Hogeschool Windesheim

Transcriptie

1 Hogeschool Windesheim Opleiding: Maatschappelijk Werk en Dienstverlening, hbo-bachelor Croho: Varianten: voltijd/deeltijd/duaal Visitatiedatum: 26 april 2007 Netherlands Quality Agency (NQA) Utrecht, november 2007

2 2/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

3 Inhoud Inhoud 3 Deel A: Onderwerpen Voorwoord Inleiding Werkwijze Oordeelsvorming Oordelen per facet en onderwerp 12 Deel B: Facetten 15 Onderwerp 1 Doelstelling van de opleiding 17 Onderwerp 2 Programma 19 Onderwerp 3 Inzet van personeel 29 Onderwerp 4 Voorzieningen 32 Onderwerp 5 Interne kwaliteitszorg 34 Onderwerp 6 Resultaten 37 Deel C: Bijlagen 43 Bijlage 1: Onafhankelijkheidsverklaring panelleden 44 Bijlage 2 Deskundigheden panelleden 49 Bijlage 3: Bezoekprogramma 53 Bijlage 4: Overzichtslijst van door de opleiding ter inzage gelegd materiaal 55 Bijlage 5 Documenten eindkwalificaties opleiding MWD 61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 3/61

4 4/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

5 Deel A: Onderwerpen NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 5/61

6 6/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

7 1.1 Voorwoord Dit rapport is het verslag van het panel dat in opdracht van NQA de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening van de Christelijke Hogeschool Windesheim heeft onderzocht. Het beschrijft de werkwijze, de bevindingen en de conclusies. Het onderzoek heeft plaatsgevonden in het kader van de accreditatie van hogere beroepsopleidingen. Het onderzoek is begonnen in februari 2007, toen het zelfevaluatierapport bij NQA is aangeleverd. Als onderdeel van het onderzoek heeft het panel de opleiding gevisiteerd op 26 april Het panel bestond uit: De heer L.J.J. van der Ark (domeinpanellid); Mevrouw prof. dr. M.A.O. Bouverne-De Bie (domeinpanellid); Mevrouw K. Dirks (studentpanellid); De heer drs. ing. A.G.M. Horrevorts (NQA-auditor). Dit panel voldoet aan de eisen zoals gesteld in het document Protocol ter beoordeling van de werkwijze van visiterende en beoordelende instanties van de NVAO (22 augustus 2005). Het panel beschikt over relevante werkvelddeskundigheid en over vakdeskundigheid. Onder vakdeskundigheid wordt verstaan het vertrouwd zijn met de meest recente ontwikkelingen en vertrouwd met lesgeven en beoordeling en toetsing minstens op het niveau/oriëntatie van de te beoordelen opleiding. Daarnaast beschikt het panel over onderwijsdeskundigheid, studentgebonden deskundigheid en visitatiedeskundigheid (zie bijlage 2). Het rapport bestaat uit drie delen: Deel A: een hoofdrapport, het Onderwerprapport, waarin de oordelen van het panel over de basiskwaliteit van de opleiding op onderwerpniveau worden uitgesproken met daarbij de overwegingen waarop die oordelen zijn gebaseerd. Het gaat hier om oordelen in de gradatie positief/negatief. Tevens wordt hier het eindoordeel geformuleerd. Deel B: een Facetrapport waarin op facetniveau door het panel oordelen en argumenten ter onderbouwing van dat oordeel worden gegeven. De oordelen gaan uit van de vierpuntsschaal (onvoldoende, voldoende, goed en excellent) conform het voorschrift van de NVAO. Uitzondering hierop is facet 2.6, als gevolg van aanvullende instructies van de NVAO wordt hier het oordeel voldaan of niet voldaan gegeven. Dit Facetrapport vormt de basis van het Onderwerprapport. Deel C: hierin zijn alle relevante bijlagen opgenomen. 1.2 Inleiding De Christelijke Hogeschool Windesheim (CHW) telt studenten en circa 1400 medewerkers. De school biedt onderdak aan 50 opleidingen, waarvan 44 hbo-bachelors. Hogeschool Windesheim profileert zich als een toonaangevend, breed en innovatief kennisen expertisecentrum dat individuen en mensen in arbeidsorganisaties uitdaagt zich te NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 7/61

8 ontwikkelen tot verantwoordelijke, waarde(n)volle en zelfbewuste professionals, die willen functioneren op hoger professioneel niveau in beroepen en maatschappij. De hogeschool hecht belang aan onderwijs op maat. Uitgangspunten daarbij zijn vraagsturing en competentieleren en een persoonlijk ontwikkelingsplan voor iedere student. In 2002 is Christelijke Hogeschool Windesheim gefuseerd met de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam. De hogeschool kiest en handelt vanuit een identiteit die zijn oorsprong vindt in de christelijke godsdienst en cultuur en de daarin wortelende levensbeschouwelijke overtuigingen en inspiraties. De hogeschool heeft haar 50 opleidingen ondergebracht in tien schools. Eén daarvan is de School of Social Work, waar drie opleidingen gevolgd kunnen worden: Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH), Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD) en Culturele en Maatschappelijke Vorming (CMV). De drie opleidingen ontwerpen gezamenlijk het nieuwe curriculum van de School. Dit is gestart in september Het curriculum bestaat uit een gemeenschappelijke major en verdiepende beroepsspecifieke minors voor de drie opleidingen. De opleiding profileert zich met aandacht voor technisch instrumentele vaardigheden, normatieve aspecten van de beroepsuitoefening en het persoonlijk professioneel handelen. De opleiding schrijft in het zelfevaluatierapport dat zij op deze wijze werkt aan het opleiden van de drievoudige professional. De School hecht er aan naast onderwijs praktijkgericht onderzoek en maatschappelijke dienstverlening verder te ontwikkelen. Dit sluit aldus de opleiding aan bij de missie van de hogeschool om een toonaangevend kennis- en expertisecentrum te zijn in de regio. De opleiding MWD wordt aangeboden in voltijd, deeltijd en duaal en telt in studiejaar studenten (1 oktober 2007) en er werken 35 docenten (30 fte s). De opleiding heeft een docent-/studentratio 1:23,8 (voltijd: 1:25,6; deeltijd/duaal: 1:20,4). Dat ligt onder het gemiddelde van Windesheim (1:27,5) Met de introductie van de bachelor/master-structuur in het hoger onderwijs, is op 1 september 2006 de School of Social Work van start gegaan, waarin de studenten starten met een brede bachelor. Vanwege de veranderingen in het curriculum als gevolg van de invoering van het BaMasysteem zijn er vier verschillende versies van het opleidingsprogramma: Voltijd: 1 hoofdfase gevolgd door studenten gestart in het studiejaar 2005/2006 of eerder. Deeltijd: 2 hoofdfase gevolgd door studenten gestart in het studiejaar 2005/2006 of eerder. 3 laatste twee jaar van de hoofdfase MWD deeltijd SOSA-programma (studenten van voorheen INHOLLAND). Deze drie versies faseren uit. Voltijd, deeltijd en duaal nieuwe curriculum: 4 propedeuse en het eerste deel van de hoofdfase van de bachelor Social Work volgens het major-minor systeem. 8/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

9 In alle programma s wordt gewerkt met vier onderwijsperioden per jaar van 10 weken. Per periode staat een thema of kenmerkende beroepssituatie centraal. De programma s staan beschreven in de diverse studiegidsen van de opleiding. 1.3 Werkwijze De beoordeling van de opleiding door het panel verliep volgens de werkwijze zoals die is neergelegd in het Beoordelingsprotocol van NQA. Deze werkwijze wordt hieronder beschreven. Het onderzoek vond plaats op basis van het domeinspecifieke referentiekader dat voor de opleiding geldt (zie facet 1.1). NQA onderscheidt drie fasen in het visiteren: de voorbereidingsfase, het eigenlijke bezoek door het panel en de rapportagefase. Hieronder volgt een korte toelichting per fase. De voorbereidingsfase Allereerst heeft een NQA-auditor het zelfevaluatierapport gecontroleerd op kwaliteit en compleetheid (de validatie) en daarmee op bruikbaarheid voor de visitatie. Vervolgens bereidden de panelleden zich in de periode maart 2007 inhoudelijk voor op het bezoek. Zij bestudeerden het zelfevaluatierapport (en bijlagen), formuleerden in een beoordelingsformat hun voorlopige oordelen op basis van argumenten en zij formuleerden vraagpunten. Zij gaven hun bevindingen door aan de NQA-auditor. Op basis van een overzicht van voorlopige oordelen inventariseerde de NQA-auditor tenslotte kernpunten en prioriteiten voor materialenonderzoek en gesprekken. Tijdens een voorbereidende vergadering is het bezoek door het panel voorbereid. De opleiding heeft in haar zelfevaluatierapport kenbaar gemaakt voor welk domeinspecifiek referentiekader zij kiest. De NQA-auditor heeft met de domeindeskundigen in het panel bekeken of sprake is van adequate domeinspecifieke doelstellingen, of dat nadere aanvulling dan wel nadere specificatie nodig is. In het facetrapport is aangegeven op welke landelijke beroeps- en opleidingsprofielen het domeinspecifieke kader (en het opleidingsprogramma) is gebaseerd. Het bezoek door het panel NQA heeft een bezoekprogramma ontwikkeld voor de (dag-)indeling van het bezoek door het panel dat is aangepast aan de specifieke situatie van de opleiding (bijlage 3). Er vonden gesprekken plaats met het opleidingsmanagement, docenten, studenten, afgestudeerden en met werkveldvertegenwoordigers. Aan het begin en tijdens het bezoek heeft het panel ter inzage gevraagd materiaal bestudeerd. Tussen de gesprekken door heeft het panel ruimte ingelast om de bevindingen uit te wisselen en te komen tot gezamenlijke en meer definitieve (tussen-)oordelen. De bevindingen zijn door de panelleden beargumenteerd. Aan het einde van het bezoek heeft de voorzitter een mondelinge terugkoppeling gegeven van enkele indrukken en ervaringen van het panel, zonder expliciete oordelen uit te spreken. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 9/61

10 De fase van rapporteren Door NQA is, op basis van de bevindingen van het panel, een tweeledige rapportage opgesteld, bestaande uit een facetrapport en een onderwerprapport, waarin de kwaliteit van de opleiding is beoordeeld. Met dit rapport kan de opleiding accreditatie aanvragen bij de NVAO. De opleiding heeft in juni 2007 een concept van het Facetrapport (deel B) voor een controle op feitelijke onjuistheden ontvangen. Naar aanleiding daarvan zijn enkele wijzigingen aangebracht. In het totaalrapport dat bestaat uit deel B en het Onderwerprapport (deel A) wordt door NQA een oordeel op de onderwerpen en op de opleiding als geheel gegeven. Dit rapport is in augustus 2007 voor een controle op feitelijke onjuistheden aan de opleiding voorgelegd. Naar aanleiding hiervan heeft er op 25 september 2007 een gesprek plaatsgevonden tussen de opleiding, de voorzitter van het panel en de NQA auditor. Op basis van dat gesprek heeft de opleiding aanvullende informatie verstrekt aan het panel. Deze informatie is verwerkt in het eindrapport. Het definitieve rapport is door het panel vastgesteld in november Het visitatierapport is uiteindelijk in november 2007 ter beschikking gesteld aan de opleiding, die het samen met de accreditatieaanvraag kan indienen bij de NVAO. 1.4 Oordeelsvorming In dit hoofdstuk wordt per onderwerp een oordeel uitgesproken op basis van weging van de facetten die van dat onderwerp deel uitmaken. Bij deze weging spelen de beslisregels zoals die door de NQA in het Beoordelingsprotocol zijn geformuleerd en nader uitgewerkt in de notitie Handreiking voor oordeelsvorming een belangrijke rol. Tevens is bij de beoordeling rekening gehouden met accenten die de opleiding eventueel legt, het domeinspecifieke kader en een vergelijking met andere relevante opleidingen op een aantal aspecten. Het eindoordeel is voorzien van een aanvullende tekst als sprake is van: weging van de oordelen op facetniveau; benchmarking; generieke bevindingen die het facetniveau overschrijden; bepaalde accenten respectievelijk best practices. In de oordelen per onderwerp wordt steeds een herhaling gegeven van de oordelen op de facetten gevolgd door een weging die leidt tot het eindoordeel. De (uitgebreide) argumentatie is te vinden in het facetrapport. Daar waar een argumentatie/beoordeling voor de deeltijd en/of duale variant afwijkt van de voltijd, is dit expliciet vermeld. Indien niet vermeld, gelden voor de deeltijdopleiding en de duale variant dezelfde argumentatie/oordelen als voor de voltijdopleiding, aangezien de deeltijd- en duale opleiding inhoudelijk voornamelijk zijn gebaseerd op dezelfde module-inhouden als de voltijdopleiding. Volgorde en onderwijsmethodieken kunnen daarbij verschillen. De deeltijdopleiding is in 2002 gestart als variant van de voltijdopleiding, waarbij het buitenschools leren een grote onderwijseenheid is (60%). Sinds 1 september 2006 wordt de opleiding MWD ook in duale variant aangeboden, met 60% buitenschools leren. De duale variant is afgeleidt van de voltijdvariant. 10/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

11 Het leerplan is op het niveau van de onderwijseenheden hetzelfde en er is een gezamenlijk OnderwijsExamenReglement voor de drie varianten. Het docententeam MWD verzorgt het onderwijs in alle drie de varianten. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 11/61

12 1.5 Oordelen per facet en onderwerp Totaaloverzicht van oordelen op facet- en onderwerpniveau Onderwerp/Facet Voltijd Deeltijd Duaal Onderwerp 1 Doelstelling van de opleiding 1.1 Domeinspecifieke eisen Goed Goed Goed 1.2 Niveau bachelor Goed Goed Goed 1.3 Oriëntatie HBO bachelor Goed Goed Goed Totaaloordeel Positief Onderwerp 2 Programma 2.1 Eisen HBO Goed Goed Goed 2.2 Relatie doelstellingen en inhoud programma Voldoende Voldoende Voldoende 2.3 Samenhang in opleidingsprogramma Goed Goed Goed 2.4 Studielast Goed Goed Goed 2.5 Instroom Goed Goed Goed 2.6 Duur Voldoet Voldoet Voldoet 2.7 Afstemming tussen vormgeving en inhoud Goed Goed Goed 2.8 Beoordeling en toetsing Voldoende Voldoende Voldoende Totaaloordeel Positief Onderwerp 3 Inzet van personeel 3.1 Eisen HBO Goed Goed Goed 3.2 Kwantiteit personeel Goed Goed Goed 3.3 Kwaliteit personeel Goed Goed Goed Totaaloordeel Positief Onderwerp 4 Voorzieningen 4.1 Materiële voorzieningen Goed Goed Goed 4.2 Studiebegeleiding Goed Goed Goed Totaaloordeel Positief Onderwerp 5 Interne kwaliteitszorg 5.1 Evaluatie resultaten Voldoende Voldoende Voldoende 5.2 Maatregelen tot verbetering Voldoende Voldoende Voldoende 5.3 Betrekken van medewerkers, studenten, alumni en het beroepenveld Goed Goed Goed Totaaloordeel Positief Onderwerp 6 Resultaten 6.1 Gerealiseerde niveau Voldoende Voldoende Voldoende 6.2 Onderwijsrendement Voldoende Voldoende Voldoende Totaaloordeel Positief 12/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

13 Doelstellingen opleiding De facetten behorend bij dit onderwerp scoren voor alle varianten goed. Het oordeel op het onderwerp is voor de opleiding derhalve positief. Programma De facetten behorend bij dit onderwerp scoren voor alle varianten goed of voldoende. Het oordeel op het onderwerp is voor de opleiding derhalve positief Inzet van personeel De facetten behorend bij dit onderwerp scoren voor alle varianten goed. Het oordeel op het onderwerp is voor de opleiding derhalve positief. Voorzieningen De facetten behorend bij dit onderwerp scoren voor alle varianten goed. Het oordeel op het onderwerp is voor de opleiding derhalve positief. Interne kwaliteitszorg De facetten behorend bij dit onderwerp scoren voor alle varianten goed of voldoende. Het oordeel op het onderwerp is voor de opleiding derhalve positief. Resultaten De facetten 6.1 en 6.2 scoren voldoende. Het oordeel op het onderwerp is voor de opleiding derhalve positief. Totaaloordeel De opleiding scoort op alle onderwerpen positief. Het totaaloordeel over de opleiding is derhalve positief. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 13/61

14 14/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

15 Deel B: Facetten NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 15/61

16 16/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

17 Onderwerp 1 Doelstelling van de opleiding Facet 1.1 Domeinspecifieke eisen Goed Criteria - De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein (vakgebied/discipline en/of beroepspraktijk). Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De eindkwalificaties van de opleiding zijn gebaseerd op het beroependomeinprofiel Maatschappelijke Dienstverlening dat opgesteld is door de sociale partners in de sector Zorg en Welzijn. De landelijke MWD opleidingen hebben het opleidingsprofiel in nauw overleg met het werkveld ontwikkeld (Opleidingsprofiel Maatschappelijk Werk en Dienstverlening, Herkenbaar en Toekomstgericht, april 2000). Het opleidingsprofiel MWD is erkend door de overlegpartners in het werkveld (sociale partners MWD) en het Sectoraal Advies College HSAO (Hoger Sociaal Agogische Opleidingen) en is getoetst door de HBO-raad. De eindkwalificaties van de opleiding zijn onderverdeeld in drie segmenten: hulp- en dienstverlening aan cliëntsystemen, werken in en vanuit een arbeidsomgeving, en professionalisering van het beroep. Bij de invoering van het bachelor master systeem in het hoger onderwijs. Heeft het hbo samen met landelijke welzijnsorganen opnieuw de eindkwalificaties van de opleidingen in het HSAO onder de loep genomen. Het overleg tussen de sector HSAO en het werkveld leidde tot de nota Profilering Agogisch Domein (PAD), april Het PAD beschrijft de competenties van een Bachelor of Social Work en de competenties die tot het sociaalagogische domein behoren. In het PAD-document zijn de HSAO-domeincompetenties onderverdeeld in gemeenschappelijke (van toepassing op alle agogische opleidingen), equivalente (van toepassing op alle agogische opleidingen, maar verschillend van aard in de beroepscontext) en specifieke competenties (alleen van toepassing op de opleidingen CMV, SPH, MWD, Creatieve Therapie en Pedagogiek). Het beroepenveld en de sociale partners hebben een belangrijke rol gehad in het valideren van de opleidingsprofielen en het valideren van het PAD-document. De nota PAD is mede gebaseerd op onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut. (Toekomstverkenning ten behoeve van een beroepenstructuur in zorg en welzijn, maart 2004) en het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW). Een belangrijke input is geleverd door het project Beroepenstructuur. De beroepenstructuur beschrijft welke beroepskrachten er de komende jaren in de sector nodig zijn en over welke competenties deze dienen te beschikken. In de periode wordt in opdracht van het Sectoraal Advies College van de HSAO-opleidingen gewerkt aan een vertaling van nieuwe beroepenstructuur naar nieuwe opleidingsprofielen voor de Bachelor of Social Work. Bij dit proces worden ook andere documenten betrokken, zoals het beroepsprofiel ontwikkeld door de Nederlandse Vereniging voor Maatschappelijk Werk. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 17/61

18 Het panel heeft kunnen vaststellen dat de opleiding de opleidingsdoelen en het curriculum van de opleiding en de ontwikkelingen daarin voor heeft gelegd aan de consultatiecommissie MWD en, wat het nieuwe MWD-BSW-programma betreft, aan de gezamenlijke consultatiecommissie van de drie opleidingen CMV, MWD en SPH. Facet 1.2 Niveau bachelor Goed Criteria - De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een bachelor. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: Voor de beschrijving van het niveau van de afgestudeerde bachelor gebruikt de opleiding de door de commissie Franssen geformuleerde tien generieke kernkwalificaties van het hbo-niveau. De Hogeschool Windesheim heeft hier een elfde kernkwalificatie aan toegevoegd: zelfsturing op de eigen opleiding en loopbaan. De generieke hbokernkwalificaties van Franssen zijn in overeenstemming met de internationaal beschreven standaard van het bachelorniveau (Dublin-descriptoren). Het niveau van de opleiding is vastgelegd in basisdocumenten die leidend zijn voor het curriculum. Het ontwerp van het curriculum is gebaseerd op: o de Dublin-descriptoren en de tien algemene hbo-competenties plus de elfde kernkwalificatie Zelfsturing op de eigen opleiding en loopbaan ; o het opleidingsprofiel; o de nota PAD met de eindkwalificaties en competenties. Het panel stelt vast dat de eindkwalificaties van de opleiding sporen met de beschrijving in de hierboven genoemde basisdocumenten. De opleiding onderscheidt drie competentieniveaus, te weten het basisniveau (weinig complex, zelfsturend en wendbaar), het gevorderd niveau (meer complex, zelfsturend en wendbaar) en het bachelorniveau (geheel complex, zelfsturend en wendbaar). De generieke kernkwalificaties en de relatie met de eindkwalificaties van de opleiding zijn uitgewerkt in de Ontwikkelgids Domein Sociale Studies (december 2005 en supplement januari 2007). Het panel heeft kunnen vaststellen dat de generieke kernkwalificaties van het hbo-niveau en de daarop gebaseerde Dublin-descriptoren adequaat zijn verwerkt in de eindkwalificaties van de opleiding. 18/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

19 Facet 1.3 Oriëntatie HBO bachelor Goed Criteria - De eindkwalificaties zijn mede ontleend aan de door (of in samenspraak met) het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties. - De eindkwalificaties weerspiegelen het niveau van beginnend beroepsbeoefenaar in een specifiek beroep of samenhangend spectrum van beroepen waarvoor een hbo-opleiding vereist is of dienstig is. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De eindkwalificaties van de huidige MWD opleiding zijn ontleend aan het landelijk en mede door het werkveld in 1998 opgesteld opleidingsprofiel voor maatschappelijk werkenden op hbo-niveau (zie facet 1.1). Het document Profilering Agogisch Domein (PAD), april 2004 is de basis voor het vormgeven van het onderwijs vanaf het studiejaar Resultaat is een gezamenlijke major (MWD, CMV en SPH) en vijf beroepsspecifieke, verdiepende minors. De overlegpartners in het werkveld (sociale partners MWD), het Sectoraal Advies College HSAO en de toetsing door de HBO-raad zijn, aldus de opleiding, de eindcompetenties landelijk geborgd. De werkveldadviescommissie van de opleiding onderschrijft de eindkwalificaties zoals die door de opleiding worden gehanteerd en zijn beschreven in de Ontwikkelgids Domein Sociale Studies. Het panel heeft kunnen vaststellen dat de eindkwalificaties van de opleiding op het niveau van beginnend beroepsbeoefenaar zijn geformuleerd. Onderwerp 2 Programma Facet 2.1 Eisen HBO Goed Criteria - Kennisontwikkeling door studenten vindt plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontleend studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek. - Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied/de discipline. - Het programma waarborgt de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding maakt gebruik van een verplichte literatuurlijst, die jaarlijks wordt geactualiseerd. Tevens maakt zij gebruik van digitale media, vaktijdschriften (onder andere Maatwerk) en (semi)wetenschappelijke artikelen. Het panel stelt vast dat in het NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 19/61

20 programma actuele thema s aan bod komen zoals geestelijke gezondheidszorg en interculturele communicatie. Studenten moeten in het afstudeeronderzoek en het eindgesprek laten zien dat zij gebruik kunnen maken van (wetenschappelijke) vakliteratuur. Het panel stelt vast dat dit het geval is. Er is wel verschil in de mate waarin studenten dit toepassen (zie ook facet 6.1). Het panel stelt vast dat in het studiemateriaal de thema s en beroepssituaties ontleend zijn aan de beroepspraktijk. Er wordt gewerkt op basis van casuïstiek en vraagstukken uit de beroepspraktijk en actuele maatschappelijke thema s zoals integratie, vergrijzing en nieuwe wetgeving. In de deeltijd en de duale variant wordt de eigen beroepspraktijk van studenten centraal gesteld. De kwaliteit van de werkplek wordt vastgesteld voorafgaand aan de inschrijving van een deeltijdstudent op basis van een formulier functieomschrijving. Bij aanvang van de laatste praktijkfase (bachelorniveau) wordt de werkplek opnieuw beoordeeld op basis van de werkplekscan. Uitgangspunt is dat de taken en werkzaamheden voldoende mogelijkheden moeten bieden om het bachelorniveau af te ronden. De praktijk wordt tevens binnen de opleiding gehaald door het inzetten van gastdocenten. De inzet van gastdocenten varieert van 1x per week (keuzemodule) tot 1x per maand (workshops en gastlessen). De voltijdopleiding bestaat voor ten minste 30% uit praktijkleren (stage, excursie). In de deeltijdopleiding is dit percentage 60%. In de duale opleiding is het aandeel werkplekleren ook 60%. Er bestaat de mogelijkheid voor studenten om stage te lopen in ontwikkelingsprojecten in onder andere Suriname en Afrika. In de afgelopen 4 jaar hebben 42 studenten een stage of afstudeerproject gedaan in het buitenland (Nota Internationalisering). De School of Social Work heeft in een brochure beschreven waaraan stageverslagen en afstudeerverslagen (stages en projecten in het buitenland) moeten voldoen. Studenten komen in aanraking met toegepast onderzoek in het afstudeeronderzoek (voltijdprogramma), het essay (deeltijdprogramma) en het project (SOSA). Studenten kunnen kiezen voor een onderzoek in opdracht van een instelling, het formuleren van een eigen onderzoeksvraag of participeren in een onderzoek in het kader van één van de kenniscentra, zoals Veiligheid en Sociale Cohesie Het aanleren en trainen van beroepsvaardigheden is in het programma van de opleiding opgenomen. Het programma besteedt aandacht aan het aanleren van technischinstrumentele vaardigheden, reflectie op de beroepspraktijk en het ontwikkelen van kennis en inzicht op het gebied van maatschappelijke en beroepsethische onderwerpen (de opleiding noemt dit de drievoudige professional). Het ontwikkelen van technisch-instrumentele vaardigheden gebeurt onder andere in de methodieklessen, lessen Nederlands (rapporteren), theorievakken en verschillende trainingen. Het ontwikkelen van de eigen opvattingen in de maatschappelijke, beroepsethische en politieke context komt onder andere aan de orde in de programmaonderdelen politicologie, beroepsethiek en legitimering. 20/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

21 Uit evaluaties blijkt dat studenten vinden dat het onderdeel methodisch onderzoek voor verbetering vatbaar is. De opleiding heeft de begeleiding bij het afstuderen vooral op dit punt aangepast (zie facet 4.2). Facet 2.2 Relatie doelstellingen en inhoud programma Voldoende Criteria - Het programma is een adequate concretisering van de eindkwalificaties, qua niveau, oriëntatie en domeinspecifieke eisen. - De eindkwalificaties van de doelstellingen zijn adequaat vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het programma. - De inhoud van het programma biedt studenten de mogelijkheden om de geformuleerde eindkwalificaties te bereiken. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding heeft in het zelfevaluatierapport de relatie tussen de eindkwalificaties en het programma voor alle varianten van de opleiding inzichtelijk gemaakt. Het panel heeft kunnen vaststellen dat de opleiding de relatie tussen inhoud en doelstellingen globaal per onderwijseenheid heeft uitgewerkt. Het panel heeft de beschrijving van de onderwijseenheden bestudeerd en stelt vast dat voor elke studieonderdeel doelen zijn geformuleerd In de oude onderwijseenheden is de relatie tussen de onderwijseenheden en competenties matig uitgewerkt. In de nieuwe BSW is de relatie tussen de doelstellingen van de opleiding en de inhoud van het programma goed uitgewerkt. Voor de propedeuse en de major Social Work zijn de domeincompetenties Social Work richtinggevend. De domeincompetenties Social Work zijn een clustering van de competenties die de opleidingen SPH, CMV en MWD gemeen hebben. De specifieke MWD competenties worden aangeboden in de minor Integraal Maatschappelijk Werk. In de Ontwikkelgids Domein Sociale Studies is nader uitgewerkt hoe de ontwikkelteams het nieuwe BSW programma dienen uit te werken. Het panel stelt vast dat de ontwikkelgids een goede handreiking biedt voor het systematisch ontwikkelen van het nieuwe curriculum. Daarbij wordt consequent uitgegaan van de domeincompetenties en de specifieke MWD competenties. Leerdoelen die studenten formuleren in het vraaggestuurde programma worden gecheckt op de koppeling met de opleidingskwalificaties. Dit gebeurt in het kader van studieloopbaanbegeleiding (SLB). In de drie varianten (voltijd, deeltijd en duaal) wordt SLB op vergelijkbare wijze ingevuld. SLB draagt bij aan het koppelen van de leerdoelen van het programma en de persoonlijke leerdoelen van de studenten (in het vraaggerichte programma) aan de eindkwalificaties van de opleiding. (zie facet 2.3 en 4.2) Het panel stelt vast dat de relatie tussen de doelstellingen en het opleidingsprogramma aanwezig is. In het nieuwe BSW programma is de relatie zeer goed uitgewerkt (eerste en tweede jaar). Het panel heeft kunnen vaststellen dat de ontwikkeling van het nieuwe programma zeer systematisch en doordacht gebeurt. Het derde en vierde jaar van het nieuwe BSW programma is nog in ontwikkeling. De discussie over hoe de laatste twee NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 21/61

22 jaren van de BSW worden ingericht (verhouding major-minor) is nog niet afgerond. Het panel komt tot het oordeel voldoende. Facet 2.3 Samenhang in opleidingsprogramma Goed Criteria - Studenten volgen een inhoudelijk samenhangend opleidingsprogramma. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De samenhang in het programma wordt gerealiseerd door de thematische opbouw. In elke onderwijsperiode van tien weken staat een beroepsrelevant thema of een kenmerkende beroepssituatie centraal. Studenten voeren opdrachten en projecten uit in het kader van het thema. Deze studieactiviteiten worden ondersteund met onderwijswerkgroepen, (methodiek)trainingen en colleges. In de programmaonderdelen Persoonlijke Professionele Ontwikkeling (PPO), praktijkbegeleiding en studieloopbaanbegeleiding wordt het leerproces van de student gevolgd en begeleid. Met de toenemende vraagsturing in het programma is het de student (voltijd, deeltijd en duaal) die samen met de begeleider mede het programma vormgeeft. De inhoudelijke samenhang van het vraaggestuurde deel van het programma (keuzeruimte, minoren) wordt bewaakt via de Persoonlijke Ontwikkelingsplannen (POP) en -actieplannen (PAP). Elke student verantwoordt daarin zijn keuzes. De examencommissie beslist op basis van een PAP of de gewenste studieroute voldoende samenhang biedt. De inhoudelijke samenhang van het programma komt tot stand door de logische volgorde van studieonderdelen, de opbouw van minder naar meer complex, de opbouw in niveau en de opbouw van minder naar meer zelfsturing. In het OnderwijsExamenReglement (OER) is opgenomen welke entreevoorwaarden gelden voor bijvoorbeeld toelating tot de jaarstage, toelating tot een volgend studiejaar of volgend semester. Het oude onderwijsprogramma kent een niveauopbouw: van minder naar meer complex en van minder naar meer zelfsturend. In de (nieuwe) BSW-opleiding worden drie competentieniveaus onderscheiden: basis-, gevorderd en bachelorniveau. Het panel heeft de toename in complexiteit in het studiemateriaal en in de opdrachten en werkstukken kunnen vaststellen. Studenten tonen zich tevreden over de samenhang van het programma. Facet 2.4 Studielast Goed Criteria - Het programma is studeerbaar doordat factoren, die betrekking hebben op dat programma en die de studievoortgang belemmeren zoveel mogelijk worden weggenomen. 22/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

23 Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding bevordert de studeerbaarheid van het programma onder andere door in de studiehandleidingen en in de studiegidsen te vermelden hoeveel studentbelastingsuren (sbu) het onderdeel gemiddeld vergt (contacttijd en zelfstudietijd) en door de studiebelasting gelijkmatig over het jaar te spreiden. De student kan voor alle onderwijseenheden twee maal per jaar een toets afleggen. Er zijn strikte termijnen voor bekendmaken van uitslagen en procedures voor het inzien van toetsen. Studenten kunnen onderdelen van het praktijkjaar herkansen binnen het praktijkjaar. Procedures daarvoor zijn beschreven in de praktijkgidsen. In geval van het afbreken van het praktijkjaar voltijd kan de student studieonderdelen uit het vierde jaar volgen. De student maakt hiervoor een POP en een PAP. Deeltijdstudenten die hun werkplek kwijt raken, krijgen twee maanden de tijd om een nieuwe werkplek te zoeken. Het panel heeft kunnen vaststellen dat de opleiding zorgvuldig omgaat met studenten die in hun stageperiode vastlopen. Er wordt zorgvuldig gezocht naar passende oplossingen en zonodig wordt een overstap naar een andere opleiding geadviseerd. Vertegenwoordigers van het werkveld, met wie het panel sprak, beamen dat de opleiding zorgvuldig omgaat met minder goed functionerende stagiairs. Er zijn regelingen voor studenten met een functiebeperking (bijvoorbeeld dyslexie, visuele beperkingen) in de vorm van extra toetstijd of een aangepaste toetsvorm. Studenten en opleiding hebben zicht op de behaalde resultaten door het studievoortgangsysteem CAAS. Studenten kunnen doorlopend via intranet een overzicht van hun studieresultaten opvragen. Bij reguliere evaluaties wordt standaard de studielast als onderdeel meegenomen en waar nodig bijgesteld. De studielast wordt door studenten als goed ervaren. Hoewel er ook pieken worden ervaren. Het aantal contacturen voor de voltijdopleiding (oud en nieuw onderwijs) ligt in de eerste twee studiejaren tussen 15 en 18 lesuren per week. Daarnaast is 1 dag(deel) gereserveerd voor praktijkleren en de rest van de week voor zelfstudie en het werken aan groepsopdrachten. In het praktijkjaar is 1 dag per week gereserveerd voor onderwijs, begeleiding en zelfstudie naast 4 dagen per week praktijkleren. In het vierde jaar ligt het aantal contacturen in de eerste onderwijsperiode rond de 15 lesuren, daarna per student verschillend, afhankelijk van de invulling van het vraaggestuurde opleidingsdeel. In de deeltijdse en duale opleiding is er 1 (volle) lesdag per week en 1 dag zelfstudie naast 3 dagen per week praktijkleren. Facet 2.5 Instroom Goed Criteria - Het programma sluit qua vorm en inhoud aan bij de kwalificaties van de instromende studenten: vwo, havo, middenkaderopleiding of specialistenopleiding (WEB) of daarmee vergelijkbare kwalificaties, blijkend uit toelatingsonderzoek. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 23/61

24 Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding MWD biedt verschillende programmavarianten aan voor diverse doelgroepen: o een vierjarige voltijdse opleiding, vooral gericht op havisten, vwo ers en studenten uit niet-verwant mbo; o een verkorte voltijdse opleiding voor studenten met een verwante mbo-opleiding; o volwassenenonderwijs in deeltijdse of duale variant (zowel vierjarig als een verkorte route) voor ervaren werkers die naar een hbo-functie willen doorgroeien. De opleiding biedt mbo-studenten de mogelijkheid om tijdens het laatste mbo-jaar een brugmodule te volgen om kennis te maken met het hbo-onderwijs. Er zijn contacten met diverse mbo-opleidingen in de regio Zwolle in verband met de doorgaande leerlijn. Mbo-instromers met een verwante BSW opleiding volgen een verkorte route van 3 of 3,5 jaar waarin ze 30 tot 60 studiepunten vrijstelling krijgen op grond van hun mbo-diploma. Deze vrijstelling geldt zowel voor voltijdse, als deeltijd-/duale studenten. De verkorte route houdt in een verkorte propedeuse Social Work van 30 studiepunten (een half jaar) waarna de studenten in het eerste semester van de hoofdfase starten. Op basis van curriculumonderzoek en programmavergelijking volgen studenten met een mbo-sjm, mbo-spw en mbo-scw een 3 jarig traject: half jaar propedeuse en een vrijstelling van 30 studiepunten in de hoofdfase. Studenten met een propedeusediploma van een verwante hbo-opleiding kunnen instromen in de hoofdfase. Studenten met een hbo-diploma van een verwante opleiding kunnen de hoofdfase in een verkorte route volgen. Op basis van eerder verworven competenties (evc) wordt een maatwerkprogramma samengesteld. De opleiding participeert in het landelijke evc-project (Kenniscentrum EVC) om maatwerktrajecten te kunnen aanbieden die aansluiten bij de kwalificaties van instromende studenten. De School of Social Work heeft de evc-procedure uitgewerkt volgens de landelijke evc-code. Studenten met een relevante werkplek (betaald of onbetaald) van ten minste 20 uur per week kunnen onderwijs volgen in een duale of deeltijdvariant. Voltijdstudenten die gedurende de opleiding een baan verwerven, krijgen de gelegenheid over te stappen naar de deeltijdvariant. Studenten zonder de vereiste vooropleiding kunnen worden toegelaten via een 21+-toets. De criteria daarvoor zijn beschreven in het OER. Vrijstellingen worden door de examencommissie verleend op grond van vooropleiding en evc. Vrijstellingen worden onderbouwd en gearchiveerd in het studentendossier. Deeltijdstudenten met wie het panel sprak melden dat de opleiding (soms) te schools is door het strikt volgen van het programma. Studenten willen meer op een volwassen manier benaderd worden en eigen zaken aan de orde stellen in het programma of vanwege hun ervaringskennis onderdelen van het programma in kortere tijd behandelen. Dit punt is bij de opleiding aangekaart. Studenten melden dat de opleiding hier serieus op in gaat en beziet hoe het programma aangepast kan worden. Het panel beoordeelt dit positief. Instromers met een vwo-diploma kunnen vanaf een versneld programma doorlopen. Dit programma is nu in ontwikkeling. 24/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

25 Facet 2.6 Duur Voldoet Criteria - De opleiding voldoet aan formele eisen met betrekking tot de omvang van het curriculum: hbo-bachelor: 240 studiepunten. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding voldoet qua omvang (240 studiepunten) aan de wettelijke eisen voor hbo-bachelor en biedt de mogelijkheid om binnen de nominale studieduur van 4 jaar de voltijdse, deeltijd-of duale opleiding MWD te volgen (een propedeusefase van 60 studiepunten en een hoofdfase van 180 studiepunten), waarbij er een evenwichtige verdeling is over de vier perioden. Facet 2.7 Afstemming tussen vormgeving en inhoud Goed Criteria - Het didactisch concept is in lijn met de doelstellingen. - De werkvormen sluiten aan bij het didactisch concept. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: Het didactisch concept competentieleren is beschreven in de Ontwikkelgids domein Sociale Studies. De vraagsturing van het onderwijs, het competentiegericht leren, de visie op beoordelen en begeleiden worden in dit document beschreven. Deze visie is ontleend aan het hogeschoolbrede kader Windesheimorganisatieontwikkelplan (WOOP). In het programma van de oude opleiding komt de integratie van kennis en vaardigheden tot uiting in de thematische aanpak, de praktijkopdrachten, stage en afstuderen. In het BSW-programma wordt integratie tussen kennis, houding en vaardigheden gerealiseerd via de opdrachten rond de kenmerkende beroepssituaties van BSW. In het kader van competentieleren wordt binnen de opleiding gewerkt met een variatie aan werkvormen: colleges voor conceptueel onderwijs, werkcolleges en practica voor trainingen en methodiekonderwijs, begeleiding en intervisie bij het werken aan integrale opdrachten en beroepsproducten, supervisie ter ondersteuning van praktijkleren. Het panel onderschrijft dat deze werkvormen aansluiten bij de uitgangspunten van de opleiding. In het kader van vraagsturing worden studenten gedurende de opleiding begeleid (studieloopbaanbegeleiding). Voorbeelden zijn: begeleiden bij het uitvoeren van integrale opdrachten en beroepsproducten (onderwijswerkgroep, werkgroep beroepsproduct) en het maken van een POP (PPO, studieloopbaanbegeleiding, praktijkbegeleiding). Praktijkleren (voltijd) en werkplekleren (deeltijd/duaal) sluiten aan bij de didactische concepten competentieleren en vraagsturing. In de stage en op de werkplek demonstreert de student de competenties en er is ruimte voor een grote mate van eigen invulling van de opdrachten (vraagsturing). NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 25/61

26 In alle studiehandleidingen, themaboeken en praktijkgidsen staan de werkvormen toegelicht. De opleiding besteedt aandacht aan de ontwikkeling van de professionele MWD er (hulpverlener): methodisch-technische ontwikkeling (objectief, zakelijk), normatieve ontwikkeling (sociaal en moreel) en persoonlijke ontwikkeling (subjectief, eigen beleving). De opleiding noemt dit de drievoudige professional. Studenten wordt geleerd deze drie aspecten van het MWD-werk te onderscheiden en te analyseren. Doel is dat de MWD er zich zelf goed moet kennen om (op een professionele manier) een hulpverleningsrelatie met een cliënt aan te kunnen gaan. Werkvormen die hierbij horen zijn supervisie, reflectieverslagen, discussiegroepen. Het panel stelt vast dat de werkvormen goed zijn afgestemd op de visie op het opleiden van MWD ers. Facet 2.8 Beoordeling en toetsing Voldoende Criteria - Door de beoordelingen, toetsingen en examens wordt adequaat getoetst of de studenten de leerdoelen van (onderdelen van) het programma hebben gerealiseerd. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding heeft in het Toetsbeleidsplan MWD (april 2004) de uitgangspunten voor (competentiegericht) toetsen geformuleerd. Het beleidsplan bevat, aldus het panel een genuanceerde visie op competentietoetsen en vraaggestuurd onderwijs. De opleiding gaat er van uit dat studenten pas zinvol een beroepssituatie kunnen uitvoeren als er een bepaald niveau van kennis, inzicht en vaardigheden aanwezig zijn. Er zal in de opleiding dus altijd eerst een aanbod aan kennis en vaardigheden zijn (body of knowledge en body of skills) die worden getoetst via een mix van toetsvormen (kennis, inzicht, vaardigheid, casuïstiek en levensechte geïntegreerde toetsen). De wijze van toetsen sluit, aldus de opleiding, aan bij de doelstellingen en werkvormen van de programmaonderdelen. De opleiding beoordeelt met verschillende toetsinstrumenten: centraal schriftelijke tentamens (open vragen en/of meerkeuzevragen), vaardigheidstoetsen/practica, integrale themaopdrachten en beroepsproducten, (peer)assessments, praktijktoetsen en zelfassessments. Een overzicht van alle toetsvormen is opgenomen in de studiegidsen. Er wordt zowel in de oude, als in de nieuwe opleiding competentiegericht getoetst. In de oude opleiding zijn daarbij de themaopdrachten, praktijkopdrachten en het afstudeerproject belangrijke toetsmomenten. In de nieuwe opleiding worden beroepstaken en beroepsproducten getoetst. De School of Social Work is thans bezig het toetsbeleid van de drie opleidingen (MWD, CMV en SPH) te integreren in één beleidsnotitie. Daarbij gaat de School uit van het toetskader van de hogeschool. In de propedeuse BSW zijn in ervaringen opgedaan met het nieuwe toetsbeleid. Uit evaluaties blijkt dat studenten in de BSW het instrument portfolio nog niet voldoende kunnen plaatsen (te weinig instructie over het 26/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

27 opzetten van het portfolio aldus de studenten). Het portfolio wordt aldus de opleiding in deze fase van de opleiding niet ingezet als instrument voor beoordeling van de competenties, maar als instrument voor de student om zijn competentieontwikkeling in kaart te brengen. Alle onderwijseenheden in de opleiding worden getoetst op basis van vooraf geformuleerde doelstellingen. De wijze van toetsen en de beoordelingscriteria zijn beschreven in de studiehandleidingen. De studiegids beschrijft dat elke toets of opdracht ten minste één maal per jaar aangeboden wordt met een herkansingmogelijkheid na ongeveer 8 weken. Het toetsbureau van de hogeschool geeft docenten feedback op de validiteit en betrouwbaarheid van centrale tentamens (meerkeuze). Bij opdrachten worden de beoordelingsprocedure en -criteria door de docenten onderling besproken om tot eenduidige beoordelingen te komen. Bij het nieuwe onderwijs (major-minorstructuur) worden vooraf afspraken gemaakt over toetsvormen en criteria. Docenten krijgen tijdens studiedagen deskundigheidsbevordering op het gebied van toetsing. In het gesprek met docenten bleek dat docenten deze trainingen als zeer waardevol ervaren. De opleiding heeft een examencommissie. Deze bespreekt in voorkomende gevallen de gehanteerde procedure van een toets, fraude enzovoort. De examencommissie beoordeelt tevens of de student in aanmerking kan komen voor een afwijkende toetsvorm of een ander toetsmoment. Studenten kunnen bezwaar indienen bij de examencommissie als ze het niet eens zijn met een beoordeling. In de eindfase van de opleiding is het werkveld nauw betrokken bij de beoordeling van onderwijseenheden. Bij de praktijktoetsen (voltijd en deeltijd/duaal) is de werkbegeleider van de instelling aanwezig bij de evaluatiegesprekken. Hij heeft een adviserende stem. Bij de afstudeeronderzoeken in opdracht van een instelling vindt de eindevaluatie plaats op de instelling en heeft de opdrachtgever een adviserende stem in de beoordeling. Bij de eindexamengesprekken is een werkveldvertegenwoordiger aanwezig uit het maatschappelijk werk. Het eindniveau wordt getoetst aan de hand van drie (voltijd) of vier (deeltijd) toetsmomenten of producten. Voor de voltijd zijn dit: eindevaluatie praktijkfase (praktijkverslag), het afstudeeronderzoek (scriptie of project) en het eindexamengesprek op basis van stellingen. Voor de deeltijd: eindevaluatie praktijkfase (praktijkverslag), het mesoproject (schriftelijke opdracht), essay (verkorte scriptie) en het eindexamengesprek op basis van stellingen. Voor een bachelordiploma moeten alle bovengenoemde onderdelen met een voldoende worden afgesloten (OnderwijsExamenReglement). Vanuit het oogpunt van zorgvuldig toetsen zijn bij de beoordeling van de verschillende onderdelen van het eindniveau ten minste vier verschillende docenten betrokken In het gesprek met docenten blijkt dat één docent het afstudeeronderzoek van de voltijdse opleiding beoordeelt. De scriptie- of projectbegeleider is tevens beoordelaar. Dit geldt echter alleen voor de ervaren, gekwalificeerde docenten die de studiedagen rond toetsing en beoordeling hebben gevolgd. In het geval van nieuwe of onervaren docenten wordt altijd een tweede beoordelaar toegewezen die tevens de nieuwe docent coacht bij NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 27/61

28 de begeleiding van het afstudeeronderzoek. In het studiejaar zijn in dit kader negen afstudeeronderzoeken door twee docenten beoordeeld. Daarnaast wordt jaarlijks een intercollegiale bespreking voorafgaand aan de beoordeling van de afstudeerwerkstukken en eindexamens gehouden met alle betrokken docenten. Na afloop van de beoordelingen wordt een eindexamenvergadering belegd waarin met de werkveldvertegenwoordigers de gang van zaken rond de examens en het eindniveau van de afstudeerwerkstukken wordt besproken. Het panel heeft toetsen, verslagen en opdrachten ingezien en stelt vast dat de beoordeling zorgvuldig gebeurt. Het panel komt bij de toetsen en opdrachten die zij heeft ingezien tot een vergelijkbaar oordeel als de beoordelaar. De supervisiebeoordeling is naar het oordeel van het panel adequaat. Het panel concludeert dat het toetsbeleid goed is vastgelegd en dat de praktijk van het toetsen in het algemeen voldoende is, maar volgens het panel is de praktijk van het toetsen van de eindwerkstukken voor verbetering vatbaar. Van enkele eindwerkstukken die door de opleiding met een voldoende (5,5-6) werden beoordeeld vindt het panel het basisniveau discutabel. Deze bevinding van het panel is besproken met de opleiding. De opleiding heeft maatregelen genomen om de ondergrens van het bachelorniveau beter te bewaken. Zo is er in de startfase van het afstuderen een beoordelingsmoment toegevoegd (beoordeling onderzoeksopzet). De beoordeling wordt vanaf het studiejaar standaard gedaan door een docent beoordelaar en niet door de begeleidende docent. Een tweede beoordelingsmoment vindt plaats tijdens het bespreken van het concept afstudeerrapport met de afstudeerbegeleider. De conceptbeoordeling kan de student gebruiken als feed-back voor het uiteindelijke rapport. Het eindrapport wordt door de docent-beoordelaar beoordeeld. In geval van twijfel wordt een tweede docentbeoordelaar ingeschakeld. Er is een nieuw beoordelingsformat opgesteld waarin expliciet de link wordt gelegd naar de Dublin-descriptoren en de eindkwalificaties van de opleiding. Een schriftelijke onderbouwing van het oordeel is verplicht gesteld. In oktober 2007 is een nieuwe versie van de Studiehandleiding Afstudeeronderzoek verschenen, waarin bovenstaande aanpassingen zijn opgenomen. De studiehandleiding is met ingang van september 2007 van kracht. Voor de beoordeling van de stage is een nieuw beoordelingsformat opgesteld, in lijn met het format voor het eindwerkstuk. Het panel is positief over de opzet van het toetsbeleid en de interne monitoring van de praktijk van het toetsen (interne scholing, begeleiding vanuit onderwijskundig bureau van Windesheim). De bevindingen met betrekking tot het bewaken van de ondergrens van het eindniveau hebben geleid tot bijstellingen op dit punt. De combinatie van monitoring van het toetsbeleid, voortgaande scholing en passende maatregelen zorgen ervoor dat het panel vertrouwen heeft in het feitelijk aanscherpen van de toetspraktijk en daarmee de bewaking van de ondergrens van het eindniveau. Het panel komt tot het oordeel voldoende. 28/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

29 Onderwerp 3 Inzet van personeel Facet 3.1 Eisen HBO Goed Criteria - Het onderwijs wordt voor een belangrijk deel verzorgd door personeel dat een verbinding legt tussen de opleiding en de beroepspraktijk. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: Uit een analyse van het opleidingsniveau van de docenten blijkt dat een deel een academische opleiding heeft (Nederlands, recht, ortho-pedagogiek, sociologie, psychologie en ethiek). De overige docenten hebben een beroepsopleiding gevolgd (MWD aangevuld met een Voortgezette opleiding. De meeste medewerkers (22) hebben ervaring in het werkveld, of zijn werkzaam in de sector Zorg en Welzijn (5). Bij de werving en selectie is kennis en ervaring in het werkveld een belangrijke eis. Naast individuele deskundigheidsbevordering (zie 3.3), vindt er scholing plaats in teamverband. Elk cursusjaar organiseert de opleiding twee teamscholingsdagen waar actuele ontwikkelingen in het werkveld en hun betekenis voor het curriculum centraal staan. Docenten nemen daarnaast kennis van de praktijk door het begeleiden van stages, bij het maken van een POP, de afstudeerprojecten, de deelname aan een van de kenniscentra van de School, de regionale ontmoetingen met leden van het Regionaal Overleg van de Nederlandse Vereniging voor Maatschappelijk Werk. Docenten komen regelmatig in contact met het werkveld. Tijdens 'praktijkontmoetingsdagen' vindt uitwisseling plaats over de opzet van praktijkleren en relevante ontwikkelingen in het werkveld. Driemaal gaat de docent op bezoek bij de stage-instelling om onder meer te spreken over de eisen die het werkveld stelt aan studenten. Verscheidene docenten van de opleiding MWD hebben boeken gepubliceerd die, aldus de opleiding, goed ontvangen zijn door het werkveld en andere MWD-opleidingen. Deze en andere docenten publiceren tevens in vaktijdschriften. Docenten MWD hebben allen een abonnement op Maatwerk, hét tijdschrift voor Maatschappelijk Werkers. Het doel is het leveren van een bijdrage aan het op peil houden van de kennis van actuele ontwikkelingen in het werkveld. Binnen de School zijn twee kenniscentra actief rond de lectoraten multi-probleemgezinnen en ethiek en recht. Bij elke kenniskring is één MWD-docent betrokken. In nauwe samenwerking met het werkveld worden publicaties verzorgd en voeren studenten (ondersteund door docenten) onderzoek uit. Voorbeelden van onderzoek zijn: - onderzoek over bereiken van multiprobleemgezinnen via schoolmaatschappelijk werk - onderzoek naar samenwerkingsmogelijkheden in relatie tot privacywetgeving. - onderzoek naar Zwols model met betrekking tot aanpak probleemhuishoudens. De kennis kring Ethiek & Recht heeft tevens brochures uitgebracht over de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en over privacywetgeving. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 29/61

30 Uit diverse onderzoeken (Keuzegids, Imago Onderzoek Windesheim, 2006) blijkt dat studenten tevreden zijn over de praktijkgerichtheid en kwaliteit van docenten. Het panel stelt vast, mede op basis van bestudering van de CV s van de docenten, dat de binding van de docenten met de praktijk goed is verankerd. Facet 3.2 Kwantiteit personeel Goed Criteria - Er wordt voldoende personeel ingezet om de opleiding met de gewenste kwaliteit te verzorgen. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: In het MWD-team werken 18 vrouwen en 12 mannen (tijdelijke krachten met een kleine aanstelling buiten beschouwing gelaten). De opleiding heeft een docent-/studentratio 1:23,8 (voltijd: 1:25,6; deeltijd/duaal: 1:20,4). Dat ligt onder het gemiddelde van Windesheim (1:27,5); er worden dus relatief méér docenten ingezet. De opleiding kan hierdoor met relatief kleine groepen werken. Er wordt, aldus het zelfevaluatierapport, veel gevraagd van de medewerkers door de grote veranderingen van het onderwijs (invoering major-minormodel). De deadlines die daarbij gehaald moeten worden, geven weinig ruimte om te temporiseren. De financiën van de School boden de ruimte om met ingang van januari 2007 het personeelsbestand uit te breiden. De opleiding voert een preventief beleid op het gebied van gezondheid en welzijn in het kader van het verzuimbeleid dat in 2004 door Windesheim is vastgesteld. Het ziekteverzuim is afgenomen van 12,5% in 2003 naar 3,3% in In oktober 2005 is afdelingsbreed voor de eerste keer de KWOA-scan uitgevoerd (Kwaliteit van Werk en Arbeidsomstandigheden). Daaruit bleek dat er tevredenheid was over de arbeidsinhoud, vooral op de punten afwisseling, duidelijkheid en zelfstandigheid. Ontevreden waren de docenten over de organisatie van de vernieuwing van het onderwijs. Ook was er kritiek op de interne communicatie. In februari 2006 zijn veranderingen aangebracht in de projectstructuur van het onderwijsvernieuwingstraject. Uit gesprekken met docenten blijkt dat de ontevredenheid in 2005 voornamelijk werd veroorzaakt door de reorganisatie als gevolg van de nauwe samenwerking van MWD, met SPH en SPH en het opzetten van de BSW. Het afgelopen jaar is er, aldus de docenten met wie het panel sprak, veel duidelijkheid ontstaan over de organisatie van de School en de samenwerking tussen de opleidingen. In het voorjaar van 2007 zijn opleidingsteams geformeerd en teamleiders aangesteld. Uit gesprekken met studenten blijkt, dat deze tevreden zijn over de beschikbaarheid van docenten. Docenten reageren doorgaans snel op vragen van studenten. 30/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

31 Facet 3.3 Kwaliteit personeel Goed Criteria - Het personeel is gekwalificeerd voor de inhoudelijke, onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: Uit de CV s van de docenten blijkt, aldus het panel, dat zij voldoende geschoold zijn en/of ervaring hebben in het werkveld van MWD om het onderwijs op hbo-niveau te kunnen verzorgen (zie ook facet 3.1). Nieuwe medewerkers worden in het onderwijs ingewerkt door een ervaren collegadocent. Daarnaast voorziet de hogeschool in een introductiedag. Nieuwe docenten volgen tevens de didactische cursus voor hbo-docenten. Het TeamOntwikkelingsPlan (TOP) beschrijft welke plannen en doelen er zijn ten aanzien van deskundigheidsbevordering. Dit beleid is conform hogeschoolrichtlijnen. De deskundigheid van medewerkers op gebieden als competentiegericht onderwijs (onder andere didactiek), digitalisering, kenniscirculatie, ontwikkelingen in het werkveld en internationale ontwikkelingen wordt sinds drie jaar gestuurd vanuit het Persoonlijk Ontwikkelplan van de docent (het POP) en/of het TOP. In het cursusjaar had iedere medewerker bij 1 fte minimaal 32 uur tot zijn beschikking ten behoeve van de uitvoering van zijn POP, in het cursusjaar uur. Vanaf 2008 is dit 53 uur per jaar per fte. Deze uren worden besteed aan intervisie, e-learning, bezoek van congressen, ICTO-scholing en door de opleiding georganiseerde studiedagen. Ten behoeve van de nieuwe functie studieloopbaanbegeleider zijn er hogeschoolbreed certificatietrainingen opgezet. Vanuit de School nam hier een groot aantal docenten aan deel (zie ook facet 4.2). Met alle docenten is in een PersoneelsEvaluatie (PE-cyclus) besproken waar de docent het best ingezet kan worden (uitgaande van eigen wensen van de docent en behoeften en eisen van de opleiding). Docenten melden dat alle docenten van de School nu duidelijkheid hebben over hun taken voor het komende jaar. Er is duidelijkheid over hetgeen de docenten zelf willen (Persoonlijke ontwikkelplannen zijn opgesteld). Op basis van de uitkomsten van de PEcyclus en de nieuw rollen en taken in het competentiegericht onderwijs worden in de nabije toekomst teamontwikkelplannen geschreven. Ook is voorzien dat docenten geschoold worden op het gebied van onderzoek en ondernemen. Wat betreft de scholing van docenten (uitwerking TOP) zijn op dit moment de volgende besluiten genomen: voor het studiejaar 2007/2008 zijn vier Schoolbrede studiedagen gepland, die thematisch worden opgezet. Thema s zijn onder andere toetsontwikkeling, e-learning, studiebegeleiding, teamontwikkeling, werken met POP, PAP en Portfolio. In augustus 2007 is een tweedaagse training studieloopbaanbegeleiding gepland. Er wordt in 2007/2008 gewerkt met een scholingskalender rond e-learning en ict in het onderwijs. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 31/61

32 Onderwerp 4 Voorzieningen Facet 4.1 Materiële voorzieningen Goed Criteria - De huisvesting en materiële voorzieningen zijn toereikend om het programma te realiseren. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De materiële voorzieningen voor studenten zijn gebaseerd op de didactische uitgangspunten van competentieleren en vraagsturing. In 2006 heeft een ingrijpende nieuwbouw plaatsgevonden. De opleiding geeft aan dat er voldoende gevarieerde onderwijsruimtes beschikbaar zijn zoals collegezalen, klaslokalen, werkgroepruimtes, gesprekskamers en supervisieruimtes. De opleiding maakt gebruik van een sportzaal en computerlokalen. Daarnaast zijn er door het hele gebouw studiehoeken aanwezig, waarin zelfstandig of in groepen kan worden gewerkt. Studenten zijn tevreden over de faciliteiten die de opleiding hen biedt. Werknemers krijgen, afhankelijk van de grootte van hun aanstelling, een vaste werkplek of flexplek. De docentenkamers zijn gecentreerd gehuisvest, wat snelle onderlinge communicatie mogelijk maakt. Elke docent heeft een pc tot zijn beschikking. Er is toegang tot de digitale leeromgeving (BlackBoard), het intranet (Portaal) en allerlei overige informatiebronnen. Voor de implementatie van e-learning zijn coördinatoren en e- coaches aangesteld. Studenten kunnen draadloos inloggen op het netwerk van de hogeschool. Er is gezorgd voor voldoende voedingspunten voor laptops. Bij computerstoringen kunnen studenten terecht bij de dienst ICT. Via BlackBoard zijn alle studiehandleidingen te downloaden, mededelingen en roosterinformatie zijn via het Intranet toegankelijk. Studenten zijn tevreden over de organisatie van het onderwijs en redelijk tevreden over de interne communicatie, zo blijkt uit het Imago-onderzoek van de hogeschool. Overige faciliteiten op de campus betreffen: kopieerfaciliteiten, een stiltecentrum, één groot mediacentrum en een gratis toegankelijke sportruimte. Het mediacentrum heeft regelmatig contact met de opleiding rond het actueel houden van de collectie. Daarnaast is er een winkel voor schrijfwaren en readers en een boekwinkel. Volgens het IMAGO-onderzoek Windesheim 2005 zijn oud-studenten (voltijd, deeltijd, duaal) van de School of Social Work positief over hun opleiding wat de materiële voorzieningen betreft. Uit de Keuzegids Hoger Onderwijs blijkt dat Zwolle (Windesheim) de organisatie op orde heeft. De HBO-Monitor 2005 bevestigt het positieve beeld: oordeel huisvesting en overige materiële voorzieningen, respectievelijk 92% en 94% (landelijk 90% en 87%). 32/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

33 Facet 4.2 Studiebegeleiding Goed Criteria - De studiebegeleiding en informatievoorziening aan studenten zijn adequaat met het oog op de studievoortgang. - De studiebegeleiding en informatievoorziening aan studenten sluiten aan bij de behoefte van studenten. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De propedeuse heeft een oriënterend en selecterend karakter. De begeleiding in de propedeuse is daar mede op gericht. Studenten oriënteren zich op beroepsrollen, domeincompetenties, opleidingskwalificaties en werkvelden van MWD. Binnen de oude propedeuse MWD en de nieuwe propedeuse BSW wordt gewerkt met een Bindend Negatief Studieadvies. De BNS-norm van de voltijdopleiding is 45 studiepunten, voor de deeltijd-/duale opleiding geldt een norm van 30 studiepunten. De onderwijseenheden studieloopbaanbegeleiding 1, praktijkleren 1 en methodisch handelen moeten altijd met goed gevolg zijn doorlopen. Deze onderdelen worden gezien als basisvereisten voor het kunnen afronden van de opleiding. De studievoortgang wordt besproken in docentvergaderingen, waar zowel de cognitieve prestaties, als beroepshouding en methodisch vaardigheden ter sprake komen. Bij opmerkelijke tekorten organiseert de studieloopbaanbegeleider of de jaarcoördinator in overleg met de betrokken docenten een gesprek met de student om te achterhalen waardoor het tekort is ontstaan en om een plan van aanpak op te stellen om deze weg te werken. De opleiding investeert in studiebegeleiding door te werken met vaste groepen en vaste begeleiders en docenten die de studenten persoonlijk kennen en kunnen ingrijpen, wanneer studievertraging dreigt. Docenten zijn getraind in studieloopbaanbegeleiding. De opleiding heeft een systeem van studiebegeleiding ontwikkeld, waarin verschillende rollen en taken zijn beschreven (daarbij is onderscheid gemaakt in deeltijd, duaal en voltijd). De begeleiding is gericht op ondersteuning bij persoonlijke ontwikkeling en competentieontwikkeling, werkgroepbegeleiding en ondersteuning bij het werken aan beroepsproducten, supervisie. De jaarcoördinator en praktijkcoördinator bewaken studievoortgang en coördineren begeleiding, bieden tevens zelf begeleiding in speciale gevallen. Vanaf de cohort 2006 begeleidt de SLB er bij studieloopbaan en de keuzes die studenten kunnen maken uit het aanbod van minors. Met de invoering van studieloopbaanbegeleiding wordt het systeem van begeleiding hogeschoolbreed geëvalueerd en zonodig bijgesteld. Studenten krijgen in het vierde jaar een docent toegewezen die gekwalificeerd is in het begeleiden van afstudeeronderzoeken en het bewaken van het niveau en de maatschappelijke relevantie van het onderzoek. De HBO-Monitor meldt een score van 92% op studiebegeleiding (landelijk 83%), het IMAGO-onderzoek Windesheim rapporteert met 4.0 (op een schaal van 1 tot en met 5) een hoge score op goed contact tussen studenten en docenten. In de gesprekken met studenten wordt dit bevestigd. Studenten van de SOSA-opleiding melden dat de NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 33/61

34 begeleiding en informatievoorziening meer gestructureerd is dan voorheen. Zij zijn positief over deze ontwikkeling. Het praktijkbureau vervult een belangrijke rol bij de informatievoorziening met betrekking tot vormen van buitenschools leren. De School wil ten behoeve van studenten het aanbod aan arbeidsplaatsen vanuit het werkveld meer stroomlijnen in de vorm van een vacaturebank. Voorts beschrijft de opleiding dat de hogeschool voorziet in een netwerk van meer gespecialiseerde vormen van hulp, zoals decanen en studentenpsychologen, vertrouwenspersonen, het studentenpastoraat en interculturele begeleiding vanuit de werkgroep vluchtelingen. Algemene informatie kan de student vinden via de elektronische omgeving Portaal en BlackBoard. Ook geven docenten mondeling informatie tijdens de contactmomenten. Algemene informatie wordt schriftelijk gecommuniceerd bij aanvang van het studiejaar, in de vorm van een studentenstatuut. Hierin staat ook het OER evenals delen uit het opleidingsmodel en de reglementen van de examencommissie. Overige informatie wordt verspreid via de studentpostvakken, de publicatieborden en de hogeschoolkrant. Viermaal per jaar krijgen studenten studievoortganglijsten waarmee ze zien of hun studieresultaten goed zijn geboekt. Het panel heeft kunnen vaststellen dat de informatievoorziening aan de maat is. In evaluaties wordt er door studenten soms wel over geklaagd, maar in de ogen van het panel is informatie ruim voorhanden in de vorm van brochures en studiehandleidingen en kunnen studenten wel geïnformeerd zijn over de gang van zaken binnen de opleiding. Onderwerp 5 Interne kwaliteitszorg Facet 5.1 Evaluatie resultaten Voldoende Criteria - De opleiding wordt periodiek geëvalueerd, mede aan de hand van toetsbare streefdoelen. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding formuleert elk jaar doelen die zij wil realiseren in het activiteitenplan van de School of Social Work. De School heeft een plan ontwikkeld voor de evaluatie van het nieuwe onderwijs (BSW). Dit plan is in uitgevoerd zo heeft het panel kunnen vaststellen. Elk jaar schrijft de opleiding een kwaliteitsbeleidsplan waarin zij vaststelt welke onderdelen van het curriculum geëvalueerd worden en waarin teruggeblikt wordt op de activiteiten van het voorgaande jaar. Doelen en resultaten worden in het coördinatieteam MWD besproken en vastgesteld. Evaluaties hebben betrekking op het management, onderwijskwaliteit en ondersteunende processen. In het zelfevaluatierapport zijn de evaluatie-instrumenten beschreven. Voor elk instrument is de doelgroep beschreven, de 34/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

35 frequentie en het streefdoel. Streefdoelen zijn echter niet altijd in concrete meetbare termen verwoord. Hierdoor is het beoordelen van het evaluatieresultaat niet in alle gevallen eenduidig vast te stellen. Voor het vaststellen van de onderwijskwaliteit en de kwaliteit van de ondersteunende processen is een concrete norm van 75% tevredenheid geformuleerd. In het kader van de ontwikkeling naar een School of Social Work, waarin de drie opleidingen CMV, MWD en SPH gezamenlijk een programma ontwikkelen en implementeren, wordt er een Schoolvisie op kwaliteitszorg ontwikkeld (en tevens een apart plan waarin beschreven is hoe het nieuwe onderwijs geëvalueerd wordt). De toetsing maakt integraal onderdeel uit van kwaliteitszorg, aldus de opleiding. Het panel stelt vast dat er in de periode activiteiten zijn ondernomen om de kwaliteit van het toetsen te verbeteren. Er zijn handleidingen geschreven, criteria opgesteld en procedures voor toetsafname en verwerking opgesteld. Het panel stelt vast dat er veel werk is gemaakt van het optimaliseren van de randvoorwaarden voor adequaat toetsen. Hoewel een systematische evaluatie van de uitvoering van het toetsbeleid ontbreekt (dit is beoordeeld bij facet 2.8). Studenten wordt in curriculumevaluaties gevraagd naar hun oordeel over het toetsen. De onderwijsinhoud en de organisatie worden geëvalueerd aan de hand van evaluatielijsten. Evaluaties worden veelal gevolgd door gesprekken met groepsvertegenwoordigers. Het panel heeft kunnen vaststellen dat de opleiding het primaire proces periodiek evalueert. In 2005 heeft de hogeschool op elke School een medewerkerstevredenheidsonderzoek (KWOA-scan) laten uitvoeren. De kwantitatieve en kwalitatieve inzet van het personeel wordt jaarlijks besproken in de vergadering van het coördinatieteam en het MT van de School. Het panel komt tot het oordeel voldoende vanwege het feit dat streefdoelen niet altijd in concrete meetbare termen zijn verwoord. Dit is vooral van toepassing op de kwaliteitsbewaking van de toetsen. Facet 5.2 Maatregelen tot verbetering Voldoende Criteria - De uitkomsten van deze evaluatie vormen de basis voor aantoonbare verbetermaatregelen die bijdragen aan de realisatie van de streefdoelen. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: Uit de nota kwaliteitszorg blijkt dat elke enquête uitgewerkt wordt in een rapportage. Het rapport bevat conclusies en aanbevelingen voor te ondernemen acties. De evaluatierapporten worden besproken in het coördinatieteam en de opleidingscommissie. Het coördinatieteam neemt besluiten en gaat na of deze worden uitgevoerd. Het panel heeft diverse rapportages ingezien. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 35/61

36 Eerste resultaten van evaluaties onder studenten die studeren in het nieuwe BSWprogramma zijn besproken en hebben geleid tot concrete verbeteracties, zo heeft het panel kunnen vaststellen naar aanleiding van de gesprekken met docenten en studenten. In de nota kwaliteitszorg van de opleiding (november 2005) is een overzicht opgenomen van verbeteringen die sinds de vorige visitatie (proefaccreditatie) zijn doorgevoerd. Zo is er in de periode gewerkt aan het aanscherpen van het toetsbeleid en operationaliseren van de eindkwalificaties. Ten aanzien van de zwaarte van het programma werkt de opleiding met een checklist Studiehandleidingen voor docenten, waarin tevens de toetscriteria zijn opgenomen. De commissie toetsbeleid heeft onderzoek gedaan naar de opleidingskwalificaties in het programma. Dit heeft geleid tot het herformuleren en herschikken van diverse kwalificaties. In 2003 en 2004 heeft de opleiding geparticipeerd in het hogeschooltraject Toetsen met beleid. In dat kader zijn de kwaliteitscriteria voor toetsing aangescherpt en vastgelegd. Docenten zijn geïnstrueerd en getraind en de criteria van de jaarstage zijn uitgebreid en afgestemd op de nieuwe competenties van BSW/MWD. In het najaar van 2006 is naar aanleiding van personeelstevredenheidsonderzoek door het MT van de School besloten tot een uitbreiding van het personeel. Ook op het gebied van de organisatie zijn, zo bleek tijdens het gesprek met de docenten en het management verbeteringen doorgevoerd op het gebied van personeel (zie ook onderwerp 3). De opleiding heeft na de overname van SOSA INHOLLAND een verbeterplan opgesteld (Verbeterbeleid HBO-MWD Windesheim SOSA, ). SOSA-studenten met wie het panel sprak, zijn positief over de opleiding. Vooral de organisatorische aspecten van de opleiding en de informatievoorziening zijn, naar de mening van de studenten, verbeterd sinds de overname. Het panel heeft in gesprekken met docenten en studenten kunnen nagaan dat verbeteringen worden doorgevoerd. Een systematische terugkoppeling op hoofdlijnen van doorgevoerde acties naar OC en team heeft het panel niet aangetroffen. Het panel komt om die reden hier tot een voldoende. Het panel merkt op dat de rapportage over de evaluatie van de GGZ-agoog hierop een uitzondering is het geeft een goed inzicht in de meting, analyse en de ondernomen acties. In het zelfevaluatierapport is ten behoeve van het panel opgesomd welke acties zijn ondernomen naar aanleiding van evaluaties. Facet 5.3 Betrekken van medewerkers, studenten, alumni en het beroepenveld Goed Criteria - Bij de interne kwaliteitszorg zijn medewerkers, studenten, alumni en het afnemend beroepenveld van de opleiding actief betrokken. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: Studenten worden bij evaluaties bevraagd over onderwijsinhoud en -organisatie. Daarnaast vindt periodiek overleg plaats tussen de jaarcoördinator en de 36/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

37 groepsvertegenwoordigers, waarin het lopende onderwijsprogramma wordt geëvalueerd en waarin een terugkoppeling van getroffen maatregelen plaatsvindt. Elke (stam)groep in eerste en tweede jaar benoemt aan het begin van het schooljaar een groepsvertegenwoordiger. In de voltijdopleiding worden deze gesprekken ook in het groepsberaad gevoerd. In de opleidingscommissie en de deelraad is advies- en instemmingsrecht voor studenten gereglementeerd. Ten slotte worden studenten betrokken via onderzoeken door externe organisaties (Keuzegids Hoger Onderwijs , IMAGO-onderzoek, HBO-Monitor). Alumni werken mee aan onderzoeken uitgevoerd door externe organisaties (IMAGOonderzoek, HBO-Monitor). De hogeschool verzorgt een jaarlijkse alumnidag, en de opleiding geeft een alumniblad uit. De School wil het afnemend beroepenveld vaker betrekken bij curriculumevaluaties van het binnenschools curriculum op aspecten als actualiteit, relevantie en niveau. De consultatiecommissie vertegenwoordigt het werkveld en heeft een adviserende rol. In het ontwikkelproces naar het nieuwe onderwijs wordt de consultatiecommissie regelmatig betrokken. De opleiding evalueert onder de praktijkbegeleiders diverse aspecten van de opleiding (programma, voorbereiding, beoordeling, niveau, contact met de opleiding, et cetera). Jaarlijks organiseert zij praktijkbegeleidersdagen, en biedt hen een training aan. Dit leidt, aldus de opleiding, tot een betere afstemming van het binnenschools en buitenschools leren. Werkers uit de praktijk worden betrokken bij de eindexamengesprekken en evalueren het niveau van deze gesprekken alsmede het niveau van de afstudeerwerkstukken. Contacten met het werkveld hebben geleid tot bijstelling van het curriculum in verband met nieuwe ontwikkelingen in het werkveld (bijvoorbeeld in verband met invoering Wet Maatschappelijk Ondersteuning). Onderwerp 6 Resultaten Facet 6.1 Gerealiseerde niveau Voldoende Criteria - De gerealiseerde eindkwalificaties zijn in overeenstemming met de nagestreefde eindkwalificaties qua niveau, oriëntatie en domeinspecifieke eisen. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding meldt dat afgestudeerde MWD ers tevreden zijn over de breedte van het onderwijs en diepte van het programma (HBO-Monitor 2005). Door externen verrichte evaluatie onderzoeken tonen aan dat afgestudeerden tevreden zijn over de aansluiting van de opleiding bij de beroepspraktijk (79% vindt dat er voldoende aansluiting is van de opleiding bij het werkveld; landelijk ligt dit op 69%). Ter aanvulling op de hbo-monitor worden er voor MWD specifieke vragen gesteld over de realisatie van het hbo-niveau. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 37/61

38 Hieruit blijkt dat zeer hoge percentages van de afgestudeerden vindt dat de opleiding hen voldoende/goed heeft toegerust voor het uitvoeren van taken op hbo-niveau. Alleen ten aanzien van de hbo-kernkwalificatie basiskwalificering managementfuncties scoort de opleiding relatief laag. Het panel stelt vast dat studenten op dit punt tijdens de opleiding wel geschoold worden. Een pas afgestudeerde komt niet direct in het management terecht. Basisvaardigheden voldoen aldus het panel. Het werkveld wordt actief betrokken bij de beoordeling van het buitenschools leren, bij de bepaling van het niveau van de afstudeerwerkstukken en de eindgesprekken. Uit interne evaluaties blijkt, aldus de opleiding, dat vertegenwoordigers van het werkveld positief oordelen over het niveau van de eindwerkstukken en de eindexamengesprekken. Bij het goedkeuren van praktijkplaatsen en afstudeerprojecten wordt er specifiek op gelet of instellingen en/of opdrachtgevers voldoende inhoudelijke ruimte kunnen bieden om de kerntaken van de MWD er tot uiting te laten komen op voldoende niveau. Uit onderzoek van een externe arbeidsmarktdeskundige is gebleken dat (in verhouding tot afgestudeerden van andere MWD-opleidingen) een hoog percentage van de afstudeerders een hbo/mwd-relevante werkplek verwerft. Uit een recent eigen onderzoek onder de alumni van de deeltijdopleiding blijkt dat van de respondenten zelfs 100% een dergelijke werkplek heeft verworven. De opleiding checkt via de hbo-monitor of er voldoende aansluiting is tussen eindkwalificaties van de opleiding en hun functie nadien. Uit de monitor blijkt dat de aansluiting bovengemiddeld is in vergelijking met alle opleidingen landelijk gezien. Zo scoort de opleiding bovengemiddeld op voldoende breedte van de opleiding (91% versus landelijk 87%); diepgang (71% versus 58% landelijk); aansluiting opleiding-werk (83% versus 73% landelijk) en eigen of verwante richting vereist voor functie (87% versus 76% landelijk). Jaarlijks wordt onderzocht de mate waarin voltijdstudenten MWD4 reeds betaald werk hebben gevonden op het moment van hun diplomering. Reeds vier jaar blijkt dat 40 à 55% van deze vierdejaars al werk heeft op het moment van afstuderen, een blijk van waardering van de studenten door het werkveld, aldus de opleiding. Het panel onderschrijft dat het werkveld in grote lijnen tevreden is over de afgestudeerden. Het panel stelt vast dat de opleiding in het zelfevaluatierapport bij het facet 6.1 het niveau van de opleiding voor een belangrijk deel verantwoordt aan de hand van evaluaties door externen en alumni. Elders in het zelfevaluatierapport (facet 2.8) wordt uiteengezet hoe de opleiding het eindniveau beoordeelt. Het niveau van de opleiding wordt afgemeten aan de hand van zowel interne evaluaties als aan de hand van evaluaties door externen en alumni. Het panel heeft 35 afstudeerwerkstukken ingezien en stelt vast dat deze producten in de meeste gevallen voldoen aan de criteria van het bachelorniveau. Het panel heeft echter ook enkele afstudeerwerkstukken gezien die, naar het oordeel van het panel aan de te magere kant waren of waarvan het basisniveau discutabel was. Het panel heeft in de Verslagen en evaluaties eindexamengesprekken en afstudeerwerkstukken met werkveldvertegenwoordigers ook kritische kanttekeningen aangetroffen zoals: te weinig afstand nemen van eigen ervaringen, te weinig het 38/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

39 vraagstuk plaatsen in het grotere maatschappelijke of theoretische kader, te veel een rapportage van eigen ervaringen. Deze kanttekeningen sporen met de bevindingen van het panel. Het panel noemt daarbij nog de kwaliteit van de onderzoeksvraag en van de conclusies en aanbevelingen. Ten minste vier verschillende docenten zijn betrokken bij het beoordelen van het eindniveau van de student:: Bij de voltijdopleiding zijn dat: o de docent praktijkleren (eindevaluatie praktijkfase); o de scriptie- of projectbegeleider (afstudeeronderzoek); o twee docenten die het eindexamengesprek beoordelen. Bij de deeltijdopleiding zijn dat: o de docent praktijkleren (eindevaluatie praktijkfase); o de docent die het essay beoordeelt; o de docent die het mesoproject beoordeelt; o twee docenten die het eindexamengesprek beoordelen. De scriptie- of projectbegeleider is altijd een andere docent dan de docent die de eindevaluatie van het praktijkleren heeft gedaan. De docenten die het eindexamengesprek doen zijn altijd andere personen dan de docent die de scriptie, het essay of het project heeft begeleid en beoordeeld. De opleiding meent hiermee voldoende garantie te geven, dat de vaststelling van het eindniveau op een intersubjectieve en valide manier tot stand komt. In facet 2.8 is beschreven dat dit beleid met ingang van september 2007 is aangescherpt. Er is een strikte scheiding aangebracht tussen begeleider en beoordelaar. Er studeert een groot aantal studenten af dat in hun eindonderzoek laat zien te beschikken over het gewenste eindniveau van een bachelor (ten minste basiskwaliteit). Echter er is ook een klein aantal studenten dat, aldus het panel, in de eindwerkstukken niet heeft laten zien te beschikken over het gewenste eindniveau of waarvan het bereikte niveau ten minste discutabel is. Het panel stelt vast dat deze bevinding tegenstrijdig is met bevindingen zoals beschreven bij de facetten 2.8 en 3.1. Er is in de afgelopen periode geïnvesteerd in de ontwikkeling van het toetsbeleid en training van docenten op het gebied van beoordelen, vooral in het jaar De opleiding meldt dat bij de beoordeling van het eindniveau verschillende toetsmomenten en -producten worden meegenomen. Het oordeel over het eindniveau berust op de beoordeling van (1) de praktijkfase, (2) het afstudeeronderzoek (voltijdse opleiding) en het essay (deeltijdopleiding) en (3) de beoordeling van het eindexamengesprek. De drie onderdelen dienen elk met een voldoende te worden afgesloten. Het panel stelt vast dat in enkele gevallen het afstudeeronderzoek/essay, te matig is. In facet 2.8 heeft het panel beschreven welke maatregelen de opleiding heeft genomen om de ondergrens van het bachelorniveau te bewaken. Het panel vertrouwt er op dat de resultaten in 2008 zichtbaar zijn. Dit vertrouwen is gebaseerd op de activiteiten die de opleiding in de afgelopen jaren heeft ondernomen om het toetsbeleid verder te ontwikkelen (zie ook facet 2.8). NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 39/61

40 Facet 6.2 Onderwijsrendement Voldoende Criteria - Voor het onderwijsrendement zijn streefcijfers geformuleerd in vergelijking met relevante andere opleidingen. - Het onderwijsrendement voldoet aan deze streefcijfers. Het oordeel wordt als volgt beargumenteerd: De opleiding gaat uit van de volgende streefnormen voor het bepalen van het rendement: o De gemiddelde studieduur van afstudeerders is: < 4,5 jaar o De gemiddelde studieduur van studiestakers is: < 1,3 jaar o Voor het opleidingsrendement en de studie-uitval zijn geen streefcijfers geformuleerd. De gemiddelde studieduur van geslaagden voltijd ( ) is 4,1 en van de deeltijdopleiding 1,9 (de opleiding is gestart in 2002). Wat de deeltijd betreft moet opgemerkt worden dat de instroom met een hbo-vooropleiding, het gemiddelde sterk drukken. Deze cijfers liggen onder de streefnorm gesteld door de hogeschool. De gemiddelde studieduur van studiestakers voltijd ( ) is 1,4. Dit ligt iets boven de streefnorm van de hogeschool. Dat van de deeltijd is 0,9 studiejaren. Dit ligt ruim onder de norm gesteld door de hogeschool. De opleiding beschikt over eigen rendementscijfers. Voor de deeltijdopleidingen zijn deze als volgt: o Voor de SOSA-deeltijdopleiding geldt dat van de cohorten tot en met % van de studenten die instroomden binnen drie jaar hun diploma behaalde. Van de starters stopte 25,2% binnen een jaar, cumulatief 33% binnen twee jaar. Zoals eerder aangegeven, de deeltijd-mwd-sosa wordt nu afgebouwd. Nog ongeveer 35 studenten zij in de laatste twee jaar van de opleiding ingeschreven. Vanaf 2006 stromen geen nieuwe studenten meer in. De laatste student studeert af voorjaar Deze gegevens hebben betrekking op een periode dat de SOSAopleiding van Zwolle nog niet bij Windesheim hoorden. o Voor de deeltijdopleiding (gestart in 2002) geldt dat van de cohort ,7% binnen vier jaar het diploma behaalde. Van de starters stopte van de cohorten / binnen een jaar 38% respectievelijk 21%; binnen twee jaar (cumulatief) respectievelijk 55,6% en 36,5%. o De opleiding concludeert in het zelfevaluatierapport dat de uitval hoog is in beide deeltijdopleidingen. De indruk is dat de combinatie van (on)betaald werk en een hboopleiding, met meestal ook nog een gezin voor de studenten die een carrièreswitch maken, een zware opgave is. Omdat er geen gegevens vastgelegd zijn van exitgesprekken, is het bovenstaande gebaseerd op indrukken van begeleidende docenten en coördinatoren. In 2007 wordt hier gericht onderzoek naar gedaan door de opleiding. De opleiding heeft de afgelopen jaren eigen onderzoek verricht naar instroom, doorstroom en uitstroom. Om enkele voorbeelden te noemen: o de uitval in MWD3 voltijd (praktijkjaar) ; o afstudeerrendementen MWD4 voltijd; 40/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

41 o instroom MWD2, doorstroom naar MWD3 voltijd. o Binnen de School of Social Work worden in meer gedetailleerde, verifieerbare, streefcijfers ontwikkeld die aansluiten bij vraaggestuurde leerroutes. Landelijk gezien scoort de opleiding rond het gemiddelde opleidingsrendement (de cohorten 1996 tot en met 2000, rendement na 5 jaar, VT). Voor de deeltijd zijn nog geen gegevens beschikbaar. (Bron: website HBO-raad, rendementen 2005) De rendementscijfers (instroom, doorstroom, afstuderen) worden jaarlijks besproken. Om de rendementen te verbeteren zijn de volgende acties ondernomen: Intensievere begeleiding van eerstejaars (invoering methodiekstroom, PPO), van langstudeerders (vijfdejaars en hoger) en van studenten in de hoofdfase die hun praktijk in het derde jaar afbreken. Op grond van bijzondere omstandigheden kunnen studenten bij de examencommissie een verzoek indienen voor extra herkansingen of alternatieve toetsvormen. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 41/61

42 42/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

43 Deel C: Bijlagen NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 43/61

44 Bijlage 1: Onafhankelijkheidsverklaring panelleden 44/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

45 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 45/61

46 46/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

47 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 47/61

48 48/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

49 Bijlage 2 Deskundigheden panelleden Deskundigheid cf. Protocol VBI s; 22 augustus 2005 Panellid: De heer L.J.J. van der Ark Panellid: Mevrouw prof. dr. M.A.O. Bouverne- De Bie Panellid student: Mevrouw K. Dirks Panellid NQA: De heer drs. ing. A.G.M. Horrevorts Relevante werkvelddeskundigheid X Vakdeskundigheid: X X Vertrouwd met meest recente ontwikkelingen Vakdeskundigheid: X X Vertrouwd met lesgeven en beoordeling en toetsing minstens op niveau/oriëntatie te beoordelen opleiding Onderwijsdeskundigheid X X X Studentgebonden deskundigheid X Visitatiedeskundigheid X X X X Nadere informatie over de achtergronden van de panelleden: De heer L.J.J. van der Ark (panellid domein/werkveld) De heer Van der Ark is voornamelijk ingezet vanwege zijn expertise op het gebied van maatschappelijk werk en maatschappelijke vorming. Op het terrein van MWD heeft de heer Van der Ark internationale ervaring opgedaan in het ontwikkelen van een gezamenlijk beroepsprofiel en een internationale standaard voor beroepsregistratie samen met de zusterverenigingen in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. De heer Van der Ark heeft deelgenomen aan de NQA-auditortraining hoger onderwijs. Opleiding: (M)ULO Kweekschool voor onderwijzers Hbo Inrichtingswerk Werkervaring: Onderwijzer Adjunct directeur Huis ter Schie te Rotterdam Directeur Vormingscentrum werkende Jongeren te Gorinchem Directeur Crisisinterventie centrum FIOM te Rotterdam Regionaal Coördinator W.I.J.N. Zuid Holland Zeeland NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 49/61

50 Directeur Landelijk Centrum voor Beroeps- en Opleidingsvraagstukken voor de sector Zorg en Welzijn (NIZW) Directeur beroepsvereniging NVMW Parttime Docent inrichtingswerk Sociale Academie Rotterdam Parttime Docent organisatievraagstukken HS Den Bosch 1994 heden Parttime Gastdocent beroepsvraagstukken van de maatschappelijk werker Lid klachtencommissie II Raad voor de Kinderbescherming Nederland Lid en voorzitter van de Stichting Ondersteuning Maatschappelijk Werk Utrecht e.o. (fonds) 1995 heden Voorzitter klachtencommissie Algemeen maatschappelijk werk Utrecht Diversen: Directeur jeugdbescherminginstellingen Lid van het bestuur van de Hogeschool Rijnmond Lid van de faculteitsraad van de WAG te Rotterdam Organisatieadviseur bij Meijerman & Partners Directeur landelijke beroepsvereniging van maatschappelijk werkers NVMW Directeur van de Stichting beroepsregister van maatschappelijk werkers SBMW Oprichter en directeur van de vereniging van vrijgevestigde maatschappelijk werkers VVMW Voorzitter van de werkveldadviescommissie SPH te Utrecht Voorzitter van de adviesraad MWD HAN te Nijmegen Lid bestuur leerstoel Maatschappelijk Werk aan de KU te Nijmegen Panellid mevrouw prof.dr. M.A.O. Bouverne-de Bie Mevrouw De Bie is ingezet vanwege haar domeindeskundigheid van het sociaal agogisch onderwijs en onderwijskundige processen. Daarnaast heeft zij ruime werkervaring op verschillende niveaus in het sociaal agogisch onderwijs. Mevrouw De Bie heeft vanuit werkervaring kennis van de accreditatiesystematiek. Tevens heeft zij voor deze visitatie individuele instructies ontvangen. Opleiding: 1988 Doctor in de staats- en bestuurswetenschappen 1973 Licentiaat in de staatswetenschappen; Geaggregeerde hso staats en sociale wetenschappen Werkervaring: 1974 Wetenschappelijk medewerkster Universiteit van Gent 1995 Zelfstandig academisch personeel Universiteit van Gent Student panellid mevrouw K. Dirks Mevrouw Dirks is ingezet als student panellid. Zij is vierdejaars studente Sociaal Pedagogische Hulpverlening aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen. Mevrouw Dirks is qua leeftijd representatief voor de primaire doelgroep van de opleiding. Zij beschikt over studentgebonden deskundigheden met betrekking tot de studielast, de onderwijsaanpak, de voorzieningen en de kwaliteitszorg bij sociale en maatschappelijke opleidingen bedrijfskunde. Mevrouw Dirks heeft deelgenomen aan de NQAauditortraining hoger onderwijs, daarnaast heeft zij ervaring als student panellid bij visitaties. 50/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

51 Opleiding: 09/2007 heden Opleidingskunde Nijmegen 02/ /2007 SPH Nijmegen (Bachelor Social Work) Diploma behaald 09/ /2002 HEAO Nijmegen, algemeen propedeutisch jaar 09/ /2001 Vooropleiding Dans (Hogeschool voor de Kunsten te Arnhem) Diploma behaald 09/ /2001 Havo, aan het Thorbecke te Arnhem. Diploma behaald Werkervaring: Serveerster in diverse horecagelegenheden t/m 2003 Medewerkster in callcenter voor Pensioenadviezen, Qua Raad Zomers 02 & 03 Begeleider en dansdocent op een summercamp in New York voor kinderen uit achterstandswijken Stage New York City, YMCA Zelfstandige uitvoer van diverse projecten (doelgroep: jaar); Jongerenwerk (hulpverlenend en educatief) binnen High Schools; Jongerenwerk in Leaders clubs (voor randgroepjongeren); Deelname aan project-evaluatieteam; Assistentie bij opzet van bijscholingsprogramma (Supplemental Educational Services) /2007 Planwerk Deelname aan diverse onderzoeken in opdracht van gemeente Nijmegen / 2007 PR activiteiten voor SPH Nijmegen 2003 heden Netherlands Quality Agency (NQA). Deelname in diverse accreditatiepanels ter beoordeling van HBO opleidingen in de sociale sector (SPH, CMV, MWD), 10 trajecten heden De Baanbrekers, detacheringbureau voor de hulpverlening. Groepsleider jeugdzorg/gehandicaptenzorg/maatschappelijke opvang De heer drs. Ing. A.G.M Horrevorts: De heer Horrevorts is ingezet als panellid NQA. Hij bezit auditorkwaliteiten vanwege jarenlange visitatie-ervaring en cursussen gevolgd bij INK en Lloyd s Register. In 2000 volgde hij de postgraduate course Institutional Management and Change in Higher Education aan het Centre for Higher Education Policy Studies (CHEPS), Universiteit Twente en Open University, Engeland. Opleiding: De heer Horrevorts studeerde Metaalkunde aan de HTS te Utrecht en Sociale Geografie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Werkervaring: Na de studie HTS werkzaam als ontwikkelingswerker/leraar in het technisch beroepsonderwijs op de Filippijnen. Van 1985 tot 1992 werkzaam als projectleider ontwikkelingseducatie in een project van de stichting Tool, HBO-raad en Nuffic. Ontwikkelen van educatief materiaal in samenwerking met HTS-en. Thema: Techniek en samenleving/internationalisering/ontwikkelingssamenwerking. Van 1993 tot 2000 was de heer Horrevorts werkzaam bij de Nuffic als programmamedewerker hoger (beroeps)onderwijs en ontwikkelingssamenwerking. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 51/61

52 Van was hij werkzaam bij de HBO-raad, afdeling Kwaliteitszorg. Hij was secretaris van diverse visitatiecommissies: CMV, SJD, Technische Natuurkunde, Voortgezette opleiding Theater, Tuinbouw en Akkerbouw en de visitatiecommissie Landelijke Publieke Omroep. De heer Horrevorts is sinds januari 2004 senior auditor bij de Netherlands Quality Agency. 52/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

53 Bijlage 3: Bezoekprogramma Tijdstip Programmaonderdeel + wie Deelnemers Locatie uur ontvangst NQA-panel: materiaalbestudering uur gesprek NQA-panel met opleidingsmanagement uur gesprek NQA-panel met studenten NQA-panel: - De heer L.J.J. van der Ark - Mevrouw prof. dr. M.A.O. Bouverne- De Bie - Mevrouw K. Dirks - De heer drs. ing. A.G.M. Horrevorts (Opleidings)management: - Cor de Koning, directeur School of Social Work - Frank v/d Loo, lid MT School of Social Work, o.a. opleidingscoördinator MWD - Jennie Pierik, lid MT School of Social Work, o.a. propedeuse BSW - Christien Rippen, projectleider onderwijsvernieuwing BSW - Ton Zalm, staffunctionaris Kwaliteitszorg, School of Social Work Studenten: Propedeuse Integraal Maatschappelijk Werk & Bachelor of Social Work Vierjarig voltijdtraject: Lisa Hulleman Verkort voltijdtraject: Jurgo Gerondas Verkort deeltijd-/duaal traject: Helma van der Vegt Hoofdfase voltijd MWD: MWD 2: Miranda Rutjes Marlies Zwarts MWD 3: Marleen Groeneveld Carmen Grefte-Janssen Jacqueline van Leer MWD 4: Tet Engelsma Monique Smit Mariëlle Pellinkoft Hoofdfase deeltijd MWD: MWD 3: Erik Albers MWD 4: Marian Kramer SOSA: 2 e jaar: Petra Spijker 3 e jaar: Jacolien Lokhorst Gerda Verhoeven A295 A295 A295 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 53/61

54 uur Lunchpauze Materiaalbestudering uur gesprek NQA-panel met docenten uur Rondleiding Evt. extra gesprekken Materiaalbestudering uur gesprek NQA-panel met werkveld (incl. consultatiecommissie) en alumni uur Afsluitend NQApaneloverleg Terugrapportage naar de opleiding NQA-panel Docenten: - Johan Bootsma, docent, tevens lid opleidingscommissie - Wendy Borninkhof, docent - Anja Bunthof, docent, tevens lid deelraad - Corry Frissen, docent, tevens coördinator MWD 2 - Karin Klaver, docent, tevens coördinator propedeuse BSW - Fieke van t Riet, docent - José Roeloffzen, docent, tevens coördinator deeltijd - Peter Smid, docent, tevens praktijkcoördinator - Adeline Stel, docent, tevens teamleider IMW Werkveld (incl. consultatiecommissie) en Alumni: Alumni SOSA: Jolanda Winters-Vierhuizen MWD voltijd: Anne Struben MWD Deeltijd: Karin Wielandt Werkveldvertegenwoordigers SOSA Daniëlle Schippers MWD Voltijd/deeltijd Corinne Cornet Corry Gisbers Consultatiecommissie: Ria Brands Liesbeth Gilhuis Bouwien Krikke NQA-panel (Opleidings)management - Cor de Koning, directeur School of Social Work - Frank v/d Loo, lid MT School of Social Work, opleidingscoördinator MWD - Jennie Pierik, lid MT School of Social Work, o.a. propedeuse BSW - Christien Rippen, projectleider onderwijsvernieuwing BSW - Ton Zalm, staffunctionaris Kwaliteitszorg, School of Social Work A293 A295 A295 A295 A295 A295 54/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

55 Bijlage 4: Overzichtslijst van door de opleiding ter inzage gelegd materiaal Onderwerp 1 - LOO-MWD: Opleidingsprofiel Maatschappelijk Werk en Dienstverlening, Herkenbaar en toekomstgericht. April Hens, H., Geomini, M., NIZW: MD Beroependomein (beroepsprofiel MWD) PAD, Profilering Agogisch Domein. Nota in opdracht van Sectoraal Advies College. April Vliet, K. van e.a., Verwey-Jonker Instituut: Toekomstverkenning ten behoeve van een beroepenstructuur in zorg en welzijn. Maart Vlaar, P. e.a., NIZW: Klaar voor de toekomst. Een nieuwe beroepenstructuur voor de branches welzijn en maatschappelijke dienstverlening, gehandicaptenzorg, jeugdzorg en kinderopvang Jagt, N., NVMW: Beroepsprofiel van de maatschappelijk werker. Januari Verslagen vergaderingen Landelijk Overleg MWD-opleidingen. - Behrend, D. en Rippen C., School of Social Work: Domeincompetenties Sociale Studies hbo-kernkwalificaties opleidingskwalificaties en niveau-aanduiding. - School of Social Work: Overzicht relatie Dublin-descriptoren en hbo-kernkwalificaties. - School of Social Work: Werkgroep didactisch model en Programmagroep: Ontwikkelgids domein Sociale Studies aangevuld met Supplement ontwikkelgids Bachelor of Social Work. Respectievelijk december 2005 en januari Riet. P van t, Windesheim Onderwijsstandaarden. Versie College van Bestuur, juni Bootsma, J. Maatschappelijk werk in model. Over zorgvuldig hulpverlenen en de drievoudige professionaliteit van maatschappelijk werkers. Amsterdam, School of Social Work: Studiegidsen BSW en MWD2 t/m 4, alle varianten, incl. SOSA. - Broekhuis, G., School of Social Work: Ondernemen, één van de WOOP-thema s. - Valkenburg, A., School of Social Work: Onderzoek, één van de WOOP-thema s. - School of Social Work: Verslagen bijeenkomsten consultatiecommissie MWD. - School of Social Work: Verslagen bijeenkomsten gezamenlijke consultatiecommissie School of Social Work. - Verslagen bijeenkomsten werkveldplatform Social Work i.o. - Windesheim: het beeld van Windesheim over vijf jaar, zomer Windesheim op streek, instellingsplan 2002/2005. Zwolle, Scheltinga, C, van: vademecum ten behoeve van accreditaties van opleidingen, Zwolle, versie DESAN Research Solutions, HBO-raad: Instellingsrapportages HBO-Monitor 2002, 2003, 2004, 2005 (laatstgenoemde met aanvullende vragen). Onderwerp 2 - School of Social Work: Beroepsprofiel MWD. - School of Social Work: Studiegidsen BSW en MWD2 t/m 4, alle varianten, incl. SOSA. - LOO-MWD: Opleidingsprofiel Maatschappelijk Werk en Dienstverlening, Herkenbaar en toekomstgericht. April School of Social Work: literatuurlijsten MWD, alle varianten. - School of Social Work: representatieve set van studiehandleidingen, alle varianten. - School of Social Work: een representatieve set van beoordeeld materiaal (toetsen, POP s, opdrachten, werkstukken, video-opnames assessments, praktijkverslagen, afstudeerwerkstukken et cetera. (inclusief beoordelingen), alle varianten. - School of Social Work: een representatieve selectie cursusmateriaal (cursusboeken, readers et cetera.), alle varianten. - School of Social Work: studiehandleidingen afstudeerwerkstukken, alle varianten. - School of Social Work: praktijkgidsen, alle varianten. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 55/61

56 - School of Social Work: overzicht publicaties docenten School of Social Work en de publicaties zelf. - School of Social Work: rapportages buitenlandstages. - School of Social Work: Rapportages afstudeerprojecten buitenland. - Wilbrink, D., School of Social Work: MWD en internationalisering. November School of Social Work: notulen regiocontact NVMW. - School of Social Work: notulen consultatiecommissie MWD. - School of Social Work: notulen en congresverslagen kenniscentrum MPG. - Bunthof, A., Bijlsma, J., School of Social Work: brochure WMO. Voorjaar School of Social Work: OnderwijsExamenReglementen MWD. - School of Social Work: Werkgroep didactisch model en Programmagroep: Ontwikkelgids domein Sociale Studies aangevuld met Supplement ontwikkelgids Bachelor of Social Work. Respectievelijk december 2005 en januari MeijerConsult Loopbaanadvies Zwolle: Arbeidsmarktonderzoek MWD Windesheim. April School of Social Work: ISEK-formulieren evaluaties. - Hogeschool Windesheim: infoboekje decanaat. - Windesheim: decanenwijzer 2, studeren met functiebeperking, chronische ziekte of dyslexie. April Windesheim: brochure studieloopbaanbegeleiding op Windesheim. - Weistra, G., Windesheim: overzicht studie- en studentbegeleiding op Windesheim. Juli OSIS Productgroep Student Support Windesheim: Studentenbegeleiding OSIS, jaarevaluatie December Hogeschool Windesheim: Computer i.v.m. ICT-voorzieningen (Portaal, Blackboard, studievoortgangsregistratie) et cetera. - School of Social Work: verslagen studentbesprekingen. - School of Social Work: verslagen curriculumevaluaties. - Hogeschool Windesheim: voorlichtingsbrochures MWD en School of Social Work. - School of Social Work: studiehandleiding brugmodule. - School of Social Work: voorlichtingsmateriaal verkort mbo-traject. - Windesheim, Dienst Marketing en Communicatie: de potentiële studenten van Windesheim, een analyse van de informatievragen. Februari Leushuis P. e.a., Windesheim: Beleidsvoorstel EVC Windesheim, mei School of Social Work: formulier instroom verkort traject. - School of Social Work: formulier vrijstelling. - School of Social Work: studentenarchief. - School of Social Work: keuzegids MWD2, MWD4. - Bootsma J. e.a., School of Social Work: toetsbeleidsplan MWD. April School of Social Work: verslagen docentenvergaderingen. - School of Social Work: verslagen studiedagen rond toetsing. - School of Social Work: verslagen Examencommissie. - Windesheim, secretariaat van het College van Beroep: Jaarverslag Onderwerp 3 - Overzicht van de CV s van alle docenten. - Pierik, J., School of Social Work: Aanzet voor een TeamOntwikkelingsPlan (TOP). - School of Social Work: Programma s teamdagen MWD afgelopen vier jaar. - Programma introductiedag Hogeschool Windesheim. - Programma didactische cursus Hogeschool Windesheim. - School of Social Work: POP s studenten. - School of Social Work: voorbeelden van afstudeerwerkstukken: projecten. 56/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

57 - School of Social Work: verslagen kenniscentrum multiprobleemgezinnen, congresstukken multiprobleemgezinnen, brochure WMO (kenniscentrum ethiek en recht). - School of Social Work: Stukken Regionale Overleg van de opleiding met NVMW. - School of Social Work: Programma s praktijkontmoetingsdagen. - School of Social Work: Programma s en evaluaties praktijkbegeleiderstrainingen. - School of Social Work: Praktijkgidsen. - School of Social Work: MIDS verbredende minors School of Social Work en overig ontwikkelmateriaal van deze verbredende minors. - Bohn Stafleu van Loghum, in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers: Maatwerk, vakblad voor maatschappelijk werk. - IMAGO-onderzoek Windesheim 2006, School of Social Work. Kwantitatief en kwalitatief onderzoek uitgevoerd door Windesheim en Right Marktonderzoek en Advies B.V. - Hoger Onderwijs Persbureau: Keuzegids Hoger Onderwijs , verzamelgids. Leiden, DESAN Research Solutions, HBO-raad: Instellingsrapportages HBO-Monitor 2002, 2003, 2004, School of Social Work, Informatiemap voor nieuwe medewerkers. - School of Social Work: Programma s teamdagen MWD afgelopen vier jaar. - School of Social Work: POP s studenten. - School of Social Work: voorbeelden van afstudeerwerkstukken: projecten. - DESAN Research Solutions, HBO-raad: Instellingsrapportage hbo-monitor Informatie onderwijsorganisatie voor docenten opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening. - School of Social Work, Informatiemap voor nieuwe medewerkers. - Keizer, H., Hogeschool Windesheim: MAVIM, Beheer Onderwijs Catalogus. - School of Social Work: Overzicht nieuwe medewerkers vanaf 1 december Falke & Verbaan, Hogeschool Windesheim: Verzuimpreventie en het voeren van preventieve verzuimgesprekken. Oktober Right Marktonderzoek en Advies B.V., KWOA-scan Sociale Studies, december School of Social Work: intern nieuwsbulletin Smoelwerk. - School of Social Work: MT-verslagen. - School of Social Work: Kaders roosterwensen. - School of Social Work: Formulier roosterwensen. - Sollicitatiecode Hogeschool Windesheim. - Windesheim: Functieprofielen A-docenten, B-docenten en HogeschoolHoofdDocenten. - Brochures aanbod Corporate Academy. - Brochures Windesheim Digididact. - ICTO-scholingsprogramma School of Social Work. - Hogeschool Windesheim: opzet training Studieloopbaanbegeleider. - School of Social Work: programma s congressen multiprobleemgezinnen. Onderwerp 4 - Hogeschool Windesheim, Dienst Facilitair bedrijf: Ruimteboek domein Sociale Studies. - Koekkoek, E. e.a., School of Social Work: Uitgangspunten huisvesting School of Social Work, November Hogeschool Windesheim, Arbo-beleidsplan. - School of Social Work: Studiegidsen BSW en MWD2 t/m 4, alle varianten, incl. SOSA. - Keizer, H., Hogeschool Windesheim: MAVIM, Beheer Onderwijs Catalogus. - IMAGO-onderzoek Windesheim 2006, School of Social Work. Kwantitatief en kwalitatief onderzoek uitgevoerd door Windesheim en Right Marktonderzoek en Advies B.V. - Hoger Onderwijs Persbureau: Keuzegids Hoger Onderwijs , verzamelgids. Leiden, DESAN Research Solutions, HBO-raad: Instellingsrapportage HBO-Monitor NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 57/61

58 - Bosma e.a., Hogeschool Windesheim: studeren met een functiebeperking, een evaluatie van beleid. April Hogeschool Windesheim: brochure schakeljaar hbo voor anderstalige studenten2005/ Lieshout, J. v.: opdrachtbeschrijving studiemaatje, november Windesheim: decanenwijzer 2, studeren met functiebeperking, chronische ziekte of dyslexie. April Riet, P. v., Hogeschool Windesheim: Windesheim topsport regeling, december Popta, J. v., Bosma, N, Hogeschool Windesheim: studeren met een functiebeperking, beleidsnotitie juni Kingma, T., Lieshout, J.v., Hogeschool Windesheim: Kijk, zo voel ik me hier thuis; bevordering van in/door/uitstroom van allochtoon talent. Februari Hogeschool Windesheim Electronische informatievoorziening: Portaal, Blackboard. - School of Social Work: introductieprogramma. Onderwerp 5 - Windesheim, CvB: kadernota activiteitenplannen (jaarbrief). Mei School of Social Work: Activiteitenplan School of Social Work. September School of Social Work: Activiteitenplan opleiding MWD. September Opleiding MWD, Zelfevaluatierapport in het kader van de proefaccreditatie van de opleiding MWD Windesheim. April Opleiding MWD, Reactie op conceptrapport proefaccreditering MWD Christelijke Hogeschool Windesheim Zwolle. September Beoordelingsrapportage in het kader van de proefaccreditering hbo, MWD, Windesheim, eindrapport. Februari Zalm, T., School of Social Work: Interne Kwaliteitszorg. Oktober Zalm, T., School of Social Work: Interne Kwaliteitszorg op hoofdlijnen en Curriculum Kwaliteitszorgplan BSW fase 1 propedeuse. Oktober Zalm, T., School of Social Work: eerste rapportages curriculumevaluaties BSW1 (nieuwe programma). - Pierik, J., School of Social Work: terugblik ontwikkeling BSW. September School of Social Work: Nota s kwaliteitszorg , , * Bootsma J., e.a, School of Social Work: : Nota Kwaliteitszorg MWD November School of Social Work: verslagen CoördinatieTeamvergaderingen MWD. - School of Social Work: verslagen docentvergaderingen. - School of Social Work: verslagen ManagementTeamvergaderingen. - Scheltinga, C. van, Windesheim: Kwaliteit beleidsmatig verankerd. Mei School of Social Work: verslagen vergaderingen Examencommissie MWD. - School of Social Work: studiegidsen BSW en MWD2 t/m 4, alle varianten, incl. SOSA. - Right Marktonderzoek en Advies B.V., KWOA-scan Sociale Studies. December School of Social Work: Overzicht nieuwe medewerkers vanaf 1 december School of Social Work: verslagen bijeenkomsten met groepsvertegenwoordigers. - Bootsma J. e.a., School of Social Work: toetsbeleidsplan MWD. April Daniëls, M. e.a., Windesheim: Handboek beoordeling. Juli School of Social Work: OnderwijsExamenReglementen MWD, alle varianten, incl. SOSA. - Informatie onderwijsorganisatie voor docenten opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening. - School of Social Work, Informatiemap voor nieuwe medewerkers. - Keizer, H., Hogeschool Windesheim: MAVIM, Beheer Onderwijs Catalogus. - Janssen, H., School of Social Work: evaluatie procedure centrale toetsing. Februari School of Social Work: Checklist studiehandleidingen. - School of Social Work: verslagen studiedagen rond toetsing. 58/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

59 - School of Social Work: curriculumevaluaties praktijkleren 1999, 2003, School of Social Work: curriculumevaluaties. - Zalm, T. School of Social Work: Onderzoek selectie propedeuse MWD, Rippen, C., School of Social Work: toekomstplannen afgestudeerden MWD-Windesheim (jaarlijks). - DESAN Research Solutions, HBO-raad: Instellingsrapportage HBO-Monitor 2002, 2003, 2004, IMAGO-onderzoek Windesheim 2006, School of Social Work. Kwantitatief en kwalitatief onderzoek uitgevoerd door Windesheim en Right Marktonderzoek en Advies B.V. - Jansen, P., Kamphorst, J.: Aansluitingsmonitor mbo ers en aansluitingsmonitor havisten in Noordoost Nederland Hoger Onderwijs Persbureau: Keuzegids Hoger Onderwijs , verzamelgids. Leiden, Petter, E. Windesheim: SKI database een analyse van de resultaten. September Rippen, C., School of Social Work: quick scan MWD. Juni School of Social Work: Verslagen bijeenkomsten consultatiecommissie MWD. - School of Social Work: Verslagen bijeenkomsten gezamenlijke consultatiecommissie School of Social Work. - School of Social Work: Nota s kwaliteitszorg , , * Bootsma J., e.a, School of Social Work: : Nota Kwaliteitszorg MWD November School of Social Work: studiegids MWD School of Social Work: studiehandleidingen methodiekstroom MWD en PPO. - Smid P., School of Social Work: onderzoeken rendementen MWD3-voltijd. - School of Social Work: intern nieuwsbulletin Smoelwerk. - School of Social Work: MT-verslagen. - Bunthof, A., Bijlsma, J., School of Social Work: brochure WMO. Voorjaar School of Social Work: verslagen studiedagen rond WMO. - School of Social Work: studiehandleiding supervisie. - School of Social Work: praktijkgids MWD3 voltijd. - School of Social Work: verslagen studiedagen rond toetsing praktijkleren en supervisie. - Hogeschool Windesheim, Dienst Facilitair bedrijf: Ruimteboek domein Sociale Studies. - Koekkoek, E. e.a., School of Social Work: Uitgangspunten huisvesting School of Social Work, November School of Social Work: verslagen bijeenkomsten met groepsvertegenwoordigers. - School of Social Work: verslagen vergaderingen propedeuseteamleiders. - Riet, F. van t, School of Social Work: Notitie Verbeterbeleid hbo-mwd Windesheim SOSA. Januari School of Social Work: verslagen docentvergaderingen. - School of Social Work: Werkgroep didactisch model en Programmagroep: Ontwikkelgids domein Sociale Studies aangevuld met Supplement ontwikkelgids Bachelor of Social Work. Respectievelijk december 2005 en januari School of Social Work: programma s, hand-outs en verslagen studiedagen BSW. - Windesheim: reglement medezeggenschapwindesheim. - School of Social Work: verslagen Opleidingscommissie MWD. - School of Social Work: verslagen bijeenkomsten met groepsvertegenwoordiger en groepsberaad. - Windesheim: programma s alumnidag Windesheim. - School of Social Work: Utile Dulci, nieuwsbrief van de vereniging van oud-studenten MWD Windesheim (circa drie uitgaven per jaar). - School of Social Work: Overzicht van de CV s van alle docenten. - Bruins, J.W., School of Social Work: Nota Alumnibeleid. Januari School of Social Work: Programma s en evaluaties praktijkbegeleiderstrainingen. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 59/61

60 - School of Social Work: Programma s praktijkbegeleidersdagen. - School of Social Work: verslagen en evaluaties eindexamengesprekken en afstudeerwerkstukken met werkveldvertegenwoordigers. - Behrend, D. en Rippen C., School of Social Work: Domeincompetenties Sociale Studies hbo-kernkwalificaties opleidingskwalificaties en niveau-aanduiding. - School of Social Work: Overzicht relatie Dublin-descriptoren en hbo-kernkwalificaties. Onderwerp 6 - Behrend, D. en Rippen C., School of Social Work: Domeincompetenties Sociale Studies hbo-kernkwalificaties opleidingskwalificaties en niveau-aanduiding. - School of Social Work: Overzicht relatie Dublin-descriptoren en hbo-kernkwalificaties. - School of Social Work: studiehandleidingen studieloopbaanbegeleiding. - School of Social Work: praktijkgids MWD3 voltijd. - School of Social Work: praktijkgids MWD deeltijd. - School of Social Work: praktijkgids MWD-SOSA. - School of Social Work: studiehandleiding afstudeeronderzoek MWD voltijd. - School of Social Work: studiehandleiding essay MWD deeltijd. - School of Social Work: studiehandleiding WAP en CAS MWD-SOSA. - School of Social Work: studiehandleiding eindexamengesprek. - School of Social Work: verslagen en evaluaties eindexamengesprekken en afstudeerwerkstukken met werkveldvertegenwoordigers. - School of Social Work: curriculumevaluaties praktijkleren 1999, 2003, DESAN Research Solutions, HBO-raad: Instellingsrapportage HBO-Monitor MeijerConsult Loopbaanadvies Zwolle: Arbeidsmarktonderzoek MWD Windesheim. April School of Social Work: evaluatie alumni deeltijd MWD, Windesheim, CvB.: Windesheim jaarverslagen. - Windesheim, GSA: kengetallen MWD. - Riet, F. van t, School of Social Work: Notitie Verbeterbeleid hbo-mwd Windesheim SOSA. Januari School of Social Work: verslagen CoördinatieTeamvergaderingen MWD. - Smid P., School of Social Work: onderzoeken rendementen MWD3-voltijd. 60/61 NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du)

61 Bijlage 5 Documenten eindkwalificaties opleiding MDW De eindkwalificaties van de opleiding zijn gebaseerd op: Opleidingsprofiel Maatschappelijk Werk en Dienstverlening, Herkenbaar en Toekomstgericht, april Landelijke opleidingsoverleg MWD. Profilering Agogisch Domein (PAD), april De nota PAD is mede gebaseerd op onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut: Toekomstverkenning ten behoeve van een beroepenstructuur in zorg en welzijn, maart De generieke kernkwalificaties en de relatie met de eindkwalificaties van de opleiding zijn uitgewerkt in de Ontwikkelgids Domein Sociale Studies (december 2005 en supplement januari 2007, Christelijke Hogeschool Windesheim) De sociaal-agogische domeincompetenties zijn beschikbaar op de website van de HBO-raad. NQA - visitatie Christelijke Hogeschool Windesheim, hbo-bacheloropleiding MWD (vt, dt, du) 61/61