgeving. Financierbaarheid van maatregelen. De betaalbaarheid van de woning of de financiële continuïteit van Vecht en Omstreken kan in het geding komen. Voordelen zijn vaak voor bewoners en niet voor de corporatie. Kans op overschrijding van de vastgestelde huurgrenzen voor sociale huur bij huurverhoging na verbetermaatregelen. Subsidies en planning van maatregelen lopen niet synchroon. 4

5 3. Prestatiedoelen duurzaamheid We stelden voor de verschillende onderdelen van duurzaamheid prestatiedoelen vast voor de periode van 2010 tot Energie Energiebesparing is een belangrijk onderdeel van duurzaamheid. Energiekosten vormen bovendien een steeds grotere kostenpost, zowel voor onze huurders als voor onze organisatie. Daarom richten we onze aandacht op energiebesparende maatregelen. We kijken daarbij zowel naar de harde als de zachte kant van energiebesparing. De harde kant betreft maatregelen aan de woning. Bij mutatie en planmatig onderhoud treffen we waar mogelijk maatregelen aan de woning om de energieprestatie verder te verbeteren. De reductie van het energieverbruik van woningen komt ten goede aan het milieu en aan de portemonnee van de huurder. Dit vraagt voor onze bestaande woningvoorraad echter wel stevige investeringen. De zachte kant betreft gedrag ten aanzien van energieverbruik. We proberen het gedrag van onze huurders te beïnvloeden als het gaat om energieverbruik. Dat doen we door informatie te bieden over energieverbruik. Door kennis te delen willen we indirect het gedrag van onze huurders beïnvloeden. Het duurzaamheidbeleid heeft raakvlakken met het huurbeleid. We stellen ons daarin niet als hoogste prioriteit de woonlasten te beperken. Ons doel ligt erin een huurbeleid te voeren, waarbij we voor alle inkomensklassen voldoende, passende woningen aanbieden. Dat het duurzaamheidbeleid positieve effecten heeft op de woonlasten van onze huurders, is een gunstig neveneffect Energieprestatie van de woningen Wijzigingen in energielabels worden doorgevoerd in ons automatiseringssysteem. In januari 2014 levert dat een verdeling op volgens onderstaande grafiek. Gemiddeld staan we nu op een energie-index van 1,63 (label D). 5

6 Figuur 2. Verdeling energielabels per januari Figuur 3. Verdeling energielabels per januari De gemiddelde CO² uitstoot over 2013 is 2668 kg/woning en het gemiddelde gasverbruik is 1159 m³/woning. In onderstaande grafieken staan de ontwikkelingen voor beide weergegeven van 2011 tot nu. 6

7 Figuur 4. Gemiddelde gasverbruik per woning. Figuur 5. Gemiddelde CO² uitstoot per woning. We hebben de afgelopen jaren ervaring opgedaan met energiebesparende maatregelen in bestaande woningen. Isolatiemaatregelen worden in eerste instantie zoveel mogelijk planmatig gerealiseerd en in tweede instantie bij mutatie. De aanpak gebeurt veelal in combinatie met andere onderhoudswerkzaamheden, zoals het aanbrengen van isolatieglas (HR++ glas) bij schilderwerk of kozijnvervanging, kruipruimte-isolatie bij vloervervanging en plat dakisolatie bij vervanging van dakbedekking. Vanaf 2013 vragen we voor verbetermaatregelen een bijdrage van de huurder. Daarbij is de besparing van de energiekosten voor de huurder uitgangspunt. We gaan uit van een minimale huurderbijdrage van 50%. Sinds enkele jaren zetten we flink in op het verbeteren van het rendement van de installaties. Open verbrandingsketels zijn verdwenen uit onze woningvoorraad. In bijna alle gevallen stappen we over naar gasgestookte ketels met het hoogste rendement (HR107). Inmiddels bestaat 66% van onze installaties uit HR-ketels. Bij vervanging van de mechanische ventilatie, vervangen we de wisselstroomventilatoren door gelijkstroomventilatoren. 7

8 Het gebruik van duurzame energiebronnen is in het verleden onderzocht aan de hand van concrete bouwprojecten. De kosten wegen echter niet op tegen de baten. De opties voor het toepassen van zonnepanelen voor het opwekken van stroom volgen we met belangstelling. We bieden deze panelen voorlopig niet aan onze huurders aan, maar we werken wel mee aan initiatieven van huurders voor de bewoningsduur. Concrete prestatiedoelen energieprestatie woningen: Bij elke mutatie en renovatieproject van een woning met label D of slechter (E, F of G) nemen we maatregelen die leiden tot verbetering van de energieprestatie. We willen daarmee de energieprestatie van de woning minimaal twee labels omhoog brengen, mits financieel en technisch mogelijk (ook gezien de betaalbaarheid van de woning). We onderschrijven de verhoogde ambitie van 33% vermindering op het totale gasverbruik en een gemiddelde energie-index van 1,25 of label B in 2020 volgens het convenant tussen het Rijk, Aedes en de Woonbond. Vanaf 2010 isoleren we per jaar zoveel woningen en verbeteren we de energie-efficiëntie van installaties, dat in 2020 de voorgenomen labelverbetering bereikt is. Daarbij houden we de betaalbaarheid van de woningen steeds in de gaten. We brengen jaarlijks in januari in beeld hoeveel woningen in welke energieprestatieklasse vallen. Het overzicht is vast onderdeel in het jaarverslag. Voor nieuwbouwprojecten is het uitgangspunt minimaal een 7 te scoren op het thema energie op basis van GPR Gebouw, afhankelijk van haalbaarheid en betaalbaarheid. Bij renovatieprojecten wordt binnen de financiële mogelijkheden maximaal ingezet op duurzaamheid en energiebesparing. We vragen daarbij een bijdrage van de huurder (minimaal 50%). Bij vervanging van de mechanische ventilatie, vervangen we de wisselstroomventilatoren door gelijkstroomventilatoren Energiezuinigheid van de bewoners De invloed van bewoners op het energieverbruik is groot. Bewoners bepalen voor een belangrijk deel de slaagkans van nieuwe energiebesparende technieken. Bij planontwikkeling en implementatie moeten we rekening houden met acceptatie door de gebruikers. Eind 2009 zijn we gestart met een energiebewustwordings- en besparingscampagne voor onze huurders. Als verhuurder hebben we indirect invloed op het gedrag van onze huurders (de zachte kant van energieverbruik). Uit onderzoek van het klantenpanel (november 2009) blijkt dat huurders vooral energiebewust zijn vanuit financieel oogpunt. Veelal probeert men via praktische maatregelen de woning zelf energiezuiniger te maken. Eventuele investeringen in energiebesparende maatregelen moeten snel (binnen een jaar) worden terugverdiend. Huurders vinden het prettig als de woningbouwvereniging informatie verstrekt over energiebesparing. Via het online project Beter Peter ( ) adviseerden we huurders hoe ze het verbruik van gas, elektra en water terug kunnen dringen. Beter Peter is een initiatief van Aedes, Woonbond en Milieu Centraal. Begin 2010 hebben zich ruim 200 huurders aangemeld. Via Beter Peter ontvingen we rapportages over deelnemende huurders en totaal effect Beter Peter op CO² uitstoot. Op onze website en VAR-pagina publiceren we energiebesparende tips. Daarmee willen we huurders bereiken, die geen internettoegang hebben. 8

9 In 2010 en 2013 boden we onze huurders goedkopere energie aan via WoonEnergie. We stuurden een mailing aan zittende huurders en nieuwe huurders ontvangen het aanbod van WoonEnergie bij hun contractstukken. Een aantal huurders maakt gebruik van dit aanbod, een aantal huurders vindt het aanbod niet eenduidig. Prestatiedoelen energiezuinigheid van bewoners: We zetten bestaande communicatiemiddelen in om bewoners te informeren over mogelijkheden en resultaten van energiezuinigheid. We bieden WoonEnergie aan als extra service voor onze huurders. 3.2 Veiligheid Wij richten ons hierbij voornamelijk op de veiligheid van onze woningen. Prestatiedoelen veiligheid: Bij nieuwbouw hanteren we op onderdelen het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW), zoals voorgeschreven in het bouwbesluit. Bij vervanging van geveldelen voldoen de nieuwe onderdelen aan de eisen van het PKVW. We volgen ook WoonKeur, dat eisen stelt die gericht zijn op het beperken van risico s, zoals van uitglijden, vallen, snijden en een inbraak. Bij WoonKeur is de kans op inbraak, vandalisme en overlast zo klein mogelijk en voelen bewoners zich minder snel onveilig. Daarnaast bieden wij huurders de gelegenheid de inbraakveiligheid te vergroten. Wij vergoeden het vervangen van hang- en sluitwerk ouder dan vijftien jaar voor 50% tot een maximum van 100. Voor de veiligheid van de omgeving van onze woningen blijven wij ons in overleg met de gemeente richten op beloopbaarheid van het straatwerk, onderhoud aan groenvoorzieningen en verbetering van straat- en/of achterpadverlichting. 3.3 Kwaliteit Op het gebied van de kwaliteit van bouwen maken we gebruik van de toetsingsmethodieken WoonKeur en Gemeentelijke Praktijkrichtlijn (GPR Gebouw). WoonKeur-woningen worden op de volgende drie aspecten getoetst: Gebruikswaarde: een woning heeft voldoende ruimte voor dagelijks terugkerende activiteiten, de relatie tussen de ruimten en het bedieningsgemak van de onderdelen van de woning of het gebouw. Veiligheid: het stellen van eisen die risico s beperken van uitglijden, vallen, snijden en inbraak. Toekomstwaarde: een flexibele woning kan eenvoudig en goedkoop worden aangepast aan veranderende woonstijlen en woonwensen Met GPR Gebouw kan de duurzaamheid van nieuwbouw- of renovatieprojecten getoetst worden. Daarbij worden de volgende toetsingscriteria uitgedrukt in een cijfer: Energie: de isolatiewaarden van de bouwdelen en energie-efficiency van de installaties resulteren in de energieprestatie van de woning. Milieu: waterbesparende maatregelen, afvalverwerking en materiaalgebruik worden beoordeeld. Gezondheid: geluidwering, luchtkwaliteit, thermisch comfort en daglichttoetreding worden beoordeeld. Gebruikskwaliteit: de toegankelijkheid, functionaliteit, technische kwaliteit en sociale veiligheid worden beoordeeld. 9

10 Toekomstwaarde: de mogelijkheid van toekomstgerichte voorzieningen, flexibiliteit en belevingswaarde worden beoordeeld. Prestatiedoelen kwaliteit: We hanteren WoonKeur en GPR Gebouw als uitgangspunt voor nieuwbouwprojecten, waarbij we voor GPR een minimale score van 7 willen halen op alle onderdelen. 3.4 Inkoop organisatie Voor onze organisatie worden in het kader van duurzaamheid richtlijnen vastgesteld op het gebied van: Inkoop en gebruik van kantoorartikelen (papier, koffie en dergelijke). Inkoop en gebruik van kantoorvoorzieningen (computer, printer, kopieerapparaten, verlichting en dergelijke). s printen we zo weinig mogelijk, we lezen vanaf het beeldscherm; verslagen en documenten die wel geprint moeten worden, printen we dubbelzijdig; altijd het licht uitdoen in het toilet en andere ruimtes; aan het einde van de werkdag beeldscherm en rekenmachine uitzetten. Inkoop en gebruik van bedrijfsauto s: bedrijfsauto s selecteren we op zuinigheid en energielabel. Nieuw aan te schaffen auto s dienen vanaf 2011 minimaal energielabel B te hebben. Prestatiedoelen inkoop organisatie: We inventariseren jaarlijks of het mogelijk (voordeliger) is meer duurzame kantoorartikelen in te kopen. Spaarzaam inkopen, geen grote voorraden aanleggen en geen onnodige spullen inkopen. Bewustwording medewerkers door het onderwerp duurzaamheid intern op te nemen in overleg en communicatiemiddelen. 4. Neveneffecten van energiebesparing 4.1 Bedreigingen De effecten van energiebesparende maatregelen zijn overwegend positief, maar dit betekent niet dat ze zonder meer uitgevoerd kunnen worden. Het aanpassen van woningen is veelal een stevige ingreep, die door de bewoners ook als zodanig wordt ervaren. We zijn bekend met het beperken van de consequenties van groot onderhoud voor huurders en die ervaring leert dat iedere situatie uniek is. Het is daarom vooraf moeilijk in te schatten wat we tegenkomen, wat de financiële consequenties zijn en hoe de bewoners ermee omgaan. Er is maar één manier om te ontdekken of we de doelen uiteindelijk halen en dat is door gewoon te starten met projecten, deze zo goed mogelijk te organiseren en onze huurders zo goed mogelijk te informeren en betrekken. 4.2 Woonlasten Eén van de mogelijke effecten van energiebesparende maatregelen is dat de woonlasten van de huurder dalen. Dat is wel sterk afhankelijk van het energiebewustzijn en gedrag van de huurder. Als wij investeren in energiebesparende maatregelen en onze huurders daarvan profiteren, is het vanzelfsprekend dat we vragen om een bijdrage in de kosten. De huurder is eerder bereid een financiële bijdrage te leveren, als die bijdrage aantoonbaar lager is dan de besparing op zijn energierekening. 10

11 4.3 Woningwaardering en huurtoeslag Een deel van onze huurders ontvangt huurtoeslag en dat recht hangt samen met het inkomen van de huurder. Voor een woning met een huur hoger dan de huurtoeslaggrens kan echter geen huurtoeslag worden verkregen. Een verhoging van de huur tot boven de huurtoeslaggrens als gevolg van een hogere energieprestatie heeft dus nadelige gevolgen voor de huurder. De ambities op het gebied van energiebesparing kunnen botsen met de ambities op het gebied van betaalbaarheid van sociale huurwoningen. 4.4 Binnenklimaat en bedrijfszekerheid Bij het treffen van energiebesparende maatregelen staan de belangen van de bewoners bovenaan. De gebruikerstevredenheid, maar vooral de gezondheid van huurders, mag niet lijden onder het toepassen van maatregelen. Bij het verhogen van de isolatiegraad en het aanpassen van ventilatie-instellingen moeten we erop toezien dat het binnenklimaat van de woningen op een goed niveau blijft. We geven prioriteit aan het voorkomen van vocht- en ventilatieproblemen. We garanderen in alle gevallen de bedrijfszekerheid van betrokken installaties en andere toepassingen, ook bij de toepassing van innovatieve technieken. Bij experimentele technieken of pilotprojecten communiceren we hierover duidelijk met bewoners. Duidelijke instructies over gebruik en onderhoud zijn essentieel. 5. Communicatie Het onderwerp duurzaamheid staat hoog op onze agenda. Wanneer er nieuws te melden is, doen wij dat. 5.1 Intern Via interne communicatie willen we kennis en gedrag van medewerkers beïnvloeden: Draagvlak duurzaamheid binnen de organisatie vergroten; Werkzaamheden verschillende afdelingen op elkaar afstemmen; Informatie eigen medewerkers en andere belanghebbenden op elkaar afstemmen; Elkaar aanspreken op energiebesparend gedrag. 5.2 Extern Via externe communicatie willen we kennis en gedrag van huurders en andere belanghouders beïnvloeden: Huurders bewust maken van hun eigen invloed op energieverbruik; Huurders aanzetten tot veranderen van gedrag ten aanzien van energieverbruik; Informatie delen over wat wij doen aan energiebesparing; Verbetering van onze reputatie. 6. Verantwoording Dit beleid werd samengesteld door de duurzaamheidswerkgroep van Woningbouwvereniging Vecht en Omstreken en vastgesteld door management en directie. De inhoud is met de grootste zorg samengesteld en wordt jaarlijks herzien. Aan de inhoud van dit document kunnen echter geen rechten ontleend worden. Dit beleid is opgesteld in overleg en met dank aan 11