NOTARIËLE ACTUALITEIT

Transcriptie

1 NOTARIËLE ACTUALITEIT

2 LNG 20 KU Leuven Faculteit Rechtsgeleerdheid Centrum voor Notariaat

3 Leuvense Notariële Geschriften NOTARIËLE ACTUALITEIT Frank Buyssens Alain Laurent Verbeke (eds.) Antwerpen Cambridge

4 Notariële actualiteit Frank Buyssens en Alain Laurent Verbeke (eds.) 2019 Antwerpen Cambridge ISBN D/2019/7849/33 NUR 822 Alle rechten voorbehouden. Behoudens uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van de uitgever. Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kunnen noch de auteurs noch de uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.

5 VOORWOORD Voor u ligt het twintigste volume van de Leuvense Notariële Geschriften. Naar goede gewoonte bundelt het boek een aantal topics van belang voor de dagelijkse notariële praktijk, die aan bod kwamen tijdens de postuniversitaire cyclus van het notariaat georganiseerd door het Centrum voor Notariaat van de Rechtsfaculteit van de KU Leuven, onder leiding van notaris Frank Buyssens en professor Alain Laurent Verbeke. Het boek bevat bijdragen van Elien Dewitte, Matthias E. Storme en Frederic Helsen, Axel Haelterman, Elly Van de Velde, Eric De Bie, Marieke Wyckaert en Bram Van Baelen, Hélène Casman en Alain Laurent Verbeke. Het boek wordt opgebouwd aan de hand van de vier belangrijke thema s die de hoekstenen vormen voor de notariële praktijk, met name vastgoed, fiscaliteit, rechtspersoon en familie. De auteurs houden de vinger aan de pols: recente wetgeving, wetsontwerpen, rechtsleer en rechtspraak worden geduid en geanalyseerd. Wij wensen u alvast veel leesplezier. Frank Buyssens en Alain Laurent Verbeke v

6

7 INHOUD Voorwoord v VASTGOED Feitelijke algemeenheden in het licht van de notariële praktijk Elien Dewitte I. Inleiding II. Feitelijke algemeenheden in het privaatrecht: begrip A. Het begrip feitelijke algemeenheid in het hedendaagse privaatrecht B. Effectenportefeuille als recent voorbeeld van een feitelijke algemeenheid Begrip a. Begrip effect b. Effectenportefeuille De historische evolutie van de erkenning van de effectenportefeuille als feitelijke algemeenheid a. Legaat: impliciete erkenning in de Franse cassatierechtspraak van de effectenportefeuille als feitelijke algemeenheid b. Vruchtgebruik: Franse jurisprudentiële erkenning van de effectenportefeuille als feitelijke algemeenheid, overgenomen door de Belgische doctrine III. Structuur van een feitelijke algemeenheid A. Statische dimensie: meergelaagdheid van vermogensbestanddelen.. 11 B. Dynamische dimensie: mechanisme van de feitelijke algemeenheid Substantie van een feitelijke algemeenheid Elasticiteit van een feitelijke algemeenheid Beschikkingsbevoegdheid verantwoord vanuit de feitelijke algemeenheid als geheel a. Feitelijke algemeenheid als voorwerp van een (beperkt) zakelijk (gebruiks- of zekerheids)recht b. Verplichting tot instandhouding van de substantie van een feitelijke algemeenheid vii

8 Inhoud 1) Detentor van een feitelijke algemeenheid is gehouden tot instandhouding van haar substantie ) Verplichting tot instandhouding van de substantie van een feitelijke algemeenheid kan de beschikking over haar samenstellende vermogensbestanddelen impliceren ) Verplichting tot vervanging van de verdwenen vermogensbestanddelen ) Informatieplicht als corrolarium van de verruimde beheersbevoegdheid ) Voorwerp van de restitutieplicht i) Feitelijke algemeenheid zoals samengesteld op het ogenblik van de restitutie ii) Lot van de meerwaarde van de feitelijke algemeenheid bij de restitutie iii) Lot van de minwaarde van de feitelijke algemeenheid bij de restitutie c. Mechanisme van de feitelijke algemeenheid als zelfstandig verklaringsmodel voor het behoud van het op een feitelijke algemeenheid gevestigde recht van vruchtgebruik ondanks haar wisselende samenstelling IV. Functies van een feitelijke algemeenheid A. Vereenvoudigende functie van een feitelijke algemeenheid Verbintenisrechtelijk niveau: unieke aanduiding van het voorwerp van een rechtshandeling a. Principe b. Toepassingsgeval: schenking van een feitelijke algemeenheid en vereiste van een schattingsverslag (art. 948 BW) Goederenrechtelijk niveau: feitelijke algemeenheid als onderpand van één beperkt zakelijk gebruiksrecht B. Beschermende functie van een feitelijke algemeenheid C. Bevoegdheidsuitbreidende functie van een feitelijke algemeenheid. 31 a. Principe b. Toepassingsgevallen binnen het familiaal vermogensrecht ) Algemeen vs. uitdrukkelijk mandaat ) Herroeping legaat ) Restlegaat ) Recht van terugkeer V. Besluit viii

9 Inhoud Gerechtelijke verkopingen na de nieuwe insolventiewet Matthias E. Storme en Frederic Helsen I. Inleiding II. Openbare verkoop in het algemeen A. Overzicht en krachtlijnen B. De online openbare verkoop C. Afschaffing van het hoger bod D. Toewijzing onder opschortende voorwaarde van financiering E. Rouwkoop F. Stroomlijning van de procedure van zuivering G. Punctuele wijzigingen III. Bijzondere verkopingen A. Verkoop uit faillissement Procedure van openbare verkoping in het algemeen Interferentie van de faillissementsprocedure met het uitvoerend beslag a Eerste geval: nog geen beslag gelegd op datum van faillietverklaring b. Tweede geval: beslag voor faillietverklaring, aanstelling notaris nog vatbaar voor derdenverzet c. Derde geval: aanstelling notaris definitief, aanmaning inzake verkoopsvoorwaarden nog niet betekend d. Vierde geval: aanmaning inzake verkoopsvoorwaarden reeds betekend, rangregeling nog niet afgesloten B. Verkoop in de procedure van gerechtelijke reorganisatie Nog geen uitvoerend beslag voor (verzoek tot) opening procedure Beslag gelegd, verkoopdag niet in zicht Beslag gelegd, verkoopdag in zicht Verkoop op beslag reeds voltrokken, rangregeling nog niet definitief C. Verkoop uit collectieve schuldenregeling (Geen) uitvoerend beslag na toelating tot collectieve schuldenregeling: geen uitvoerend beslag Tweede geval: beslag voor beschikking van toelaatbaarheid, aanstelling notaris nog vatbaar voor derdenverzet Derde geval: aanstelling notaris definitief, aanmaning inzake verkoopsvoorwaarden nog niet betekend Vierde geval: aanmaning inzake verkoopsvoorwaarden reeds betekend, rangregeling nog niet afgesloten IV. Verkoop bij mede-eigendom A. Bij beslag ix

10 Inhoud 1. Zaaksgemeenschap (onverdeeldheid van een zaak) Boedelgemeenschap intuitu personae a. Enkel aandeel in de gehele boedel onder beslag b. Recht van de schuldeisers op verdeling? Boedelgemeenschap intuitu pecuniae B. Bij faillissement Niet-ontbonden huwgemeenschap (art. XX.189 WER) Andere onverdeeldheid of mede-eigendom a. Reeds beslagen en niet alle beslagenen failliet b. Andere gevallen: procedure van artikel XX.193, 2 WER ) Gewone onverdeeldheid (zaaksgemeenschap) ) Gebonden boedelgemeenschap intuitu personae andere dan huwgemeenschap ) Gebonden boedelgemeenschap intuitu pecuniae ) Ontbonden boedelgemeenschap intuitu personae andere dan huwgemeenschap ) Ontbonden huwgemeenschap c. Bij gebrek aan machtiging om het onverdeeld goed als dusdanig te verkopen C. Bij gerechtelijke reorganisatie Reeds beslagen en niet alle beslagenen in reorganisatie Andere gevallen D. Bij collectieve schuldenregeling Reeds beslagen en niet alle beslagenen in reorganisatie Andere gevallen V. Rangregeling A. Veralgemening rangregeling B. Interferentie van de Pandwet FISCALITEIT De VLABEL-standpunten. Impact op visie en krijtlijnen inzake de vermogensorganisatie in Vlaanderen Axel Haelterman I. Inleiding II. Vlabel-standpunten in verband met de schenking zelf III. Vlabel-standpunten in verband met schema s ter voorbehoud van de inkomsten IV. Vlabel-standpunten in verband met schema s met het oog op het behoud van controle V. Tot slot: standpunten met betrekking tot twee evergreens A. Het duolegaat B. De generatiesprong x

11 Inhoud Geen scheiding met kinderen zonder gezinsfiscaliteit Elly Van de Velde I. Bescheidenheid troef en een evoluerende context II. Gezinsfiscaliteit bij scheiding met kinderen A. Fiscale aandachtspunten bij kinderen fiscaal ten laste Verhoging van de belastingvrije som a. Belastingvrije som: basisbedrag voor elke belastingplichtige b. Belastingvrije som: verhoging voor één ouder met kind ten laste Terugbetaalbaar belastingkrediet Belastingvermindering voor kinderoppas Andere voorbeelden van belastingverminderingen in de personenbelasting Kritische kanttekening B. Fiscale aandachtspunten bij fiscaal co-ouderschap Verdeling van de verhogingen van de belastingvrije som Voorwaarden voor verdeling van de verhogingen van de belastingvrije som voor kinderen ten laste C. Fiscale aandachtspunten bij onderhoudsgelden aan kinderen De aftrekbaarheid van onderhoudsgelden bij de ouder a. Voorwaarden voor de aftrekbare besteding b. Cumulverbod van een verhoging van de belastingvrije som met de aftrek van onderhoudsgelden De belastbaarheid van onderhoudsgelden bij het kind a. De correlatie tussen aftrek en belastbaarheid als klein fiscaal risico b. Belastbaarheid bij het kind III. Bescheidenheid siert en verstoort geen goede verstandhouding RECHTSPERSOON De vereffening als sluitstuk van het vennootschapsrecht: soepel en rechtszeker Eric De Bie I. Inleiding II. Versoepeling van niet-deficitaire vereffeningen A. Deficitaire versus niet-deficitaire (batige) vereffeningen: definitie en tijdstip waarop het deficitair karakter moet worden bepaald B. Geldend recht: geen onderscheid tussen deficitaire en nietdeficitaire vereffeningen xi

12 Inhoud C. Toekomstig recht: versoepeling procedure inzake niet-deficitaire vereffeningen Bevestiging van de benoeming van de vereffenaar Goedkeuring plan van verdeling III. Verruiming toepassingsgebied eendagsprocedure A. Een afwijking van de gewone regels inzake de vereffening B. De eendagsprocedure: terug van weggeweest C. Toekomstig recht: verruiming en verfijning van de ontbinding en vereffening in één akte Verruiming: onbetaalde schulden ten aanzien van derden Verduidelijking: ontbinding en vereffening in één akte door een VOF en een Comm.V Verstrenging: voorafgaande schriftelijke toestemming door onbetaalde vennoten en aandeelhouders Versoepeling: aanwezigheidsquorum van de helft IV. Fundamentele vragen inzake de vereffening A. Inleiding B. Bestemming vergeten activa Vergeten activa: een onduidelijk statuut onder geldend recht Toekomstig recht: een duidelijke keuze voor de (gewezen) vennoten en aandeelhouders C. Aansprakelijkheid voor vergeten passiva Vergeten passiva onder geldend recht: aandeelhouders versus (onbetaalde) schuldeisers Toekomstig recht: het evenwicht hersteld? a. Algemene regel b. De subjectieve of objectieve kwade trouw van de aandeelhouders c. Bijzondere aansprakelijkheid bij toepassing van de eendagsprocedure d. Verjaring D. Heropening van de vereffening Heropening van de vereffening: niet mogelijk onder geldend recht Toekomstig recht: de heropening als uitzonderlijke remedie a. De heropening van de vereffening: facultatief b. Eerste toepassingsvoorwaarde: enkel voor deficitaire vereffeningen c. Tweede toepassingsvoorwaarde: enkel indien vergeten activa d. Rechtsgevolgen van de heropening e. Procedurele aspecten xii

13 Inhoud V. Technische verbeteringen en verduidelijkingen A. Inleiding B. Benoeming van de vereffenaar Vereiste meerderheid Vaste vertegenwoordiger Bevoegde rechtbank en beoordelingscriterium C. Bevoegdheden van de vereffenaar Toekenning residuaire bevoegdheid en herformulering bevoegdheden Toepassing van de Prokura-leer Verfijning van het machtigingsvereiste Bevoegdheid om volstorting te vragen D. College van vereffenaars Organisatie en werking Externe vertegenwoordigingsmacht: één- of meerhandtekeningsclausules E. Belangenconflicten VI. Besluit Wie is er bang van de kapitaalloze BV? Een verkenning met bijzondere aandacht voor de notariële praktijk Marieke Wyckaert en Bram Van Baelen I. Inleiding: de BVBA vervelt tot een BV II. Oprichting van de BV A. Afschaffing van het kapitaalbegrip en invoering van het toereikend aanvangsvermogen B. Versterkte rol van het financieel plan B. Inbreng door aandeelhouders C. Bijzondere aansprakelijkheid voor ontoereikend aanvangsvermogen D. Oprichtingsformaliteiten III. Effecten in de BV A. Categorieën van effecten B. De uitgifte van aandelen C. Beslissingsbevoegdheid en procedure IV. Bestuur van de BV V. Uittreding en uitsluiting ten laste van het vennootschapsvermogen VI. Instandhouding van het vermogen van de BV A. Dubbele uitkeringstesten Balanstest Liquiditeitstest xiii

14 Inhoud B. Miskenning C. Toepassingsgebied balans- en liquiditeitstest VII. Andere relevante verrichtingen A. Inkoop van eigen aandelen Algemeen Voorwaarden Statuut ingekochte aandelen B. Financiële bijstand aan derden bij verkrijging van effecten C. Alarmbelprocedure VIII. Overdracht van aandelen in de BV FAMILIE Formaliteiten van een (globale) erfovereenkomst: een teleologische interpretatie Hélène Casman en Alain Laurent Verbeke I. Subjectief evenwicht II. Procedurele waarborgen III. Elf formaliteiten IV. Praktische suggesties bij de tweede stap het verloop van de infovergadering V. Praktische suggesties bij de derde stap ondertekening van de overeenkomst VI. Conclusie xiv