Constitutioneel recht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Constitutioneel recht"

Transcriptie

1 Constitutioneel recht Prof. mr. C.A.J.M. Kortmann Bewerkt door Prof. mr. P.P.T. Broeksteeg Prof. mr. B.P. Vermeulen Mr. C.N.J. Kortmann Zevende druk Kluwer a Wotters Kluwer business

2 INHOUD AFKORTINGEN / DEEL I. ALGEMENE BEGRIPPEN / 1 Hoofdstuk 1. Staatsrecht / Inleiding/ Omschrijving van het staatsrecht / 6 Hoofdstuk 2. De staat in het volkenrecht / De staat volgens het volkenrecht / De erkenning van staten 23. De staat het volkenrecht Hoofdstuk 3. Geschiedenis tot aan het Koninkrijk (1814) Geschiedenis 32. Staats- en regeringsvorm 3.3. De 3.4. De provincies 3.5. Franse tijd Hoofdstuk 4. De functies van het staatsrecht 4.1. Inleiding Verdeling in functies Legitimatie? 42. De constituerende functie / Constitueren / Constitutioneel recht / 22 De attribuerende functie / 28 Attribueren / Attributie en taakstelling / Attributie, delegatie, mandaat / Uitvoering / 32 VII

3 4.4. De regulerende functie / Historie j Constitutionalisme j De machtenscheiding nader beschouwd / De rech tsstaat / Relativering van de rechtsstaatsidee / 50 Hoofdstuk 5. Staat en soevereiniteit / Soevereiniteit; volkenrecht / Soevereiniteit en nationaal staatsrecht / Beperkt soevereimteitsbegrip / 63 Hoofdstuk 6. Decentralisatie / De Grondwet en decentralisatie / Kenmerken van decentralisatie / 66 Hoofdstuk 7. De grenzen van het staatsrecht / De macht (der feiten) / De gelding van de constitutie / Staatsnood, revolutie / Andere grenzen j De zin van een constitutie / 73 DEEL II. HET POSITIEVE CONSTITUTIONELE RECHT Hoofdstuk 1. Staatsrecht / Kenmerken van het Nederlandse staatsrecht / Weinig ideologisch / Monarchale terminologie / Open stelsel \ Geen constitutionele toetsing Grondwetsherzieningen / Voorstellen tot grondwetsherziening / Enige hoofdlijnen van de historie; toekomst / De herzieningsprocedure Overgangsrecht / Organieke regelingen / Het Statuut en het samenwerkingsverband van het Koninkrijk / Historie / Hoofdlijnen j Herziening van het Statuut; overgangsrecht \ Onderlinge regelingen in consensusrijkswetten j 103

4 De openbare lichamen Bonaire, St. Eustatius en Saba (de De landen Aruba, en Sint Maarten 1.4. De Europese Unie j Historie! Statenbond, bondsstaat, statenverbond Een supranationale rechtsorde De wetgevers en bestuursorganen van de Unie De rechters van de Unie; rechtstreekse werking; rechterlijk De toekomst van de euro en de Unie 1.5. Het 1.6. Ongeschreven recht [ 130 Hoofdstuk 2. Het centrale overheidsverband: ambten en bevoegdheden 2.1. De regering Terminologie Erfopvolging en troonopvolging Niet-uitoefening koninklijk gezag Het koninklijk huis j 140 Koningschap en democratie; naar een ceremonieel koningschap? De regering De ministers Kabinetsformatie Ministers, ministeries en staatssecretarissen j De ministerraad Eed! Bevoegdheden van de regering De Koning als staatshoofd en als deel van de regering De buitenlandse betrekkingen Inoorlogverklaring; defensie; uitzonderingstoestanden j 176 De financiën / Andere bevoegdheden en taken De ministerraad j De minister-president De ministen / 200 De staatssecretaris / De Staten-Generaal / Vertegenwoordigen j 203 Het kiezerscorps / Politieke partijen / Kiesstelsel; verkiezingen / Begin lidmaatschap / IX

5 Het tweekamerstelsel / 218 De verenigde vergadering / De samenstelling en inrichting van de Staten-Generaal / Bevoegdheden van de Staten-Generaal / j Zelfstandige bevoegdheden / Recht van enquête / Ambten binnen de Kamers / De rechterlijke ambten \ 234 Rechtspraak en rechter / Het grondwettelijke stelsel / Rechterlijke onafhankelijkheid en onpartijdigheid / van de rechter / Opbouw van de rechterlijke macht / De bestuursstructuur van de rechterlijke macht / 251 De administratiefrechtelijke ambten / Tuchtcolleges j Het openbaar ministerie (OM) / Bevoegdheden van de rechterlijke ambten / Internationale en EU-aspecten / Art. eerste lid Gw; de bevoegdheid van de rechterlijke macht het conflictenstelsel j Art. tweede lid Gw; verdeling van rechtsmacht / Strafrechtspraak / De doodstraf / Cassatie; ambtsmisdrijven / Terechtzitting; motivering vonnis; uitspraak / Administratieve rechtspraak j De vaste colleges van advies en de Nationale ombudsman / 277 De Raad van State 277 De Algemene Rekenkamer / 280 Overige vaste colleges van advies / De Nationale ombudsman / Overige ambten / 284 Hoofdstuk 3. De regulerende functie / Constitutionalisme en regeringsvorm / Machtenscheiding, checks and balances 287 Parlementair stelsel; vertrouwensregel / De vertrouwensregel in de praktijk / 292 De vertrouwensregel en de Eerste Kamer / Ontbinding j 296 De ministeriële verantwoordelijkheid / 301

6 32. Wetgeving en legaliteit / /. Legaliteitsbeginsel / De wet in formele zin j Andere regelgeving j Beleidsregels / Normenhiërarchie / Rechtspraak / 341 Binding aan de wet en het recht / De rechtsvormende taak van de rechter j De burgerlijke rechtspraak / De administratieve rechtspraak / Het toetsingsverbod van art. 120 Grondwet / Grondrechten / 354 Definitie van grondrechten Soorten van grondrechten j De bronnen van de grondrechten / welk kader functioneren de grondrechten? / De subjecten van de grondrechten / welke relaties gelden grondrechten? / Grondrechten in verticale relaties; redelijke uitleg / De grondwettelijke beperkingssystematiek j Positieve verplichtingen / 378 Sociale grondrechten / 383 Internationale grondrechten: het EVRM / 387 Het onderscheid tussen de vrijheidsrechten in de Grondwet en het EVRM / De EU-grondrechten / Het gelijkheidsbeginsel/discriminatieverbod j Nederlanderschap; toelating uitlevering; het land verlaten / 410 Het kiesrecht De vrijheid van godsdienst en levensovertuiging / 432 De vrijheid van meningsuiting / 448 Het recht tot vereniging en tot vergadering en betoging / Privacyrechten / 477 Procedurele rechten / De vrijheid van en het recht op onderwijs j 497 Hoofdstuk 4. De decentralisatie / 4.1. Decentralisatie j Deconcentratie / Territoriale en functionele decentralisatie / 516 Autonomie; medebewind / ?.4 Toezicht

7 Lokale financiën Monisme en dualisme / Verordenende bevoegdheid / Beslissing van geschillen / De gemeente / De ambten / De gemeenteraad / Het college van burgemeester en wethouders / De burgemeester / De commissies / Deelgemeenten / De rekenkamer / De bevoegdheden / De gemeenteraad / Het college van burgemeester en wethouders / De burgemeester / De commissies / Deelgemeenten / De rekenkamer / De regulering / Politieke verantwoordelijkheid en / Het recht op inlichtingen en van onderzoek / Begroting en rekening / / Het waterschap / De Het algemeen bestuur / Het dagelijks De voorzitter / De bevoegdheden / Het algemeen bestuur / Het dagelijks De voorzitter / De regulering / Andere overheidsverbanden / De De bevoegdheden / De regulering / Gemeenschappelijke regelingen j 566 Jurisprudentieregister / 571 Zakenregister / 619 Inhoud XII

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht Prof.mr. A.D. Belinfante Mr. J.L. de Reede Beginselen van het Nederlands Staatsrecht druk Samsom H.D. Tjeenk Willink Alphen aan den Rijn 1997 VOORWOORD II AFKORTINGEN 13 I INLEIDING 15 1. Benadering van

Nadere informatie

INHOUD. Verkort aangehaalde literatuur. Afkortingen EERSTE BOEK INLEIDING De aanvang van de westerse staatsleer 3

INHOUD. Verkort aangehaalde literatuur. Afkortingen EERSTE BOEK INLEIDING De aanvang van de westerse staatsleer 3 Verkort aangehaalde literatuur Afkortingen XV XIX EERSTE BOEK INLEIDING 1 Afdeling I Van staatsleer tot staatstheorie 3 1. De aanvang van de westerse staatsleer 3 2. De onafhankelijke en soevereine staat

Nadere informatie

Beginselen van de democratische rechtsstaat

Beginselen van de democratische rechtsstaat Beginselen van de democratische rechtsstaat Prof. mr. M.C. Burkens Prof. mr. H.R.B.M. Kummeling Prof. mr. drs. B.P. Vermeulen Prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven Inleiding tot de grondslagen van het Nederlandse

Nadere informatie

Voorwoord 5. Leeswijzer 13. Afkortingenlijst 17 ALGEMEEN DEEL 19

Voorwoord 5. Leeswijzer 13. Afkortingenlijst 17 ALGEMEEN DEEL 19 In houdsopgave Voorwoord 5 Leeswijzer 13 Afkortingenlijst 17 ALGEMEEN DEEL 19 1 Beoefening van het Caribische staatsrecht 21 1.1 Caribisch staatsrecht 21 1.2 Systematiek van het Caribische staatsrecht

Nadere informatie

Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak

Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak Prof. mr. P.P.T. Bovend'Eert M.m.v. prof. mr. C.A.J.M. Kortmann Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak Kluwer a Wolters Kluwer business Alphen aan den Rijn - 2008 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD/V LIJST

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

REGISTER. verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen

REGISTER. verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen REGISTER verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen Aanhangig maken van wetsvoorstellen, 99 Aanwezigheid van leden van de nationale raad in de nationale vergadering en de grote vergadering, 64 Administratief

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50 Inhoud Voorwoord XI 1 Nederland vergeleken 1 1.1 Bestaat Nederland nog? 1 1.2 De Staat der Nederlanden 3 1.3 Nederland en de wereld 6 1.4 Vragen en perspectieven 8 1.5 Nederland vergeleken 12 Internetadressen

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen.

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen. 1 Inleiding In wetten worden veel zaken geregeld: studiefinanciering, de huur van een studentenkamer, de koop van studieboeken en kleding, maar ook verkeersregels en belastingheffing. Hiermee en met vele

Nadere informatie

Het Statuut voor het Koninkrijk

Het Statuut voor het Koninkrijk studiepockets staats- en bestuursrecht Het Statuut voor het Koninkrijk Mr. C. Borman W.E.J. Tjeenk Willink 1998 Deventer INHOUD Lijst van afkortingen XV 1 Ontwikkeling van het Statuut 1 1.1 Voorgeschiedenis

Nadere informatie

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten:

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten: Theocratische staatsleer Investituurstrijd Klassiek-liberale rechtsstaat In de middeleeuwen is de vorst soeverein omdat hij in naam van god regeert. De vorst kan de wet nooit schenden omdat hij zelf de

Nadere informatie

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud Nationaal internationaal Soevereiniteit elke land heeft de macht om te bepalen wat er gebeurt EU-verdrag Europese Unie verdrag EVRM Europese Verdrag Rechten van de Mens Monistisch systeem Formeel materieel

Nadere informatie

Overzicht studiestof Staatsrecht 1. A. Inleiding

Overzicht studiestof Staatsrecht 1. A. Inleiding A. Inleiding 1.1 Benadering van het begrip staat De staat is een organisatie die met voorrang boven andere organisaties effectief gezag uitoefent met dwangmiddelen over een gemeenschap van mensen op een

Nadere informatie

Staats- en bestuursrecht

Staats- en bestuursrecht F.C.M.A. Michiels (red.) Staats- en bestuursrecht Tekst en materiaal Met bijdragen van Gio ten Berge Leonard Besselink Henk Kummeling Lex Michiels Rob Widdershoven KLUWER J ^ Deventer - 2003 Thema 1 -

Nadere informatie

HET STAATSRECHT VAN INDONESIË

HET STAATSRECHT VAN INDONESIË PROF. DR J. H. A. LOGEMANN HET STAATSRECHT VAN INDONESIË HET FORMELE SYSTEEM DERDE, HERZIENE DRUK N.V. UITGEVERIJ W. VAN HOEVE - S-GRAVENHAGE, BANDUNG 1955 INHOUD INLEIDING 1 DE STAAT ALS ORGANISATIE 17

Nadere informatie

Ministeriele verantwoordelijkheid in Nederland

Ministeriele verantwoordelijkheid in Nederland Ministeriele verantwoordelijkheid in Nederland Onder redactie van: prof.mr. D.J. Elzinga 1994 W.E.J. Tjeenk Willink Zwolle Inhoud Afkortingen XIII Mr.drs. A.H.M. Dölle 1 De geschiedenis van de Nederlandse

Nadere informatie

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk?

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? 2 Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat niet alleen uit Nederland, zoals we misschien al snel geneigd zijn te denken. Het Koninkrijk omvat namelijk

Nadere informatie

Samenvatting door M woorden 15 november keer beoordeeld. Maatschappijwetenschappen. H3: De vertegenwoordigende lichamen en Trias Politica

Samenvatting door M woorden 15 november keer beoordeeld. Maatschappijwetenschappen. H3: De vertegenwoordigende lichamen en Trias Politica Samenvatting door M. 1319 woorden 15 november 2012 0 keer beoordeeld Vak Maatschappijwetenschappen H3: De vertegenwoordigende lichamen en Trias Politica 3.1 De structuur van het Nederlandse stelsel van

Nadere informatie

UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam

UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam STUDIE Rechtsgeleerdheid VAK Staatsrecht ONDERDEEL Voorbeeldverslag Jaar: B2 Periode: Blok 1 Uitgifte: 12-09-2017 2 Voorwoord Wij van EasyLecture willen het

Nadere informatie

CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS

CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS Conferentie de responsieve rechtsstaat 22.09.2016 CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS Mr. Paul van Sasse van Ysselt BA Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Directie Constitutionele

Nadere informatie

Verkort aangehaalde literatuur 15

Verkort aangehaalde literatuur 15 Verkort aangehaalde literatuur 15 1 Begrip en aard van het internationaal publiekrecht 17 1.1 Inleiding 17 1.2 Geschiedenis 19 1.3 Omschrijving 22 1.3.1 Algemene omschrijving 22 1.3.2 Het internationale

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 2

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 2 Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 2 Samenvatting door D. 971 woorden 31 mei 2013 5,7 2 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Memo 1848 Censuskiesrecht Grondrechten Ministeriele verantwoordelijkheid

Nadere informatie

5,8. Par 1: Staat! Par 2: Rechtstaat! Stelling door een scholier 1818 woorden 3 november keer beoordeeld.

5,8. Par 1: Staat! Par 2: Rechtstaat! Stelling door een scholier 1818 woorden 3 november keer beoordeeld. Stelling door een scholier 1818 woorden 3 november 2004 5,8 19 keer beoordeeld Vak Maatschappijleer Maatschappijleer: Hoofdstuk 3! Par 1: Staat! Nederland is een onafhankelijke staat, waarvan we spreken

Nadere informatie

Constitutioneel recht

Constitutioneel recht Constitutioneel recht Leereenheid 1 Deel 1. Hoofdstuk 1. Staatsrecht Het begrip staat komt nauwelijks voor in ons positief recht. Wel komt het voor en heeft het juridische betekenis in privaatrecht (rechtspersoon)

Nadere informatie

Nederlandse. Grondwet

Nederlandse. Grondwet Nederlandse Grondwet Augustus 1999 Grondrechten 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Regering Koning: 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 Koning en ministers: 42

Nadere informatie

Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden van 24 augustus 1815

Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden van 24 augustus 1815 (Tekst geldend op: 21-11-2014) Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden van 24 augustus 1815 Hoofdstuk 1. Grondrechten Artikel 1 Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk

Nadere informatie

Staatsrecht. Course information. Commencement Period. Lecturer(s) RD Nederlands

Staatsrecht. Course information. Commencement Period. Lecturer(s) RD Nederlands Staatsrecht Course information C OURSE RD201 AC ADEMIC YEAR 2017-2018 EC 7.5 LANGUAGES Nederlands PROGRAMME bachelor 2 / Bachelor Rechtsgeleerdheid / Vrijdagmiddagonderwijs C ONT AC T mr. S Philipsen Commencement

Nadere informatie

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 Constitutioneel recht Samenvatting van de stof - Belinfante/De Reede, Beginselen van het Nederlandse staatsrecht,

Nadere informatie

Inhoud Inhoud I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten II. Federale instellingen III. Gemeenschappen en Gewesten 167

Inhoud Inhoud I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten II. Federale instellingen III. Gemeenschappen en Gewesten 167 Inhoud InhoudhoudPagina I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten 13 1. Gecoördineerde grondwet 17 februari 1994 met concordantietabel 15 2. Besl. Voorlopig Bewind 16 oktober 1830 vrijheid van drukpers,

Nadere informatie

STUDIE Rechtsgeleerdheid. VAK Inleiding Staats- en bestuursrecht. ONDERDEEL Voorbeeldverslag

STUDIE Rechtsgeleerdheid. VAK Inleiding Staats- en bestuursrecht. ONDERDEEL Voorbeeldverslag STUDIE Rechtsgeleerdheid VAK Inleiding Staats- en bestuursrecht ONDERDEEL Voorbeeldverslag Jaar: 2017 Periode: Blok 5 Uitgifte: Februari 2017 2 Voorwoord Wij van EasyLecture willen het graag easy houden,

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Samenvatting Staatsinrichting hoofdstuk 1 VMBO

Samenvatting Geschiedenis Samenvatting Staatsinrichting hoofdstuk 1 VMBO Samenvatting Geschiedenis Samenvatting Staatsinrichting hoofdstuk 1 VMBO Samenvatting door Marieke 1467 woorden 30 april 2015 7,4 34 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Werkplaats Hoofdstuk 1: Het

Nadere informatie

Meine-Henk Klijnsma GRONDWET

Meine-Henk Klijnsma GRONDWET 1 Meine-Henk Klijnsma GRONDWET VOOR DE REPUBLIEK DER NEDERLANDEN Inhoudsopgave Preambule 3 Hoofdstuk I: Algemene bepalingen 3 Par. 1: Leidende staatkundige beginselen 3 Par. 2: Politieke partijen 3 Par.

Nadere informatie

5,9. Samenvatting door een scholier 1292 woorden 15 februari keer beoordeeld. Maatschappijleer

5,9. Samenvatting door een scholier 1292 woorden 15 februari keer beoordeeld. Maatschappijleer Samenvatting door een scholier 1292 woorden 15 februari 2005 5,9 76 keer beoordeeld Vak Maatschappijleer Samenvatting Hoofdstuk 2 Politieke Besluitvorming Democratie bestaat uit 2 basisprincipes: Vrijheid

Nadere informatie

Woord vooraf. Lijst met afkortingen

Woord vooraf. Lijst met afkortingen Inhoud Woord vooraf Lijst met afkortingen v xiii 1 Inleiding 1 1.1 Inleiding 1 1.2 Probleemverkenning 2 1.3 Belang van het onderzoek 7 1.4 Vraagstelling van het onderzoek 10 1.5 Methode 10 1.5.1 Bronnen

Nadere informatie

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra Monisme en het waterschapsbestel 27 oktober 2014 Mr.dr. G.S.A. Dijkstra De aanleiding tot deze notitie wordt gevormd door vragen van leden van de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Delfland

Nadere informatie

Samenvatting Maatschappijleer Politiek - Democratie en rechtstaat

Samenvatting Maatschappijleer Politiek - Democratie en rechtstaat Samenvatting Maatschappijleer Politiek - Democratie en rechtstaat Samenvatting door een scholier 1047 woorden 16 maart 2008 5,7 7 keer beoordeeld Vak Maatschappijleer Democratie en rechtstaat Hoofdstuk

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 1 t/m 4

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 1 t/m 4 Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 1 t/m 4 Samenvatting door een scholier 1623 woorden 10 december 2007 5,4 53 keer beoordeeld Vak Methode Maatschappijleer Thema's maatschappijleer Hoofdstuk 1: Idee

Nadere informatie

Hoofdlijnen onderwijsrecht. Mr. H.L.C. Hermans Mr. H.A.M. Backx Mr. W.E. Pors

Hoofdlijnen onderwijsrecht. Mr. H.L.C. Hermans Mr. H.A.M. Backx Mr. W.E. Pors Hoofdlijnen onderwijsrecht Mr. H.L.C. Hermans Mr. H.A.M. Backx Mr. W.E. Pors Samsom H.D. Tjeenk Willink Alphen aan den Rijn 1993 Inhoud 1 Inleiding 1.1 Een vakgebied in ontwikkeling 9 1.2 Doelstellingen

Nadere informatie

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ De Republiek der Nederlanden, verenigd in een micronatie sinds de uitroeping van de Unie van Utrecht 2007, beseffend dat een grondige hervorming

Nadere informatie

Inhoud 1 Recht Indelingen in het recht 3 Rechtsbronnen

Inhoud 1 Recht Indelingen in het recht 3 Rechtsbronnen Inhoud 1 Recht 21 1 Rechtsregels 21 2 Rechtsregels en andere sociale regels 22 3 Rechtssysteem 23 3.1 Functies van het rechtssysteem 23 3.2 Functies van staatsorganen 23 4 Soorten rechtsregels 24 4.1 Gedragsnormen

Nadere informatie

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1 Inhoudsopgave Hoofdlijnen Nederlands Recht Prof. mr. C.J. Loonstra Inleiding 1 Terreinverkenning 1.1 Is recht saai? 1.2 Waarom recht? 1.3 Waar vinden we het recht? 1.3.1 De wet 1.3.2 Het verdrag 1.3.3

Nadere informatie

Inhoud. Afkortingen 15

Inhoud. Afkortingen 15 Inhoud Afkortingen 15 1 Introductie en overzicht 19 1.1 Besturen en bestuursrecht 19 1.1.1 Wat doet het bestuur? 22 1.1.2 De ontwikkeling van het openbaar bestuur in vogelvlucht 26 1.1.3 Bevoegdheden en

Nadere informatie

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling

Nadere informatie

In 1813 werden de Fransen verjaagd en de zoon van de laatste stadhouder werd koning

In 1813 werden de Fransen verjaagd en de zoon van de laatste stadhouder werd koning Samenvatting door O. 1153 woorden 25 september 2013 4,4 19 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Werkplaats Hoofdstuk 1 paragraaf 1 In 17 eeuw 18 eeuw (1600-1700)was Nederland een republiek. In een

Nadere informatie

GESCHIEDENIS SO3 TV

GESCHIEDENIS SO3 TV GESCHIEDENIS SO3 TV 2 2014-2015 Dit schoolexamen bestaat uit 42 vragen. Bij meerkeuze vragen antwoorden met hoofdletter schrijven. Geef niet meer antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld

Nadere informatie

De weigeringsgronden bij uitlevering en overlevering

De weigeringsgronden bij uitlevering en overlevering De weigeringsgronden bij uitlevering en overlevering Een vergelijking en kritische evaluatie in het licht van het beginsel van wederzijdse erkenning V.H. Hoofdstuk I Inleiding 1 Doelstelling 2 Afbakening

Nadere informatie

Hoorcollege 7 29-10-2012. De regering

Hoorcollege 7 29-10-2012. De regering Hoorcollege 7 29-10-2012 De regering Koning en koningschap Kenmerken: De koning speelt een betwiste rol in de politiek. - Erfelijk: Het koningschap is erfelijk, wanneer de koning overlijdt, wordt hij automatisch

Nadere informatie

2.3.3 Overeenkomst is in strijd met de wet, goede zeden of openbare orde 58

2.3.3 Overeenkomst is in strijd met de wet, goede zeden of openbare orde 58 Inleiding 12 1 Terreinverkenning 15 1.1 Is recht saai? 15 1.2 Waarom recht? 16 1.3 Waar vinden we het recht? 17 1.3.1 Wet 18 1.3.2 Verdrag 27 1.3.3 Jurisprudentie 27 1.3.4 Gewoonte 33 1.4 Enkele onderscheidingen

Nadere informatie

Algemene inleiding. 1 Staat, staatsrecht en functies van het staatsrecht

Algemene inleiding. 1 Staat, staatsrecht en functies van het staatsrecht HOOFDSTUK 1 Algemene inleiding 1 Staat, staatsrecht en functies van het staatsrecht Het constitutionele recht of staatsrecht heeft, het woord zegt het al, als voorwerp van regeling de staat. Dat is op

Nadere informatie

Jaargang 44 Nummer 2 Maart Docentendag Politiek. Vakblad voor Maatschappijleer

Jaargang 44 Nummer 2 Maart Docentendag Politiek. Vakblad voor Maatschappijleer Jaargang 44 Nummer 2 Maart 2013 Docentendag 2013 &Maatschappij Politiek Vakblad voor Maatschappijleer De meeste mensen zijn blij dat we een Grondwet hebben, maar weten niet wat er in staat. Dat komt ook

Nadere informatie

Resultaten verantwoordingsonderzoek

Resultaten verantwoordingsonderzoek Resultaten verantwoordingsonderzoek 2014 hoofdstuk de Koning (I) 20 mei 2015 Dit document bevat alle resultaten van ons Verantwoordingsonderzoek 2014 bij zoals gepubliceerd op www.rekenkamer.nl/verantwoordingsonderzoek.

Nadere informatie

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents Het Verdrag van Amsterdam in werking Prof. mr. R. Barents Kluwer - Deventer - 1999 DEEL1. HET VERDRAG VAN AMSTERDAM Hoofdstuk 1. Van Maastricht naar Amsterdam 3 1. Inleiding 3 2. De Europese verdragen

Nadere informatie

Mentko Nap. De wetgeving van het Koninkrijk der Nederlanden. Walburg Pers

Mentko Nap. De wetgeving van het Koninkrijk der Nederlanden. Walburg Pers Mentko Nap De wetgeving van het Koninkrijk der Nederlanden Walburg Pers Inhoudsopgave Voorwoord 9 Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Inleiding 11 De Ronde Tafel Conferentìe 1948 en de ontwerp-rijksgrondwet

Nadere informatie

Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap.

Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap. Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap. Examenopdracht Burgerschap actualiteiten. Thema s klas 3 IGH Thema 1 Sociale wetenschappen en de benaderingswijzen Thema 2 Politiek, rechtstaat

Nadere informatie

Basisboek recht. Lesboek 2019/2020. o.a. Staatsrecht Bestuursrecht Arbeidsrecht Burgerlijk recht Belastingrecht

Basisboek recht. Lesboek 2019/2020. o.a. Staatsrecht Bestuursrecht Arbeidsrecht Burgerlijk recht Belastingrecht Basisboek recht Lesboek 2019/2020 1 o.a. Staatsrecht Bestuursrecht Arbeidsrecht Burgerlijk recht Belastingrecht 2 Basisboek recht Lesboek Geschreven door: mr. Kimberly van Dijk-Opstal BSc Colofon Copyright

Nadere informatie

Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad*

Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad* Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad* Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Op

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN

BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I Walter VAN GERVEN Professor emeritus K.U.Leuven, U.Tilburg, U.Maastricht Gewezen advocaat-generaal Europees Hof van Justitie Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie

Nadere informatie

BIJLAGEN. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. Een nieuw EU-kader voor het versterken van de rechtsstaat

BIJLAGEN. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. Een nieuw EU-kader voor het versterken van de rechtsstaat EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 BIJLAGEN bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Een nieuw EU-kader voor het versterken van

Nadere informatie

BASISBEGRIPPEN Julie Kerckaert Inleiding tot het Belgisch publiekrecht Academiejaar

BASISBEGRIPPEN Julie Kerckaert Inleiding tot het Belgisch publiekrecht Academiejaar BASISBEGRIPPEN Julie Kerckaert Inleiding tot het Belgisch publiekrecht Academiejaar 2014-2015 Inhoudsopgave Administratieve rechtshandeling... 4 1. Definitie... 4 2. Toelichting... 4 Algemeen rechtsbeginsel...

Nadere informatie

Masterclass Toezicht op en in de financiële sector

Masterclass Toezicht op en in de financiële sector Masterclass Toezicht op en in de financiële sector ALGEMEEN KADER STAATSRECHT PROFMR LODEWIJK ROGIER 19 MAART 2019 1 STAATSRECHT 2 RECHTSSTAAT 3 CONCORDANTIEBEGINSEL 4 BESTUURLIJKE HANDHAVING ALGEMEEN

Nadere informatie

Samenvatting Maatschappijleer 1 Politiek

Samenvatting Maatschappijleer 1 Politiek Samenvatting Maatschappijleer 1 Politiek Samenvatting door een scholier 1057 woorden 17 maart 2016 7,8 8 keer beoordeeld Vak Maatschappijleer 1 Hoofdstuk 1 In de politiek gaat het om keuzes maken. Dat

Nadere informatie

wetgeving Constitutionele aspecten bij de staatkundige hervorming van het Koninkrijk 1 Inleiding m.m. Bense en e.b. Pronk 1

wetgeving Constitutionele aspecten bij de staatkundige hervorming van het Koninkrijk 1 Inleiding m.m. Bense en e.b. Pronk 1 TVCR januari 2010 wetgeving 61 Constitutionele aspecten bij de staatkundige hervorming van het Koninkrijk m.m. Bense en e.b. Pronk 1 1 Inleiding Steeds vaker besteden de Nederlandse kranten aandacht aan

Nadere informatie

Kern van het bestuursrecht

Kern van het bestuursrecht Kern van het bestuursrecht prof. mr. RJ.N. Schlösseis prof. mr. F.A.M. Stroink met medewerking van mr. C.L.G.RH. Albers mr. S. Hillegers Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Inhoud Afkortingen 13 1

Nadere informatie

HANDBOEK OPENBAARHEID VAN BESTUUR

HANDBOEK OPENBAARHEID VAN BESTUUR HANDBOEK OPENBAARHEID VAN BESTUUR MR. E.J. DAALDER BOOM JURIDISCHE Den Haag 201 1 UITGEVERS 1 Inleiding 13 1.1 Inleidende opmerkingen 13 1.2 Vormen van openbaarheid 14 1.3 Belangen die zich tegen openbaarmaking

Nadere informatie

Kern van het internationaal publiekrecht

Kern van het internationaal publiekrecht Kern van het internationaal publiekrecht Andre Nollkaemper Tweede druk Boom Juridische uitgevers Den Haag 2005 Inhoud LljSt van aikortingen Verkort aangehaalde literatuur Deel 1: Kernbegrippen XV XVIII

Nadere informatie

Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming, paragraaf 1 t/m 6

Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming, paragraaf 1 t/m 6 Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming, paragraaf 1 t/m 6 Samenvatting door een scholier 1199 woorden 12 januari 2005 7,9 31 keer beoordeeld Vak Maatschappijleer Maatschappijleer Hoofdstuk

Nadere informatie