VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society)"

Transcriptie

1 VAP Prevention Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society)

2 Alfabet van de pneumonie CAP community HAP hospital HCAP health-care NHAP nursing home VAP ventilator

3 VAP Definitie >48 h na intubatie <48 h na extubatie Risico? 10-20% van patiënten na 48 intubatie Zelfde MDR bacteriën als HCAP/HAP Meest voorkomende nosocomiale infectie ICU

4 Belang preventie?

5 Preventie Start voor alle nosocomiale infecties = HANDHYGIËNE 5 momenten van handhygiëne

6

7 VAP preventie en handhygiëne richtlijnen Voor + na aspiratie Na aanraken ventilatie apparaat Na contact respiratoire secreties

8 Succes implementatie preventieve maatregelen Erken het probleem VAP is een probleem dat bedreigend kan zijn Basis kennis pathogenese belangrijk Kennis infectiepreventie Algemeen VAP preventie

9 Educatie Educatie programma over verschillende fases gedurende verschillende jaren Gedrag aanpassen Resultaat Toename compliance Daling VAP incidentie met 43% Bouadma et al, Int Crit Care Med,2010.

10 Impact of educational efforts on reduction of VAP rates in individual ICUs. Data are from Zack et al14 *Significant decrease in VAP rates before and after intervention (p < 0.001). Shorr A F, Kollef M H Chest 2005;128:583S-591S 2005 by American College of Chest Physicians

11 VAP bundel 30 hoogstand Dagelijks herzien sedatie Mondtoilet met chloorhexidine Cufdrukcontrole Aan te bevelen: subglottis aspiratie

12 Zoutoplossing toedienen Voor aspiratie ET tube Secreties los en beter opzuigen Stimuleert hoestreflex Daling biofilmvorming Gevaar = loskomen bacteriën uit tube met contaminatie van LLW en zo VAP bevorderen

13 Zoutoplossing Caruso et al, Crit Care med, 2009 RCT Toedienen van zoutoplossing voor aspiratie uit ET tube Minder VAP in groep met zoutoplossing toediening Reductie VAP rate van 23.5 naar 10.8%

14 Onduidelijke data voor volgende strategie Kinetische bedden voor continue rotatie Studie met vermindering VAP van 23 naar 11% Ventilatieduur verkorten Opnameduur korter Prijs nog te hoog

15 Onduidelijke data voor volgende strategie Cuff Vorm (conisch) Materiaal (polyurethaan) Druk monitoring Continue? Vingergevoel? Kennis verbeteren zeer belangrijk

16 Onduidelijke data voor volgende strategie Gebruik smalle tegenover brede diameter van gastric tube Continue vs bolus voeden Maag vs post-pylorus voeden Open vs gesloten aspiratie systemen

17 Patient to nurse ratio effect 1658 patiënten 27 ICU 9 Europese landen Mechanische ventilatie 23.7% (393/1658) VAP Blot et al, AJCC, 2011

18 Patient to nurse ratio Nurse ratio VAP rate 1/1 2/1 2.5/1 3/1 >1/1 9.3% 25.7% 18.7% 24.2% 24.4% Ratio van 1/1 lijkt geassocieerd met lager risico op VAP (p=.002) Na aanpassing met confounding variabelen geen significantie meer Zeker verder onderzoek nodig

19 Patient to nurse ratio Reductie van aantal dagen intubatie belangrijker Preventie prioriteit = pro-actief extubatie protocol of sedatie stop beleid Factoren eigen patiënt ook belangrijk (trauma en ernst pathologie patiënt)

20 Chloorhexidine Concentratie Tijd blootstelling Frequentie Tanden poetsen Methode Plaats Frequentie Mondhygiëne

21 Mondhygiëne RCT 547 patiënten 4 verschillende behandelingen Chloorhexidine CH Tanden poetsen TP Beiden Controlegroep

22 Mondhygiëne CH TP 2.5ml per kwadrant aanbrengen Elk kwadrant van mond en gehemelte en tong met TP (5 poetsbeurten per tand) Tanden poetsen geen effect op VAP rate Chloorhexidine geeft wel een daling van VAP Munro et al, AJCC, 2010.

23 Mondhygiëne Randomised comparative study 3 groepen patiënten met verschillende mondzorg 109 patiënten Orale hygiëne strategieën en effect op microbiële kolonisatie van tandplaques met respiratoire pathogenen bekijken Outcome volgen = incidentie VAP Berry et al, Int J Nurs Stud, 2011.

24 Mondhygiëne Groep A Groep B Groep C 43 patiënten 33 patiënten 33 patiënten Spoelen steriel H2O Nabicarbonaat mondspoeling Chloorhexidine 0.2% Tanden poets Tanden poets Tanden poets Trend voor reductie bacteriële kolonisatie 1% incidentie VAP 5% incidentie VAP 5% incidentie VAP

25 Mondhygiëne Mondspoeling met verschillende producten geen grote verschillen qua effect incidentie VAP Tanden poetsen met tandenborstel wel een bepalende factor in de reductie van kolonisatie tandplaques met respiratoire pathogenen

26 Mondhygiëne Problemen Uniformiteit Patiëntencomfort Onaangenaam en moeilijk voor verpleegkundigen om uit te voeren Training Goed materiaal

27 Weanen Studieopzet: Standaard tijd voor weanen patiënten ingevoerd Criteria voor beoordelen weanen voor verpleegkundigen Verlagen sedatie tot Ramsey score 2-3 Spontaan ademhalen ged min Indien mogelijk extubatie Cracchiolo et al, J Resp Care, 2007.

28

29 Weanen Resultaten en conclusies Voor interventie 4.5 infecties/1000 ventilatordagen VD Post interventie 0.6 infecties/1000 VD Voor interventie patiënten 7.2 hogere kans op ontwikkelen van VAP Standaard tijdstip voor weanen Verhoogde compliance Significante reductie VAP rate als gevolg

30 Wat nog niet.. DVT prophylaxis Maagzuurremmers =Maatregelen die complicaties op ICU vermijden en zo ligduur verkorten en risico op beademing verminderen Selectieve darmdecontaminatie

31 Plussen en minnen Noodzakelijke start Doel Daling VAP Compliance verhogen Kennis opbouwen Betere zorg bij geventileerde patiënten

32 Plussen en minnen Geen eenduidige richtlijnen hoe Sedatie herzien Hoe mondtoilet Vrije keuze subglottis aspiratie Vergelijking moeilijk indien verschillende methodes gebruikt werden

33 Does vent bundle work?

34 Veranderen is moeilijk maar alles is mogelijk

35 98U2Mvo

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw)

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) PREVENTIE VAN VAP De gebundelde aanpak Sonia Labeau VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) Ziekenhuizen zijn geen veilige oorden Gezondheidszorggerelateerde infecties treden op in

Nadere informatie

Algemene bevraging (slechts 1x in te vullen)

Algemene bevraging (slechts 1x in te vullen) Algemene bevraging (slechts 1x in te vullen) [ ] = meerdere antwoorden mogelijk o = slechts 1 antwoord mogelijk Datum waarop u deze enquête invult Totaal aantal bedden in de eenheid Kent u de incidentie

Nadere informatie

Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC De handen: bron en verspreider van microorganismen Met indicatie voor isolatie

Nadere informatie

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie Actively Creating COMPLIance Saving Health ZonMw

Nadere informatie

De patiënt als helpende hand in de strijd tegen infecties

De patiënt als helpende hand in de strijd tegen infecties De patiënt als helpende hand in de strijd tegen infecties Postoperatieve wondinfecties? Hoe groot is het gevaar? 1 op 20 operaties leidt tot een postoperatieve wondinfecties Staphylococus aureus is de

Nadere informatie

MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT. Pathogenese Intubatie en het risico op slechte mondhygiëne.

MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT. Pathogenese Intubatie en het risico op slechte mondhygiëne. MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT S. Blot, D. Vandijck, S. Labeau Universiteit Gent, Universitair Ziekenhuis Gent, Universiteit Hasselt, Hogeschool Gent Introductie Het streven naar of

Nadere informatie

Hoe was je je handen goed? J.G. van der Hoeven

Hoe was je je handen goed? J.G. van der Hoeven Hoe was je je handen goed? J.G. van der Hoeven Wat is het probleem? Cooper MA. Nature 2011;472:april 7:32 Antibiotica resistentie Leidt tot hogere sterfte Verhoogt het risico van verspreiding Verlaagt

Nadere informatie

Respiratoire zorg UW PARTNER VOOR INFECTIEPREVENTIE BIJ GEÏNTUBEERDE PATIËNTEN

Respiratoire zorg UW PARTNER VOOR INFECTIEPREVENTIE BIJ GEÏNTUBEERDE PATIËNTEN Respiratoire zorg UW PARTNER VOOR INFECTIEPREVENTIE BIJ GEÏNTUBEERDE PATIËNTEN INFECTIEPREVENTIE IN ZIEKENHUIZEN ZORGINFECTIES EEN BELANGRIJK KLINISCH PROBLEEM In Europa zorgen zorginfecties voor 16 miljoen

Nadere informatie

Belangenverklaring. L. Ottevanger. In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ)

Belangenverklaring. L. Ottevanger. In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) Naam: Organisatie: L. Ottevanger Erasmus MC Ik heb geen 'potentiële' belangenverstrengeling Cryotherapie

Nadere informatie

Een nationale campagne voor handhygiëne: een project van het federaal platform voor ziekenhuishygiëne

Een nationale campagne voor handhygiëne: een project van het federaal platform voor ziekenhuishygiëne Een nationale campagne voor handhygiëne: een project van het federaal platform voor ziekenhuishygiëne Dr. Bart Gordts NSIH symposium Brussel, 20 feb 04 Verspreiding van resistentie tov antibiotica Selectieve

Nadere informatie

De hematologie patiënt op de IC. Mirelle Koeman, internist-intensivist

De hematologie patiënt op de IC. Mirelle Koeman, internist-intensivist De hematologie patiënt op de IC. Mirelle Koeman, internist-intensivist 3 juli 2013 Inhoud. Hoe het was. En nu? Complicaties Klinisch vraagstuk Wat gebeurt er? Rol van vroege NIV Hoe doen wij het? Conclusie

Nadere informatie

HANDHYGIENE? HANDHYGIENE! Paul J Caesar Afd. Hygiëne en Infectiepreventie MCL

HANDHYGIENE? HANDHYGIENE! Paul J Caesar Afd. Hygiëne en Infectiepreventie MCL HANDHYGIENE? HANDHYGIENE! Paul J Caesar Afd. Hygiëne en Infectiepreventie MCL Workshops FRIESLAND COLLEGE, april 2006 ZHI NEDERLAND 5-10% OPGENOMEN PATIENTEN / JAAR (CA. 80.000 PAT.) MCL ca 27000 opn/jaar

Nadere informatie

STANDAARDVOORZORGSMAATREGELEN

STANDAARDVOORZORGSMAATREGELEN STANDAARDVOORZORGSMAATREGELEN PROCEDURE Contactpersoon Eva Rutten Geldig vanaf 2022016 Referentie AZSJ-0187 Versie 2.0 AZ Sint-Jozef Malle 1 Doel 2 Toepassingsgebied 3 Definities 4 Verantwoordelijkheden

Nadere informatie

PROFESSIONALISERING VAN MONDZORG IS ESSENTIEEL

PROFESSIONALISERING VAN MONDZORG IS ESSENTIEEL HALYARD * MONDZORG Mondzorgkits & losse componenten PROFESSIONALISERING VAN MONDZORG IS ESSENTIEEL Oplossingen ter vergroting van compliance en standaardisatie HALYARD * MONDZORG VAP IS EEN BELANGRIJK

Nadere informatie

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Elise van Beeck Maatschappelijke Gezondheidszorg & Medische Microbiologie en Infectieziekten Erasmus MC Rotterdam Overzicht presentatie Introductie: waar is het

Nadere informatie

Thuisaspiratie. Stef Bouduin Centrum voor Neurofysiologische Monitoring UZ Gent Thuisbeadmingsverpleegkundige. 6 december 2012

Thuisaspiratie. Stef Bouduin Centrum voor Neurofysiologische Monitoring UZ Gent Thuisbeadmingsverpleegkundige. 6 december 2012 Thuisaspiratie Stef Bouduin Centrum voor Neurofysiologische Monitoring UZ Gent Thuisbeadmingsverpleegkundige 6 december 2012 Thuisaspiratie via canule Inleiding Fysiologie van hoesten Wanneer aspireren?

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie Beademing-gerelateerde pneumonie Beademing-gerelateerde pneumonie (VAP) is een

Nadere informatie

What matters to you? IC nivo. National institutes of health, USA. Nivo van zorg. Nederland, CBO 2006 12-5-2015

What matters to you? IC nivo. National institutes of health, USA. Nivo van zorg. Nederland, CBO 2006 12-5-2015 Beeld van een Intensive care Internationale / locale kwaliteitseisen Intensive Care JJ Koeijers St. Elisabeth Hospitaal Internist-Intensivist-Acute geneeskundige 10-5-2015, quality of care Inhoud Intensive

Nadere informatie

Interventies ter preventie van zorginfecties: het Bundle principe. Dr. Paul Jordens Geneesheer-ziekenhuishygiënist OLVrouw-ziekenhuis, campus Aalst

Interventies ter preventie van zorginfecties: het Bundle principe. Dr. Paul Jordens Geneesheer-ziekenhuishygiënist OLVrouw-ziekenhuis, campus Aalst Interventies ter preventie van zorginfecties: het Bundle principe Dr. Paul Jordens Geneesheer-ziekenhuishygiënist OLVrouw-ziekenhuis, campus Aalst INDELING Van richtlijnen naar bundels Historiek Wat is

Nadere informatie

Mondzorg bij chemotherapie, uw aandacht waard

Mondzorg bij chemotherapie, uw aandacht waard daghospitaal oncologie en algemeen inwendige ziekten informatiebrochure Mondzorg bij chemotherapie, uw aandacht waard Inhoudstafel 1. Het belang van een goede mondzorg! 4 2. Waarom extra aandacht besteden

Nadere informatie

Programma ter preventie en profylaxe van Nosocomiale Pneumonie (NP) en Ventilator Associated Pneumonia (VAP)

Programma ter preventie en profylaxe van Nosocomiale Pneumonie (NP) en Ventilator Associated Pneumonia (VAP) Programma ter preventie en profylaxe van Nosocomiale Pneumonie (NP) en Ventilator Associated Pneumonia (VAP) Inleiding De registratie van de indicator VAP en het ontwikkelen van maatregelen ter preventie

Nadere informatie

TDM van betalactam antibiotica op de IC: toekomstmuziek

TDM van betalactam antibiotica op de IC: toekomstmuziek TDM van betalactam antibiotica op de IC: toekomstmuziek Jan J. De Waele MD PhD Surgical ICU Ghent University Hospital Ghent, Belgium. Jan.DeWaele@UGent.be @CriticCareDoc TDM OUTCOME Agenda Het concept

Nadere informatie

Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Inleiding Richtlijn voor medewerkers

Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Inleiding Richtlijn voor medewerkers Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Mw H. Schijf, werkzaam als Deskundige Infectiepreventie in het Spaarne Ziekenhuis, hschijf@spaarneziekenhuis.nl Inleiding Ignaz Semmelweis, redder

Nadere informatie

Evidence piramide. Gecontroleerde studies. Welk studie type? 19/02/2013. 3 me ta.eu. Niet dezelfde piramide voor elke vraag. me ta.eu. me ta.

Evidence piramide. Gecontroleerde studies. Welk studie type? 19/02/2013. 3 me ta.eu. Niet dezelfde piramide voor elke vraag. me ta.eu. me ta. Niet dezelfde piramide voor elke vraag Evidence piramide Gecontroleerde studies Welk studie type? 3 1 Effect van roken op longkaner Richard Doll 1951: prospectieve studie 2/3 mannelijke Britse artsen Goede

Nadere informatie

Prevention of Gingival Trauma. Oral Hygiene Devices and Oral Piercings. N.L. Hoenderdos

Prevention of Gingival Trauma. Oral Hygiene Devices and Oral Piercings. N.L. Hoenderdos Prevention of Gingival Trauma. Oral Hygiene Devices and Oral Piercings. N.L. Hoenderdos Prevention of gingival trauma - oral hygiene devices and oral piercings - ACADEMISCH PROEFSCHRIFT ter verkrijging

Nadere informatie

ILA-active trial Extracorporele CO2 Removal. Serge J.C. Verbrugge Afdeling Intensive Care-Anesthesiologie Sint Franciscus Gasthuis Rotterdam

ILA-active trial Extracorporele CO2 Removal. Serge J.C. Verbrugge Afdeling Intensive Care-Anesthesiologie Sint Franciscus Gasthuis Rotterdam ILA-active trial Extracorporele CO2 Removal Serge J.C. Verbrugge Afdeling Intensive Care-Anesthesiologie Sint Franciscus Gasthuis Rotterdam COPD op de IC COPD GOLD IV patienten 50% 2x/jaar acute exacerbatie

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie

De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten?

De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten? 24 e dag van de ziekenhuishygiene, 15 december Gent De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten? dr. Ina (L.E.) Willemsen Consultant Infectiepreventie Amphia

Nadere informatie

Mondzorg op maat voor de geriatrische patiënt met mobiele apparatuur

Mondzorg op maat voor de geriatrische patiënt met mobiele apparatuur Mondzorg op maat voor de geriatrische patiënt met mobiele apparatuur Prof. dr. Jacques Vanobbergen, prof. dr. Luc De Visschere en drs. Barbara Janssens Maatschappelijke uitdaging Vergrijzing en vergrijzing

Nadere informatie

Mondspoelmiddelen. Spoelen, voor wie en waarom? Mondspoelmiddelen tegen gaatjes

Mondspoelmiddelen. Spoelen, voor wie en waarom? Mondspoelmiddelen tegen gaatjes Mondspoelmiddelen Uw tandarts of mondhygiënist heeft u geadviseerd een mondspoelmiddel te gaan gebruiken. U heeft bijvoorbeeld een aantal beginnende gaatjes (cariës). Het tandenpoetsen lukt niet zo goed.

Nadere informatie

Infobrochure voor artsen. Ziekenhuishygiëne. en infectiepreventie

Infobrochure voor artsen. Ziekenhuishygiëne. en infectiepreventie Infobrochure voor artsen Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie Situering De dienst ziekenhuishygiëne en infectiepreventie van het OLV van Lourdes ziekenhuis Waregem heeft als taak nosocomiale infecties

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Mondzorg bij stamceltransplantatiepatiënten

Patiënteninformatie. Mondzorg bij stamceltransplantatiepatiënten Patiënteninformatie Mondzorg bij stamceltransplantatiepatiënten 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 5 Omschrijving en doel van de procedure / behandeling... 5 Definitie van stomatitis... 5 Verloop van de

Nadere informatie

Mondspoelmiddelen. Mondspoelmiddelen

Mondspoelmiddelen. Mondspoelmiddelen Mondspoelmiddelen Mondspoelmiddelen Uw tandarts of mondhygiënist heeft u geadviseerd een mondspoelmiddel te gaan gebruiken. U heeft bijvoorbeeld een aantal beginnende gaatjes (cariës). Het tandenpoetsen

Nadere informatie

Kunstmatige beademing via een tracheostoma: informatie voor naasten

Kunstmatige beademing via een tracheostoma: informatie voor naasten Intensive Care Unit (ICU) Kunstmatige beademing via een tracheostoma: informatie voor naasten i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw naaste is opgenomen op de afdeling Intensive Care.

Nadere informatie

Assortiment producten Individuele producten voor het stapsgewijs invoeren van protocollen

Assortiment producten Individuele producten voor het stapsgewijs invoeren van protocollen Assortiment producten Individuele producten voor het stapsgewijs invoeren van protocollen DENTIPS Onbehandelde mondstaafjes * Mondstaafjes worden gebruikt om slijm uit de mond van de patiënt te verwijderen.

Nadere informatie

Mondverzorging in zorginstellingen

Mondverzorging in zorginstellingen Mondverzorging in zorginstellingen Zowel in ziekenhuizen als in verzorgings- en verpleeghuizen is een goede mondhygiëne belangrijk om infecties te voorkomen en te verminderen en het algemene comfort van

Nadere informatie

Ribfixatie bij fladderthorax Vaker doen? Vera Linssen, AIOS anesthesiologie 5 november 2015

Ribfixatie bij fladderthorax Vaker doen? Vera Linssen, AIOS anesthesiologie 5 november 2015 Ribfixatie bij fladderthorax Vaker doen? Vera Linssen, AIOS anesthesiologie 5 november 2015 Casus M: motorrijder versus ander voertuig, van motor gevlogen, helm losgeraakt I: verdenking hematothorax, hoofdwond

Nadere informatie

Mondzorg bij chemotherapie

Mondzorg bij chemotherapie Mondzorg bij chemotherapie Mondzorg bij chemotherapie Binnenkort of op dit moment krijgt u een behandeling met chemotherapie. Door deze behandeling kunt u last krijgen van het mondslijmvlies (orale mucositis).

Nadere informatie

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN Ouderen in het ziekenhuis: wat weten we? Marieke J. Schuurmans Hoogleraar Verplegingswetenschap UMC Utrecht Lector Ouderenzorg Hogeschool Utrecht HOEVEEL MENSEN BREKEN ER PER

Nadere informatie

BIJSLUITER. CORSODYL tandgel, 10 mg chloorhexidine digluconaat per g tandgel

BIJSLUITER. CORSODYL tandgel, 10 mg chloorhexidine digluconaat per g tandgel Pagina 1/5 BE104973 België BIJSLUITER Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie in staat. Wanneer u verdere vragen heeft of twijfelt, wendt u zich dan tot uw arts

Nadere informatie

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hermanides J, Bosman RJ, Vriesendorp TM, Dotsch R, Rosendaal FR, Zandstra DF, Hoekstra JB, DeVries JH. Crit Care Med 2010; 38: 1430-1434 Dr

Nadere informatie

DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE PALLIATIEF SUPPORTTEAM

DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE PALLIATIEF SUPPORTTEAM DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE PALLIATIEF SUPPORTTEAM Definitie: 1. Definitie 2. Pathofysiologie 3. Impact 4. Strekkingen 5. Behandeling 6. Besluit Definitie: 1. (Doods)reutel= 1. Luidruchtige ademhaling

Nadere informatie

Een mond vol zorgen. Az St Jan 24 september 2009 Mandy Desnyder

Een mond vol zorgen. Az St Jan 24 september 2009 Mandy Desnyder Een mond vol zorgen Az St Jan 24 september 2009 Mandy Desnyder Op de agenda Inleiding Pathogenese van de orale aandoeningen Verband tussen mondaandoeningen en systemische ziekten Mondzorg programma en

Nadere informatie

Samenvatting in. het Nederlands

Samenvatting in. het Nederlands 11 Samenvatting in het Nederlands Chapter Samenvatting 1 in het Nederlands Naast therapeutische effectiviteit zijn kostenbeheersing en het verminderen van onnodig antibioticumgebruik belangrijke aspecten

Nadere informatie

Even voorstellen. Eline Bruinenberg Ariën van der Lugt Martien Hess

Even voorstellen. Eline Bruinenberg Ariën van der Lugt Martien Hess Even voorstellen Eline Bruinenberg Ariën van der Lugt Martien Hess Vroegmobiliseren op de ICU Literatuur Bedrust Mensen die zwak zijn door ziekte kunnen niet veel anders doen, dan naar bed te gaan Allen

Nadere informatie

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde SHELLEY METSELAAR AIOS SOZG Achtergrond Incidentie - 5-11 per 1000 per jaar 1 Diagnose - Combinatie kliniek, lab, X-thorax Sensitiviteit X-thorax 2 - Pneumonie +/-

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Aanleiding Belgian National Nosocomial Infection Surveillance Studie (BNISS) uitgevoerd door het Kenniscentrum (KCE)

Aanleiding Belgian National Nosocomial Infection Surveillance Studie (BNISS) uitgevoerd door het Kenniscentrum (KCE) Care bundel Kathetergerelateerde UWI Silvy Vandebeurie Aanleiding Belgian National Nosocomial Infection Surveillance Studie (BNISS) uitgevoerd door het Kenniscentrum (KCE) 12,5 13,6 15,3 14,6 23,9 20,1

Nadere informatie

Afkappunten sedatieprotocol*

Afkappunten sedatieprotocol* Patiënt: Onrustig? Oncomfortabel? Pijn? VAS COMFORT gedragscore VAS < 4 VAS 4 "Geen distress" Afkappunten sedatieprotocol* 6 10 23 30 "Enstige distress" COMFORT gedragschaal "Grijs gebied" (11-22) Beslist

Nadere informatie

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten?

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Literatuuronderzoek Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? Michelle Entius 500635128 LV13-3IKZ1 Stagebegeleiders: Anetha van Waveren Samantha Carrot Literatuuronderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

Advance Care Planning bij chronisch orgaanfalen: praat voor het te laat is!

Advance Care Planning bij chronisch orgaanfalen: praat voor het te laat is! Advance Care Planning bij chronisch orgaanfalen: praat voor het te laat is! Carmen Houben MSc. Wetenschappelijk onderzoeker Medisch Psycholoog 24 november 2015 Chronische ziekten - 1900: overlijden door

Nadere informatie

Palliatieve sedatie. 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC

Palliatieve sedatie. 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC Palliatieve sedatie 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC Casus Patient, 78 jr Overname ander ziekenhuis i.v.m. respiratoire insufficiëntie Voorgeschiedenis COPD, Hypertensie, DM II, PAF Nefrectomie

Nadere informatie

Hoe overdracht vermijden: bijkomende voorzorgsmaatregelen. Opleiding docenten - 8 september 2016 A. Willemse

Hoe overdracht vermijden: bijkomende voorzorgsmaatregelen. Opleiding docenten - 8 september 2016 A. Willemse Hoe overdracht vermijden: bijkomende voorzorgsmaatregelen Opleiding docenten - 8 september 2016 A. Willemse Allemaal beestjes MRSA, VRE, CPE, C. difficile, M. tuberculosis, S. epidermidis, P. acnes, E.

Nadere informatie

Hematologie. Mondverzorging bij intensieve chemotherapie

Hematologie. Mondverzorging bij intensieve chemotherapie Hematologie Mondverzorging bij intensieve chemotherapie Hematologie Inleiding Op dit moment bent u opgenomen in het UMCG voor een behandeling met intensieve chemotherapie. De middelen die tijdens de chemotherapie

Nadere informatie

Respiratoire zorg PRODUCTREEKS VOOR NEONATALE EN PEDIATRISCHE PATIËNTEN OPTIMAAL AFGESTEMD OP HUN ANATOMIE

Respiratoire zorg PRODUCTREEKS VOOR NEONATALE EN PEDIATRISCHE PATIËNTEN OPTIMAAL AFGESTEMD OP HUN ANATOMIE Respiratoire zorg PRODUCTREEKS VOOR NEONATALE EN PEDIATRISCHE PATIËNTEN OPTIMAAL AFGESTEMD OP HUN ANATOMIE HALYARD * NEONATALE EN PEDIAT Bij Halyard begrijpen we de behoeften van neonatale en pediatrische

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

Communicatie telkens opnieuw een uitdaging

Communicatie telkens opnieuw een uitdaging Communicatie telkens opnieuw een uitdaging Veerle Bosschem Hoofdverpleegkundige IZ Heelkunde UZ Gent 1 Communicatie telkens opnieuw een uitdaging Effectieve communicatie in de zorg Barrières voor een effectieve

Nadere informatie

Lasertherapie bij orale mucositis

Lasertherapie bij orale mucositis Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Lasertherapie bij orale mucositis Dienst kwaliteit E-mail: kwaliteit@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw

Nadere informatie

Resultaten campagnes handhygiëne

Resultaten campagnes handhygiëne Resultaten campagnes handhygiëne Nut van campagnes Universitair ziekenhuis Geneve ziekenhuisbrede campagne met posters, feedback, promotie handalcohol - compliance van 48 naar 66% - nosocomiale infecties

Nadere informatie

Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999)

Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999) Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999) 314 patiënten / 27 % complicaties Meest voorkomende complicatie : infectie thv de insteekpunt van de pinnen

Nadere informatie

impact from intervention strategies A case example from the baking industry

impact from intervention strategies A case example from the baking industry Prospective evaluation of the health impact from intervention strategies A case example from the baking industry Samenwerking Nick Warren, Health and Safety Laboratory Dick Heederik, IRAS, Utrecht University

Nadere informatie

Het stellen van functionele doelen bij patiënten na een totale knie artroplastiek wat zijn de consequenties?

Het stellen van functionele doelen bij patiënten na een totale knie artroplastiek wat zijn de consequenties? Het stellen van functionele doelen bij patiënten na een totale knie artroplastiek wat zijn de consequenties? G. van der Sluis, J. Elings, S. Bausch-Goldbohm, R. Bimmel, F. Galindo-Garre, N. van Meeteren

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription

Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription Ingrid Monsieur Inkendaal revalidatieziekenhuis 18/11/2016 Situering Revalidatieziekenhuis met 178 bedden Verwijzingen van veel ziekenhuizen

Nadere informatie

Ziekenhuizen. Sondevoeding

Ziekenhuizen. Sondevoeding Ziekenhuizen Sondevoeding Werkgroep Infectiepreventie Vastgesteld: september 2007 Revisie: september 2012 Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie

Nadere informatie

Diabetes en kanker: nieuwe inzichten

Diabetes en kanker: nieuwe inzichten Diabetes en kanker: nieuwe inzichten Joost B.L.Hoekstra internist AMC 11-10-2012 Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met diverse farmaceutische

Nadere informatie

9 e Post-O.N.S. Meeting

9 e Post-O.N.S. Meeting 9 e Post-O.N.S. Meeting Neutropenie & Antibiotica resistentie Heleen Klein Wolterink Research verpleegkundige Medische Oncologie UMC Utrecht Schiphol introductie Neutropenie: Definitie Symptomen MASSC

Nadere informatie

Verpleegkundige aspecten van tracheacanules. Broekaert Tom

Verpleegkundige aspecten van tracheacanules. Broekaert Tom Verpleegkundige aspecten van tracheacanules Broekaert Tom Tracheotomie Een tracheotomie is een opening in trachea. Dit is geen permanente opening! Bij verwijdering van de buitencanule, zal de opening dicht

Nadere informatie

Leefregels na een mondkaakoperatie

Leefregels na een mondkaakoperatie Leefregels na een mondkaakoperatie In overleg met uw behandelend arts is er besloten tot een operatieve behandeling in de mond. Tijdens de opname heeft u van uw arts en de verpleegkundigen op de verpleegafdeling

Nadere informatie

IC door de ogen van een ander

IC door de ogen van een ander IC door de ogen van een ander Cathelijne Ziedses des Plantes 1-2-2016 Inhoud Praktische zaken afgewisseld met ervaringen Voorstellen Onderzoek op de IC Post- Intensive Care Syndroom (PICS) PICS- f Wat

Nadere informatie

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk.

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Amerik de Mol Kinderarts-neonatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis 1 e Symposium Regionale Neonatologie Inhoud Cochrane review Eén review, één richtlijn?

Nadere informatie

Mondzorg goed georganiseerd!

Mondzorg goed georganiseerd! Mondzorg goed georganiseerd! Mondzorg goed organiseerd! Even schrikken Introductie Lies van Wegen sinds 2002 werkzaam in de tandheelkunde Sinds 2010 mondzorg voor ouderen Omnios is opgericht in 2013 Doel:

Nadere informatie

Stappenplan: Mondzorg in de eerste lijn

Stappenplan: Mondzorg in de eerste lijn Stappenplan: Mondzorg in de eerste lijn - Een goede mondhygiëne, waardoor de cliënt goed kan eten en slikken, zodat ondergewicht voorkomen wordt. - Voorkomen van infecties door slechte mondhygiëne (o.a.

Nadere informatie

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube voor pediatrie. Eindelijk een ET-tube met cuff die ontworpen is voor de pediatrische anatomie.

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube voor pediatrie. Eindelijk een ET-tube met cuff die ontworpen is voor de pediatrische anatomie. KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube voor pediatrie. Eindelijk een ET-tube met cuff die ontworpen is voor de pediatrische anatomie. KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube voor pediatrie

Nadere informatie

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Doel & inhoud Het uitwisselen van ideeën, kennis en gedachten en vooral een leuke voordracht!!! Gasuitwisseling

Nadere informatie

samenvatting Peri-implantaire infecties vormen een risico voor de overleving en het succes op lange termijn van tandheelkundige implantaten. Infectie beperkt tot de peri-implantaire mucosa wordt peri-implantaire

Nadere informatie

Ambulante intraveneuze antimicrobiële therapie OPAT (Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy)

Ambulante intraveneuze antimicrobiële therapie OPAT (Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy) Ambulante intraveneuze antimicrobiële therapie OPAT (Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy) Praktische toepassing Apr. Tine Ravelingien Ziekenhuisapotheker UZ Gent In samenwerking met prof. dr. Dirk

Nadere informatie

Bent u klaar voor een kus?

Bent u klaar voor een kus? Bent u klaar voor een kus? Het begint met een gezonde mond! Een gezonde mond is een mond om te zoenen Verzorg dagelijks uw mond Net zoals het dagelijks verzorgen van uw lichaam is ook het dagelijks Naast

Nadere informatie

Meer informatie op www.zorgvoorbeter.nl/mondzorg

Meer informatie op www.zorgvoorbeter.nl/mondzorg Bovenkaak: eigen tanden en kiezen 2 x daags tanden en kiezen poetsen Houd wang en lip opzij zodat je kunt zien wat je doet Poets buitenkant kiezen Poets bovenkant kiezen Poets binnenkant kiezen Poets voorkant

Nadere informatie

Hospithera. Your reference partner in medical supplies.

Hospithera. Your reference partner in medical supplies. Hospithera. Your reference partner in medical supplies. KCE Report Nosocomial (Hospital acquired) infections in Belgium KCE Report KCE Report: deel 1 Nationale prevalentiestudie rond nosocomiale infecties

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Dementie is een progressieve ziekte die de levensverwachting bekort. De ziekte leidt tot een geleidelijke verslechtering van het mentaal functioneren. In Nederland

Nadere informatie

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding Refereeravond Multidisciplinaire route naar detubatie Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding 17 juni 2014, Geertje Raemakers-van Driel, diëtist Inleiding doel voeden op IC eiwitstofwisseling,

Nadere informatie

Verzorging van wonden

Verzorging van wonden Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Verzorging van wonden Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u er

Nadere informatie

Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking?

Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? Jeroen van Oostrum Hoofd Business Intelligence Center 24 november 2009 Stellingen Stelling 1: Patiëntuitkomstmaten, zoals heropnames, complicaties en patiënttevredenheid,

Nadere informatie

College. Beademing 1. Opleiding Intensive Care Fontys Hogescholen. Hans Verberne Teamleider Intensive care Docent respiratie/beademing

College. Beademing 1. Opleiding Intensive Care Fontys Hogescholen. Hans Verberne Teamleider Intensive care Docent respiratie/beademing College Beademing 1 Opleiding Intensive Care Fontys Hogescholen Hans Verberne Teamleider Intensive care Docent respiratie/beademing Beademing Kunst of Kunde? Respiratie Functie van de ademhaling en longen

Nadere informatie

Workshop beademing astma/copd. J.G. van der Hoeven NVIC Mechanische Beademingsdagen 2010

Workshop beademing astma/copd. J.G. van der Hoeven NVIC Mechanische Beademingsdagen 2010 Workshop beademing astma/copd J.G. van der Hoeven NVIC Mechanische Beademingsdagen 2010 1 Patiënt (1) Man, 24 jaar Intrinsiek asthma Onregelmatig gebruik van medicatie Reeds eenmaal eerder beademd Zeer

Nadere informatie

Het meten van performantie in het operatiekwartier. Project HIPS

Het meten van performantie in het operatiekwartier. Project HIPS Het meten van performantie in het operatiekwartier Project HIPS Samenwerking Doelstelling 3 Dashboard Een dashboard brengt een organisatie zijn KPI s in één enkele display (Lapointe 2005). Ontwerpen van

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Corsodyl mondspoeling, oplossing voor oromucosaal gebruik 2 mg/ml. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Bevat 0,2% m/v ( = 2

Nadere informatie

Zorgbundels: een middel voor gedragsverandering

Zorgbundels: een middel voor gedragsverandering Zorgbundels: een middel voor gedragsverandering Dr. Margareta Haelterman DG1- FOD VVVL margareta.haelterman@health.fgov.be qs@health.fgov.be www.patient-safety.be 2 Zorgbundels: een middel voor gedragsverandering

Nadere informatie

Mondzorg bij beademingspatiënten op de intensive care als bijdrage aan preventie van Ventilator Associated Pneumonia

Mondzorg bij beademingspatiënten op de intensive care als bijdrage aan preventie van Ventilator Associated Pneumonia F.Simmes, A.Rensen, J.Mintjes-de Groot, A. Voss* Mondzorg bij beademingspatiënten op de intensive care als bijdrage aan preventie van Ventilator Associated Pneumonia Systematische literatuurstudie naar

Nadere informatie

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB B. J. Snel AIOS anesthesiologie Rowland MJ, Hadjipavlou G. Delayed cerebral ischemia after subarachnoid haemorrage: looking beyond vasospasm. Br J

Nadere informatie

Post-cardiac arrest syndroom

Post-cardiac arrest syndroom Post-cardiac arrest syndroom Medisch Centrum Leeuwarden Dr. M.A. Kuiper FCCP FCCM Neuroloog-Intensivist Medisch Centrum Leeuwarden Uitkomsten van reanimaties Wereldwijd wordt gerapporteerd dat maar 5-10%

Nadere informatie

Koorts. Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt

Koorts. Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt Koorts Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt Koorts Sinds de Oudheid weet men dat verhoogde lichaamstemperatuur een teken van ziekte kan zijn Vanaf 16-17 e eeuw worden thermometers ontwikkeld 1868

Nadere informatie

Cees Roelofs Photography. BPD na de IC. behandeling volgens de nieuwe richtlijn. Eerste post IC/ HC symposium Dordrecht, dd 31 mei 2013 A.C.M.

Cees Roelofs Photography. BPD na de IC. behandeling volgens de nieuwe richtlijn. Eerste post IC/ HC symposium Dordrecht, dd 31 mei 2013 A.C.M. Cees Roelofs Photography BPD na de IC behandeling volgens de nieuwe richtlijn Eerste post IC/ HC symposium Dordrecht, dd 31 mei 2013 A.C.M.Dassel Beleid na overplaatsing van de NICU Wijze toedienen druk/

Nadere informatie

Als genezing niet meer mogelijk is

Als genezing niet meer mogelijk is Als genezing niet meer mogelijk is Opname van patienten in de palliatieve fase van hun ziekte op de IC dr Erwin J.O. Kompanje Department of Intensive Care Palliatieve zorg op de IC Department of Intensive

Nadere informatie

Telecardiologie: Toekomst of heden?

Telecardiologie: Toekomst of heden? Telecardiologie: Toekomst of heden? Cardio 2010 Johan Vijgen Electrofysioloog Virga Jesse Ziekenhuis Hasselt Telegeneeskunde: definitie Voorwaarden om te slagen Toepassingen cardiologie Rol van de huisarts

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

EINDELIJK EEN HELDERE VERANDERING IN SUBGLOTTISCHE UITZUIGING

EINDELIJK EEN HELDERE VERANDERING IN SUBGLOTTISCHE UITZUIGING Een positieve verandering. EINDELIJK EEN HELDERE VERANDERING IN SUBGLOTTISCHE UITZUIGING Spoelen. Uitzuigen. Helder. MICROCUFF* endotracheale tube met subglottische uitzuiging Een positieve verandering.

Nadere informatie