Transcriptie

1 Integriteit en integriteitsbeleid in de politie Studiedag Politieonderzoek 8 december 2009 Kim Loyens Annelies De Schrijver Overzicht Inleiding Stimulerend en controlerend integriteitsbeleid Integrity management framework Integriteit bij rekrutering en selectie Integriteit in de politieopleiding Integriteit en de politieorganisatie Besluit

2 Inleiding : Doctoraat: Integriteit in de federale en Vlaamse overheid 2007: Rapport integriteitsbeleid in de Vlaamse Overheid 2007: Implementatiestrategieën voor de deontologische code van de politiediensten: een toolbox voor een modern integriteitsbeleid 2008: OESO-paper Towards a sound integrity framework : 3 nieuwe doctoraatsprojecten rond integriteit Integriteit in het rapport Evaluatie 10 jaar politiehervorming : Integriteit komt relatief weinig aan bod Controlerende invalshoek: bv. antecedentenonderzoek, interne en externe controle Concrete initiatieven? Belang van integriteit binnen de politie: Kenmerken politiewerk (discretionaire ruimte, autoriteit, dwang, ) maken politieberoep meer vatbaar voor integriteitsschendingen Politiewerk in een democratie vergt een hoge mate van integriteit als het door de burger vertrouwd en aanvaard wil worden

3 Deontologische code van de politiediensten (K.B. 10 mei 2006) Principes voor een goede deontologische code: Eenvoudig en duidelijk Duidelijk statuut van de code Gevolgen voor het niet-naleven van de code Duidelijke verhouding tucht deontologie Stimulerend of controlerend Dilemma s zijn inherent aan politiewerk Type dilemma Efficiëntie versus waarheidsvinding Helpen of straffen Onethisch gedrag van collega rapporteren of niet? Fase in onderzoek Start onderzoek Tijdens onderzoek Afsluiten onderzoek

4 Stimulerend en controlerend integriteitsbeleid De controlerende benadering Onethisch gedrag voorkomen Nadruk op externe controle: formele regels die specifiëren wat ambtenaren moeten vermijden Typische instrumenten: wetgeving strikte gedragscodes strikte procedures Negatief mensbeeld De stimulerende benadering Ethisch gedrag stimuleren Nadruk op interne controle: oordeelsvermogen aanscherpen, ambtenaren ondersteunen in het omgaan met dilemma s Typische instrumenten: workshops, trainingsessies ambitieuze ethische codes individuele begeleiding Positief mensbeeld Integrity management framework Instrumenten Processen Structuren Kern Codes, regels, advies, training, Continu Ontwikkelingsproces voor integriteit, eenmalige projecten voor integriteit, Integriteitsactor, management Periferie Integriteit als een criterium in personeelsselectie en promotie, Integriteitsaspecten van aankoop, Processen in personeelsbeleid, aankoop, kwaliteitsbeleid, Actoren in personeelsbeleid, aankoop, kwaliteitsbeleid,

5 Instrumenten 1. Bepalen en definiëren 2. Sturen en ondersteunen 3. Monitoren 4. Afdwingen Kern Controlerend risicoanalyse, geschenkenregeling, controlerende dilemmatraining, eedaflegging, klokkenluidersregeling, klachtensysteem, formele sancties, procedures om schendingen te onderzoeken Stimulerend analyse dilemma s, consulteren medewerkers, stimulerende dilemmatraining, leiderschap, coachen, Dilemma s in kaart brengen via survey of informeel, informele sancties Periferie HRM, financieel en aankoopbeleid, informatiebeleid, nagaan rechtvaardigheid van beloningen en promotie, interne/externe controle en audit Integriteit bij rekrutering en selectie Rekrutering Doelstelling Aantrekken en selecteren van kandidaten die de integriteitsboodschap begrijpen Kansen om integere van niet-integere kandidaten te onderscheiden Benadrukken belang integriteit voor (toekomstige) politieambtenaren Communiceren via rekruteringskanalen integriteit als selectiecriterium Website vacatures Mediacampagnes flyers Film go for police Beroepsvoorlichters Integriteitsonderzoek expliciet aankondigen

6 Selectie Uittreksel strafregister Persoonlijkheidsproef Persoonlijkheidsvragenlijst Vragenlijst biografie Interview Medische proef Bloed- en urinestalen Antecedentenonderzoek Selectiecommissie Integriteit als sleutelcompetentie Rapport: Doorheen de selectie blijft men ook worstelen met een geschikte manier om naar de integriteit van de kandidaten te peilen. (p.30) Integriteit in de politieopleiding Doelstelling Ontwikkeling ethisch gedrag besluitvorming Informatie, instrumenten, begeleiding Weerbaar tegen verleidingen Niet integere-praktijken herkennen Basisopleiding operationeel kader Vak deontologie Geïntegreerd Mentorschap stage Bijstaan bij nemen beslissingen Zorgen voor terugkoppeling Reageren op niet-integer gedrag Beoordelen Zorgvuldige selectie mentoren Nood aan vervolgtrainingen Onthaalbrochure - begeleiding bij introductie

7 Integriteit en de politieorganisatie Doctoraatsonderzoek: Integriteit in veiligheid. Ethische besluitvorming van street-level bureaucrats in de politie en bijzondere inspectiediensten FWO-Vlaanderen: januari 2008 december 2011 Probleemstelling Brede waaier aan actoren binnen publieke rechtshandhaving: Politie Inspectiediensten: bv. milieu-inspectie, FAVV, Toezicht Sociale Wetten, Sociale Inspectie Ruime discretionaire bevoegdheden Gaat men op integere wijze om met deze bevoegdheden?

8 Onderzoeksvraag In welke mate verschillen politieambtenaren en controleurs/inspecteurs in de wijze waarop zij omgaan met hun discretionaire ruimte? Gebeurt dit op een integere wijze? Welke invloed heeft de organisatie op de wijze waarop politieambtenaren en controleurs/inspecteurs omgaan met morele dilemma s? Onderzoeksopzet Vergelijkend onderzoek in twee regio s (2x2 design) Observaties en interviews met politieambtenaren, controleurs/inspecteurs, parketmagistraten, arbeidsauditoraat

9 Rol van regels en codes Deontologische code Aanvullende codes Op niveau van: Afdeling Functie (bv. informantenwerking, aankoop ) Proces van inspraak (waardeontwikkeling) Rol van leidinggevenden Actief leiderschap inzake integriteitsbeleid Expliciete steun voor het integriteitsbeleid Bv. middelen vrijmaken voor integriteit, aandacht voor integriteit in speeches Moral manager Inspanning leidinggevenden om integriteit bij anderen te bevorderen Bv. aanspreken op niet-integer gedrag, bespreking integriteit op werkoverleg Moral person Persoonlijke eigenschappen leiddinggevende betreffende integriteit Bv. eerlijkheid, betrouwbaarheid ~ voorbeeldfunctie

10 Integriteit in het dagelijkse discours Geregeld ethische dilemma s en ethische problemen ter sprake brengen in officiële interne communicatie Bv. bedrijfsblad, intranet, De discussies over integriteit institutionaliseren in stafvergaderingen In individuele interacties tussen chef en medewerker Een open communicatiecultuur creëren Coachen en adviseren naar integriteit Vertrouwenspersonen Goede recrutering en aangepaste training van de vertrouwenspersonen is cruciaal Een (semi-)onafhankelijk orgaan installeren Risico van deresponsabilisering Zorg ervoor dat het enkel in derde of vierde lijn wordt geconsulteerd

11 Besluit 1. Integriteitsbeleid moet meer zijn dan controle Niet alleen integriteitsschendingen voorkomen Ook ondersteunen in het omgaan met ethische dilemma s Nadruk op de stimulerende benadering 2. Integriteitsbeleid moet verder gaan dan holle retoriek Instrumenten moeten daadwerkelijk impact hebben op de werkvloer 3. Engagement van de politieke en ambtelijke top is cruciaal Expliciete steun voor het integriteitsbeleid Moral manager Moral person