Energieverspilling is zinloos

Transcriptie

1 Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007

2 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

3 Opzet presentatie 1. Praktijk van het verleden 2. De huidge praktijk 3. Praktijk in de toekomst: innovatieve concepten 3/31

4 1. Praktijk van het verleden 4/31

5 Praktijk van het verleden E novatie 21 demonstratieprojecten Gerealiseerd tussen Doel: prestatie-eisen formuleren en realiseren t.a.v. energiegebruik en binnenmilieukwaliteit Resultaat: Meer comfort, gezonder binnenmilieu met minder energiegebruik 5/31

6 Praktijk van het verleden Doelstellingen Welke doelstellingen zijn haalbaar bij een renovatie? Doelstelling: E novatie-programma: 50% besparen op ruimteverwarming Vooraf berekende doelstellingen m.b.t. ruimteverwarming 6/31

7 Praktijk van het verleden Resultaten Behaalde resultaten in het E novatieprogramma: Gemiddeld energiegebruik (primair) in m³ aardgasequivalenten (aeq) voor na + /- +/- (t.o.v.totaal) Ruimteverwarming % -32% Warmtapwater / koken % +8% Elektra (hulpenergie) % +5% Totaal % -19% 7/31

8 2. Huidge praktijk 8/31

9 Huidige praktijk Waarom lukt het niet? De bestaande bouw stoot 2,5 x zoveel CO 2 -uit dan nieuwbouw.tel uit je winst. Het ontbreekt aan duidelijke ambities op het gebied van energie en duurzaamheid Het ontbreekt aan nieuwe goede voorbeelden om anderen te stimuleren 9/31

10 Huidige praktijk Galerijwoning uit periode 1970: gemiste kansen Drie mogelijke ingrepen in 1996 Ruimteverwarming CO 2 - NIETS doen: 1450 m³ -4% - ENERGIEBESPARENDE MAATREGELEN: 800 m³ -34% - EXTRA BESPARENDE MAATREGELEN: 500 m³ -46% Jaarlijkse stijging (kosten) niets 2006 E-besparende maatregelen Gas: Verwarmen (m³) ,8% Gas: Warmtapwater + koken (m³) ,8% Elektra: Hulpenergie (kwh) ,7% Aardgasequivalenten (aeq) 2142 (100) 2061 (96) 2061 (96) 1404 (66) CO2- uitstoot (kg) 3810 (100) 3661 (96) 3661 (96) 2504 (66) 2084 (54) Energielast /mnd % Huur /mnd (correctie naar wws-punt) ,7% ( 398) WWS-punten Woonlasten (correctie naar wws-punten) ,6% ( 464) 2006 extra (54) ( 415) ( 470) 10/31

11 Huidige praktijk Enquête onder 80 woningcorporaties Hoe typeert u uw organisatie op energetisch gebied? Behoudend:14% Gemiddeld: 67% Voorlopend: 19% Heeft uw corporatie een energiebeleid? Ja: 86% (maar niet op papier) Nee: 14% Zijn er aangescherpte regels voor nieuwbouw? Ja: 19% (beleid op papier) Nee: 81% Zijn er aangescherpte regels voor bestaande bouw? Ja: 29% (beleid op papier) Nee: 71% Wie initiëren energetische vernieuwingen? -management: 39% - gemeente: 3% - techniek en beheer: 52% -provincie:- - betrokken personen: 3% -bewoners: 3% (32% respons) 11/31

12 Huidige praktijk Huidige opvattingen energiebesparende voorzieningen in het onderhoud Onderhoud en verbeteringen worden op verschillende manieren in de praktijk gebracht: Maatregelen worden uitgevoerd tegen een huurverhoging Maatregelen worden uitgevoerd, huurvoor zittende hoger blijft gelijk maar streefhuur wordt aangepast. Vervanging vindt plaats voor een gelijkwaardig product: Men krijgt wat men nu ook heeft, meer (bijv. HR) kan tegen bijbetaling Verbetering vindt plaats, voorschotnota energie wordt verlaagd, terwijl de huur verhoogd wordt, woonlasten blijven (nu) gelijk Maatregelen worden wordt uitgevoerd tegen een huurverhoging, maar corporatie geeft besparingsgarantie Geen structurele aanpak in de praktijk!! 12/31

13 Huidige praktijk Voorbeelden eengezinswoningen Apeldoorn Eindhoven Isolatie dak, warmtepompboiler, mechanische ventilatie A B C D E F 1,12 2,75 A B C D E F 1,12 2,06 Dak, gevel, vloer isoleren, HR++ glas,, HR107+zonneboiler, intern G G 13/31

14 Huidige praktijk Voorbeelden meergezinswoningen Roosendaal Veenendaal Isolatie pui, warmtepompboiler, mechanische ventilatie, intern A B C D E F 1,25 A B C D E F 1,50 2,15 Gevelpanelen isoleren, HR++ glas, kozijnen vervangen, HR combitap G 2,97 G 14/31

15 2. Praktijk in de toekomst 15/31

16 Praktijk in de toekomst een blik vooruit Nu: Het bovensegment realiseert een label tussen B en C De A-label projecten vormen een uitzondering C en D labels vormen de regelmaat Toekomst: Op zoek naar label A met individuele kwaliteiten 16/31

17 Praktijk in de toekomst Drie besparingsbenaderingen Besparing Ruimte verwarming Bouw delen Maatregelen Typering ingreep Voorbeelden 1 Vraag beperken 20% - 40% Gevel Accent op gevel Groot onderhoud Voorbeeld galerij Veenendaal 2 Duurzame energieopwekking 30% - 50% Van dak tot buurt Toegevoegde installatie Tussen grootschalige dakaanpak tot herstructur-ering Apeldoorn Eindhoven Roosendaal 3 Rendementverhoging 40% - 60% Uitrusting en afwerking Woninginstallatie Individualisering Renovatie Hoogniveau 17/31

18 Ingreep en maatregelen Doelen Kosten CO 2 -reductie 18/31

19 Rendement verhogen Ingreep en maatregelen Doelen Kosten CO 2 -reductie 19/31 Duurzame energie Vraag beperken

20 Praktijk in de toekomst Innovatieve concepten als voorbeeld Besparing tussen 30 60% Toekomst met installaties ligt in combinaties van systemen: - Combiketel met zonneboiler (Lievendaal) - Mini WKK met warmtepomp op ventilatie, zonnecollectoren en collectieve MV (Brandaris) - Warmtepomp met zonnecollectoren en collectieve CV (Kruitberg) - Warmtepomp, zonneboiler en warmteopslag (Haarlem) - Mini WKK met zonnecollectoren en WP-boiler en collectieve MV (Lienaertsstaete) - Combiketel, WP-boiler en collectieve MV (Oud Indische Buurt) 20/31

21 Praktijk in de toekomst Energie en milieu van gebouw naar installatie Isoleren Dak Gevel Vloer Glas Zonnewarmte Zonneenergie Warmte pomp Efficiënt energiegebruik (mini / micro) WKK Gebruik duurzame energie Voorkom energiegebruik Ventilatie Koeling 21/31

22 Praktijk in de toekomst Binnenmilieu Comfort - Thermisch comfort - Akoestisch comfort - Gebruikscomfort Gezondheid - Luchtkwaliteit - Individuele beïnvloedbaarheid binnenklimaat - Reinigbaarheid woning en installaties Meer afstemmen op het individu 22/31

23 Praktijk in de toekomst Gebruik Rol van de bewoners Gebouw afgestemd op de gebruiker In het bijzonder: Ventilatie 23/31

24 Praktijk in de toekomst Gebruik Van oudsher zetten we een raam open om te ventileren. Daarmee laat je echter ook warme lucht uit de woning ontsnappen. - Natuurlijk ventilatie - Mechanische toevoer, natuurlijke afvoer - Natuurlijke toevoer, mechanische afvoer - Mechanische toe- en afvoer Verlaging EPC (~EI): - Zelfregelende roosters ~ 0,02 0,09 - Gebalanceerde ventilatie met WTW (95%) ~ 0,15 - Vraaggestuurde ventilatie ~ 0,15 0,25 - Klimaatradiator ~ 0,08 0,32 24/31

25 25/31

26 Discussiepunten 1. Met afgestemde installaties (concepten) kunnen grote bijdragen in de energieambities van gebouwen gerealiseerd worden. De cyclus van een installatie maakt het mogelijk om een gebouw periodiek een impuls te geven. 2. Energieverspilling is zinloos. Het begint met een goed gebouw. Eerst het gebouw, vervolgens de installatie 3. Het gebouw en de installatie moeten afgestemd zijn op het gebruik en de bewoner. 26/31