Haagse economie van de rem

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Haagse economie van de rem"

Transcriptie

1 Regiovisie Den Haag Haagse economie van de rem De economie van de regio Den Haag krijgt de wind weer in de zeilen en blijft niet langer achter bij andere delen van het land. De moeizame tijd waarin dalende koopkracht en bezuinigingen de regio in hun greep hielden is voorbij. De groeiversnelling is naast de verbetering van de binnenlandse markt toe te schrijven aan het herstel bij zakelijke dienstverleners. Tegelijkertijd remt de dominante publieke sector minder af. De arbeidsmarkt blijft een bron van zorg. Er zijn veel banen verloren gegaan en de vraag naar personeel verandert. Dit maakt de mismatch op de arbeidsmarkt groter en uitdagend. Den Haag Economische groei: 2,7% ,6% 2016 ING Economisch Bureau / september 2015

2 Economische ontwikkeling Den Haag lift sterk mee op binnenlandse groei Het gaat beter met de economie. Wat merken ondernemers in de regio Den Haag daarvan? Na een lastige fase en het overgangsjaar 2014 komt de regio dit jaar in een stroomversnelling. Naar verwachting groeit de Haagse economie in 2015 met 2,7% tot circa 31 miljard. Dit tempo kan ook in 2016 worden vastgehouden (figuur). Dit is te danken aan de aantrekkende binnenlandse economie en het aflopen van de meest ingrijpende bezuinigingen van de Rijksoverheid. Breder gedragen groei Na jaren van mineur door bezuinigingen, hervormingen en dalende huizenprijzen, is het sentiment onder Nederlandse consumenten en bedrijven duidelijk in een opgaande lijn gekomen. Hierdoor leunt de economie voor groei niet alleen meer op het buitenland. Dit is vooral merkbaar in de detailhandel en de bouw. Zo zien winkeliers het verkoopvolume dit jaar per saldo met 2% toenemen, al zijn de verschillen in de huidige markt groot. Ook de bouw maakt met 5% groei in productie duidelijk een comeback en profiteert ook in de Haagse regio van inhaalvraag (mede door het lage BTW-tarief in het eerste half jaar). Aantrekkende dienstensector factor van belang Los van de algemene sentimentsverbetering profiteert Den Haag sterk van de opleving in de zakelijke dienstverlening. Samen met de overheid is deze sector goed voor zo n 55% van de economie. Bedrijven zien het volume in navolging van hun opdrachtgevers flink aantrekken. Gemiddeld kunnen dienstverleners als uitzendbureaus, makelaars, advocaten en ICT-bedrijven dit jaar een groei van gemiddeld 4% tegemoet zien. Hoewel veel Haagse dienstverleners instellingen als grote opdrachtgever hebben is ook hier de teruggang voorbij, al is het weer in dienst nemen van schoonmakers en beveiligers door de overheid wel gunstig voor dit type bedrijven. Economie regio Den Haag groeit weer bovengemiddeld economische groei in % 3% 2% 1% 0% -1% -2% -3% Stedelijke aantrekkingskracht blijft groeidriver De vooruitgang in economische groei is terug te zien in vrijwel alle sectoren, maar krijgt in de regio Den-Haag net als in andere grootstedelijke regio s ook steun van de groeiende bevolking. Zo nam het aantal inwoners in de regio vorig jaar met bijna toe tot (+1%), waarmee de groei nog steeds ruim twee keer zo hoog ligt dan landelijk. Ook is het gunstig dat de regio minder snel vergrijst. Meer inwoners betekent een groter economisch draagvlak en dat draagt bij aan de groei. Agglomeratie 's-gravenhage Nederland Bron: CBS, raming ING Economisch Bureau ING Economisch Bureau 2 Regiovisie Den Haag / september 2015

3 Economische ontwikkeling Ook in Delft, Westland en Leiden zet de groei door Den Haag wordt omringd door regio s met een heel eigen economisch karakter. Wat is zijn daarvoor de verwachtingen? Leiden en de bollenstreek De economie van de regio Leiden kan in 2015 naar verwachting rekenen op een groei van 2,4%. De groei wordt gematigd door de grote zorg en onderwijssector waar de groei beperkt blijft. Niettemin is een teken van kracht dat de er in de regio de afgelopen jaren tegen de trend in werkgelegenheid is bijgekomen. De aanleg van de Rijnlandroute en de ontwikkeling van de nieuwbouwlocatie Valkenburg zijn geven de regio groeistimulansen. De regionale economie blijft onderliggend relatief sterk. Delft en Westland De economie van Delft en Westland heeft zich in 2014 met 2,6% groei al veel sterker hersteld dan elders. In 2015 komt de groei naar verwachting rond de 3% uit wat relatief hoog is. De tuinbouwsector heeft het met druk op de prijzen, het krimpende areaal en de Russische importbeperkingen nog steeds niet makkelijk, maar heeft internationaal aanzien als het gaat om kwaliteit, innovatie en productiviteit. Daarnaast worden exportkansen benut, ondermeer dankzij de goedkope euro en het vinden van nieuwe afzetmarkten. Delft is daarnaast een belangrijke innovatiemotor, waar steeds meer succesvolle starters hun broedplaats hebben. Ook economisch herstel in omliggende regio s economische groei in % j.o.j. 4% 3% 2% 1% 0% -1% -2% Agglomeratie Leiden en Bollenstreek Delft en Westland Nederland Bron: CBS, Ramingen ING Economisch Bureau ING Economisch Bureau 3 Regiovisie Den Haag / september 2015

4 Consumentenbestedingen Positieve omslag in de uitgaven merkbaar De binnenlandse consumptie trekt dus eindelijk aan. Kunnen ondernemers hiervan profiteren? Consumenten blijven selectief, maar geven wel weer meer uit. Na drie jaren van teruggang stijgt de consumptie sinds het tweede kwartaal van 2014 landelijk weer. Mede door het herstel op de huizenmarkt is het vertrouwen flink toegenomen en dat zorgt voor meer bestedingen in onder andere de woninginrichting. Met de lastenverlichting belooft ook 2016 zich gunstig te ontwikkelen voor de detailhandel. Loonstijging ambtenaren extra steun in de rug De regio Den Haag kent een grote groep ambtenaren die in de regio wonen en werken. Nadat de lonen van ambtenaren in de periode nauwelijks stegen en achterbleven bij de marktsector komt hier verandering in. De nieuwe CAO met een relatief sterke loonstijging van ruim 5% voor 2015 en 2016, zal de consumptie in de Haagse regio een extra impuls kunnen geven. Dit is onder andere positief voor bedrijven in de detailhandel en horeca. Haagse huishoudens leeft onder de armoedegrens (landelijk ruim 10%**). Meer mensen hebben moeite om aan hun betalingsverplichtingen te voldoen. Al met al betekent dit dat de vooruitgang niet voor iedereen voelbaar is en dat werkt door in de detailhandel. *Bron: De stad verbeeld, PBL **Bron: CBS Aantal fysieke winkels neemt af, aantal webwinkels neemt snel toe aantal winkels en webwinkels in de regio Den Haag Blijvende druk vanuit internet en toetreders Ook in de regio Den Haag bevindt de detailhandel zich in een transitie, waarbij internet een steeds grotere impact heeft (zie ook figuur). Dit jaar wordt voor webshops een dubbelcijferige volumegroei verwacht. Het is wat dat betreft goed dat er selectief wordt omgegaan met aanvragen voor nieuwe fysieke winkellocaties. Wel zijn er na het sneuvelen van het geplande outletcenter Bleizo in Zoetermeer opnieuw plannen voor een groot outletcenter voor kleding ( Holland Outlet Mall ). Dat is een potentiële bedreiging voor de bestaande detailhandel in de regio. De Haagse binnenstad behoudt (na de renovatie en met de kwalificatie beste binnenstad ) in de nieuwe consumptieeconomie wel een relatief sterke positie door de clustering van winkels en aandacht voor beleving. Dit blijkt ook uit de banengroei in de afgelopen jaren. Het helpt daarbij dat het aantal bezoekers aan de stad in de lift zit. Een publiekstrekker als Primark is eind 2014 geopend en er wordt een store of the future in de Haagse binnenstad gebouwd, waarmee wordt geanticipeerd op de veranderende klantbehoeften. Het helpt hierbij dat de gemeente een actief winkelbeleid voert, waarbij bijvoorbeeld ook pop-up stores worden ingezet Niet alle Haagse consumenten vooruit Het huidige economisch herstel gaat gepaard met toenemende inkomensverschillen. Waar de inkomensverschillen tussen het zand en het veen altijd al erg duidelijk zijn geweest in Den Haag*, hebben de magere economische jaren en de zwakke positie van de arbeidsmarkt de tweedeling versterkt. Terwijl de economie uit het dal klimt, ligt het aantal bijstandsuitkeringen bijvoorbeeld nog altijd op recordhoogte. Lang niet alle consumenten zullen hun bestedingen dus kunnen opschroeven. De werkloosheid is nog altijd veel hoger dan zeven jaar geleden en 16% van de Aantal Winkels Webwinkels (rechter as) Bron: CBS, bewerking ING Economisch Bureau ING Economisch Bureau 4 Regiovisie Den Haag / september 2015

5 Arbeidsmarkt Banengroei en aansluiting zwakke plek De afgelopen jaren is de arbeidsmarkt opgeschud. Hoe staat het met de banenontwikkeling in de regio Den Haag? De regionale arbeidsmarkt heeft het flink te verduren gehad. Tussen 2007 en 2014 zijn er maar liefst banen verdwenen wat neerkomt op bijna 5% van het totaal. Hoewel de inkrimping voor een deel via afvloeiing van oudere werknemers plaatsvond, heeft dit ertoe bijgedragen dat de Haagse werkloosheid in de regio zelfs hoger lag dan in partnerstad Rotterdam. Voor een derde is dit te wijten aan het verdwijnen van werkgelegenheid in de publieke sector, waar 10% van de banen verdween. Maar ook in de financiële sector en bij groothandels is veel werkgelegenheid verloren gegaan. Daar staat tegenover dat de specialistische zakelijke dienstverlening (ondermeer op het gebied van veiligheid en recht) het goed heeft gedaan en ook de detailhandel voor meer banen zorgt. Banenscheppend vermogen moet vooruit De kwetsbare arbeidsmarkt verhult niet dat de Haagse economie structureel aan groeipotentie moet winnen. Door de groeiende bevolking zijn er jaarlijks zo n banen extra nodig om de werkloosheid niet te laten oplopen, terwijl groei de komende jaren niet eenvoudig is.* Voor beleidsmakers is het inmiddels duidelijk dat de opgelopen werkloosheid niet alleen conjunctureel is, maar ook door structurele verandering van de economie wordt veroorzaakt. Positieve overheidsimpuls gericht op onderwijs Op de arbeidsmarkt verdient vooral de opgelopen jeugdwerkloosheid aandacht en dat heeft de regio ook onderkend. In het voorjaar van 2015 is er onder de noemer Den Haag maakt werk een impuls van 68 miljoen aangekondigd voor de college collegeperiode tot en met De doelstelling daarbij is om banen te creëren en jongeren aan het werk of in het onderwijs te krijgen. Een goed initiatief is dat werkloze jongeren gestimuleerd worden Periode Sectoren met grootste banengroei: Zakelijke dienstverlening banen Detailhandel banen om een ICT-opleiding te volgen. Dit is een eerste stap om de toegenomen mismatch tussen vraag en aanbod te verkleinen.* Maar gezien de verwachting dat er vooral banen voor hoger opgeleide banen bijkomen blijft dit een uitdaging. *Bron: Aanvalsplan werkgelegenheid Den Haag, Arbeidsmarktverkenningen Haaglanden Sectoren met grootste banenverlies: Overheid banen Groothandel banen Bron: LISA, berekeningen ING Economisch Bureau ING Economisch Bureau 5 Regiovisie Den Haag / september 2015

6 Arbeidsmarkt Werkloosheid blijft zorgenkindje De Nederlandse arbeidsmarkt herstelt langzaam. Wat is het beeld voor de regio Den Haag? Geholpen door het economisch herstel vertoont de werkgelegenheid tekenen van verbetering. Dit vertaalt zich landelijk uitsluitend nog maar in toename van flexibele arbeid en dat geldt ook voor de grootstedelijke regio Den Haag. De komende tijd zal het de arbeidsmarkt nog niet echt voor de wind gaan. Bij grote bedrijven blijven reorganisaties actueel. Dit geldt bijvoorbeeld voor Shell en KPN, die hoofdkantoren in Den Haag hebben. De groei van werkgelegenheid moet vanuit het MKB komen en deze driver mist kracht. Werkloosheid blijft voorlopig hoog Door de zwakke arbeidsmarkt hebben zich in 2013 en 2014 veel werknemers teruggetrokken en is de arbeidsparticipatie in de regio Den Haag gedaald. Naar verwachting ligt de historisch hoge werkelijke piek van 9,5% dit jaar achter de rug, maar de vooruitgang gaat mede door structurele veranderingen in de economie langzaam. Ook profiteren oudere werknemers nog nauwelijks, doordat ze zich minder makkelijk kunnen aanpassen. Gezien de economische structuur blijft de uitdaging groot om middelbaar en lager opgeleiden aan een baan te helpen en/of om te scholen. De veel lagere werkloosheid in buurregio s geeft aan dat dit ook een grootstedelijke problematiek betreft. Opgaande lijn in nieuwe werkgelegenheid in Haaglanden Aantal vacatures Haaglanden (3-maandsgemiddelde) Werkgelegenheid neemt weer toe, maar vooral ook op flexibele basis De vacaturegroei van 30% in de eerste helft van 2015 loopt in de regio Den Haag achter bij het landelijk gemiddelde (+46%). De arbeidsmarkt wordt flexibeler en dat is bij uitstek te merken in grote steden. De afgelopen vijf jaar is het aantal werknemers met een baan in de regio met afgenomen, maar het aantal ZZP-ers met gestegen tot 18% van de beroepsbevolking Aantal nieuwe vacatures Aantal openstaande vacatures Bron: UWV, bewerking ING Economisch Bureau Werkloosheidspercentage Regio 2014 Agglomeratie Den Haag 9,5% Leiden en de Bollenstreek 6,2% Delft en Westland 6,3% Bron: CBS ING Economisch Bureau 6 Regiovisie Den Haag / september 2015

7 Huizenmarkt Haagse huizenmarkt volgt stedelijke voorhoede Er zijn nogal wat regionale verschillen in het herstel van de huizenmarkt. Hoe zit dat in de regio Den Haag? De Haagse huizenmarkt herstelt sterker dan landelijk. De gemiddelde woningprijs lag medio % hoger dan het dieptepunt halverwege 2013, landelijk was dit een kleine 4%. In vergelijking met de drie andere grote steden blijft Den Haag achter. Ten opzichte van Amsterdam en Rotterdam speelt hierbij mee dat het aandeel koopwoningen met 45% hoger ligt, wat een groter aanbod op de markt betreft. Bovendien vindt er veel binnenstedelijke bouw plaats door afstoting van overheidsgebouwen wat het aanbod op de marktvergroot. Het gaat hierbij onder andere om de ombouw van het ministerie van Binnenlandse Zaken tot appartementencomplex en nieuwbouw in het Wijnhavenkwartier. Gemiddelde verkoopprijs (*1000) en tijd in dagen Den Haag Leiden Delft e.o. Westland Nederland Bron: NVM e kwartaal 222, 87 dagen 249, 84 dagen 221, 91 dagen 267, 118 dagen 224, 112 dagen Stedelijke vernieuwing geeft impuls Voor de huizenmarkt is het positief is dat het Haagse centrum met de vernieuwing aan allure heeft gewonnen. Ook is het gunstig dat er gewerkt blijft worden aan woonaantrekkelijkheid en de kwaliteit van leven door ondermeer een ring voor fietsers aan te leggen, wijken te verlevendigen en het stationsgebied Hollands Spoor ook meer tot poort naar de stad om te vormen. Daarnaast profileert Den Haag zich meer als kennisstad wat de aantrekkingskracht vergroot. Gemiddelde prijsstijging tot 2025 meer dan 2% De Haagse woningmarkt moet ook de komende jaren nog de herontwikkeling van vastgoed absorberen, maar dat lijkt goed te verlopen. Naar verwachting zal de huizenprijs op middellange termijn gematigd stijgen, waarbij uit wordt gegaan van een hogere groei dan het landelijk gemiddelde van 2% per jaar tot Woningprijzen stijgen weer prijsontwikkeling woningen (index 2010 = 100) Prijsontwikkeling Nederland (index 2010 = 100) Bron: CBS, bewerking ING Economisch Bureau Aantal verkochte woningen geleidelijk omhoog Ontwikkeling aantal woningtransacties per kwartaal Aantal transacties Den Haag (rechter as) ING Economisch Bureau 7 Regiovisie Den Haag / september 2015

8 Vooruitzichten Werken aan verbreding en een ondernemend klimaat De snel veranderende economie maakt ondernemen extra uitdagend. Hoe is de economie van de regio Den Haag gepositioneerd voor aanpassing? De Haagse economie heeft te maken met een dubbele transitie. De regio wil zich minder afhankelijk maken van de inkrimpende overheid, die voorheen voor stabiele groei zorgde. Tegelijkertijd wil de regio voortbouwen op de bestaande kwaliteit van de stad als internationale hoofdstad van vrede, recht en veiligheid. Daar komt bij dat de regio te maken heeft met ingrijpende verandering door technologische ontwikkeling. Cybersecurity wordt steeds belangrijker in een wereld met robotisering en automatisch rijden The Haque security Delta is het voorbeeld van een cluster waarin de regio met o.a. living labs voortbouwt op bestaande kracht. Dat cluster weet zich ook goed te profileren binnen de nieuwe economie. Een ander focusgebied van de regio - IT/Tech - sluit hierbij aan. De Cyber security top - die in april 2015 werd gehouden - heeft de regio opnieuw op de kaart gezet als het gaat om bijvoorbeeld bedrijven die werken aan de beveiliging van smart websites en digitale apparatuur als smartphones. Ook in een dienstenstad heeft nieuwe technologie grote invloed Den Haag is een dienstenstad, maar technologische ontwikkeling heeft via digitalisering niettemin grote invloed op de regio. Dit is niet alleen negatief, maar de regio plukt hier via bijvoorbeeld de beveiligingssector ook de vruchten van. Big data biedt kansen op het vlak van vrede, recht en arbitrage. Zuid-Holland benut haar potentie niet volledig als het gaat om innovatie. In het coalitieakkoord Lasten omlaag en meer investeren in de economie is dit door de provincie onderkend. Toerisme kan de regio iets extra s leveren Toerisme is met een bijdrage van 2 miljard per jaar* al een belangrijke factor en kan de economie van de regio structureel verder versterken. Zo is 2015 een jaar met minder grote evenementen zoals het WK Hockey, maar het nieuwe Mauritshuis overtrof in heropeningsjaar 2014 alle verwachtingen wat betreft bezoekers. Daarnaast kan onder de noemer De stad aan zee meer gehaald worden uit de kustligging. Het past daarbij ook goed dat de Pier een nieuwe toekomst tegemoet gaat. *Bron: Agenda stedelijke economie Den Haag Ondernemender klimaat nodig Om de transities succesvol door te komen moet de Haagse regio het hebben van ondernemerschap. Er is ambitie en de randvoorwaarden zijn goed, maar deze cultuur moet in de regio nog groeien en dat kost tijd. Met een vijfde positie in woonaantrekkelijkheid** en potentie voor verdere verbetering heeft Den Haag geen slecht vestigingsklimaat voor bijvoorbeeld starters uit Delft. Daarbij zou ondernemerschap onder jongeren in de regio nog veel meer kunnen worden aangemoedigd. **Bron: Atlas voor Nederlandse gemeenten 2015 Big 7 Belangrijkste technologieën richting 2025; ook voor een dienstenregio als Den Haag relevant ING Economisch Bureau 8 Regiovisie Den Haag / september 2015

9 Vooruitzichten Haagse regio kent kansen èn uitdagingen Hoe staat de economie van de regio Den Haag er per saldo nu voor? De Haagse economie weet de positieve lijn in 2015 en 2016 door te zetten en bedrijven zullen dit geleidelijk steeds meer merken. Wel zijn er flinke uitdagingen, met de arbeidsmarkt voorop. Positief vooruitzicht door aantrekkingskracht en bredere basis Hoewel de echte vruchten nog moeten worden geplukt, is de ingezette focus op groeisectoren economisch wel een goede weg. Wel lijkt het binnen het bredere perspectief van de Zuidvleugel van de Randstad wel goed om keuzes te maken. De komende 10 jaar zal de bevolking van de regio met 7% groeien tegenover slechts 3% landelijk. De stad blijft aantrekkingskracht houden en daarmee is de vergrijzing een minder grote economische rem dan elders in Nederland. Dit zorgt voor een goede basis voor economische groei. Inzetten op kennis, maar ook iedereen aanhaken De verschuivingen in de economie hebben grote invloed op de arbeidsmarkt. De shift van de oude naar een nieuwe (digitale) economie zet onverminderd door. Het arbeidsaanbod sluit echter onvoldoende mate aan op de banen die zullen ontstaan. Gezien de regionale structuur van de economie zal de werkgelegenheidsgroei met name in hogere functies plaatsvinden. Daaromheen kan op termijn laaggeschoold werk ontstaan, bijvoorbeeld in de persoonlijke dienstverlening. Veel administratief werk voor middelbaar opgeleiden verdwijnt echter. De aansluiting van vraag Metropoolsamenwerking kans De officiële start van de Metropoolregio Den Haag Rotterdam per 01/01/15 kan de regio economisch in de kaart spelen Gezamenlijk ís de metropool met 2,25 miljoen inwoners goed voor ruim 15% van de Nederlandse economie. De metropoolregio zou via samenwerking en het slechten van barrières voor meer structurele groei zorgen. De regio s Den Haag en Rotterdam zijn complementair aan elkaar en kunnen elkaar versterken als het gaat om bijvoorbeeld de mismatch op de arbeidsmarkt. Bovendien kan een eigen, minder overlappende Haagse focus binnen de metropoolregio goed uitpakken. Het zou daarbij positief uitwerken als er naast een vervoersmandaat ook een economisch mandaat komt en de regio s bijvoorbeeld echt samen op kunnen trekken in het aantrekken van hoofdkantoren en het benoemen van topsectoren. Dat kan er ook toe leiden dat door kruisbestuiving de innovatie wordt gestimuleerd. De regio Den Haag scoort bovengemiddeld op kernonderdelen Score boven, op of onder landelijke ontwikkeling Onderdeel Regio Den Haag Arbeidsmarkt - Huizenmarkt + Economische groei korte termijn + Innovatie +/- Economisch groeiperspectief lange termijn + = bovengemiddeld, 0 = gemiddeld, - = ondergemiddeld Infrastructuur faciliteert de economie Efficiënt en snel vervoer is belangrijk voor economische groei, vooral in een dichtbevolkt gebied als de Zuidelijke randstad. Voor de toegang naar de regio zijn de A4- Midden-Delfland (in aanleg) en de Rijnlandroute (in voorbereiding) van belang. Voor de doorstroom binnen de regio is de aanleg van de Rotterdamse baan - de verbindingsweg tussen de A4/A13 en de centrumring - een belangrijke stap voorwaarts (oplevering 2019). Dit is niet overbodig aangezien de filevertraging in Den Haag groter is dan in andere steden.* Binnen de Metropoolregio wordt het openbaar vervoer steeds meer geïntegreerd met bijvoorbeeld de Erasmuslijn, maar ook door te werken aan betere verbindingen met Rotterdam The Haque airport en de TU Delft. Dit is toe te juichen aangezien snellere verplaatsing binnen het gebied ervoor zorgen dat de regio s ook economisch meer van elkaar kunnen profiteren. *Bron: TomTom + ING Economisch Bureau 9 Regiovisie Den Haag / september 2015

10 Meer weten? Kijk op ing.nl/kennis en volg ons op Twitter Of neem contact op met: Rico Luman Sr. Regio-econoom Zuid-Holland Domique ter Schure Districtsdirecteur Grootbedrijf Zuid-Holland Johan Otto Rayondirecteur MKB Den Haag en omgeving Robert-Jan Wijnhoud Rayondirecteur MKB Den Haag en Westland Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uit oefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijk zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 11 september ING Economisch Bureau 10 Regiovisie Den Haag / september 2015

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Minder starters in 2016

Minder starters in 2016 Vooruitzicht Starters Minder starters in 2016 Aantal starters stabiel in 2015, daling verwacht in 2016 130.000 Meer starters in de bouw, minder starters in de transport percentage, jan t/m sep 2015 t.o.v.

Nadere informatie

Noord-Holland heeft hoogste startersquote

Noord-Holland heeft hoogste startersquote Vooruitzicht Starters Noord-Holland heeft hoogste startersquote Ontwikkeling aantal starters onzeker door nieuwe wetgeving Fors meer taxichauffeurs door nieuwe taxiwet en Uber Ontwikkeling aantal starters

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven Kwartaalbericht Starters ING Economisch Bureau Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven In het eerste kwartaal 2014 waren

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Groeiversnelling in Midden-Brabant

Groeiversnelling in Midden-Brabant Regiovisie Midden-Brabant Groeiversnelling in Midden-Brabant De economische groei in Midden-Brabant houdt aan en ligt in 2015 boven de 2,5%. De toenemende vraag naar producten en diensten levert ondernemers

Nadere informatie

Beperkte groeiversnelling voor Twente en Achterhoek

Beperkte groeiversnelling voor Twente en Achterhoek Beperkte groeiversnelling voor Twente en Achterhoek Economische groeicijfers 2015 en 2016 Twente en Achterhoek De economische groei in Twente en de Achterhoek ligt in 2015 maar beperkt hoger dan in 2014,

Nadere informatie

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Agglomeratie s-gravenhage Groot-Amsterdam Flevoland Regio s Zaanstreek in economisch Arnh Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Noord-Overijssel perspectief Kop van 2013 Noord-Holland Veluwe Groot-Rijnmond

Nadere informatie

West-Brabant en Zeeland gaan gelijk op in 2015

West-Brabant en Zeeland gaan gelijk op in 2015 Regiovisie en en gaan gelijk op in 2015 De economie in staat er structureel goed voor, in 2015 drukt de sluiting van Philip Morris het groeicijfer nog. In 2016 ligt een verdere opleving in het verschiet.

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Krachtige groei in Zuidoost-Brabant

Krachtige groei in Zuidoost-Brabant Regiovisie Zuidoost-Brabant Krachtige groei in Zuidoost-Brabant Zuidoost-Brabant behoort landelijk tot de snelst groeiende regio s. De economische groei is krachtig en schakelt door de gunstige omstandigheden

Nadere informatie

Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie

Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie De ontwikkeling van de noordelijke economie blijft in 2015 en 2016 achter bij de nationale groei. Dit geldt ook voor de arbeids- en woningmarkt.

Nadere informatie

Twente en Achterhoek in lagere versnelling

Twente en Achterhoek in lagere versnelling Regiovisie Twente en Achterhoek Twente en Achterhoek in lagere versnelling De economie in Twente en de Achterhoek kende sterke groei in 2014 en 2015. Dit jaar is de groei stabiel, maar in 2017 wordt gas

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Na drie jaar weer groei voor Haagse economie Ondernemender cultuur blijft nodig om de regio te versterken

Na drie jaar weer groei voor Haagse economie Ondernemender cultuur blijft nodig om de regio te versterken Regio Den Haag en omstreken ING Economisch Bureau Na drie jaar weer groei voor Haagse economie Ondernemender cultuur blijft nodig om de regio te versterken De regio Den Haag kan de blik weer vooruit werpen.

Nadere informatie

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Een belangrijke taak van UWV is het bij elkaar brengen van vraag en aanbod op

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlener profiteert van meer vraag naar advies

Zakelijke dienstverlener profiteert van meer vraag naar advies Vooruitzicht Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlener profiteert van meer vraag naar advies Volumegroei zakelijke diensten blijft hoog... +,5% 216..mede door sterke vraag naar advies.? ING Economisch

Nadere informatie

Haagse economie begint inhaalslag

Haagse economie begint inhaalslag Regiovisie Den Haag Haagse economie begint inhaalslag De Haagse economie komt verder op gang en groeit in 2016 en 2017 bovengemiddeld. Dit geldt ook voor de buurregio s. Het economisch herstel loopt in

Nadere informatie

Verdere groei in het verschiet

Verdere groei in het verschiet Vooruitzicht Horeca Verdere groei in het verschiet De horeca kan in 2016 rekenen op verdere groei van de omzet... ondernemers zijn steeds positiever... en vooral in Amsterdam stijgen de hotelkamerprijzen

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Provinciale economie in het nauw

Provinciale economie in het nauw Regio ING Economisch Bureau Provinciale economie in het nauw In 2009 wordt Nederland hard getroffen door de wereldwijde economische crisis. Vanzelfsprekend blijven de Nederlandse regio s niet onbetuigd.

Nadere informatie

10 Zuid-Holland. Aggl. Leiden en Bollenstreek. Aggl. 's-gravenhage. Delft en Westland. Oost-Zuid-Holland. Groot-Rijnmond. Zuidoost-Zuid-Holland

10 Zuid-Holland. Aggl. Leiden en Bollenstreek. Aggl. 's-gravenhage. Delft en Westland. Oost-Zuid-Holland. Groot-Rijnmond. Zuidoost-Zuid-Holland Rico Luman Regio econoom Aggl. Leiden en Bollenstreek Aggl. 's-gravenhage Delft en Westland Oost-Zuid-Holland Groot-Rijnmond Zuidoost-Zuid-Holland Visie op regio's in 2014 57 Zuid-Holland Verdeeld herstel

Nadere informatie

Daling faillissementen vlakt af

Daling faillissementen vlakt af Vooruitzicht faillissementen Daling faillissementen vlakt af Nieuwe faillissementswet moet doorstart makkelijker maken Opnieuw minder faillissementen, daling vlakt wel af Ontwikkeling aantal faillissementen

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09 HAAGSE MONITOR ECONOMISCHE RECESSIE 7 Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend zijn, in de

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Thermometer economische crisis

Thermometer economische crisis 11 Thermometer economische crisis november 2013 afdeling Onderzoek - gemeente Utrecht Inleiding In deze elfde Thermometer economische crisis worden de recente ontwikkelingen op belangrijke gemeentelijke

Nadere informatie

Samenvatting Twente Index 2016

Samenvatting Twente Index 2016 Samenvatting Twente Index 2016 Kijk voor regionale en lokale data op www.twenteindex.nl INLEIDING De Twente Index wordt door Kennispunt Twente samengesteld in opdracht van de Twente Board. De Board wil

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 5 e editie. Opzet en inhoud. Deze factsheet is de vijfde editie van de

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 5 e editie. Opzet en inhoud. Deze factsheet is de vijfde editie van de 5 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud Deze factsheet is de vijfde editie van de Economische Monitor Voorne-Putten en presenteert recente economische ontwikkelingen van Voorne-Putten

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Vooral minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Vooral minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-252 10 december 2002 9.30 uur Werkgelegenheid groeit in de zorg en daalt in het bedrijfsleven In het derde kwartaal van 2002 is het aantal banen van

Nadere informatie

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt Starters ING Economisch Bureau Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt In 2011 is het aantal startende ondernemers licht toegenomen tot totaal 123.500. Dit aantal ligt nog altijd

Nadere informatie

Groeimotor logistiek koelt af

Groeimotor logistiek koelt af Vooruitzicht Transport en Logistiek Groeimotor logistiek koelt af De volumegroei in transport en logistiek houdt in 2016 en 2017 aan... Gemiddelde groei transport en logistiek totaal maar in de voorheen

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

Regionaal-Economische Barometer

Regionaal-Economische Barometer Regionaal-Economische Barometer Verwachtingen voor Assen-Beilen in 2011 Januari 2011 CONCLUSIES Groeiverwachting Nederlandse economie in 2011 1½ procent Overheid en zorg goed voor 40 procent van de werkgelegenheid

Nadere informatie

Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen

Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen Vooruitzicht Commercieel Vastgoed Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen Beleggingssvolume vastgoed naar nieuw record Lichte groei van opname kantoren record 27 3. 2. 1. 214 215 213 214 215 ING

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Onderdeel Economische groei Inflatie Producentenvertrouwen Consumptie Omzet detailhandel Consumentenvertrouwen Hypotheken Hypotheek- en kapitaalmarktrente

Nadere informatie

Stedelijke kracht houdt as Den Haag Leiden overeind Arbeidsmarkt heeft het zwaar door krimp publieke sector

Stedelijke kracht houdt as Den Haag Leiden overeind Arbeidsmarkt heeft het zwaar door krimp publieke sector Regio ING Economisch Bureau Stedelijke kracht houdt as Den Haag Leiden overeind Arbeidsmarkt heeft het zwaar door krimp publieke sector De regio Den Haag Leiden heeft meer last van het zwakke economisch

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

Regionale economische prognoses 2016

Regionale economische prognoses 2016 Regionale economische prognoses 2016 Themabericht Rogier Aalders De breed gedragen economische groei in 2016 leidt tot productiegroei in alle sectoren en in alle regio s De Randstad, en daarbinnen vooral

Nadere informatie

Dordrecht in de Atlas 2013

Dordrecht in de Atlas 2013 in de Atlas Een aantrekkelijke stad om in te wonen, maar sociaaleconomisch kwetsbaar Inhoud:. Conclusies. Positie van. Bevolking. Wonen. De Atlas voor gemeenten wordt jaarlijks gepubliceerd. In mei is

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2016 Thema Water. De positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 juni Utrecht.

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2016 Thema Water. De positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 juni Utrecht. Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 2016 Thema Water De positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 29 juni 2016 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht Postbus 16200

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 BIJLAGE II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit in 1 naar verwachting met 1¼%. Voor komend jaar wordt een groei van 1¾% voorzien. De toename van

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Aantal starters stabiliseert

Aantal starters stabiliseert Kwartaalbericht Starters ING Economisch Bureau Aantal starters stabiliseert in 2013 Starters zorgen voor dynamiek in de sectoren Het aantal starters lag vorig jaar rond de 121.000, en was daarmee vergelijkbaar

Nadere informatie

Gelderse groei gaat verder

Gelderse groei gaat verder Regiovisie Gelderland Gelderse groei gaat verder In 2016 zet de economische groei in Gelderland door, al ligt deze net iets lager dan in 2015, doordat de groei in een aantal belangrijke sectoren iets aan

Nadere informatie

Thermometer economische. crisis

Thermometer economische. crisis 8 Thermometer economische oktober 20 crisis 06//20 Inleiding In deze achtste Thermometer economische crisis worden de recente ontwikkelingen op belangrijke gemeentelijke thema s gevolgd (economie, arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2012-2013 Inleiding Begin juni 2012 verscheen de rapportage UWV Arbeidsmarktprognose 2012-2013 Met een doorkijk naar 2017". Hierin worden

Nadere informatie

Horeca herstelt laat

Horeca herstelt laat Kwartaalbericht Horeca NG Economisch Bureau Horeca herstelt laat Omzetgroei in 2010 dankzij prijsstijgingen De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca zal in 2010 achterblijven bij die van de Nederlandse

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland Conjunctuur enquête Technologische Industrie Nederland Gunstig beeld met internationale onzekerheden Het CBS kopt donderdag 16 februari dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit op zo n hoog

Nadere informatie

Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Voorzichtig herstel in de horeca

Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Voorzichtig herstel in de horeca Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Voorzichtig herstel in de horeca Omslagpunt voor de horeca: volumeherstel van 0,5% verwacht in 2014. Opleving van consumentenvertrouwen en groei in aantal buitenlandse

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden

Crisismonitor Drechtsteden Crisismonitor juni 211 (cijfers t/m maart 211) Inhoud: 1. Werkloosheid 2. Werkloosheid naar leeftijd 3. Vacatures, bedrijven, leegstand 4. Woningmarkt Hoe staan de er voor op de arbeidsmarkt en de woningmarkt?

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Samenvatting Meer banen in Rijk van Nijmegen, vooral in zakelijke diensten In Rijk van Nijmegen groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Factsheet economische crisis. 1 e kwartaal 2010

Factsheet economische crisis. 1 e kwartaal 2010 Factsheet economische crisis 1 e kwartaal 21 O&S Mei 21 2 Kort samengevat Ieder kwartaal factsheet Vanwege de economische recessie in Nederland is er behoefte aan inzicht in de gevolgen hiervan voor de

Nadere informatie

Balanceren tussen regulering en klantwensen

Balanceren tussen regulering en klantwensen Vooruitzicht Accountantskantoren Balanceren tussen regulering en klantwensen Technologie geeft de doorslag in de controlepraktijk Omzet wettelijke controles 9% van totale omzet Omzet accountancybranche

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010)

Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010) Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010) Uit de landelijke pers: Economie groet met 2,1% Voorzichtig herstel aantal banen Herstel uitzendmarkt Werkloosheid blijft afnemen

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

De stand van retail in Nederland. woensdag 16 september 2015

De stand van retail in Nederland. woensdag 16 september 2015 De stand van retail in Nederland woensdag 16 september 2015 Founder en Directeur Retaildenkers.nl Wie is Rupert? verbinder Inspiratie storytelling Marketing ondernemersboeken Klant centraal retaildeskundige

Nadere informatie

Werkgelegenheidsrapportage Haarlemmermeer Inleiding

Werkgelegenheidsrapportage Haarlemmermeer Inleiding Inleiding De werkgelegenheid in Haarlemmermeer is in 2014 vrijwel gelijk gebleven. Het aantal werkzame personen nam af met 238; een daling van 0,2%. Het totaal komt hiermee op 117.550 full-time arbeidsplaatsen.

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2011-2012 Inleiding Begin juni 2011 verscheen de rapportage UWV WERKbedrijf Arbeidsmarktprognose 2011-2012 Met een doorkijk naar 2016".

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Onze diensten Van Santvoort Makelaars helpt al sinds 1976 bij transacties van: Bestaande

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011 Verwachting voor 2010 en 2011 Mei 2010 CONCLUSIES Productiesectoren landbouw, industrie en bouw goed voor een derde van de werkgelegenheid in. Afname van de werkgelegenheid doet zich in 2010 vooral voor

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 4E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 4E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 4E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker, de grootste onafhankelijke

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in vogelvlucht

Arbeidsmarkt in vogelvlucht Arbeidsmarkt in vogelvlucht In het eerste kwartaal van 2011 is het aantal banen van werknemers, in vergelijking met het vierde kwartaal van 2010, licht gedaald. Dit is het eerste kwartaal met banenkrimp

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Food Valley

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Food Valley Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Food Valley Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Food Valley herstelt en dat leidt ook tot meer banen.

Nadere informatie

Amsterdamse economie mist traditionele groeimotor

Amsterdamse economie mist traditionele groeimotor Regiovisie Groot-Amsterdam ING Economisch Bureau Amsterdamse economie mist traditionele groeimotor Verwacht toeristisch topjaar komt op een goed moment Groot-Amsterdam heeft zich tot dusver redelijk goed

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In de Gooi en Vechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Werkgelegenheidsrapportage Haarlemmermeer Inleiding

Werkgelegenheidsrapportage Haarlemmermeer Inleiding Inleiding De werkgelegenheid in Haarlemmermeer is in 2015 aanzienlijk gestegen. Het aantal werkzame personen is toegenomen met 1,4% (1.700). Het totaal komt hiermee op ruim 119.000 arbeidsplaatsen (voltijds)

Nadere informatie

Nieuwsbrief Drenthe, oktober 2012

Nieuwsbrief Drenthe, oktober 2012 Nieuwsbrief, oktober 2012 In opdracht van de Provincie heeft Etil in de tweede helft van 2010 het onderzoek Ontwikkelingen en prognoses op de Drentse Arbeidsmarkt 2011 2014 uitgevoerd. In dit onderzoek

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Augustus 2012 IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekupdate voor het 2 e kwartaal van 2012. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek.

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek. Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht notitie van Onderzoek www.onderzoek.utrecht.nl mei 2013 Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl internet

Nadere informatie

5.1 Wie is er werkloos?

5.1 Wie is er werkloos? 5.1 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47 Statistisch Bulletin Jaargang 70 2014 47 20 november 2014 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Iets meer banen en vacatures in het derde kwartaal 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Macro-economie 5 Koerswaarde

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal Gemeente 's-gravenhage

Woningmarktrapport 3e kwartaal Gemeente 's-gravenhage Woningmarktrapport 3e kwartaal 216 Gemeente 's-gravenhage Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 Aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Omzetgroei zet door in 2016

Omzetgroei zet door in 2016 Vooruitzicht Horeca Omzetgroei zet door in 216 De omzet* in de horeca stijgt in 215 en 216... want Nederlandse consumenten besteden meer buiten de deur... en de toestroom van toeristen groeit. +4% 215

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Stadsmonitor. -Samenvatting- Modules. Datum: februari Stadsmonitor -Samenvatting- 0

Stadsmonitor. -Samenvatting- Modules. Datum: februari Stadsmonitor -Samenvatting- 0 Stadsmonitor -Samenvatting- Modules Samenvatting 1 Wonen en woonaantrekkelijkheid 2 Gezondheid en zorg 3 Werk 4 Duurzame stad 5 Binnenstad 6 Datum: februari 2016 Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

5.2 Wie is er werkloos?

5.2 Wie is er werkloos? 5.2 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Factsheet stedelijke economie. 4 e kwartaal 2013

Factsheet stedelijke economie. 4 e kwartaal 2013 Factsheet stedelijke economie 4 e kwartaal 213 O&S Februari 214 2 Kort samengevat Factsheet stedelijke economie Vanwege de huidige economische situatie blijft er behoefte aan inzicht hoe s-hertogenbosch

Nadere informatie

VISIE OP WERK. Jeroen Zwinkels 23 november 2015

VISIE OP WERK. Jeroen Zwinkels 23 november 2015 VISIE OP WERK Jeroen Zwinkels 23 november 2015 WAT ZIEN WE IN DE BOUW? 2016 6.000 meer banen in de bouw; ook het aantal vacatures groeit UWV, Jobfeed 38% flexibele contracten in de Beroepsbevolking (landelijk)

Nadere informatie