MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT. Pathogenese Intubatie en het risico op slechte mondhygiëne.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT. Pathogenese Intubatie en het risico op slechte mondhygiëne."

Transcriptie

1 MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT S. Blot, D. Vandijck, S. Labeau Universiteit Gent, Universitair Ziekenhuis Gent, Universiteit Hasselt, Hogeschool Gent Introductie Het streven naar of het behoud van een goede mondhygiëne is een basisopdracht voor alle gezondheidswerkers die instaan voor de zorg voor ernstig zieke patiënten. Tot deze populatie behoren onder meer kankerpatiënten die behandeld worden met chemo- en/of radiotherapie, gehospitaliseerde ouderen en patiënten gehospitaliseerd op intensievezorgenafdelingen. Elke intensievezorgenpatiënt met een ondermijnde fysieke conditie heeft een risico voor het ontwikkelen van een slechte mondhygiëne. In het bijzonder patiënten geïnstrumenteerd met een endotracheale tube voor mechanische ventilatie kennen een verhoogd risico omwille van een aantal fysiologische, pathologische, mechanische en immunologische factoren. 1. Een slechte hygiënische toestand van de mond is geassocieerd met een verhoogde morbiditeit. Een slechte mondhygiëne kan resulteren in irreversibele schade aan het tandglazuur, gingivitis (tandvleesontsteking) en periodontitis. Tot de meer acute complicaties behoort ventilatorgeassocieerde pneumonie (VAP). Deze ernstige infectie is geassocieerd met aanzienlijke verhoging van de morbiditeit en mogelijks ook mortaliteit. Bovendien is deze infectieuze complicatie verantwoordelijk voor een aanzienlijke meerkost. 2 Niettegenstaande de relatie tussen een slechte mondhygiëne en het verhoogde risico op pneumonie, heeft mondhygiëne als aandachtspunt in de preventie van ventilatorgeassocieerde pneumonie tot nu toe nog slechts weinig aandacht genoten. 3, 4 Pathogenese Intubatie en het risico op slechte mondhygiëne. Tandplaque Tandplaque is een klevende film van organisch materiaal (bacteriën en voedsel) die zich vasthecht aan het tandoppervlak, in kleine spleetjes en fissuren tussen de tanden. In de afwezigheid van goede mondzorg zal een bacteriële plaque ontstaan binnen de 72 uur. Het primaire opzet van mondzorg is het ontstaan van een dergelijke plaque te verhinderen. 5 Vanuit de plaque worden zuren vrijgesteld die het tandglazuur aanvreten en zo gaatjes veroorzaken. Deze zuren spelen eveneens een belangrijke rol in de pathogenese van gingivitis en periodontitis. Naarmate de hoeveelheid plaque in de mondholte (niet alleen op de tanden maar ook op de mucosa) toeneemt, accumuleert het inoculum van potentieel pathogene micro-organismen en neemt de mondhygiëne af. De nefaste rol van de endotracheale tube Invloed op de mondhygiëne De aanwezigheid van een endotracheale tube heeft een ingrijpende invloed op de mondhygiëne. Vooreerst is er de veranderende microbiële flora. Normaliter bestaat de orale flora overwegend uit streptokokken en dentale micro-organismen. Reeds enkele uren na de endotracheale intubatie vindt er een shift plaats naar meer Gram-negatieve bacteriën en Staphylococcus aureus. 6 Daarnaast is een verhoogde afscheiding van proteolytische enzymen die resulteren in een depletie van fibronectine. 7

2 S. Blot, D. Vandijck, S. Labeau Fibronectine verhindert de aanhechting van Gram-negatieve bacteriën aan epitheelcellen van de mucosa. Een tekort aan dit glycoproteïne zal aldus bijdragen aan de vorming van een bacteriële plaque. De aanwezigheid van een endotracheale tube kan eveneens bijdragen aan veranderingen in speekselproductie. De hoeveelheid speeksel is een belangrijke factor in het behoud van een goede mondhygiëne. Speeksel bevat antimicrobiële, smerende en bufferende eigenschappen. De buffereigenschappen zijn van belang voor het minimaliseren van de impact van schadelijke zuren die geproduceerd worden door sommige bacteriën. Zowel xerostomie (droge mond) als overdreven speekselvloed hebben een negatief effect op de mondhygiëne. Xerostomie draagt bij aan mucositis en aan de accumulatie van Gram-negatieve bacteriën in de mondholte. Door het uitdrogend effect wordt de vorming van tandplaque bevorderd. Bovendien wordt het immunologisch gunstige effect van speeksel gereduceerd wanneer het in onvoldoende mate aanwezig is. Bij intensievezorgenpatiënten kan xerostomie uitgelokt worden door de open mond en door het gebruik van bepaalde medicatie zoals onder meer antihypertensiva, anticholinergica, antihistaminica, antipsychotica, anticonvulsiva, sympathicomimetica en diuretica. 8 In het bijzonder bij patiënten die dergelijke medicatie toegediend krijgen, dient preventie van xerostomie een aandachtspunt te zijn. Zoals reeds aangegeven is ook speekselvloed schadelijk voor de mondhygiëne. Speekselvloed kan resulteren in schade aan de mondmucosa en een verhoogde ph, waardoor bacteriële accumulatie versterkt wordt. Xerostomie stimuleert de vorming van plaque en lokt mucositis uit. Invloed op de mondzorg Aanwezig van een endotracheale tube bemoeilijkt een zorgvuldige mondhygiëne, met als gevolg een nog meer nefaste invloed op de mondhygiëne. De moeilijke toegang tot en inspectie van de mondholte durven leiden tot een negatieve attitude van verpleegkundigen ten aanzien van mondzorg bij de mechanisch geventileerde patiënt. Een enquête in 59 Europese intensievezorgenafdelingen 9 heeft aangetoond dat een derde van de verpleegkundigen mondhygiëne beschouwt als een onprettige taak. Twee derde van de respondenten vindt het een moeilijke zorgtaak en 37% heeft de indruk dat de mondhygiëne afneemt naarmate de patiënt langer op de afdeling verblijft ondanks alle inspanningen. Toch is een grote meerderheid van de verpleegkundigen overtuigd van het grote belang van een adequate mondzorg. Zij geven aan nood te hebben aan specifieke opleiding en aangepast materiaal voor het uitvoeren van de mondzorg. Mondzorgprocedures Elke mondzorgprocedure bestaat uit drie stappen: de voorbereiding, specifieke orale reiniging en afwerking. Voorbereiding - Ontsmetten van de handen, voorzien in persoonlijke bescherming door het dragen van een masker en niet-steriele handschoenen. Het gebruik van een disposable plastic schort kan aangeraden worden, in het bijzonder bij patiënten besmet met resistente bacteriën. - Voorbereiding van de materialen houdt in: een fluorhoudende tandpasta, een antisepticum voor mondspoelingen (bijvoorbeeld chlorhexidine 0.12%), installeren van het aspiratie-apparaat, een

3 (disposable) tandenborstel, foam swabs, lipbalsem en/of een hydraterende gel, gaaskompressen, materiaal voor het bevestigen van de endotracheale tube. - Informeer de patiënt, plaats hem in een halfzittende houding (tenzij tegenaangewezen), check de cuffdruk van de endotracheale tube (tussen 20 en 30 cm H 2 O) en maak de tube los zodat deze tijdens de procedure kan verplaatst worden van mondhoek. - Zorgvuldige aspiratie en inspectie van de mondholte. Hierbij dient vooral gelet te worden op de aanwezigheid van plaque op het tandoppervlak, mucosa en tube. Let ook op eventuele aanwezigheid van cariës, gingivitis en periodontitis. Wanneer toegang tot de mond bemoeilijkt wordt door een nietcoöperatieve patiënt kan een bijtblok en/of spatel gebruikt worden. Tijdens het aspireren en inspecteren van de mondholte kan het noodzakelijk zijn zich te verplaatsen naar de andere kant van het bed. Specifieke orale reiniging Tijdens een procedure zal men ofwel de tanden poetsen ofwel de mond reinigen met een antiseptisch mondspoelmiddel. - Tanden poetsen beoogt het verwijderen van de zachte plaque op tanden en mucosa. Het is handig hiervoor een pediatrische tandenborstel te gebruiken. Tanden poetsen gebeurt met tandpasta. Tijdens het poetsen maakt men voorzichtige, kleine, circulaire bewegingen. Probeer in de mate van het mogelijke steeds de te reinigen zone te visualiseren. Het poetsen neemt twee tot drie minuten in beslag. Probeer alle drie de zijden van de tanden te poetsen, alsook de tong. Na het poetsen dient de mondholte zorgvuldig geaspireerd te worden. Het gebruik van een tandenborstel die kan aangesloten worden op het aspiratie-apparaat is in deze een handige hulp. - Swabben is een chemische manier voor het verwijderen of reduceren van plaque. Het mondspoelmiddel dient alcoholvrij te zijn. Het antisepticum kan aangebracht worden met behulp van een gaaskompres of foam swabs. Swab de wangen, tong en gehemelte. Ook de tube kan gereinigd worden met hetzelfde product. Eindig steeds met het aspireren van de mondholte. Hoewel er geen evidentie bestaat voor een specifiek protocol kan het aangeraden worden om tweemaal daags de tanden te poetsen en aanvullend viermaal daags te swabben met een antisepticum. Zodoende is er elke vier uur een mondzorgmoment. Een frequente reiniging van de mondholte lijkt aangewezen om uitgebreide plaquevorming te verhinderen, eerder dan elke acht uur de plaque eerder geforceerd te verwijderen. Een minimumprotocol bestaat uit tweemaal daags poetsen van de tanden en een aanvullende mondspoeling (swabbing). Bij patiënten met (neiging tot) xerostomie kan het noodzakelijk zijn om frequent de mondholte te hydrateren met een orale suspensie. Nazorg - Op het einde van de mondzorg kan lipbalsem aangebracht worden. Hierna dient de endotracheale tube zorgvuldig gefixeerd te worden, de cuffdruk gecontroleerd, en - indien nodig - aangepast. - Elke mondzorg dient te eindigen met een rapportering in het dossier van de patiënt. Hierbij wordt genoteerd welke zorg werd toegediend en welke observaties gemaakt werden.

4 S. Blot, D. Vandijck, S. Labeau Klinisch belang van adequate mondzorg. Zoals hierboven beschreven bestaat een compleet mondzorgprotocol uit zorgvuldige inspectie, reiniging van de mondholte met een antisepticum of het poetsen van de tanden, en eventueel het hydrateren van de mondholte ter preventie van xerostomie. Hoewel bij andere populaties het gunstige effect van een dergelijke all inclusive aanpak reeds aangetoond is, is er nog steeds een schaarste aan data die specifiek handelen over (geïntubeerde) intensievezorgenpatiënten. Het gebruik van een antiseptisch mondspoelmiddel in de preventie van ventilatorgeassocieerde pneumonie is tot dusver de enige maatregel die effectief (evidence based) een voordeel kon aantonen 10. Toch resten ook hier nog verschillende onzekerheden. Met name de frequentie van de mondspoelingen, de concentratie van chloorhexidine of de waarde van povidone-iodine dienen in de toekomst beter uitgediept te worden. Studies die een meerwaarde aantonen van dagelijkse inspectie en het poetsen van de tanden bij intensievezorgenpatiënten zijn vooralsnog niet aanwezig 11. Toch moeten we ons de vraag durven stellen of deze wetenschappelijke informatie noodzakelijk is voor het toedienen van een volledig mondzorgprotocol. De relatie tussen een slechte mondhygiëne en daaruit volgend tandbederf, gingivitis, periodontitis, en eventueel respiratoire infecties is duidelijk uit andere (patiënten-) populaties en er zijn geen redenen om te veronderstellen dat dit bij de bijzonder kwetsbare intensievezorgenpatiënt anders zou zijn. Het feit dat mondaandoeningen vaak een chronisch verloop hebben en zich daarom vaak pas na ontslag van de intensievezorgenafdeling manifesteren, mag geenszins een bezwaar zijn om voluit in te zetten op een adequaat mondzorgprotocol. Mondzorg dient beschouwd te worden als een activiteit binnen het basiszorgpakket voor de ernstig zieke patiënt. Wetenschappelijk onderzoek binnen dit terrein is noodzakelijk om de meest optimale manier van zorg te bepalen, niet om uit te maken of het al dan niet een noodzakelijke zorg betreft. Na extubatie Extubatie betekent geenszins dat de aandacht voor mondzorg gereduceerd mag worden. Integendeel, door het verwijderen van de endotracheale tube zal de mondholte toegankelijker zijn alsook beter te inspecteren. Het biedt een goede gelegenheid om in betere omstandigheden de zorg uit te voeren. Omdat dergelijke patiënten vaak nog niet in staat zijn om zelf in te staan voor hun mondtoilet blijft het protocol zoals beschreven bij de geïntubeerde patiënt van kracht. Verschillende risicofactoren voor een slechte mondhygiëne blijven immers aanwezig. Het zou jammer zijn de inspanningen ter verbetering van de mondhygiëne tijdens de intubatiefase te laten teloorgaan na het verwijderen van de endotracheale tube. Conclusie De endotracheaal geïntubeerde patiënt kent een bijzonder risico op het ontwikkelen van een slechte mondhygiëne. Ernstig onderliggend lijden, de aanwezigheid van een tube, medicatie die xerostomie uitlokt en een bemoeilijkte zorg dragen bij aan de vorming van plaque op tanden en mucosa. Deze plaque biedt een ideale voedingsbodem aan bacteriën en produceert bovendien schadelijke zuren die aanleiding kunnen geven tot aantasting van het tandglazuur, gingivitis en periodontitis. Daarenboven

5 vormen deze mondaandoeningen op zich een risico voor meer acute respiratoire infecties zoals ventilatorgeassocieerde pneumonie. Een basisprotocol voor adequate mondzorg bestaat uit drie pijlers. Voorbereiding met aspiratie en inspectie van de mondholte, specifieke mondzorg (spoelen of poetsen) en nazorg met rapportering. In een adequaat mondzorgprotocol dient voldoende aandacht te zijn voor elk van deze handelingen. Het biedt de hoogste kans om een goede mondhygiëne te behouden bij langdurig geïntubeerde patiënten. Referenties [1] Blot S, Vandijck D, Labeau S. Oral care of intubated patients. Clin Pulm Med. 2008; 15(3): [2] Safdar N, Dezfulian C, Collard HR, Saint S. Clinical and economic consequences of ventilatorassociated pneumonia: a systematic review. Crit Care Med. 2005; 33(10): [3] Blot S, Rello J, Vogelaers D. What is new in the prevention of ventilator-associated pneumonia? Curr Opin Pulm Med. 2011; 17(3): [4] Lorente L, Blot S, Rello J. Evidence on measures for the prevention of ventilator-associated pneumonia. Eur Respir J. 2007; 30(6): [5] Fourrier F, Cau-Pottier E, Boutigny H, Roussel-Delvallez M, Jourdain M, Chopin C. Effects of dental plaque antiseptic decontamination on bacterial colonization and nosocomial infections in critically ill patients. Intensive Care Med. 2000; 26(9): [6] McNeill HE. Biting back at poor oral hygiene. Intensive Crit Care Nurs. 2000; 16(6): [7] Brennan MT, Bahrani-Mougeot F, Fox PC, Kennedy TP, Hopkins S, Boucher RC, et al. The role of oral microbial colonization in ventilator-associated pneumonia. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2004; 98(6): [8] Barnett J. A reassessment of oral healthcare. Prof Nurse. 1991; 6(12): 703-4, 6-8. [9] Rello J, Koulenti D, Blot S, Sierra R, Diaz E, De Waele JJ, et al. Oral care practices in intensive care units: a survey of 59 European ICUs. Intensive Care Med. 2007; 33(6): [10] Labeau SO, Van de Vyver K, Brusselaers N, Vogelaers D, Blot SI. Prevention of ventilatorassociated pneumonia with oral antiseptics: a systematic review and meta-analysis. Lancet Infect Dis. 2011; 11(11): [11] Lorente L, Blot S, Rello J. New issues and controversies in the prevention of ventilatorassociated pneumonia. Am J Respir Crit Care Med. 2010; 182(7):

VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society)

VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society) VAP Prevention Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society) Alfabet van de pneumonie CAP community HAP hospital HCAP health-care NHAP nursing

Nadere informatie

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw)

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) PREVENTIE VAN VAP De gebundelde aanpak Sonia Labeau VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) Ziekenhuizen zijn geen veilige oorden Gezondheidszorggerelateerde infecties treden op in

Nadere informatie

Mondverzorging bij nierziekten

Mondverzorging bij nierziekten Mondverzorging bij nierziekten Inhoudsopgave Inleiding 3 Veel voorkomende mondaandoeningen 3 Mondverzorging bij mensen met nierinsufficiëntie na een niertransplantatie 4 Algemene adviezen 5 Eigen gebit

Nadere informatie

Mondspoelmiddelen. Spoelen, voor wie en waarom? Mondspoelmiddelen tegen gaatjes

Mondspoelmiddelen. Spoelen, voor wie en waarom? Mondspoelmiddelen tegen gaatjes Mondspoelmiddelen Uw tandarts of mondhygiënist heeft u geadviseerd een mondspoelmiddel te gaan gebruiken. U heeft bijvoorbeeld een aantal beginnende gaatjes (cariës). Het tandenpoetsen lukt niet zo goed.

Nadere informatie

Mondspoelmiddelen. Mondspoelmiddelen

Mondspoelmiddelen. Mondspoelmiddelen Mondspoelmiddelen Mondspoelmiddelen Uw tandarts of mondhygiënist heeft u geadviseerd een mondspoelmiddel te gaan gebruiken. U heeft bijvoorbeeld een aantal beginnende gaatjes (cariës). Het tandenpoetsen

Nadere informatie

PROFESSIONALISERING VAN MONDZORG IS ESSENTIEEL

PROFESSIONALISERING VAN MONDZORG IS ESSENTIEEL HALYARD * MONDZORG Mondzorgkits & losse componenten PROFESSIONALISERING VAN MONDZORG IS ESSENTIEEL Oplossingen ter vergroting van compliance en standaardisatie HALYARD * MONDZORG VAP IS EEN BELANGRIJK

Nadere informatie

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie Beademing-gerelateerde pneumonie Beademing-gerelateerde pneumonie (VAP) is een

Nadere informatie

Mondverzorging in zorginstellingen

Mondverzorging in zorginstellingen Mondverzorging in zorginstellingen Zowel in ziekenhuizen als in verzorgings- en verpleeghuizen is een goede mondhygiëne belangrijk om infecties te voorkomen en te verminderen en het algemene comfort van

Nadere informatie

Mondzorg bij chemotherapie

Mondzorg bij chemotherapie Mondzorg bij chemotherapie Mondzorg bij chemotherapie Binnenkort of op dit moment krijgt u een behandeling met chemotherapie. Door deze behandeling kunt u last krijgen van het mondslijmvlies (orale mucositis).

Nadere informatie

Een mond vol zorgen. Az St Jan 24 september 2009 Mandy Desnyder

Een mond vol zorgen. Az St Jan 24 september 2009 Mandy Desnyder Een mond vol zorgen Az St Jan 24 september 2009 Mandy Desnyder Op de agenda Inleiding Pathogenese van de orale aandoeningen Verband tussen mondaandoeningen en systemische ziekten Mondzorg programma en

Nadere informatie

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond Droge mond Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker Soms is water alleen niet genoeg Specialist bij droge mond Droge mond: een frequente bijwerking bij de behandeling van kanker Wellicht

Nadere informatie

Een zorgvrager helpen bij de mondverzorging

Een zorgvrager helpen bij de mondverzorging OPDRACHTFORMULIER Een zorgvrager helpen bij de mondverzorging Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek

Nadere informatie

XEROSTOMIE. (droge mond)

XEROSTOMIE. (droge mond) XEROSTOMIE (droge mond) XEROSTOMIE (droge mond) Voorwoord Wat is speeksel? Wanneer u bestraald wordt in het hoofdhalsgebied zullen de speekselklieren minder speeksel aanmaken. Als gevolg daarvan kunt u

Nadere informatie

Mondverzorging bij kinderen met chemo- / of radiotherapie

Mondverzorging bij kinderen met chemo- / of radiotherapie Mondverzorging bij kinderen met chemo- / of radiotherapie Uw kind krijgt chemo- en / of radiotherapie in het Radboudumc. Door deze behandelingen worden het tandvlees en de slijmvliezen van wang, tong

Nadere informatie

MONDVERZORGING BIJ DE ONCOLOGISCHE PATIËNT. - Patiëntinformatie -

MONDVERZORGING BIJ DE ONCOLOGISCHE PATIËNT. - Patiëntinformatie - MONDVERZORGING BIJ DE ONCOLOGISCHE PATIËNT - Patiëntinformatie - Inhoud Inleiding Informatie over mondverzorging bij chemotherapie Tips en adviezen Welke mondproblemen kunt u verwachten? Wat kunt u zelf

Nadere informatie

HYGIËNEASPECTEN. bij BEVOCHTIGING van. toegediende gasmengsels. Rita Duerinckx Verpleegkundige-ziekenhuishygiënist UZ Leuven 2 december 2006

HYGIËNEASPECTEN. bij BEVOCHTIGING van. toegediende gasmengsels. Rita Duerinckx Verpleegkundige-ziekenhuishygiënist UZ Leuven 2 december 2006 HYGIËNEASPECTEN bij BEVOCHTIGING van toegediende gasmengsels Rita Duerinckx Verpleegkundige-ziekenhuishygiënist UZ Leuven 2 december 2006 Indicaties Wanneer worden gasmengsels bevochtigd? NATUURLIJKE LUCHTWEG:

Nadere informatie

Standaardkaarten voor individuele mondverzorging van bewoners met/bij:

Standaardkaarten voor individuele mondverzorging van bewoners met/bij: Standaardkaarten voor individuele mondverzorging van bewoners met/bij: 1. eigen gebit en eventueel kroon- en brugwerk 2. gedeeltelijk eigen gebit en gedeeltelijke prothese/frame 3. in de bovenkaak een

Nadere informatie

Droge mond. Droge mond

Droge mond. Droge mond Droge mond Droge mond Iedereen heeft tijdelijk wel eens last van een droge mond, bijvoorbeeld na langdurig spreken of bij stress. Maar je kunt er ook langdurig last van hebben. Of de klacht kan blijvend

Nadere informatie

Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie. Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen

Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie. Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen Enkele veel gestelde vragen Waarom? Een goede mondhygiëne resulteert in een gezond

Nadere informatie

De rol van mondverzorging bij de preventie van nosocomiale pneumonie

De rol van mondverzorging bij de preventie van nosocomiale pneumonie Kimberly-Clark* Knowledge Network* Mondverzorging is kritieke zorg De rol van mondverzorging bij de preventie van nosocomiale pneumonie door Suzanne Pear, RN, PhD, CIC Kathleen Stoessel, RN, BSN, MS Susan

Nadere informatie

Patiëntfolder. Eenvoudige tips voor een gezonde lach

Patiëntfolder. Eenvoudige tips voor een gezonde lach Patiëntfolder Eenvoudige tips voor een gezonde lach 2 Gezonde tanden, een leven lang Door dagelijks een paar minuten aandacht aan uw tanden te besteden, kunt u veel winst behalen. Wist u dat een frisse,

Nadere informatie

Droge mond. Tijdelijke, langdurige of blijvende monddroogheid?

Droge mond. Tijdelijke, langdurige of blijvende monddroogheid? Droge mond Tijdelijke, langdurige of blijvende monddroogheid? Iedereen heeft tijdelijk wel eens last van een droge mond, bijvoorbeeld na langdurig spreken of bij stress. Maar je kunt er ook langdurig last

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Plaque, of orale biofilm, kan worden gedefinieerd als een complexe microbiële samenleving. In een gezonde mond draagt de zogenaamde residente orale microflora bij aan de algemene

Nadere informatie

DRBR0775. MKA ingreep. Algemene informatie

DRBR0775. MKA ingreep. Algemene informatie DRBR0775 MKA ingreep Algemene informatie 2 Welkom op de dienst mond-,kaak- en aangezichtsheelkunde (MKA). Op advies van uw tandarts of huisarts bent u naar onze dienst doorverwezen voor een operatie aan

Nadere informatie

Verschijnselen van droge mond

Verschijnselen van droge mond Een droge mond Inleiding Iedereen heeft wel eens tijdelijk last van een droge mond, bijvoorbeeld na langdurig spreken. Maar droge mond kan ook langdurig zijn of zelfs blijvend. Dat kan slecht zijn voor

Nadere informatie

Mondzorg bij beademingspatiënten op de intensive care als bijdrage aan preventie van Ventilator Associated Pneumonia

Mondzorg bij beademingspatiënten op de intensive care als bijdrage aan preventie van Ventilator Associated Pneumonia F.Simmes, A.Rensen, J.Mintjes-de Groot, A. Voss* Mondzorg bij beademingspatiënten op de intensive care als bijdrage aan preventie van Ventilator Associated Pneumonia Systematische literatuurstudie naar

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Mondzorg bij stamceltransplantatiepatiënten

Patiënteninformatie. Mondzorg bij stamceltransplantatiepatiënten Patiënteninformatie Mondzorg bij stamceltransplantatiepatiënten 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 5 Omschrijving en doel van de procedure / behandeling... 5 Definitie van stomatitis... 5 Verloop van de

Nadere informatie

Mondzorg bij chemotherapie, uw aandacht waard

Mondzorg bij chemotherapie, uw aandacht waard daghospitaal oncologie en algemeen inwendige ziekten informatiebrochure Mondzorg bij chemotherapie, uw aandacht waard Inhoudstafel 1. Het belang van een goede mondzorg! 4 2. Waarom extra aandacht besteden

Nadere informatie

MRSA in verpleeghuis en woonzorgcentrum

MRSA in verpleeghuis en woonzorgcentrum Verpleeghuis- woon- en thuiszorg MRSA in verpleeghuis en woonzorgcentrum Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld.

Nadere informatie

Lasertherapie (bij orale mucositis)

Lasertherapie (bij orale mucositis) HHZH/INF/090.03 h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Lasertherapie (bij orale mucositis) Voorwoord Orale mucositis is

Nadere informatie

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten met het syndroom van Sjögren. Specialist bij droge mond

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten met het syndroom van Sjögren. Specialist bij droge mond Droge mond Een gids voor patiënten met het syndroom van Sjögren Soms is water alleen niet genoeg Specialist bij droge mond Droge mond is één van de meest voorkomende symptomen bij syndroom van Sjögren

Nadere informatie

Handhygiëne medewerkers

Handhygiëne medewerkers Ziekenhuizen Handhygiëne medewerkers Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u er van dat u de meest

Nadere informatie

De patiënt als helpende hand in de strijd tegen infecties

De patiënt als helpende hand in de strijd tegen infecties De patiënt als helpende hand in de strijd tegen infecties Postoperatieve wondinfecties? Hoe groot is het gevaar? 1 op 20 operaties leidt tot een postoperatieve wondinfecties Staphylococus aureus is de

Nadere informatie

gezonde en frisse mond bij kwetsbare ouderen!

gezonde en frisse mond bij kwetsbare ouderen! Hier is ruimte voor een introtekst die zichtbaar is voordat de presentatie Samen werken aan een begint. gezonde en frisse mond bij kwetsbare ouderen! Najaar 2016, Landelijke uitrol project Scholing voor

Nadere informatie

Mondzorg goed georganiseerd!

Mondzorg goed georganiseerd! Mondzorg goed georganiseerd! Mondzorg goed organiseerd! Even schrikken Introductie Lies van Wegen sinds 2002 werkzaam in de tandheelkunde Sinds 2010 mondzorg voor ouderen Omnios is opgericht in 2013 Doel:

Nadere informatie

Workshop de oudere huid. Henri Post MA-ANP Wond Expertisecentrum Evean Willem Masker Sales/productspecialist BiologiQ

Workshop de oudere huid. Henri Post MA-ANP Wond Expertisecentrum Evean Willem Masker Sales/productspecialist BiologiQ Workshop de oudere huid Henri Post MA-ANP Wond Expertisecentrum Evean Willem Masker Sales/productspecialist BiologiQ Skin tears Skin tears is een scheurwond bij ouderen die ontstaat door frictie en/of

Nadere informatie

samenvatting Peri-implantaire infecties vormen een risico voor de overleving en het succes op lange termijn van tandheelkundige implantaten. Infectie beperkt tot de peri-implantaire mucosa wordt peri-implantaire

Nadere informatie

Verpleegkundige aspecten van tracheacanules. Broekaert Tom

Verpleegkundige aspecten van tracheacanules. Broekaert Tom Verpleegkundige aspecten van tracheacanules Broekaert Tom Tracheotomie Een tracheotomie is een opening in trachea. Dit is geen permanente opening! Bij verwijdering van de buitencanule, zal de opening dicht

Nadere informatie

Hematologie. Mondverzorging bij intensieve chemotherapie

Hematologie. Mondverzorging bij intensieve chemotherapie Hematologie Mondverzorging bij intensieve chemotherapie Hematologie Inleiding Op dit moment bent u opgenomen in het UMCG voor een behandeling met intensieve chemotherapie. De middelen die tijdens de chemotherapie

Nadere informatie

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Mondzorg

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Mondzorg Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Mondzorg Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Mondzorg 1 Inhoudsopgave Aanbevelingen mondzorg voor zorgafhankelijke

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Corsodyl 10mg/g, gel voor dentaal gebruik 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Bevat 1% w/w (= 10 mg/g) chloorhexidine digluconaat

Nadere informatie

Thuisaspiratie. Stef Bouduin Centrum voor Neurofysiologische Monitoring UZ Gent Thuisbeadmingsverpleegkundige. 6 december 2012

Thuisaspiratie. Stef Bouduin Centrum voor Neurofysiologische Monitoring UZ Gent Thuisbeadmingsverpleegkundige. 6 december 2012 Thuisaspiratie Stef Bouduin Centrum voor Neurofysiologische Monitoring UZ Gent Thuisbeadmingsverpleegkundige 6 december 2012 Thuisaspiratie via canule Inleiding Fysiologie van hoesten Wanneer aspireren?

Nadere informatie

APORIS IMPLANTAAT(verzorgings)KIT

APORIS IMPLANTAAT(verzorgings)KIT APORIS IMPLANTAAT(verzorgings)KIT APORIS IMPLANTAAT(verzorgings)KIT Implantaatverzorging en reiniging Implantaten kunnen een leven lang mee Nieuwe tanden. Ze kunnen een levensverbetering zijn wanneer u

Nadere informatie

Een frisse MOND: ZORG voor iedereen

Een frisse MOND: ZORG voor iedereen Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Een frisse MOND: ZORG voor iedereen Dienst kwaliteit E-mail: kwaliteit@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis

Nadere informatie

MKA ingreep. Algemene informatie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk

MKA ingreep. Algemene informatie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk MKA ingreep Algemene informatie T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 info@zol.be Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André

Nadere informatie

De historische ontwikkelingen in de mondverzorging worden in Hoofdstuk 1. beschreven. Ondanks dat tandenpoetsen en het gebruik van tandpasta en

De historische ontwikkelingen in de mondverzorging worden in Hoofdstuk 1. beschreven. Ondanks dat tandenpoetsen en het gebruik van tandpasta en SAMENVATTING 109 De historische ontwikkelingen in de mondverzorging worden in Hoofdstuk 1 beschreven. Ondanks dat tandenpoetsen en het gebruik van tandpasta en mondspoelmiddelen al eeuwen een bekend gebruik

Nadere informatie

Elektrisch poetsen. Tandenpoetsen is de basis voor een goede mondhygiëne

Elektrisch poetsen. Tandenpoetsen is de basis voor een goede mondhygiëne Elektrisch poetsen Tandenpoetsen is de basis voor een goede mondhygiëne Met een goede mondhygiëne houdt u tanden, kiezen en tandvlees gezond. Tandenpoetsen vormt hiervoor de basis. Maar goed tandenpoetsen

Nadere informatie

Mondverzorging in de palliatief terminale fase en bij chemo- of radiotherapie

Mondverzorging in de palliatief terminale fase en bij chemo- of radiotherapie Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Lichaamsverzorging en observatie 22 Mondverzorging in de palliatief terminale fase en bij chemo- of radiotherapie Mondverzorging in de palliatief

Nadere informatie

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN Ouderen in het ziekenhuis: wat weten we? Marieke J. Schuurmans Hoogleraar Verplegingswetenschap UMC Utrecht Lector Ouderenzorg Hogeschool Utrecht HOEVEEL MENSEN BREKEN ER PER

Nadere informatie

Tandheelkundige behandeling onder algehele anesthesie

Tandheelkundige behandeling onder algehele anesthesie Tandheelkundige behandeling onder algehele anesthesie In overleg met uw behandelend tandarts is besloten tot een tandheelkundige behandeling onder algehele anesthesie. Deze behandeling vindt plaats tijdens

Nadere informatie

Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999)

Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999) Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999) 314 patiënten / 27 % complicaties Meest voorkomende complicatie : infectie thv de insteekpunt van de pinnen

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Corsodyl mondspoeling, oplossing voor oromucosaal gebruik 2 mg/ml. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Bevat 0,2% m/v ( = 2

Nadere informatie

Toolkit Mondhygiëne Doelen Achtergrond

Toolkit Mondhygiëne Doelen Achtergrond Toolkit Mondhygiëne Doelen 1. Een goede mondhygiëne, waardoor de cliënt goed kan eten en slikken, zodat ondergewicht voorkomen wordt. 2. Voorkomen van infecties door slechte mondhygiëne (o.a. pneumonieën

Nadere informatie

Alles wat u moet weten over uw verblijf in beschermende isolatie (= omgekeerde isolatie)

Alles wat u moet weten over uw verblijf in beschermende isolatie (= omgekeerde isolatie) Patiënteninformatie algemeen inwendige ziekten Alles wat u moet weten over uw verblijf in beschermende isolatie (= omgekeerde isolatie) ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel.

Nadere informatie

Mondzorg bij de neurologische patiënt. Adviesnota vervolgopleiding tot gespecialiseerd neurologie verpleegkundige

Mondzorg bij de neurologische patiënt. Adviesnota vervolgopleiding tot gespecialiseerd neurologie verpleegkundige Mondzorg bij de neurologische patiënt Adviesnota vervolgopleiding tot gespecialiseerd neurologie verpleegkundige Amsterdam, oktober 2013 Ayla Verhoeven, 101970 Pagina 1 Mondzorg bij de neurologische patiënt

Nadere informatie

Deze folder geeft antwoord op enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. MRSA is een afkorting voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus.

Deze folder geeft antwoord op enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. MRSA is een afkorting voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus. MRSA Deze folder geeft antwoord op enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. MRSA is een afkorting voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus. 1. Wat is MRSA? Staphylococcus aureus, is een

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Mondverzorging bij chemotherapie

Patiënteninformatie. Mondverzorging bij chemotherapie Patiënteninformatie Mondverzorging bij chemotherapie Inhoud Inleiding... 3 Informatie over mondverzorging bij chemotherapie... 3 Tips en adviezen... 3 Wat kunt u zelf doen voor een goede mondverzorging

Nadere informatie

Leefregels na een mondkaakoperatie

Leefregels na een mondkaakoperatie Leefregels na een mondkaakoperatie In overleg met uw behandelend arts is er besloten tot een operatieve behandeling in de mond. Tijdens de opname heeft u van uw arts en de verpleegkundigen op de verpleegafdeling

Nadere informatie

Informatiefolder BRMO voor patiënt en familie

Informatiefolder BRMO voor patiënt en familie Informatiefolder BRMO voor patiënt en familie BIJZONDER RESISTENTE MICRO-ORGANISMEN, WAT ZIJN DIT? Bij u is aangetoond dat u een Bijzonder Resistent Micro-organisme heeft. In deze folder leest u algemene

Nadere informatie

De hematologie patiënt op de IC. Mirelle Koeman, internist-intensivist

De hematologie patiënt op de IC. Mirelle Koeman, internist-intensivist De hematologie patiënt op de IC. Mirelle Koeman, internist-intensivist 3 juli 2013 Inhoud. Hoe het was. En nu? Complicaties Klinisch vraagstuk Wat gebeurt er? Rol van vroege NIV Hoe doen wij het? Conclusie

Nadere informatie

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Handhygiëne

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Handhygiëne Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Handhygiëne Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u er van dat u

Nadere informatie

1-12-2015. Wondbeoordeling. De systematische aanpak van chronische wonden door het gebruik van ITEM

1-12-2015. Wondbeoordeling. De systematische aanpak van chronische wonden door het gebruik van ITEM Steven Smet De systematische aanpak van chronische wonden door het gebruik van ITEM Verpleegkundig-specialist wondzorg / voorzitter decubituscommissie Wondbeoordeling Wondbedpreparatie adhv. TIME In gebruik

Nadere informatie

Mondverzorgingsplannen

Mondverzorgingsplannen Mondverzorgingsplannen Pagina 1 Mondverzorgingsplannen Voor de samenstelling van een breed arsenaal aan mondverzorgingsplannen en adviezen is gebruik gemaakt van de opgedane ervaringen en de volgende literatuurbronnen:

Nadere informatie

STANDAARDVOORZORGSMAATREGELEN

STANDAARDVOORZORGSMAATREGELEN STANDAARDVOORZORGSMAATREGELEN PROCEDURE Contactpersoon Eva Rutten Geldig vanaf 2022016 Referentie AZSJ-0187 Versie 2.0 AZ Sint-Jozef Malle 1 Doel 2 Toepassingsgebied 3 Definities 4 Verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Waarom poetsen? Poetsen voor een mooi resultaat

Waarom poetsen? Poetsen voor een mooi resultaat Waarom poetsen? Als U eet, blijven er voedselresten hangen achter de verschillende onderdelen van uw beugel. Als deze voedselresten de ganse nacht op uw tanden blijven zitten, dan vormt er zich een dikke

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Lichaamsverzorging en observatie 19

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Lichaamsverzorging en observatie 19 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Lichaamsverzorging en observatie 9 Basis mondverzorging Mondverzorging bestaat uit het poetsen van het gebit en tandvlees met tandpasta, ook

Nadere informatie

Isolatiemaatregelen. Infectiepreventie

Isolatiemaatregelen. Infectiepreventie Isolatiemaatregelen Infectiepreventie Inleiding Ieder mens draagt miljarden bacteriën met zich mee. Bacteriën worden ook wel micro-organismen genoemd omdat zij niet met het blote oog te zien zijn maar

Nadere informatie

Intraveneuze toedieningen

Intraveneuze toedieningen Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Intraveneuze toedieningen Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u

Nadere informatie

Perifere Stamcel Reïnfusie

Perifere Stamcel Reïnfusie Perifere Stamcel Reïnfusie Inleiding Wij adviseren u deze brochure over perifere stamcel reïnfusie rustig door te lezen. Vragen of opmerkingen kunt u noteren op de laatste bladzijde zodat u bij een volgend

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE MRSA. Meticilline Resistente Staphylococcus aureus. Informatie voor dragers MRSA

PATIËNTEN INFORMATIE MRSA. Meticilline Resistente Staphylococcus aureus. Informatie voor dragers MRSA PATIËNTEN INFORMATIE MRSA Meticilline Resistente Staphylococcus aureus Informatie voor dragers MRSA 2 PATIËNTENINFORMATIE U bent, of uw naaste is, drager van een voor antibiotica ongevoelige bacterie,

Nadere informatie

Maatregelen thuis na chemotherapie

Maatregelen thuis na chemotherapie Maatregelen thuis na chemotherapie Deze folder is gemaakt op basis van het Arboconvenant Veilig werken met cytostatica en aangepast op basis van inventarisatie van informatiemateriaal bij leden van de

Nadere informatie

Informatie over trekken van tand/kies

Informatie over trekken van tand/kies Informatie over trekken van tand/kies Dagbehandeling / Kort verblijf Beter voor elkaar Inleiding Er zal binnenkort bij uw kind een tand/kies of meerdere tanden/ kiezen getrokken moeten worden. In deze

Nadere informatie

Hospithera. Your reference partner in medical supplies.

Hospithera. Your reference partner in medical supplies. Hospithera. Your reference partner in medical supplies. KCE Report Nosocomial (Hospital acquired) infections in Belgium KCE Report KCE Report: deel 1 Nationale prevalentiestudie rond nosocomiale infecties

Nadere informatie

MRSA en patiënt in het Maasziekenhuis

MRSA en patiënt in het Maasziekenhuis MRSA en patiënt in het Maasziekenhuis Tijdens uw opname of consult in Maasziekenhuis Pantein worden extra maatregelen getroffen, omdat u mogelijk de moeilijk te bestrijden bacterie MRSA bij u draagt. In

Nadere informatie

Mondverzorging bij radiotherapie

Mondverzorging bij radiotherapie Mondverzorging bij radiotherapie Inleiding U gaat beginnen of bent al bezig met radiotherapie. Als gevolg van deze therapie kunt u last krijgen van een droge mond of last van uw tandvlees, uw mondslijmvlies

Nadere informatie

Mondverzorging Verpleeghuisbewoners

Mondverzorging Verpleeghuisbewoners Mondverzorging Verpleeghuisbewoners De dag van de verzorging 2008 Annemarie Schuller Annemarie Schuller 1 Gezonde mond, van belang? Eten (kauwen / bijten) Spreken Esthetiek Sociaal functioneren Concluderend:

Nadere informatie

Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding

Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding OPDRACHTFORMULIER Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

SWISSDENT tandpasta s

SWISSDENT tandpasta s SWISSDENT tandpasta s SWISSDENT GENTLE SWISSDENT CRYSRAL Gebruikstoepassing Witmakende tandpasta om verkleuring veroorzaakt door tabak, thee, koffie en rode wijn tegen te gaan Gepatten-teerde SWISSDENT

Nadere informatie

Assortiment producten Individuele producten voor het stapsgewijs invoeren van protocollen

Assortiment producten Individuele producten voor het stapsgewijs invoeren van protocollen Assortiment producten Individuele producten voor het stapsgewijs invoeren van protocollen DENTIPS Onbehandelde mondstaafjes * Mondstaafjes worden gebruikt om slijm uit de mond van de patiënt te verwijderen.

Nadere informatie

Diabetes en mondhygiëne

Diabetes en mondhygiëne Diabetes en mondhygiëne Goede mondverzorging VOOR MENSEN MET DIABETES EXTRA BELANGRIJK Mondhygiëne is belangrijk voor iedereen, maar voor mensen met diabetes net iets meer. Met diabetes loopt u namelijk

Nadere informatie

Mondverzorging. Bij chemo- en/of doelgerichte therapie. Oncologie

Mondverzorging. Bij chemo- en/of doelgerichte therapie. Oncologie 00 Mondverzorging Bij chemo- en/of doelgerichte therapie Oncologie 1 Binnenkort gaat u beginnen met chemo- en/of doelgerichte therapie. Bij chemotherapie en doelgerichte therapie worden medicijnen gegeven

Nadere informatie

De verzorging van uw gebit

De verzorging van uw gebit De verzorging van uw gebit Inhoud Tanden poetsen De electrische tandenborstel Flossen Tandenstokers Ragers De verzorging van uw gebit Samen werken aan gezonde tanden is al vanaf de start van onze praktijk

Nadere informatie

Tot categorie 1 behoren - patiënten bij wie het MRSA dragerschap is aangetoond A

Tot categorie 1 behoren - patiënten bij wie het MRSA dragerschap is aangetoond A MRSA In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over de MRSA bacterie en de maatregelen die het ziekenhuis treft bij patiënten met een mogelijke of aangetoonde MRSA besmetting.

Nadere informatie

Duraphat 50 mg/ml, suspensie voor dentaal gebruik RVG 10942 BIJSLUITER

Duraphat 50 mg/ml, suspensie voor dentaal gebruik RVG 10942 BIJSLUITER Version 3.0, 04/2013 Duraphat 50 mg/ml, suspensie voor dentaal gebruik RVG 10942 BIJSLUITER 1 BIJSLUITER 2 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Duraphat 50 mg/ml, suspensie voor dentaal gebruik

Nadere informatie

Elektrisch poetsen. Elektrisch poetsen

Elektrisch poetsen. Elektrisch poetsen Elektrisch poetsen Elektrisch poetsen Met een goede mondhygiëne houdt u tanden, kiezen en tandvlees gezond. Tandenpoetsen vormt hiervoor de basis. Maar goed tandenpoetsen is een secuur werkje en zeker

Nadere informatie

Gingivitis en parodontitis

Gingivitis en parodontitis Made in Sweden, used worldwide. Patiëntenfolder Bestel de producten van TePe bij de dichtstbijzijnde apotheek: TePe Interdentale ragers Origineel 0,4 mm 1574 2970 Angle 0,4 mm 1565 4427 0,45 mm 1574 2946

Nadere informatie

Kunstmatige beademing via een tracheostoma: informatie voor naasten

Kunstmatige beademing via een tracheostoma: informatie voor naasten Intensive Care Unit (ICU) Kunstmatige beademing via een tracheostoma: informatie voor naasten i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw naaste is opgenomen op de afdeling Intensive Care.

Nadere informatie

Dagcentrum, expertisecentrum voor infuustherapie en medische interventies. Mondhygiëne bij chemotherapie

Dagcentrum, expertisecentrum voor infuustherapie en medische interventies. Mondhygiëne bij chemotherapie Dagcentrum, expertisecentrum voor infuustherapie en medische interventies Mondhygiëne bij chemotherapie Dagcentrum, expertisecentrum voor infuustherapie en medische interventies U wordt behandeld met

Nadere informatie

Ambulante intraveneuze antimicrobiële therapie OPAT (Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy)

Ambulante intraveneuze antimicrobiële therapie OPAT (Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy) Ambulante intraveneuze antimicrobiële therapie OPAT (Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy) Praktische toepassing Apr. Tine Ravelingien Ziekenhuisapotheker UZ Gent In samenwerking met prof. dr. Dirk

Nadere informatie

Formulieren. mondverzorging en mondzorg

Formulieren. mondverzorging en mondzorg Formulieren mondverzorging en mondzorg 1 Formulier 1: Globale mondgezondheid en mondverzorgingsgewoonten Naam dhr/mevr. Geboortedatum Datum In te vullen door verzorgende binnen 24 uur na opname/binnenkomst

Nadere informatie

Patiënteninformatie. MRSA bacterie

Patiënteninformatie. MRSA bacterie Patiënteninformatie MRSA bacterie 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 4 Informatie over MRSA... 4 Wat is MRSA?... 4 Hoe wordt MRSA overgedragen?... 4 Word je ziek van de MRSA bacterie?... 4 Hoe word je opgevolgd?...

Nadere informatie

Plaatsen en verwijderen van botankers

Plaatsen en verwijderen van botankers Mondheelkunde, Kaak- en Aangezichtschirurgie Behandeling Plaatsen en verwijderen van botankers 2 Patiëntenvoorlichting patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MKA/ Plaatsen en verwijderen van botankers/13

Nadere informatie

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES Gebracht door Nadieh Verhoest Programma Nationaal kankerplan Kankercachexie Voedingsplan bij cachexie Andere voedingsrichtlijnen Nationaal kankerplan L. Onkelinx

Nadere informatie

De MRSA bacterie. Informatiebrochure patiënten

De MRSA bacterie. Informatiebrochure patiënten De MRSA bacterie Informatiebrochure patiënten 1. Wat is MRSA?...4 2. Wat zijn de verschijnselen?...4 3. Hoe gaan we de bacterie tegen?...4 4. Waaruit bestaat de behandeling?...4 4.1 In isolatie...5 4.2

Nadere informatie

Oefeningen behorende bij de klinische les

Oefeningen behorende bij de klinische les Oefeningen behorende bij de klinische les 1. Oefening mondverzorging pagina 2 2. Oefening mondonderzoek pagina 4 1 Oefening mondverzorging, onderdeel klinische les Voorafgaand aan deze oefening de DVD

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. Uw kind is drager van de MRSA-bacterie Hoe pakken we dit samen aan? Intensieve neonatale zorg / Ziekenhuishygiëne

PATIËNTENINFO. Uw kind is drager van de MRSA-bacterie Hoe pakken we dit samen aan? Intensieve neonatale zorg / Ziekenhuishygiëne PATIËNTENINFO Uw kind is drager van de MRSA-bacterie Hoe pakken we dit samen aan? Intensieve neonatale zorg / Ziekenhuishygiëne Beste ouders, U hebt net vernomen dat bij uw kind de bacterie met de naam

Nadere informatie

Mondverzorging in de palliatieve fase en bij chemo-/radiotherapie

Mondverzorging in de palliatieve fase en bij chemo-/radiotherapie Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Lichaamsverzorging en observatie 26 Mondverzorging in de palliatieve fase en bij chemo-/radiotherapie Mondverzorging in de palliatieve fase

Nadere informatie

Uw tandvlees krijgt een cijfer

Uw tandvlees krijgt een cijfer Uw tandvlees krijgt een cijfer Uw tandvlees heeft een cijfer gekregen Uw tandvlees is gecontroleerd. Er is globaal onderzocht of uw tandvlees ontstoken is. De metingen zijn vastgelegd in cijfers voor zes

Nadere informatie

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Handhygiëne

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Handhygiëne Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Handhygiëne Werkgroep Infectie Preventie Vastgesteld: maart 2004 Revisie: maart 2009 Aan de samenstelling van deze richtlijn werd, behalve door leden en medewerkers van

Nadere informatie

Het gebit van de hond.

Het gebit van de hond. Het gebit van de hond. Controle van het gebit. Tijdens de puppyvaccinaties van uw hond controleren we of het gebit goed aangelegd is en of er geen problemen zijn. We laten u zien waarop u de komende maanden

Nadere informatie