Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC"

Transcriptie

1 Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

2 De handen: bron en verspreider van microorganismen Met indicatie voor isolatie (meestal na identificatie): SARS (para)influenza RSV Clostridium VRE MRSA Acinetobacter ESBL/BRMO Streptococci Noro Overdraagbaar door handen; te voorkomen door handhygiene Zonder indicatie voor isolatie: MSSA Enterococci Andere Gram negatieven dan ESBL of acinetobacter

3

4

5 Maar hoe staat het met de handhygiene van zorgverleners in Nederland?

6

7

8 Onderzoek Vicki Erasmus, 2007/2008 Compliance rates 4676 observatiemetingen; 402 artsen en verpleegkundigen in 24 ziekenhuizen Handhygiëne in 910/4676 momenten; overall compliance rate 19.5% (19-21%) Artsen : 86/405= 21% (17-25%) Verpleegkundigen: 824/4271= 19% (18-20%) Voor contact met patiënt: 37/1659 = 2% (2-3%) Na contact met patiënt: 740/2407= 31% (29-33%)

9 Onderzoek Tizza Zomer 2010 Compliance rates 2003 observatiemetingen; 350 pedagogisch medewerkers in 122 kinderdagverblijven Handhygiëne in 841/2003 momenten; overall compliance rate 42% (40-44%) Voor voedselbereiding/eten 29% (25-33%) Na toilethulp/luier verschonen 50% (47-53%) Na contact lichaamsvloeistoffen 25% (18-32%)

10 Waaarom is adequate handhygiene toch zo moeilijk? Handhygiëne is een vorm van gedrag Diverse determinanten: Welke zijn er? In welke mate beïnvloeden zij het gedrag? Je moet eerst weten wat erachter zit om het gedrag te kunnen veranderen.

11 Theory of Planned Behaviour (TPB) Ajzen 1991 Attitude Sociale norm Intentie Gedrag (uitkomstmaat) Ervaren gedragscontrole

12 TPB+ model voor handhygiene gedrag (Erasmus 2012) Attitude (+ kennis, risicoperceptie) Gewoonte Sociale norm Intentie Gedrag (uitkomstmaat) Ervaren gedragscontrole Omgeving

13 Invloed omgeving op gedrag (1) (Keizer, Lindenberg, Steg, 2008) Vraag: hoeveel procent gooit flyer op de grond? Geen graffiti (N= 77) : 33% Graffiti (N=77): 69%

14 Invloed omgeving op gedrag (2) (Lindenberg, 2011) Crossnormeffect : een normovertreding van de een, veroorzaakt ook overtreding van een andere norm door een ander. Belangrijk: er is een top-down effect. Mensen met hogere status die zich niet aan normen houden, hebben een grotere invloed op spreiding van de normovertreding. Er is ook een bottom-up effect. Voorbeeld: schoonmaken (vooral zichtbaar schoonmaken), verhoogt de kans dat andere mensen zich aan andere normen houden.

15 Als je ergens voor het eerst komt en niemand desinfecteert zijn handen, ja dan kopieer je dat gewoon. Je denkt dat is wat zij doen dus het zal wel goed zijn zo

16 Factoren met mogelijke invloed op handhgiene-1 Attitude Attitude: ik vind handhygiëne prettig, belangrijk Outcome beliefs: doordat ik de handhygiëne richtlijnen opvolg zullen mijn patiënten minder infecties oplopen Sociale norm Referent beliefs: mijn leidinggevende vindt dat ik altijd de handhygiëne richtlijnen op zou moeten volgen Descriptieve norm: mijn collega s volgen altijd de handhygiëne richtlijnen op Ervaren gedragscontrole Ervaren gedragscontrole: ik ben er zeker van dat het mij lukt om de handhygiëne richtlijnen op te volgen Intentie: Intentie: ik ben van plan de handhygiëne richtlijnen op te volgen

17 Factoren met mogelijke invloed op handhygiene-2 Kennis Kennis: meetbaar aan de hand van kennisvragen over handhygiëne richtlijnen Risicoperceptie Kans: hoe groot is de kans dat mijn patiënt een infectie oploopt Ernst patiënt: hoe ernstig zijn de gevolgen van een infectie voor de patiënt Ernst jezelf: hoe ernstig zijn de gevolgen van een infectie voor jezelf

18 Factoren met mogelijke invloed op handhygiene-3 Cultuur op mijn afdeling is handhygiëne een prioriteit, op mijn afdeling wordt regelmatig aandacht besteed aan de handhygiëne richtlijnen Gewoonte 12 vragen die meten in hoeverre handhygiëne een gewoonte is, bijvoorbeeld: het opvolgen van de handhygiëne richtlijnen is iets wat ik vaak doe

19 Determinanten van non-compliance naar beroepsgroep-1 Artsen Verpleeg Medisch Pedagogisch kundigen studenten medwerkers Attitude Sociale Norm Ervaren gedrags controle

20 Determinanten van non-compliance naar beroepsgroep-1 Artsen Verpleeg Medisch Pedagogisch kundigen studenten medwerkers Attitude + ( outcome beliefs) + (ervaren belang) Sociale Norm + (descriptieve norm) Ervaren gedrags controle

21 Determinanten van non-compliance naar beroepsgroep-2 Artsen Verpleeg Medisch Pedagogisch kundigen studenten medwerkers Kennis Risico perceptie Gewoonte

22 Determinanten van non-compliance naar beroepsgroep-2 Artsen Verpleeg Medisch Pedagogisch kundigen studenten medwerkers Kennis + + Risico perceptie + ( ernst infectie voor zorgverlener) + (ernst infectie voor patient) Gewoonte

23 Hoe kun je het gedrag dan verbeteren? Kennis: Zorg voor input op juiste niveau ( van hoog naar laag ). Faciliteren: maak het zo makkelijk mogelijk. Voorzieningen functioneel én aantrekkelijk voor gebruik (stimuleer de goede gewoonten en verhoog ervaren gedragscontrole) Feedback: terugkoppeling van gedrag. Beloning van goed gedrag. (attitude, sociale norm, risicoperceptie) Team training: hoe gaan we met elkaar om? Hoe gaan we samen het doel behalen? (sociale norm) Rolmodellen en steun uit alle lagen. (Sociale norm)

24 Kennis training

25 Monitoring, feedback en beloning

26 Teamtraining

27 Teamtraining

28 Effectiviteit teamtraining bij verpleegkundigen Helping Hands Study (IQ Health Care, Huis et al Int J Nurs 2013 During the study, we observed 10,785 opportunities for appropriate hand hygiene in 2733 nurses. The compliance in the state-of-the-art group increased from 23% to 42% in the short term and to 46% in the long run. The hand hygiene compliance in the team and leaders-directed group improved from 20% to 53% in the short term and remained 53% in the long run. The difference between both strategies showed an Odds Ratio of 1.64 (95% CI ) in favour of the team and leaders-directed strategy

29

30 Gemiddelde compliance score IC s + verpl. afd. (experimentele zkh)

31 Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat niet? Interventies moeten worden afgestemd op specifieke determinanten per beroepsgroep Sociale normen/leiderschap/teamtrainingen bij verpleegkundigen effectief Multicomponent interventies met groepsspecifieke onderdelen potentieel effectief bij meerdere groepen Continu hard blijven werken voor blijvend effect

32 Referenties Erasmus, V., W. Brouwer, et al. (2009). "A qualitative exploration of reasons for poor hand hygiene among hospital workers: lack of positive role models and of convincing evidence that hand hygiene prevents cross-infection." Infect Control Hosp Epidemiol 30(5): Erasmus et al. Improving hand hygiene behavior of nurses using action planning: a pilot study in the ICU and surgical ward. J Hosp Infect 2010;Oct;76(2): Huis A et al. Impact of a team and leaders-directed strategy to improve nurses' adherence to hand hygiene guidelines: a cluster randomised trial. Int J Nurs Stud Apr;50(4): Keizer, K., Lindenberg, S., Steg, L. (2008). The spreading of disorder. Science 322:

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie Actively Creating COMPLIance Saving Health ZonMw

Nadere informatie

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Elise van Beeck Maatschappelijke Gezondheidszorg & Medische Microbiologie en Infectieziekten Erasmus MC Rotterdam Overzicht presentatie Introductie: waar is het

Nadere informatie

Handen uit de mouwen: 11+1 x sterk. 11+1 x veilig

Handen uit de mouwen: 11+1 x sterk. 11+1 x veilig Handen uit de mouwen: 11+1 x sterk 11+1 x veilig Greet Vos, Erasmus MC Namens de stuurgroep en werkgroep Handen uit de Mouwen HANDEN UIT DE MOUWEN Historie/aanleiding SRZ convenant 12/2/09 Netwerk Veiligheids

Nadere informatie

Resultaten campagnes handhygiëne

Resultaten campagnes handhygiëne Resultaten campagnes handhygiëne Nut van campagnes Universitair ziekenhuis Geneve ziekenhuisbrede campagne met posters, feedback, promotie handalcohol - compliance van 48 naar 66% - nosocomiale infecties

Nadere informatie

HANDHYGIENE? HANDHYGIENE! Paul J Caesar Afd. Hygiëne en Infectiepreventie MCL

HANDHYGIENE? HANDHYGIENE! Paul J Caesar Afd. Hygiëne en Infectiepreventie MCL HANDHYGIENE? HANDHYGIENE! Paul J Caesar Afd. Hygiëne en Infectiepreventie MCL Workshops FRIESLAND COLLEGE, april 2006 ZHI NEDERLAND 5-10% OPGENOMEN PATIENTEN / JAAR (CA. 80.000 PAT.) MCL ca 27000 opn/jaar

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten?

De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten? 24 e dag van de ziekenhuishygiene, 15 december Gent De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten? dr. Ina (L.E.) Willemsen Consultant Infectiepreventie Amphia

Nadere informatie

Kennis en attitude van verpleegkundigen ten aanzien van decubitus

Kennis en attitude van verpleegkundigen ten aanzien van decubitus Kennis en attitude van verpleegkundigen ten aanzien van decubitus Dr. Dimitri Beeckman Florence Nightingale School of Nursing & Midwifery, King s College London Arteveldehogeschool Gent Plaats hierover

Nadere informatie

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Achtergrond Het RIVM en Vernet Verzuimnetwerk B.V. hebben een onderzoek uitgevoerd onder ziekenhuismedewerkers naar de relatie tussen de influenza vaccinatiegraad

Nadere informatie

VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society)

VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society) VAP Prevention Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society) Alfabet van de pneumonie CAP community HAP hospital HCAP health-care NHAP nursing

Nadere informatie

KWALITEIT VAN ZORG VERBETEREN EEN KWESTIE VAN CULTUUR? Hub Wollersheim, Marlies Hulscher, Theo van Achterberg

KWALITEIT VAN ZORG VERBETEREN EEN KWESTIE VAN CULTUUR? Hub Wollersheim, Marlies Hulscher, Theo van Achterberg KWALITEIT VAN ZORG VERBETEREN EEN KWESTIE VAN CULTUUR? Hub Wollersheim, Marlies Hulscher, Theo van Achterberg Vertrekpunt Er is veel praktijkvariatie De praktijk van de zorg kan heel vaak nog beter Er

Nadere informatie

ACCOMPLISH symposium

ACCOMPLISH symposium ACCOMPLISH symposium 1 april 2014 Onderzoek mogelijk gemaakt door: Symposium gefinancierd door: Stapsgewijze aanpak van gedragsverandering Stap 1: Probleem analyse E V A L U A T I E Stap 2: Analyse risico

Nadere informatie

SLIM implementeren van onderzoek naar praktijk. Persoonlijke en omgevingsfactoren geassocieerd met het opvolgen van leefstijladviezen: De SLIM study

SLIM implementeren van onderzoek naar praktijk. Persoonlijke en omgevingsfactoren geassocieerd met het opvolgen van leefstijladviezen: De SLIM study SLIM implementeren van onderzoek naar praktijk Persoonlijke en omgevingsfactoren geassocieerd met het opvolgen van leefstijladviezen: De SLIM study Cheryl Roumen, PhD- student Vraagstelling Houden de deelnemers

Nadere informatie

Informatiesessie voor docenten ziekenhuishygiëne en verpleegkundige praktijken

Informatiesessie voor docenten ziekenhuishygiëne en verpleegkundige praktijken Informatiesessie voor docenten ziekenhuishygiëne en verpleegkundige praktijken Handhygiëne in de opleiding verpleegkunde door David De Wandel NATIONALE CAMPAGNE 2010-2011 Inhoud Inleiding: waar staan

Nadere informatie

Een nationale campagne voor handhygiëne: een project van het federaal platform voor ziekenhuishygiëne

Een nationale campagne voor handhygiëne: een project van het federaal platform voor ziekenhuishygiëne Een nationale campagne voor handhygiëne: een project van het federaal platform voor ziekenhuishygiëne Dr. Bart Gordts NSIH symposium Brussel, 20 feb 04 Verspreiding van resistentie tov antibiotica Selectieve

Nadere informatie

1 07 oktober 2011. Handhygiëne Toolkit

1 07 oktober 2011. Handhygiëne Toolkit 1 07 oktober 2011 Handhygiëne Toolkit Aanleiding 2 Handvaten Handhygiëne is de meest effectieve maatregel om (zorggerelateerde) infecties te voorkómen. Invloed op mortaliteit, morbiditeit en welzijn Moeilijk

Nadere informatie

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering Lex Burdorf Hoogleraar Determinanten van Volksgezondheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg

Nadere informatie

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Relatie tussen Attitude, Sociale Invloed en Self-efficacy en Intentie tot Contact tussen Ouders en Leerkrachten bij Signalen van Pesten

Nadere informatie

Onderzoek naar voorschrijven door Verpleegkundig Specialisten. Anneke Francke, mede namens Marieke Kroezen (NIVEL) 19 juni 2014

Onderzoek naar voorschrijven door Verpleegkundig Specialisten. Anneke Francke, mede namens Marieke Kroezen (NIVEL) 19 juni 2014 Onderzoek naar voorschrijven door Verpleegkundig Specialisten Anneke Francke, mede namens Marieke Kroezen (NIVEL) 19 juni 2014 In de praktijk horen we niet alleen dat de kwaliteit van het voorschrijven

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

Begeleiding van HIV-patiënten

Begeleiding van HIV-patiënten Symposium Up-to-Date in Infectieziekten Zaterdag 11 februari 2012 Begeleiding van HIV-patiënten Anneleen Lijnen Nurse physician assistant Dienst Infectieziekten 1) Voorstelling Verpleegkundige Ondersteuning

Nadere informatie

Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen

Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen Preventie van zorginfecties en bestrijding van microbiële resistentie via promotie van de handhygiëne Nationale campagne 2010-2011 Conform

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Hoe was je je handen goed? J.G. van der Hoeven

Hoe was je je handen goed? J.G. van der Hoeven Hoe was je je handen goed? J.G. van der Hoeven Wat is het probleem? Cooper MA. Nature 2011;472:april 7:32 Antibiotica resistentie Leidt tot hogere sterfte Verhoogt het risico van verspreiding Verlaagt

Nadere informatie

TeamSTEPPS. Het creëren van een cultuur van continu verbeteren

TeamSTEPPS. Het creëren van een cultuur van continu verbeteren TeamSTEPPS Het creëren van een cultuur van continu verbeteren Blijvend resultaat TeamSTEPPS Oorsprong: initiatief gebaseerd > 20 jaar onderzoek naar teamwork en teamcompetenties binnen oa. luchtvaart,

Nadere informatie

Wat werkt voor de oudere werknemers?

Wat werkt voor de oudere werknemers? Wat werkt voor de oudere werknemers? Hoe houdenwe mensenlangergezondaanhet werk Drs Wendy Koolhaas Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Disciplinegroep Gezondheidswetenschappen, Sociale Geneeskunde

Nadere informatie

Good practice: samenwerken en verbinden

Good practice: samenwerken en verbinden Good practice: samenwerken en verbinden Ontschotting binnen de GGD Project handhygiëne De Aanleiding Zorginstelling vraagt om scholing handhygiëne Hoe is het eigenlijk gesteld met de hygiëne op onze GGD!?

Nadere informatie

SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen?

SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen? SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen? Heleen van der Stege, Sander Hilberink, Adriaan Visser & AnneLoes van Staa Hogeschool Rotterdam, Kenniscentrum Zorginnovatie Bespreekbaar maken van seksualiteit

Nadere informatie

Theorie. Theorie. Experimenten. Experimenten. Interventies. Interventies. Opdracht. Opdracht

Theorie. Theorie. Experimenten. Experimenten. Interventies. Interventies. Opdracht. Opdracht mm-dd-yy 1 mm-dd-yy 2 Presentatie: Presentatie: Theorie Theorie Experimenten Experimenten Interventies Interventies Opdracht Opdracht mm-dd-yy 3 Broken Windows theory (Kelling & Wilson, 1982) New York,

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

List of publications. List of publications 213

List of publications. List of publications 213 List of publications List of publications 213 Publications in English Bekkema N., Veer A. de, Hertogh C. & Francke A. Perspectives of people with mild intellectual disabilities on care-relationships at

Nadere informatie

Na de uitzending De geleerde lessen van het St. Antonius ziekenhuis

Na de uitzending De geleerde lessen van het St. Antonius ziekenhuis Na de uitzending De geleerde lessen van het St. Antonius ziekenhuis Loes Pijnenborg, manager afdeling Kwaliteit, Veiligheid en Verantwoording (KVV) Richelle Griffioen, medewerker afdeling KVV 23 september

Nadere informatie

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten?

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Literatuuronderzoek Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? Michelle Entius 500635128 LV13-3IKZ1 Stagebegeleiders: Anetha van Waveren Samantha Carrot Literatuuronderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

BRMO-positief, en dan?

BRMO-positief, en dan? Infectiepreventie BRMO-positief, en dan? www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INF005 / BRMO-positief, en dan? / 10-04-2015 2 BRMO-positief, en

Nadere informatie

Cover Page. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive care units Issue Date:

Cover Page. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive care units Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19916 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive

Nadere informatie

Patiënt als bondgenoot! Handhygiëne vanuit het perspectief van de patiënt

Patiënt als bondgenoot! Handhygiëne vanuit het perspectief van de patiënt Patiënt als bondgenoot! Handhygiëne vanuit het perspectief van de patiënt 17 mei 2013 Mw drs A.M. (Alice) Hamersma senior beleidsmedewerker NPCF Patiëntenfederatie NPCF 21 lidorganisaties, 450 patiëntenorganisaties,

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Zichtbaar reinigen en beleving

Zichtbaar reinigen en beleving Zichtbaar reinigen en beleving Het verwijderen van zwerfaval door straatreinigers vindt op dit moment vaak plaats op momenten dat er weinig burgers op straat zijn (bijvoorbeeld in de vroege ochtend). Onderzoek

Nadere informatie

Handhygiëne ook in de Psychiatrie

Handhygiëne ook in de Psychiatrie Handhygiëne ook in de Psychiatrie Student: Mieke Waltmans-den Breejen Delta Psychiatrisch Centrum Praktijkbegeleider: Kerndocent: Dr. E.J. Mookhoek, hoofd Medisch Centrum, specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Debby Gerritsen. Kaf van Koren weten wat werkt

Debby Gerritsen. Kaf van Koren weten wat werkt Debby Gerritsen Kaf van Koren weten wat werkt Doelen UKON 1) Kennis ontwikkelen (=onderzoek) 2) Deze kennis delen en vertalen in praktische producten voor deskundigheidsbevordering (=onderwijs en opleiding)

Nadere informatie

Maatschappelijke meerwaarde creëren

Maatschappelijke meerwaarde creëren Maatschappelijke meerwaarde creëren Impactvol aan de slag met je vereniging 24 september 2015 Je hebt beslist om je meest waardevolle bezittingen - je tijd, je geld, je kennis in te zetten om anderen te

Nadere informatie

Handen wassen; de puntjes op de i!

Handen wassen; de puntjes op de i! Handen wassen; de puntjes op de i! Observatie door de Undercover Nurse Hygiëne is sinds Florence Nightingale (1820-1910) een basisvaardigheid voor iedere verpleegkundige. Nightingale ontwikkelde een sterk

Nadere informatie

Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Linda Zijlmans Jill van den Akker

Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Linda Zijlmans Jill van den Akker Kennismarkt 26-5-2011 2011 Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen Linda Zijlmans Jill van den Akker Projectgroep Onderzoek Linda

Nadere informatie

Expertise en ondersteuning infectiepreventie

Expertise en ondersteuning infectiepreventie Expertise en ondersteuning infectiepreventie Ziekenhuizen Privéklinieken/ ZBC s Tandheelkundige klinieken Verpleeg- en verzorghuizen Sinds 2006 Gezelschapsdierenkliniek KNMvD Sinds 2013 app: InfectionGuide

Nadere informatie

TDM van betalactam antibiotica op de IC: toekomstmuziek

TDM van betalactam antibiotica op de IC: toekomstmuziek TDM van betalactam antibiotica op de IC: toekomstmuziek Jan J. De Waele MD PhD Surgical ICU Ghent University Hospital Ghent, Belgium. Jan.DeWaele@UGent.be @CriticCareDoc TDM OUTCOME Agenda Het concept

Nadere informatie

Landelijk Diabetes Congres 2016

Landelijk Diabetes Congres 2016 Landelijk Diabetes Congres 2016 Insuline Pompen, zelfcontrole en sensoren, need to know Thomas van Bemmel, Internist Gelre Ziekenhuis Apeldoorn Disclosures (potentiële) belangenverstrengeling zie hieronder

Nadere informatie

IC door de ogen van een ander

IC door de ogen van een ander IC door de ogen van een ander Cathelijne Ziedses des Plantes 1-2-2016 Inhoud Praktische zaken afgewisseld met ervaringen Voorstellen Onderzoek op de IC Post- Intensive Care Syndroom (PICS) PICS- f Wat

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

AFKORTINGEN IN TABELLEN

AFKORTINGEN IN TABELLEN VERANTWOORDING Dit document bevat de tabellen waarop het volgende artikel gebaseerd is: Veer, A.J.E. de, Francke, A.L. Verpleegkundigen positief over bevorderen van zelfmanagement. TVZ: Tijdschrift voor

Nadere informatie

Comorbiditeit & richtlijnen: gaat dat samen?

Comorbiditeit & richtlijnen: gaat dat samen? Comorbiditeit & richtlijnen: gaat dat samen? TRANZO ZORGSALON 14 oktober 2010 Marjolein Lugtenberg TRANZO, UvT/ PZO, RIVM Richtlijnen o Ter verbetering van kwaliteit van zorg o Bron van evidence-based

Nadere informatie

E-health4Uth: extra contactmoment vanuit de Jeugdgezondheidszorg voor 15/16 jarigen

E-health4Uth: extra contactmoment vanuit de Jeugdgezondheidszorg voor 15/16 jarigen E-health4Uth: extra contactmoment vanuit de Jeugdgezondheidszorg voor 15/16 jarigen Effectevaluatie Door: Rienke Bannink (Erasmus MC) E-mail r.bannink@erasmusmc.nl i.s.m. Els van As (consortium Rivas-Careyn),

Nadere informatie

Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Inleiding Richtlijn voor medewerkers

Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Inleiding Richtlijn voor medewerkers Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Mw H. Schijf, werkzaam als Deskundige Infectiepreventie in het Spaarne Ziekenhuis, hschijf@spaarneziekenhuis.nl Inleiding Ignaz Semmelweis, redder

Nadere informatie

VERBETERING SCHOONMAAK DOOR INTERVIEWS. Een dalende trend verklaard

VERBETERING SCHOONMAAK DOOR INTERVIEWS. Een dalende trend verklaard VERBETERING SCHOONMAAK DOOR INTERVIEWS Een dalende trend verklaard 0 AANLEIDING Lage score schoonmaak in patiënttevredenheidsonderzoek 2010 Opdracht: verbetering schoonmaak met 20% 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2

Nadere informatie

Implementatie van de richtlijn angststoornissen

Implementatie van de richtlijn angststoornissen Implementatie van de richtlijn angststoornissen De lange termijn behandeleffecten Door: Maarten van Dijk (Hoofdwetenschappelijk bureau HSK/GZ-psycholoog) Achtergrond Studie binnen team angststoornissen

Nadere informatie

Nurse Specialist in Hartfalen: What s in a name

Nurse Specialist in Hartfalen: What s in a name BWGCVN Nurse Specialist in Hartfalen: What s in a name Jan Vercammen Hartfalenverpleegkundige ZOL Genk Voorzitter Belgian Heart Failure Nurses Wat is hartfalen Definitie: The inability of the heart to

Nadere informatie

Resultaten van de 5 de Nationale campagne ter bevordering van de Handhygiëne (HH) in Ziekenhuizen

Resultaten van de 5 de Nationale campagne ter bevordering van de Handhygiëne (HH) in Ziekenhuizen Resultaten van de 5 de Nationale campagne ter bevordering van de Handhygiëne (HH) in Ziekenhuizen 2013 OD Volksgezondheid en Surveillance J Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.wiv-isp.be/nsih www.nsih.be

Nadere informatie

Intelligente coaching van mensen via smartphones

Intelligente coaching van mensen via smartphones Intelligente coaching van mensen via smartphones Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Informatica / Kunstmatige Intelligentie Michel Klein Body@Work symposium 23 mei 2012 Overzicht Wie zijn wij? Voorbeeld

Nadere informatie

Collaborative learning on handhygiene Op naar een duurzame implementatie. Miriam Kroeze senior preven/eadviseur MediRisk NVZ/NFU 23 september 2013

Collaborative learning on handhygiene Op naar een duurzame implementatie. Miriam Kroeze senior preven/eadviseur MediRisk NVZ/NFU 23 september 2013 Collaborative learning on handhygiene Op naar een duurzame implementatie Miriam Kroeze senior preven/eadviseur MediRisk NVZ/NFU 23 september 2013 Samen Alert op veiligheid Missie Voor patiënt en professional

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Persoonlijke hygiëne medewerkers

Persoonlijke hygiëne medewerkers Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Persoonlijke hygiëne medewerkers Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis

Nadere informatie

Van compliance naar participatie. Dr. Joyce Rupert In samenwerking met: HRM Expertise Centrum Rijksuniversiteit Groningen

Van compliance naar participatie. Dr. Joyce Rupert In samenwerking met: HRM Expertise Centrum Rijksuniversiteit Groningen Van compliance naar participatie Dr. Joyce Rupert In samenwerking met: HRM Expertise Centrum Rijksuniversiteit Groningen Aanleiding Stagnatie in dalende trend aantal arbeidsongevallen 20 % daarvan technische

Nadere informatie

IPM. Infectiepreventiemonitor

IPM. Infectiepreventiemonitor IPM Infectiepreventiemonitor Verantwoording afleggen over hygiëne en patiëntveiligheid In toenemende mate wordt van instellingen verwacht dat ze zich verantwoorden. Over financiën, over goed bestuur, over

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Implementatie Gezonde Leefstijl bij mensen met een verstandelijke beperking

Implementatie Gezonde Leefstijl bij mensen met een verstandelijke beperking Implementatie Gezonde Leefstijl bij mensen met een verstandelijke beperking Aly Waninge Fysiotherapeute Koninklijke Visio De Brink Lector Participatie en gezondheid van mensen met een visuele en verstandelijke

Nadere informatie

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz Group Director, QHSE 11 September 2014. ABOUT US FTS Hofftrans Oil transportation

Nadere informatie

Hoe houden we de gezondheidszorg bemensbaar?

Hoe houden we de gezondheidszorg bemensbaar? Hoe houden we de gezondheidszorg bemensbaar? Richard J. Boucherie CHOIR: Center for Healthcare Operations Improvement & Research Symposium LSSH, 24/06/2014 20140407 r.j.boucherie@utwente.nl / www.utwente.nl/choir

Nadere informatie

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset!

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset! De Groeifabriek Denken met een groeimindset! Dr. Petra Helmond & Fenneke Verberg, MSc: Pluryn Research & Development & Universiteit van Amsterdam Prof. Dr. Geertjan Overbeek: Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Het Hepatitis probleem in NL

Het Hepatitis probleem in NL Bewustwording Identificatie-Behandeling HEPATITIS B en C Het Hepatitis probleem in NL Virale hepatitis A-E : Wat is er aan het veranderen? Chronische hepatitis B & C: Sterfte, Impact behandeling Uitdaging

Nadere informatie

De rol van influenza vaccinatie in reizigersgeneeskunde

De rol van influenza vaccinatie in reizigersgeneeskunde De rol van influenza vaccinatie in reizigersgeneeskunde Marco Goeijenbier M.D. Ph.D. Havenziekenhuis, Rotterdam Havensymposium 2016 Om te beginnen The usual three suspects Seizoen- Pandemische- Vogel-

Nadere informatie

DOELGROEP De WSD werd gevalideerd bij patiënten met een beroerte (Westergren et al. 1999).

DOELGROEP De WSD werd gevalideerd bij patiënten met een beroerte (Westergren et al. 1999). WESTERGREN S SCREENING FOR DYSPHAGIA (WSD) Westergren, A., Hallberg, I.R., & Ohlsson, O. (1999). Nursing assessment of Dysphagia among patients with stroke. Scandinavian journal of Caring Sciences, 13,

Nadere informatie

Inspiratiesessie: Clinical Leadership Project (CLP): leiding geven voor betere patiëntenzorg. Dirk Gils 21/03/2013

Inspiratiesessie: Clinical Leadership Project (CLP): leiding geven voor betere patiëntenzorg. Dirk Gils 21/03/2013 Inspiratiesessie: Clinical Leadership Project (CLP): leiding geven voor betere patiëntenzorg Dirk Gils 21/03/2013 2 sinds 1/09/ 2009 is AZ Turnhout één regionaal ziekenhuis. ruim 1700 medewerkers 160 artsen

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

14 maart 2016. Preventie van zorginfecties verandermanagers gevraagd! Studiedag NVKVV. An Willemse. Team voor ziekenhuishygiëne OLV Ziekenhuis

14 maart 2016. Preventie van zorginfecties verandermanagers gevraagd! Studiedag NVKVV. An Willemse. Team voor ziekenhuishygiëne OLV Ziekenhuis HOE MENSEN BEGELEIDEN OP DE WERKVLOER? Bedside begeleiding door referentieverpleegkundigen infectiebeheersing (als onderdeel van project inzake handhygiëne) Studiedag NVKVV Preventie van zorginfecties

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE 1. Deskundigheidsgebied van de intensive care verpleegkundige blad 2 van 11 2. Eindtermen voor de opleiding intensive care verpleegkundige blad 6 van 11 LRVV Deel

Nadere informatie

Gezonde Taal UMC Utrecht. Jeanine van der Giessen, afd zorgcommunicatie UMC Utrecht

Gezonde Taal UMC Utrecht. Jeanine van der Giessen, afd zorgcommunicatie UMC Utrecht Gezonde Taal UMC Utrecht Jeanine van der Giessen, afd zorgcommunicatie UMC Utrecht In UMC Utrecht zet al vanaf 2012 een duidelijke lijn uit op het gebied van begrijpelijke taal in de zorg. Tweesporenbeleid:

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Medicinfo Kennisrapport ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Mensen die zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid en welzijn maken de beste keuzes. november 2012 Specialist

Nadere informatie

De Groeifabriek! 3-11-2015. Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen!

De Groeifabriek! 3-11-2015. Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! De Groeifabriek! Het ontwikkelen van een groeimindset Dr. Petra Helmond, UvA & Pluryn Fenneke Verberg, MSc, Pluryn Doel De Groeifabriek! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie

Nadere informatie

Netwerk Klinische Paden. Klinische Paden / Zorgpaden / Kritische Paden, what s s in a name?

Netwerk Klinische Paden. Klinische Paden / Zorgpaden / Kritische Paden, what s s in a name? Netwerk Klinische Paden Klinische Paden / Zorgpaden / Kritische Paden, what s s in a name? dr. Kris Vanhaecht CZV-KULeuven European Pathway Association Inhoud Jargon zorgt voor misverstanden Netwerk Klinische

Nadere informatie

CMIO Erasmus MC, Rotterdam. j.a.hazelzet@erasmusmc.nl

CMIO Erasmus MC, Rotterdam. j.a.hazelzet@erasmusmc.nl Opschalen ehealth Toepassingen Jan A. Hazelzet, MD PhD CMIO Erasmus MC, Rotterdam j.a.hazelzet@erasmusmc.nl Science and Value Driven Healthcare Kwaliteit: Effectief Veilig Patiënt gericht Efficiënt Tijdig

Nadere informatie

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Doel Change Your Mindset! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! Theoretische

Nadere informatie

Meer tijd voor de patiënt

Meer tijd voor de patiënt Het Productieve Verpleegteam Meer tijd voor de patiënt CC Zorgadviseurs officieel licentiehouder van The Productive Ward 20-30% meer tijd voor patiëntenzorg hogere werknemerstevredenheid minder ziekteverzuim

Nadere informatie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Gezondheid van uitkeringsgerechtigden

Nadere informatie

Bijlage 3: Vragenlijst protocol contactisolatie in het MZH oktober 2013

Bijlage 3: Vragenlijst protocol contactisolatie in het MZH oktober 2013 Bijlage 3: Vragenlijst protocol contactisolatie in het MZH oktober 2013 Beste specialist, arts-assistent, fysiotherapeut, verpleegkundige, helpende, voedingsassistent of afdelingsassistent, Deze vragenlijst

Nadere informatie

Waarom schrijven specialisten ouderen- geneeskunde psychofarmaca voor?

Waarom schrijven specialisten ouderen- geneeskunde psychofarmaca voor? UMCG Waarom schrijven specialisten ouderen- geneeskunde psychofarmaca voor? Verenso Jaarcongres 2011 Dr. S.U. Zuidema (Sytse) Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde UMC St Radboud Nijmegen Afdeling Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

9 e Post-O.N.S. Meeting

9 e Post-O.N.S. Meeting 9 e Post-O.N.S. Meeting Neutropenie & Antibiotica resistentie Heleen Klein Wolterink Research verpleegkundige Medische Oncologie UMC Utrecht Schiphol introductie Neutropenie: Definitie Symptomen MASSC

Nadere informatie

De rol van de fysieke omgeving voor lichamelijke activiteit, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen

De rol van de fysieke omgeving voor lichamelijke activiteit, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen De rol van de fysieke omgeving voor lichamelijke activiteit, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen Frank van Lenthe 1, Astrid Etman 1, Carlijn Kamphuis 1 Jeroen Borst 2, Johan Mackenbach

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Verpleging in isolatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Verpleging in isolatie PATIËNTEN INFORMATIE Verpleging in isolatie 2 PATIËNTENINFORMATIE Algemeen U bent opgenomen, of uw naaste is opgenomen, in het Maasstad Ziekenhuis en wordt in isolatie verpleegd. U bent door uw behandelend

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Maatregelen tegen overdracht van Klebsiella Oxa-48 buiten het ziekenhuis

Maatregelen tegen overdracht van Klebsiella Oxa-48 buiten het ziekenhuis Maatregelen tegen overdracht van Klebsiella Oxa-48 buiten het ziekenhuis LCI-RIVM en Werkgroep Infectiepreventie (WIP) Versie 16/6/2011 1. Bacteriologisch onderzoek Bacteriologisch onderzoek 1.1 Soorten

Nadere informatie

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN Ouderen in het ziekenhuis: wat weten we? Marieke J. Schuurmans Hoogleraar Verplegingswetenschap UMC Utrecht Lector Ouderenzorg Hogeschool Utrecht HOEVEEL MENSEN BREKEN ER PER

Nadere informatie

Workshop Kwalitatief onderzoek: toepassingen bij sociale interventies. Hogeschool Domstad, 16 december 2014. 1. Kennismaking 10 minuten

Workshop Kwalitatief onderzoek: toepassingen bij sociale interventies. Hogeschool Domstad, 16 december 2014. 1. Kennismaking 10 minuten 1 Workshop Kwalitatief onderzoek: toepassingen bij sociale interventies Hogeschool Domstad, 16 december 2014 Hennie Boeije Vakgroep n & Technieken Faculteit Sociale Wetenschappen, Universiteit Utrecht

Nadere informatie

15 jaar LPZ 11-10-12 Implementatie van goede zorg door meten zorgprestaties

15 jaar LPZ 11-10-12 Implementatie van goede zorg door meten zorgprestaties 15 jaar LPZ 11-10-12 Implementatie van goede zorg door meten zorgprestaties Prof Trudy van der Weijden, programmaleider School CAPHRI, Universiteit Maastricht Implementatie van richtlijnen in de geneeskunde

Nadere informatie

Het hart van leiderschap

Het hart van leiderschap Het hart van leiderschap 7 praktische aandachtspunten Dr. Ben Tiggelaar CEB - SHL Talent Measurement 9 juni 2015 www.tiggelaar.nl 1. WAT IS LEIDERSCHAP? BERNARD BASS "Leiderschap is het vermogen om anderen

Nadere informatie

Nurse versus physician-led care for the management of asthma

Nurse versus physician-led care for the management of asthma TRAM onderzoek Nurse versus physician-led care for the management of asthma Maarten C Kuethe1, Anja A P H Vaessen-Verberne1, Roy G Elbers2, Wim MC Van Aalderen3 1. Paediatrics, AMPHIA Hospital, Breda,

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda.

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda. agenda Ruggespraak Kennismaking Achtergrond van het onderzoek Methode Resultaten Discussie Conclusie A.R.J. Sanders1, W.Verheul2, T.Magneé2, H.M.Pieters, P. Verhaak2, N.J. de Wit1,, J.M. Bensing2 RUGPIJN?

Nadere informatie