Programma ter preventie en profylaxe van Nosocomiale Pneumonie (NP) en Ventilator Associated Pneumonia (VAP)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Programma ter preventie en profylaxe van Nosocomiale Pneumonie (NP) en Ventilator Associated Pneumonia (VAP)"

Transcriptie

1 Programma ter preventie en profylaxe van Nosocomiale Pneumonie (NP) en Ventilator Associated Pneumonia (VAP) Inleiding De registratie van de indicator VAP en het ontwikkelen van maatregelen ter preventie of profylaxe zijn belangrijke middelen waarmee een vermindering van het aantal nosocomiale infecties voor een belangrijke risicogroep kan nagestreefd worden. In het kader van de registratie van VAP, opgelegd in het Vlaams Decreet betreffende Integrale Kwaliteitszorg in de Verzorgingsinstellingen van 25 februari 1997, zal het aantal nosocomiale pneumonieën bij beademde patiënten ouder dan 1 jaar gemeten worden gedurende 6 maanden. Na het bepalen van het incidentiecijfer kan elk ziekenhuis bepalen welke de huidige preventieve maatregelen zijn en hoe men deze eventueel kan verbeteren. Door de werkgroep ziekenhuishygiëne Antwerpen werd een voorstel van een programma ter preventie van VAP opgesteld, gebaseerd op internationale richtlijnen. Na het implementeren van eventuele nieuwe maatregelen kan men nieuwe steekproeven doen om het incidentiecijfer op te volgen. Hierdoor kan men trachten de klinische outcome te verbeteren en de ziekenhuiskost te verminderen. Probleemstelling Nosocomiale pneumonie is verantwoordelijk voor 13 tot 18% van de nosocomiale infecties, en de belangrijkste doodsoorzaak van deze infecties verworven in het ziekenhuis. Uit recente studies blijkt dat 5.4 tot 27.5% van de geïntubeerde en beademde patiënten een pneumonie doormaken, wat ongeveer 10 maal meer is dan patiënten die in het ziekenhuis verblijven maar geen ademhalingsondersteuning vereisen. Men heeft berekend dat het cumulatief risico na 3 dagen intubatie en beademing 7.2% bedraagt, na 7 dagen 15.8% en na 14 dagen 23.4%. De mortaliteit kan oplopen van 20 tot 50%. Echter, het is niet helemaal duidelijk welke fractie van de mortaliteit dient toegeschreven te worden aan VAP. In de literatuur worden cijfers van 10 40% voor mortaliteit en 5 27% voor toegeschreven mortaliteit gehanteerd. Waar men het wel over eens is, is dat deze patiënten een verhoogd gebruik van antibiotica hebben en de verblijfsduur op de afdeling intensieve zorg en het ziekenhuis verlengd is. Bijgevolg zal het ontwikkelen van een nosocomiale pneumonie, al dan niet ventilator geassocieerd een verhoogde kost met zich meebrengen. Definities Nosocomiale pneumonie (NP, hospital acquired pneumonia, HAP, ziekenhuispneumonie) is een pneumonie die zich ten vroegste 48 uur na opname manifesteert, ongeacht of de patiënt al dan niet op een eenheid voor intensieve zorg is opgenomen en of hij al dan niet geïntubeerd en beademd wordt. Ventilator Associated pneumonia is een nosocomiale pneumonie die zich voordoet na meer dan 48h intubatie of bij patiënten die op één of ander ogenblik tijdens de voorbije 7 dagen werden geïntubeerd. VAP kan ingedeeld worden in early-onset en late-onset, die elk min of meer gekenmerkt zijn door een specifieke microbiologie. Early-onset VAP treedt op na 48 tot 72h volgend op de intubatie. Deze wordt meestal veroorzaakt door courante en gevoelige pathogenen van de respiratoire tractus (H. influenzae, S. pneumoniae en S. aureus) of commensalen van de oropharynx. Late-onset VAP treedt op na 72h volgend op de intubatie. Deze wordt meestal veroorzaakt door resistentere kiemen zoals MRSA, Acinetobacter sp., P. aeroginosa en Enterobacter sp. Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 1

2 Diagnose De diagnose van VAP blijft moeilijk en talrijke kwalitatief goede studies en expert panels zijn er tot nu toe niet in geslaagd om tot een éénduidige consensus te komen. Het valt dan ook buiten het objectief van deze tekst om zich hierover uit te spreken. Vermeldenswaardig is volgende opmerking zoals men kan terugvinden in de syllabus van de Infectious Diseases Advisory Board met betrekking tot de Diagnose en Antibacteriële behandeling van VAP bij volwassenen 2002: Een enkelvoudige trigger volstaat op zich niet voor de diagnose van VAP. Een waarschijnlijkheidsdiagnose vergt een combinatie van verschillende criteria en het instellen van een empirische behandeling. Een positieve beeldvorming is uiteraard essentieel maar moet geïnterpreteerd worden in de context van andere klinische en biochemische parameters. Conditio sine qua non hierbij is dat het niet gaat om een louter gekoloniseerde, maar om een daadwerkelijk geïnfecteerde patiënt. Meestal worden volgende diagnostische criteria gehanteerd: nieuw of progressief longinfiltraat op RX Thorax of CT én minstens 2 van de volgende criteria koorts 38.5 C of hypothermie < 36 C leukocytose > /mm³ of leukopenie < 4000/mm³ purulente tracheo-bronchiale secreties daling P ao2 /F IO2 15% in de laatste 48 h Ook over de bijdrage van de microbiologie bestaat geen éénduidigheid gezien er in de literatuur geen gouden standaard bestaat voor de diagnose van VAP. De voorkeur gaat uit naar kwantitatieve cultuur met microscopische beoordeling van lage luchtwegen secreties (BAL, PSB). De IDAB is voorstander van monsters bekomen via endotracheale aspiratie voor gramkleuring, kwantitatieve kweek en identificatie met uitvoering van een antibiogram. Het is echter niet helemaal duidelijk welke cutt-off waarden vervolgens dienen gebruikt te worden Nogmaals volgens de IDAB bedraagt de drempelwaarde voor het opsporen van echte ziekteverwekkers in een ET aspiraat >10 5 CFU/ml, voor een BAL > 10 4 CFU/ml en voor een PSB > 10³ CFU/ml. Pathogenese VAP In de pathogenese van VAP zijn twee belangrijke processen betrokken : bacteriële kolonisatie van de aërodigestieve tractus met potentiëel pathogene micro-organismen en aspiratie van gecontamineerde secreties naar de lage luchtwegen. Kolonisatie is een evenwicht tussen verdedigingsmechanismen van de host en de invaderende eigenschappen van micro-organismen. In de respiratoire tractus wordt kolonisatie bevordert door de aanwezigheid van de endotracheale tube welk mucosale schade veroorzaakt en de fagocytaire clearance wijzigt. Er bestaat nog controverse in de rol van en het mechanisme van kolonisatie van de maag. De potentiële bronnen van geaspireerde secreties zijn : maag, bovenste luchtwegen, tanden, artificiële luchtweg, condensaat van het ventilator circuit en de nasale sinussen. Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 2

3 Programma ter preventie van VAP Bij de evaluatie van preventieve maatregelen of programma s houdt men rekening met volgende items: - wat is het effect van deze maatregelen op de prevalentie van NP en VAP? - wat is het effect van deze maatregelen op de hospitalisatieduur en mortaliteit? - Zijn er voor de individuele maatregelen reeds gekende evidence-based gegevens? - Wat leert de analyse van de kosten/baten gegevens? Voor de implementatie van preventieprogramma s kan men zich baseren op het 10-stappen plan van Kollef: Kollef MH. The prevention of ventilator associated pneumonia. NEJM 1999; 340(8): SURVEILLANCE (IA) cf. Vlaams Decreet betreffende Integrale Kwaliteitszorg in de Verzorgingsinstellingen van 25 februari 1997 De volgende parameters dienen geregistreerd te worden : - aantal ventilatiedagen - aantal VAP - incidentie VAP : aantal VAP/aantal ventilatiedagen - aantal beademde patiënten - mediane ventilatietijd - ventilatietijdkwartielen Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 3

4 2. PREVENTIEVE MAATREGELEN EN STRATEGIEËN Indeling in risicofactor en preventieve maatregel volgens fysiopathologisch mechanismen die geacht worden verantwoordelijk te zijn bij het ontstaan van een NP of VAP. I. Kolonisatie van de patiënt met multi-resistente of virulente kiemen II. Contaminatie van de omgeving met multi-resistente of virulente kiemen III. Aspiratie in de lagere luchtwegen van orofaryngeale, gastrodigestieve secreties, sondevoeding en vloeistoffen IV. Rechtstreekse inoculatie of inhalatie van kiemen in de lagere luchtwegen V. Optreden van nosocomiale sinusitis VI. Hematogene verspreiding naar de lagere luchtwegen van uit andere infectiehaard bij bacteriëmie VII. Verminderde afweermechanismen van de patiënt VIII. Beschadiging van lagere luchtwegen en longparenchym Naast de preventieve maatregel werden graad van bewijs vermeld zoals voorzien in de CDC richtlijnen mbt tot de preventie van nosocomiale pneumonie. Verder werd ook een gradatie volgens Kollef weergegeven. De appreciatie van niet- farmacologische en farmacologische interventies wat betreft preventie van VAP en impact op mortaliteit vindt u in de tabellen uit het artikel van Kollef van Classificatie volgens de CDC: IA: sterk aanbevolen voor alle ziekenhuizen en zeer goed ondersteund door goede studies IB : sterk aanbevolen voor alle ziekenhuizen en beschouwd als effectief door experten, gebaseerd op gezond verstand, suggestieve bewijzen alhoewel definitieve studies nog niet werden uitgevoerd II : aangeraden voor gebruik in de meeste hospitalen, ondersteund door suggestieve studies, theoretische gronden of bewijzende studies toepasbaar op sommige ziekenhuizen. UR : item waarvoor onvoldoende consensus werd bekomen NS : niet specifiek vermeld. Classificatie volgens Kollef: A: ondersteund door ten minste 2 gecontroleerde en gerandomiseerde studies B: ondersteund door ten minste 1 gecontroleerde en gerandomiseerde studie C: ondersteund door niet-gerandomiseerde cohort studies, historische cohort studies of case reports D: ondersteund door gecontroleerde gerandomiseerde studies van andere nosocomiale infecties U: onbepaald of nog niet bestudeerd. NS: niet gespecifieerd Verder wordt een lijst van inefficiënte maatregelen alsook een lijst van efficiënte low-cost maatregelen weergegeven. Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 4

5

6 I. Kolonisatie van de patiënt met multi-resistente of virulente kiemen Intrinsieke gastheerfactoren Leeftijd Onderliggende acute en chronische aandoeningen: COPD (4 x hogere kans op NP) Diabetes (S. aureus) mucoviscidose (P.aer) malnutritie (P. aer) dialyse (S. aur, MRSA) Immuundeficiënties Geïmplanteerde catheters/poorten, chronische/suprapubische blaassonde, Ziekte ernst (kolonisatie met GNB bij kristisch zieken >> matig zieken) Levensstijl IV druggebruik Roken Conditionering van patiënt Optimaliseren onderliggende aandoening vaccinatie van risicogroepen (pneumokokken en influenza), glycemie controle beperk duur van neutropenie (GCSF) gebruik AB en/of gammaglobulines bij neutropene koorts Conditionering van patient IA / D Nutritionele support NS / C NS / D NS / D Extrinsieke factoren Voorafgaande hospitalisatie en hospitalisatieduur Voorafgaand antibioticumgebruik Verblijf in een RVT of een instelling Duur van verblijf op ICU Medicatie: Antibiotica Corticoïden antacida Primaire preventie restrictief gebruik van antibiotica Systematisch screenen op MRSA? Ontslag zodra mogelijk Restrictief gebruik van antibiotica, geen antibiotica profylaxe voor NP of VAP, verantwoord antibiotica gebruik rekening houden met epidemische en endemische kiemen snelle afbouw corticoïden indien mogelijk Gebruik van sucralfaat voor stress ulcus profylaxe indien risico op bloedingen beperkt NS / C IA / U IA / C II / B Invasieve procedures Endoscopie Blaascatheterisatie IV catheters Heelkunde Restrictief gebruik blaassondes, desondage indien mogelijk Restrictief gebruik, verwijder catheters indien mogelijk pijncontrole IB / NS Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 6

7 Endotracheale tube Biofilm in de cuff Accumulatie van secreties Duur van de beademing Orale kolonisatie Algemene maatregelen om kolonisatie en kruisinfectie te vookomen Kruisinfectie Surveillance Antibioticumbeleid Orogastrische kolonisatie Isolatiemaatregelen Personeel Correcte indicatiestelling voor intubatie Continue aspiratie van subglottische secreties? Beperk duur en ga over naar niet invasieve technieken indien mogelijk Chloorhexidine glucuronaat mond reiniging Handhygiëne Opleiding en training personeel Verpleegkundigen Beschikbaarheid goede procedures en adequate opleiding Overlegmodel met andere disciplines om bepaalde doelstellingen te halen kennis & ervaring, motivatie en praktijkgerichtheid Goede technische voorzieningen Compliance met handhygiëne Adequate bestaffing Artsen Compliance met handhygiëne en hygiënische voorschriften Autonomie versus overlegmodel om bepaalde doelstellingen te halen Opleiding en motivatie Beleid bij epidemieën en endemieën met multiresistente kiemen Rotatie voor empirische AB therapie schema s? SDD niet aangeraden Beschikbaarheid van voldoende en adequate procedures Ruimtelijke voorzieningen en uitrusting (isolatiekamer, apparatuur voor sterilisatie en desinfectie Systematische vaccinatie voor Influenza UR / A NS / B IA / B IA NS / C NR / A Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 7

8 II. Contaminatie van de omgeving met multi-resistente of virulente kiemen Contaminatie van toestellen gebruikt bij respiratoire ondersteuning en investigaties - beademingstoestellen en circuits - aerosoltoestellen - reanimatieballons - spirometers - waterreservoirs - suctiekatheters - bronchoscopen - Hoge lading kiemen op oppervlakten en materiaal Reinigen volgens specificaties fabrikant geen hersterilisatie van materiaal bestemd voor éénmalig gebruik Juiste keuze en toepassing beschikbare producten en methoden Reinigen en/of ontsmetten toestellen, oppervlakten en ruimtes volgens voorgeschreven procedures. Duidelijke afspraken hieromtrent. Gebruik van check-listen? IB / NS Lucht Water Endemieën en epidemieën Gebruik van HEPA filters in isolatiekamers voor patiënten met open long TBC, (en in ruimten voor bronchoscopie?) Maatregelen bij verbouwingswerken Surveillance van nosocomiale Legionellose Surveillance van Legionella in waterleidingen Surveillance en beleid bij outbreaks IA / NS UR / NS Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 8

9 III. Aspiratie in de lagere luchtwegen van orofaryngeale en gastrodigestieve secreties, sondevoeding en vloeistoffen Intrinsieke gastheerfactoren (45% van gezonde personen aspireren tijdens slaap) Onderliggende aandoeningen - Slikstoornissen - CVA - MS - OSAS - E - Bewustzijnsstoornissen (schedeltrauma, epilepsie) Roken, verminderde mucociliaire clearance Keel en slokdarmpathologie Gestoorde maagontlediging en GI transit Extrinsieke gastheerfactoren Conditioneren van de patiënt zo mogelijk halfzittende houding (30 45 ) Conditionering van patiënt, rookstop Vermijden maagdilatatie halfzittende houding (30 45 ) gebruik kinetische bedden, veranderen van houding IB / B IB/ B IB / B UR / B Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/2007 9

10 Medicatie (sedativa, spierrelaxantia, locale anesthetica, anticholinergica) Fysiologische barriere (hoestreflex) Procedures - Endotracheale tube - Bevochtiging en opwarming ingeademde lucht, gebruik aerosols - Ventilator gerelateerd - Transport geïntubeerde patiënt - Enterale voeding, verhoogde abdominale druk postoperatief Verantwoord gebruik en strikte indicatiestelling, zo mogelijk stoppen, afbouwen, of niet starten Verantwoorde intubatie Gebruik aseptische techniek voor plaatsing en aspiratie Monitoring van de adequate cuff druk Continue aspiratie van subglottische secreties Fixatie tube en vermijden niet geplande extubatie Wheaning zodra mogelijk gebruik steriele medicatie en vloeistoffen vocht-warmte wisselaar versus bevochtigingssysteem dagelijks vervangen van warmte-vocht wisselaars niet nodig Vervanging van leidingen en reiniging volgens voorgeschreven richtlijnen dagelijks vervangen van ventilator circuit niet nodigvoorkom aspiratie van gecontamineerd vocht uit de leidingen Beperk transport tot minimum Verzeker goede positie sonde Gebruik orogastrische sonde indien mogelijk ter preventie van sinusitis Bepaling van maagresidu Aanzuren van enterale voeding Intermittente versus continue enterale voeding Postpyloor versus maagsonde IB / NS NS / C UR / A NS / C IB / C IA / NS UR / A IA/A IA/AIB / C IB / U NS / D IB / B UR / U UR / NS UR / NS Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/

11 IV. Rechtstreekse inoculatie of inhalatie van kiemen in de lagere luchtwegen en longparenchym. Risicovolle procedures - bronchoscopie (P. aer) - suctie via endotracheale tube met kans op embolisatie van de biofilm in de lagere luchtwegen - plaatsen endotracheale tube - toedienen van medicatie via verneveling - ventilator gebonden: accumulatie van gecontamineerd vocht in ventilatorcircuits Strikte indicatiestelling Single use versus multi-use Strikte indicatiestelling, vermijden accidentele extubatie Steriele bereiding van oplossingen Draineer condensatievocht, vermijdt reflux naar patiënt NR / NS IA / NS NS/C IB / C V. Optreden van nosocomiale sinusitis. Nasogastrische sonde Nasogastrische intubatie Orogastrische sonde Orogastrische intubatie UR / D UR / D VI. Hematogene verspreiding naar luchtwegen en longen vanuit andere infectiehaard en bij bacteriëmie Metastatische infecties Cathetersepsis S. aureus sepsis, Candida sepsis en sepsis met GNB Endocarditis Primaire en secundaire preventie Voldoende lang behandelen Profylaxe indien indicatie Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/

12 VII. Verminderde afweermechanismen bij de patiënt Immunologische afweer - Leeftijd - Hematologische aandoeningen - Malnutritie - Medicatie Corticoïden Chemotherapie - Vaccinatiestatus - Ingrepen (splenectomie, transplantaties) Verminderde defensiemechanismen - Leeftijd ( minder spierkracht, comorbiditeit) - Verminderde hoestreflex - Gestoorde mucociliaire clearance Roken Intubatie Copd - Doorbreken defensiebarrières Decubitus, huidulcera Ingrepen Invasieve procedures Sondes en catheters (blaas, maag, IV ) - Gestoorde ademmechanica met kans op atelectase (diafragma pathologie, Bechterew, ) - Glycemie ontregeling - Critical illness disease Conditioneren van de patiënt Beperk duur neutropenie (G-CSF) Snelle afbouw indien mogelijk Preventieve vaccinatie (pneumokokken, influenza) Rookstop Indicatiestelling Primaire preventie Indicatiestelling Fysiotherapie Insuline en strikte glycemie controle (cfr studie Van den Berghe, Leuven) NS/D IA/D NS / A (ineffectieve maatregel) VIII. Beschadiging van lagere luchtwegen en longparenchym Traumata Ingrepen Invasieve procedures ter hoogte van de luchtwegen Intubatie Invasieve versus niet invasieve beademing Recente LW infecties ARDS Indicatiestelling Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/

13 PREVENTIEVE MAATREGELEN EN STRATEGIEËN (CFR KOLLEF) NIET FARMACOLOGISCHE MAATREGELEN Ineffectieve maatregelen -routinematig vervangen van ventilatorcircuits - gebruik van disposible suctie catheters - routinematig vervangen in-line suctie catheter - dagelijks vervangen van vocht-warmtewisselaar - ademhalingskine - hersterilisatie materiaal eenmalig gebruik - routine surveillance kweken van patn en materiaal Onduidelijke effectiviteit - schort en handschoenen - vocht-warmtewisselaar - posturale wijzigingen AANBEVOLEN VOOR KLINISCH GEBRUIK Ja (specifieke groepen) Ja Ja (specifieke groepen, meerdere studies nodig) A A B A A Niet gespecifieerd Niet gespecifieerd B A B GRAAD REDUCTIE IN MORTALITEIT AANBEVOLEN DOOR DE CDC (IA) (UR) Niet gespecifieerd (IB) Niet gespecifieerd (IB) (IA) Ja (IA IB (specifieke groepen)) (UR) (UR) FARMACOLOGISCHE MAATREGELEN Ineffectieve maatregelen - aerosols met antibiotica - selectieve darmdecontaminatie - profylactische AB Onduidelijke effectiviteit - routine profylactische IV AB voor comateuze patiënten - profylactisch gammaglobulines - aanzuren enterale voeding? AANBEVOLEN VOOR KLINISCH GEBRUIK Ja (specifieke groepen, meerdere studies nodig) Ja (specifieke groepen, meerdere studies nodig)? B A B D U GRAAD REDUCTIE IN MORTALITEIT AANBEVOLEN DOOR DE CDC Niet gespecifieerd (UR) (IA) Niet gespecifieerd Niet gespecifieerd (UR) Opm: Deze lijst is niet limitatief, de CDC richtlijnen bevatten nog meer ineffectieve strategieën, vnl mbt manipulatie van respirators en ander gebruikt materiaal. Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/

14 EFFICIËNTE LOW-COST MAATREGELEN Kolonisatie Leeftijd Onderliggende acute en chronische aandoeningen Medicatie antibioticagebruik Stress ulcus profylaxe corticoïden Invasieve procedures Orale kolonisatie Kruisinfectie Conditioneren van patiënt Vaccinatie van risicogroepen Glycemie controle Nutritie Rookstop Indicatiestelling Restrictief gebruik AB Geen AB profylaxe voor NP en VAP Verantwoord gebruik van AB Sucralfaat indien beperkt risico op bloeding Snelle afbouw indien mogelijk Indicatiestelling Chloorhexidine glucoruonaat mondreiniging Handhygiëne Opleiding en training personeel IA / D NS / C IA / U IA / C II / B NS / B IA / B IA / NS Aspiratie Gestoorde maagontlediging Endotracheale tube Enterale voeding Medicatie Halfzittende houding Vermijden maagdilatatie Monitoring van de cuff druk Fixatie tube Wheaning zodra mogelijk Voorkom aspiratie condensatievocht uit leidingen Verzeker goede positie sonde Bepaal maagresidu Steriele bereiding van oplossingen IB / B IB / B NS / C NS / C IB / C IB / C IB / U IB / B IA / NS Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/

15

16 3. ONDERWIJS Het is belangrijk dat de verzorgers van patiënten op intensieve zorgen een goede opleiding krijgen over de preventieve maatregelen van VAP. Een opleidingsprogramma kan opgesteld worden. Men kan hiervoor gebruik maken van een zelfstudie module, posters, lessenreeksen,... Men kan ook voor en na implementatie een enquête uitvoeren omtrent de kennis van de ziekenhuiswerkers. De actieve participatie van bepaalde aangeduide personen en clinici die nauw betrokken zijn bij het opstellen en uitvoeren van het preventieprotocol is zeer belangrijk. Men kan eventueel een preventieteam oprichten. Dat de impact van een doorgedreven opleiding op de incidentie van VAP significant kan zijn werd aangetoond door Jeanne Zack et al, waarbij de incidentie van VAP daalde van 12.6/1000 ventilatordagen naar 5.7/1000 ventilatordagen na een intensief onderwijsprogramma. Effect of an education program aimed at reducing the occurrence of ventilator-associated pneumonia. J. Zack et al, Crit Care Med 2002 Vol. 30, No 1: IMPLEMENTATIE Na onderwijs worden de eventueel uitgebreide maatregelen door de verschillende gezondheidswerkers toegepast. 5. STEEKPROEF Na implementatie kan men een nieuwe steekproef doen om het VAP incidentiecijfer te kennen. Hiermee kan de impact van de nieuwe procedure worden bepaald. 6. FEED-BACK Belangrijk is dat er naar de gezondheidswerkers toe een feed-back wordt gegeven over het impact van de nieuwe maatregelen. Referenties Omzendbrief 15 december 1999 : Uitvoering van het decreet van 25 februari 1997 betreffende de integrale kwaliteitszorg in de verzorgingsvoorzieningen, in algemene en universitaire ziekenhuizen : nadere regels inzake de aanvaarde indicatoren bij het thema "ziekenhuisinfecties en richtlijnen voor de registratie en rapportage. Protocol Surveillance van nosocomiale infecties in intensieve zorgen. WIV Kollef MH. The prevention of ventilator associated pneumonia. NEJM 1999; 340(8): Koeman M et al. Ventilator-associated pneumonia : recent issues on pathogenesis, prevention and diagnosis. J Hosp Infect 2001; 49: Collard HR et al. Prevention of ventilator-associated pneumonia: an evidence-based systemic review. Ann Intern Med 2003; 138: Zack JE et al. Effect of an education program aimed at reducing the occurence of ventilator-associated pneumonia. Crit Care Med 2002;30(11): CDC. Guidelines for prevention of nosocomial pneumonia Mayhall CG. Ventilator-associated pneumonia or ot? Contemporary diagnosis. Em Infect Dis 2001;7(2): IDAB. Diagnose en antibacteriële behandeling van ventilator geassocieerde pneumonie (VAP) bij volwassenen Risk factors for nosocomial pneuonia, focus on prophylaxis. C. Fleming et al, Respiratory Infections, Medical Clinics of North America /01: Werkgroep Ziekenhuishygiëne Antwerpen 27/02/

VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society)

VAP Prevention. Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society) VAP Prevention Dr. H. Jansens, Arts ziekenhuishygiëne UZ Antwerpen Voorzitter BICS (Belgian Infection Control Society) Alfabet van de pneumonie CAP community HAP hospital HCAP health-care NHAP nursing

Nadere informatie

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw)

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) PREVENTIE VAN VAP De gebundelde aanpak Sonia Labeau VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) Ziekenhuizen zijn geen veilige oorden Gezondheidszorggerelateerde infecties treden op in

Nadere informatie

HYGIËNEASPECTEN. bij BEVOCHTIGING van. toegediende gasmengsels. Rita Duerinckx Verpleegkundige-ziekenhuishygiënist UZ Leuven 2 december 2006

HYGIËNEASPECTEN. bij BEVOCHTIGING van. toegediende gasmengsels. Rita Duerinckx Verpleegkundige-ziekenhuishygiënist UZ Leuven 2 december 2006 HYGIËNEASPECTEN bij BEVOCHTIGING van toegediende gasmengsels Rita Duerinckx Verpleegkundige-ziekenhuishygiënist UZ Leuven 2 december 2006 Indicaties Wanneer worden gasmengsels bevochtigd? NATUURLIJKE LUCHTWEG:

Nadere informatie

The RIGHT food is the best medicine

The RIGHT food is the best medicine The RIGHT food is the best medicine Nutritie Support Team : Dr G..Lambrecht, E. Museeuw, N. Baillieul Dienst gastro-enterologie: Dr. G. Deboever Dr. G. Lambrecht Dr. M. Cool Inhoud Ondervoeding Voedingsbeleid

Nadere informatie

Goede scores voor het OLV Ziekenhuis

Goede scores voor het OLV Ziekenhuis Toelichting bij de resultaten van het OLV Ziekenhuis voor de kwaliteitsindicatoren van het Vlaams Ziekenhuisnetwerk Goede scores voor het OLV Ziekenhuis Het project Sinds enkele jaren is er meer aandacht

Nadere informatie

Wondjes bij een patient met een THP. Wel of geen antibiotica?

Wondjes bij een patient met een THP. Wel of geen antibiotica? Wondjes bij een patient met een THP. Wel of geen antibiotica? Initiatief: Nederlandse Orthopaedische Vereniging In samenwerking met: Koninklijk Genootschap voor Fysiotherapie Nederlandse Vereniging voor

Nadere informatie

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie

KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie KIMBERLY-CLARK* MICROCUFF* endotracheale tube. Revolutionair cuff-materiaal ontworpen ter vermindering van micro-aspiratie Beademing-gerelateerde pneumonie Beademing-gerelateerde pneumonie (VAP) is een

Nadere informatie

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B.

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Pulmonale verwikkelingen Cardiovasculaire verwikkelingen Renale

Nadere informatie

Samenvatting in. het Nederlands

Samenvatting in. het Nederlands 11 Samenvatting in het Nederlands Chapter Samenvatting 1 in het Nederlands Naast therapeutische effectiviteit zijn kostenbeheersing en het verminderen van onnodig antibioticumgebruik belangrijke aspecten

Nadere informatie

7.13. Koorts bij neutropene patiënt

7.13. Koorts bij neutropene patiënt 7.13. Koorts bij neutropene patiënt 1. Inleiding Deze richtlijnen zijn bedoeld als hulpmiddel bij het maken van een verantwoorde antibioticumkeuze. De richtlijnen zijn slechts indicatief. Het oordeel van

Nadere informatie

Nr Naam Beschrijving Mogelijke waarden of verwijzingen 1 Patiëntidentificatie Een uniek patiëntidentificatienummer Vrije tekst

Nr Naam Beschrijving Mogelijke waarden of verwijzingen 1 Patiëntidentificatie Een uniek patiëntidentificatienummer Vrije tekst Toelichting op het registratieformulier oktober 2014 Optionele variabelen zijn in donkergrijs weergegeven op het registratieformulier en in deze toelichting. Nr Naam Beschrijving Mogelijke waarden of verwijzingen

Nadere informatie

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Elise van Beeck Maatschappelijke Gezondheidszorg & Medische Microbiologie en Infectieziekten Erasmus MC Rotterdam Overzicht presentatie Introductie: waar is het

Nadere informatie

Legionella pneumophila. S.G.S Vreden, MD, PhD

Legionella pneumophila. S.G.S Vreden, MD, PhD Legionella pneumophila S.G.S Vreden, MD, PhD Legionella pneumophila, established in 1976 Legionella is een aerobe, gram negatieve bacterie Familie Legionellaceae heeft 50 species, met ruim 70 serogroups.

Nadere informatie

Urineculturen: consensus BILULU (v7)

Urineculturen: consensus BILULU (v7) Urineculturen: consensus BILULU (v7) Voorafgaande opmerkingen: 1) Dit document is guideline a minima. 2) Op vraag van de klinische bioloog kan er in bepaalde gevallen afgeweken worden van dit schema. 3)

Nadere informatie

9 e Post-O.N.S. Meeting

9 e Post-O.N.S. Meeting 9 e Post-O.N.S. Meeting Neutropenie & Antibiotica resistentie Heleen Klein Wolterink Research verpleegkundige Medische Oncologie UMC Utrecht Schiphol introductie Neutropenie: Definitie Symptomen MASSC

Nadere informatie

Intern / extern jaarverslag dienst ziekenhuishygiëne 2011:

Intern / extern jaarverslag dienst ziekenhuishygiëne 2011: Intern / extern jaarverslag dienst ziekenhuishygiëne 2011: 11/04/2012 1. Observaties rond de toepassing van handhygiëne en opvolging van het verbruik van handhygiëne producten blijven prioritair (standaard

Nadere informatie

Expertise en ondersteuning infectiepreventie

Expertise en ondersteuning infectiepreventie Expertise en ondersteuning infectiepreventie Ziekenhuizen Privéklinieken/ ZBC s Tandheelkundige klinieken Verpleeg- en verzorghuizen Sinds 2006 Gezelschapsdierenkliniek KNMvD Sinds 2013 app: InfectionGuide

Nadere informatie

Infecties op de ICU. Drs. A.A. Rijkeboer Internist-infectioloog Intensivist i.o. VUMC

Infecties op de ICU. Drs. A.A. Rijkeboer Internist-infectioloog Intensivist i.o. VUMC Infecties op de ICU Drs. A.A. Rijkeboer Internist-infectioloog Intensivist i.o. VUMC Inhoud ICU geassocieerde infecties Clostridium difficile Lijninfecties Ventilator associated pneumonia (VAP) Clostridium

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting 11 Samenvatting Bloedarmoede, vaak aangeduid als anemie, is een veelbesproken onderwerp in de medische literatuur. Clinici en onderzoekers buigen zich al vele jaren over de oorzaken en gevolgen

Nadere informatie

MRSA : wat te doen als varkenshouder? Dr. B. Gordts AZ Sint Jan, Brugge Federaal platform voor ziekenhuishygiëne bart.gordts@azbrugge.

MRSA : wat te doen als varkenshouder? Dr. B. Gordts AZ Sint Jan, Brugge Federaal platform voor ziekenhuishygiëne bart.gordts@azbrugge. MRSA : wat te doen als varkenshouder? Dr. B. Gordts AZ Sint Jan, Brugge Federaal platform voor ziekenhuishygiëne bart.gordts@azbrugge.be 1 Schatting van de impact van verschillende soorten ziekenhuisinfecties

Nadere informatie

respiratoire virale infecties: evaluatie van de huidige PCR Sarah Resseler 31 maart 2009

respiratoire virale infecties: evaluatie van de huidige PCR Sarah Resseler 31 maart 2009 Laboratoriumdiagnose van respiratoire virale infecties: evaluatie van de huidige PCR Sarah Resseler 31 maart 2009 Inhoud 1. Algemene inleiding 2. Klinisch/diagnostisch scenario 3. CAT vraagstelling 4.

Nadere informatie

URINEWEGINFECTIE ONDER DE LOEP GENOMEN

URINEWEGINFECTIE ONDER DE LOEP GENOMEN 2 e Post EAUN Meeting URINEWEGINFECTIE ONDER DE LOEP GENOMEN Hanny Cobussen-Boekhorst, RN, M-ANP UMC St Radboud, Nijmegen INHOUD Inleiding Microbiologie Urineweg infecties Ongecompliceerde UWI + behandeling

Nadere informatie

Ervaringen met prevalentiestudies van urineweginfecties. OLV Aalst - Asse - Ninove Team ziekenhuishygiëne Dr. P. Jordens

Ervaringen met prevalentiestudies van urineweginfecties. OLV Aalst - Asse - Ninove Team ziekenhuishygiëne Dr. P. Jordens Ervaringen met prevalentiestudies van urineweginfecties OLV Aalst - Asse - Ninove Team ziekenhuishygiëne Dr. P. Jordens Prevalentiestudies UWI in het Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis 1 prevalentiestudie : mei

Nadere informatie

ERAS & GASTROINTESTINALE HEELKUNDE

ERAS & GASTROINTESTINALE HEELKUNDE ERAS & GASTROINTESTINALE HEELKUNDE q COLORECTALE HEELKUNDE q IMPACT LAPAROSCOPIE DR. RIK VERROKEN, DIENSTHOOFD ABDOMINALE HEELKUNDE AZ NIKOLAAS 21 NOVEMBER 2015 COLORECTALE HEELKUNDE IMPACT OP FAST TRACK

Nadere informatie

Longontsteking (pneumonie)

Longontsteking (pneumonie) Longontsteking (pneumonie) In deze folder informeren wij u over wat een longontsteking is, hoe de behandeling verloopt en welke adviezen er zijn om uw herstel te bevorderen. Wat is een longontsteking?

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie

Bacteriële Endocarditis

Bacteriële Endocarditis Bacteriële Endocarditis Teysir Halaby, arts-microbioloog Laboratorium Microbiologie Twente Achterhoek, Hengelo Bacteriële Endocarditis introductie Microbiologische diagnostiek bloedkweek Antimicrobiële

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) De SMOKE studie Achtergrond Chronisch obstructief longlijden, ook wel Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) genoemd, word gezien als een wereldwijd gezondheidsprobleem. Ten gevolge van onder andere

Nadere informatie

Hoesten en proesten. Wim Siemons Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013

Hoesten en proesten. Wim Siemons Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Hoesten en proesten Wim Siemons Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Leerdoelen Meest gebruikte classificatiesysteem voor hoest Indicaties beeldvorming bij hoesten en proesten Enkele casussen

Nadere informatie

Als genezing niet meer mogelijk is

Als genezing niet meer mogelijk is Als genezing niet meer mogelijk is Opname van patienten in de palliatieve fase van hun ziekte op de IC dr Erwin J.O. Kompanje Department of Intensive Care Palliatieve zorg op de IC Department of Intensive

Nadere informatie

Reanimatie van de pasgeborene

Reanimatie van de pasgeborene Reanimatie van de pasgeborene Anne Debeer, neonatale intensieve zorgen, UZ Leuven Katleen Plaskie, neonatale intensieve zorgen, St Augustinus Wilrijk Luc Cornette, neonatale intensieve zorgen, AZ St-Jan

Nadere informatie

Logie Dennis. Bachelor na bachelor in de spoed en intensieve zorg

Logie Dennis. Bachelor na bachelor in de spoed en intensieve zorg Een beschrijvend onderzoek naar de verpleegkundige rol binnen de preventie van VAP op ICU vanuit dienst intensieve zorgen Regionaal ziekenhuis Jan Yperman campus O.L.V. Logie Dennis Bachelor na bachelor

Nadere informatie

Verpleegkundige aspecten van tracheacanules. Broekaert Tom

Verpleegkundige aspecten van tracheacanules. Broekaert Tom Verpleegkundige aspecten van tracheacanules Broekaert Tom Tracheotomie Een tracheotomie is een opening in trachea. Dit is geen permanente opening! Bij verwijdering van de buitencanule, zal de opening dicht

Nadere informatie

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar)

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Koorts bij kinderen van 0 tot 1 maand (0-28 dagen) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (jonger dan 1 maand) met koorts, verdacht van een

Nadere informatie

Community-acquired pneumonie. Kliniek, verwekkersen antibioticabeleid. Michiel Bos(huisarts) en Sunita Paltansing/Elise Kraan. (artsen-microbioloog)

Community-acquired pneumonie. Kliniek, verwekkersen antibioticabeleid. Michiel Bos(huisarts) en Sunita Paltansing/Elise Kraan. (artsen-microbioloog) Community-acquired pneumonie Kliniek, verwekkersen antibioticabeleid Michiel Bos(huisarts) en Sunita Paltansing/Elise Kraan (artsen-microbioloog) DUO dagen 2014 Casus: 53-jarige vrouw Anamnese: Meer daneenweek

Nadere informatie

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Legionella Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Indeling Historie Epidemiologie en pathogenese Klinische presentatie en beloop Microbiologische diagnose Behandeling Maatregelen naar aanleiding van een

Nadere informatie

Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts, verdacht van een infectie, met uitsluiting van de gehospitaliseerde neonaat.

Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts, verdacht van een infectie, met uitsluiting van de gehospitaliseerde neonaat. Koorts bij kinderen van 1 tot 3 maanden (28 dagen tot en met 12 weken) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts,

Nadere informatie

Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen

Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen Preventie van zorginfecties en bestrijding van microbiële resistentie via promotie van de handhygiëne Nationale campagne 2010-2011 Conform

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

MRSA-bacterie. 'ziekenhuisbacterie' Afdeling Medische Microbiologie en Ziekenhuishygiëne

MRSA-bacterie. 'ziekenhuisbacterie' Afdeling Medische Microbiologie en Ziekenhuishygiëne 00 MRSA-bacterie 'ziekenhuisbacterie' Afdeling Medische Microbiologie en Ziekenhuishygiëne 1 Inleiding MRSA staat voor Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. De Staphylococcus aureus is een bacterie

Nadere informatie

Wat is een longontsteking?

Wat is een longontsteking? Longontsteking Wat is een longontsteking? Een longontsteking is een infectie van de longblaasjes en het omliggende weefsel. De infectie kan veroorzaakt worden door een bacterie of een virus, die u via

Nadere informatie

Kennelhoest - Infectieuze tracheobronchitis (infectieuze ontsteking van luchtpijp en bronchiën) bij honden

Kennelhoest - Infectieuze tracheobronchitis (infectieuze ontsteking van luchtpijp en bronchiën) bij honden Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Een Infectieuze tracheobronchitis is de medische term die een groep van besmettelijke, respiratoire (luchtweg) aandoeningen

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In het eerste gedeelte van dit proefschrift worden verschillende coagulatie instrumenten tijdens laparoscopische ingrepen geëvalueerd ter voorkoming van bloedingen en gerelateerde

Nadere informatie

MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT. Pathogenese Intubatie en het risico op slechte mondhygiëne.

MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT. Pathogenese Intubatie en het risico op slechte mondhygiëne. MONDZORG VOOR DE ENDOTRACHEAAL GEÏNTUBEERDE PATIËNT S. Blot, D. Vandijck, S. Labeau Universiteit Gent, Universitair Ziekenhuis Gent, Universiteit Hasselt, Hogeschool Gent Introductie Het streven naar of

Nadere informatie

Samenvatting. Hoofdstuk 1. Verwijderen van bronchiaal mucus na uitgebreide chirurgie

Samenvatting. Hoofdstuk 1. Verwijderen van bronchiaal mucus na uitgebreide chirurgie Verwijderen van bronchiaal mucus na uitgebreide chirurgie Hoofdstuk 1 Postoperatieve pulmonale complicaties werden voor het eerst geïdentificeerd in 1910. Postoperatieve longcollaps werd toegedicht aan

Nadere informatie

What matters to you? IC nivo. National institutes of health, USA. Nivo van zorg. Nederland, CBO 2006 12-5-2015

What matters to you? IC nivo. National institutes of health, USA. Nivo van zorg. Nederland, CBO 2006 12-5-2015 Beeld van een Intensive care Internationale / locale kwaliteitseisen Intensive Care JJ Koeijers St. Elisabeth Hospitaal Internist-Intensivist-Acute geneeskundige 10-5-2015, quality of care Inhoud Intensive

Nadere informatie

Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999)

Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999) Complicaties van insteekpunt pinnen bij externe fixatie van fracturen van de distale radius (1999) 314 patiënten / 27 % complicaties Meest voorkomende complicatie : infectie thv de insteekpunt van de pinnen

Nadere informatie

Interventies ter preventie van zorginfecties: het Bundle principe. Dr. Paul Jordens Geneesheer-ziekenhuishygiënist OLVrouw-ziekenhuis, campus Aalst

Interventies ter preventie van zorginfecties: het Bundle principe. Dr. Paul Jordens Geneesheer-ziekenhuishygiënist OLVrouw-ziekenhuis, campus Aalst Interventies ter preventie van zorginfecties: het Bundle principe Dr. Paul Jordens Geneesheer-ziekenhuishygiënist OLVrouw-ziekenhuis, campus Aalst INDELING Van richtlijnen naar bundels Historiek Wat is

Nadere informatie

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 197 198 Samenvatting In het proefschrift worden diverse klinische aspecten van primaire PCI (Primaire Coronaire Interventie) voor de behandeling van een hartinfarct onderzocht.

Nadere informatie

Hygiëne en Infectiepreventie

Hygiëne en Infectiepreventie Hygiëne en Infectiepreventie Wat betekent dit voor jou als doktersassistente? donderdag 12 november 2015 Wat is Infectiepreventie? Wie/wat zijn deskundigen infectiepreventie? Wat is de rol van medewerkers

Nadere informatie

Dienen er bijkomende. hygiënemaatregelen getroffen te. worden i.g.v. MRSA dragerschap?

Dienen er bijkomende. hygiënemaatregelen getroffen te. worden i.g.v. MRSA dragerschap? Dienen er bijkomende hygiënemaatregelen getroffen te worden i.g.v. MRSA dragerschap? A. Schuermans Dienst Ziekenhuishygiëne UZLeuven, Gasthuisberg MRSA dragerschap Gekoloniseerd: - neus, keel, perineum

Nadere informatie

1 e Post EAUN Meeting. Richtlijnen. Mirjam Kappert Verpleegkundig specialist Slingeland ziekenhuis

1 e Post EAUN Meeting. Richtlijnen. Mirjam Kappert Verpleegkundig specialist Slingeland ziekenhuis 1 e Post EAUN Meeting Richtlijnen Mirjam Kappert Verpleegkundig specialist Slingeland ziekenhuis Nurses guidelines Nurses guidelines Nurses guidelines Nurses guidelines Wordt herzien Planning was congres

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis PATIËNTEN INFORMATIE Bloedvergiftiging of sepsis 2 PATIËNTENINFORMATIE Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw naaste een bloedvergiftiging heeft, ook wel sepsis genoemd. Een sepsis is een complexe

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC De handen: bron en verspreider van microorganismen Met indicatie voor isolatie

Nadere informatie

Resultaten campagnes handhygiëne

Resultaten campagnes handhygiëne Resultaten campagnes handhygiëne Nut van campagnes Universitair ziekenhuis Geneve ziekenhuisbrede campagne met posters, feedback, promotie handalcohol - compliance van 48 naar 66% - nosocomiale infecties

Nadere informatie

Hoe kan worden gegarandeerd dat mensen met osteoartritis en reumatoïde artritis overal in Europa optimale zorg krijgen: aanbevelingen van EUMUSC.

Hoe kan worden gegarandeerd dat mensen met osteoartritis en reumatoïde artritis overal in Europa optimale zorg krijgen: aanbevelingen van EUMUSC. Hoe kan worden gegarandeerd dat mensen met osteoartritis en reumatoïde artritis overal in Europa optimale zorg krijgen: van EUMUSC.NET In partnerverband met EULAR en 22 centra in Europa - Met steun van

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Longziekten en respiratoire revalidatie. Prof Dr W. Janssens

Longziekten en respiratoire revalidatie. Prof Dr W. Janssens Longziekten en respiratoire revalidatie Prof Dr W. Janssens Definitie Respiratoire revalidatie is gericht op patienten met chronische longaandoeningen met klachten en gereduceerde activiteiten van het

Nadere informatie

Veneuze toegangswegen Dr. A. Janssen Oncologische heelkunde en Senologie AZ Damiaan Oostende Veneuze toegangswegen Indicaties Overzicht katheters en poortsystemen Chirurgische aspecten Problemen Onderhoud

Nadere informatie

Acute bronchitis bij volwassenen

Acute bronchitis bij volwassenen bij volwassenen L.J. Dupont, MD, PhD www.lung.be Acute exacerbatie van chronische bronchitis frequent probleem in klinische praktijk meest frequente infectie van de lagere luchtwegen frequente oorzaak

Nadere informatie

Malnutritie. Screening en Behandeling. Bart Geurden, RN, PhD

Malnutritie. Screening en Behandeling. Bart Geurden, RN, PhD Malnutritie Screening en Behandeling Bart Geurden, RN, PhD INHOUD 1. Inleiding en probleemstelling 2. Definitie van malnutritie 3. Komt dit vaak voor: prevalentie 4. Wat zijn oorzaken en gevolgen van malnutritie

Nadere informatie

Schoon is niet schoon genoeg. Julia Kovaleva Arts-microbioloog i.o. UMC Groningen

Schoon is niet schoon genoeg. Julia Kovaleva Arts-microbioloog i.o. UMC Groningen Schoon is niet schoon genoeg Julia Kovaleva Arts-microbioloog i.o. UMC Groningen Introductie Endoscopie-gerelateerde transmissie en infecties Microbiologische controle van van flexibele endoscopen Pseudomonas

Nadere informatie

Permanente vorming Academiejaar 2009-2010

Permanente vorming Academiejaar 2009-2010 Departement HIVB Hoger Instituut Verpleegkunde en Biotechnologie Wilgenstraat 32 8800 Roeselare Tel. 051 23 23 30 Fax: 051 22 82 58 Permanente vorming Academiejaar 2009-2010 EXPERT VERPLEEGKUNDIGE RESPIRATIE

Nadere informatie

Gert verpooten. COPD versus Astma RIZIV RIZIV

Gert verpooten. COPD versus Astma RIZIV RIZIV Gert verpooten Consensusrichtlijnen COPD versus Astma De onderzoeksgroep van GV ontvangt steun van Fresenius, Amgen, Roche, Novartis, Baxter en Teva. GV is Belgisch hoofdonderzoeker voor de ALTITUDE studie

Nadere informatie

HET ZORGPAD COPD. DOELSTELLING Een betere kwaliteit van zorg organiseren door o.a. multidisciplinair samen te werken.

HET ZORGPAD COPD. DOELSTELLING Een betere kwaliteit van zorg organiseren door o.a. multidisciplinair samen te werken. HET ZORGPAD COPD INLEIDING Het LMN CWV organiseert rookstopconsultaties door een erkende tabakoloog in het Regiohuis in Izegem en in het Eerstelijnshuis Midden West-Vlaanderen. Om het zorgpad COPD op te

Nadere informatie

Het Spoed Interventie Team

Het Spoed Interventie Team Het Spoed Interventie Team Peter Tangkau, internist - intensivist Mariska van Scheijndel, IC-verpleegkundige Harriët van Dijk, IC-verpleegkundige/kwaliteitsfunctionaris Werkgroep Educatieve Symposia Het

Nadere informatie

Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC

Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC Casus Man 37 jaar (Mark) Voorgeschiedenis 2013 aug : AML (1 e inductie HOVON 102) Sweet syndroom

Nadere informatie

Page 1 of 7. Optioneel kan van iedere geregistreerde complicatie de datum en eventueel het tijdstip waarop de complicatie optrad worden opgegeven.

Page 1 of 7. Optioneel kan van iedere geregistreerde complicatie de datum en eventueel het tijdstip waarop de complicatie optrad worden opgegeven. Complicatie Registratie Wizard Page 1 of 7 De complicatie-registratie wizard wordt gebruikt voor het invoeren (of het wijzigen) van een complicatie. Het invoeren van een complicatie bestaat uit een aantal

Nadere informatie

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen. Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie: naleving van handhygiene in Nederlandse ziekenhuizen Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC ACCOMPLISH studie Actively Creating COMPLIance Saving Health ZonMw

Nadere informatie

BRMO uitbraak in een verpleeghuis. Veronica Weterings Deskundige Infectiepreventie Amphia ziekenhuis, Breda

BRMO uitbraak in een verpleeghuis. Veronica Weterings Deskundige Infectiepreventie Amphia ziekenhuis, Breda BRMO uitbraak in een verpleeghuis Veronica Weterings Deskundige Infectiepreventie Amphia ziekenhuis, Breda Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

INLEIDING. 20.03.15 Agentschap Zorg en Gezondheid 2

INLEIDING. 20.03.15 Agentschap Zorg en Gezondheid 2 MULTIDRUG RESISTENTE ORGANISMEN (MDRO) IN WOONZORGCENTRA EN THUISZORG: WAT TE DOEN? Caroline Broucke en Hanna Masson Agentschap Zorg en Gezondheid, Afdeling Preventie INLEIDING > Multidrug Resistente Organismen

Nadere informatie

Deel I: Sociaal verslag

Deel I: Sociaal verslag Naam Patiënt.Voornaam Patiënt. Deel I: Sociaal verslag Voornaam: Geboortedatum: / / Geboorteplaats: Geslacht: M V Burgerlijke stand: gehuwd ongehuwd weduw(e)naar gescheiden Rijksregisternummer: Identiteitskaartnummer:

Nadere informatie

Het piepende kind. Nascholing huisartsen. 20 mei 2014. Annejet Plaisier. kinderarts

Het piepende kind. Nascholing huisartsen. 20 mei 2014. Annejet Plaisier. kinderarts Het piepende kind Nascholing huisartsen 20 mei 2014 Annejet Plaisier kinderarts Incidentie van wheezing bij kinderen 18 16 Kinderen in % 14 12 10 8 6 4 2 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 MAS-90 Leeftijd

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren GUIDELINES PBO CONTROLE bij solide tumoren 1 Algemene richtlijnen Witte bloedcellen Een grondige klinische evaluatie van de neutropene patiënt is essentieel. Bij de minste twijfel, gelieve met ons contact

Nadere informatie

INCONTINENCE - ASSOCIATED DERMATITIS ( I A D) Edwige Strippe Wondconsulente Q Care woundservices B.V.

INCONTINENCE - ASSOCIATED DERMATITIS ( I A D) Edwige Strippe Wondconsulente Q Care woundservices B.V. INCONTINENCE - ASSOCIATED DERMATITIS ( I A D) Edwige Strippe Wondconsulente Q Care woundservices B.V. Studie* 1452 verpleegkundigen 5 Europese landen 20 foto's ( normale huid, decubitus, IAD, combinaties)

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES VERTEGENWOORDIGING & STUDIES EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES Eind 2013 hebben de Onafhankelijke Ziekenfondsen een analyse gemaakt van de concentratie van de uitgaven

Nadere informatie

Oncologie - Nielander

Oncologie - Nielander Oncologie - Nielander Is deze patiënt qua infectie 103 1 Low risk 2 - High risk Is deze patiënt qua infectie 1 Low risk 62% 2 - High risk 38% Wat doen we? 99 1 - kweken afwachten, evt. G-CSF 2 - amoxicilline

Nadere informatie

Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen

Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen Kernboodschappen Uitgave januari 2016 www.diabetes.be Diabetes mellitus Iemand met diabetes heeft een verhoogd bloedsuikergehalte omdat men niet voldoende

Nadere informatie

DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB. Pneumokokkose. Er is een gemiddelde letaliteit van 5-7%, maar bij ouderen kan de letaliteit oplopen tot 40%.

DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB. Pneumokokkose. Er is een gemiddelde letaliteit van 5-7%, maar bij ouderen kan de letaliteit oplopen tot 40%. 165 Pneumokokkose Indien er een klinisch beeld van meningitis wordt vastgesteld zonder dat de onderliggende kiem reeds gekend is, zie algemene fiche Meningitis. Ziektebeeld Pneumokokkose is een acute of

Nadere informatie

De ziekenhuisbacterie MRSA. Contactonderzoek

De ziekenhuisbacterie MRSA. Contactonderzoek De ziekenhuisbacterie MRSA Contactonderzoek Inleiding Op de afdeling waar u verblijft of opgenomen bent geweest, is bij een patiënt de ziekenhuisbacterie MRSA aangetoond. Om te controleren of de bacterie

Nadere informatie

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hermanides J, Bosman RJ, Vriesendorp TM, Dotsch R, Rosendaal FR, Zandstra DF, Hoekstra JB, DeVries JH. Crit Care Med 2010; 38: 1430-1434 Dr

Nadere informatie

Beslissing tot opstarten of stopzetten van sondevoeding als voorbeeld van vroegtijdige zorgplanning

Beslissing tot opstarten of stopzetten van sondevoeding als voorbeeld van vroegtijdige zorgplanning Beslissing tot opstarten of stopzetten van sondevoeding als voorbeeld van vroegtijdige zorgplanning casus Nood aan duidelijke criteria voor het opstarten alsook stopzetten van sondevoeding opstarten en

Nadere informatie

Standaardhandeling Beademde patiënt, Differentiële LongVentilatie (DLV), intubatie t.b.v.

Standaardhandeling Beademde patiënt, Differentiële LongVentilatie (DLV), intubatie t.b.v. Definitie Het onafhankelijk van elkaar kunnen beademen van de longen door middel van een dubbel-lumen tube (DLT). Doel Het optimaliseren van de gasuitwisseling door beide longen, onafhankelijk van elkaar,

Nadere informatie

Infectiepreventie Centrale veneuze katheters 1

Infectiepreventie Centrale veneuze katheters 1 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Hygiëne en infectiepreventie 127 Infectiepreventie Centrale veneuze katheters 1 Toepassingen Centrale veneuze katheters (CVK) worden onder andere

Nadere informatie

Deze informatie is bestemd voor patiënten met een mogelijke of aangetoonde MRSA besmetting.

Deze informatie is bestemd voor patiënten met een mogelijke of aangetoonde MRSA besmetting. Deze informatie is bestemd voor patiënten met een mogelijke of aangetoonde MRSA besmetting. Wat is MRSA? Staphylococcus aureus, is een bacterie die bij 20-60% van gezonde personen voorkomt op de huid.

Nadere informatie

14 maart 2016. Preventie van zorginfecties verandermanagers gevraagd! Studiedag NVKVV. An Willemse. Team voor ziekenhuishygiëne OLV Ziekenhuis

14 maart 2016. Preventie van zorginfecties verandermanagers gevraagd! Studiedag NVKVV. An Willemse. Team voor ziekenhuishygiëne OLV Ziekenhuis HOE MENSEN BEGELEIDEN OP DE WERKVLOER? Bedside begeleiding door referentieverpleegkundigen infectiebeheersing (als onderdeel van project inzake handhygiëne) Studiedag NVKVV Preventie van zorginfecties

Nadere informatie

verpleegeenheid intensieve zorg

verpleegeenheid intensieve zorg verpleegeenheid intensieve zorg Met deze brochure willen wij u kennis laten maken met de verpleegeenheid, het team en allerlei zaken die tijdens uw verblijf van belang kunnen zijn. Deze brochure biedt

Nadere informatie

Artikel Art. 2.

Artikel Art. 2. 12 NOVEMBER 2008. KB tot uitvoering van artikel 57, 2, van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, betreffende de berekeningsregels

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Centraal in dit proefschrift staat de minimaal invasieve slokdarmresectie als behandeloptie voor het slokdarmcarcinoom. In hoofdstuk 2 en 3 belichten wij in twee overzichtsartikelen de in de literatuur

Nadere informatie

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten?

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Literatuuronderzoek Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? Michelle Entius 500635128 LV13-3IKZ1 Stagebegeleiders: Anetha van Waveren Samantha Carrot Literatuuronderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

Feedback van gegevens m.b.t. Infectiebeheersing op de afdeling. NVKVV: Verpleegkundigen infectiebeheersing Lieven Hoebrekx 14/03/2016

Feedback van gegevens m.b.t. Infectiebeheersing op de afdeling. NVKVV: Verpleegkundigen infectiebeheersing Lieven Hoebrekx 14/03/2016 Feedback van gegevens m.b.t. Infectiebeheersing op de afdeling NVKVV: Verpleegkundigen infectiebeheersing Lieven Hoebrekx 2 Wat is Feedback? = Terugkoppeling of feedback is een proces waarbij de uitkomst

Nadere informatie

Geschiedenis en oorsprong van de Intensive Care zorg. Jozef Kesecioglu UMC Utrecht

Geschiedenis en oorsprong van de Intensive Care zorg. Jozef Kesecioglu UMC Utrecht Geschiedenis en oorsprong van de Intensive Care zorg Jozef Kesecioglu UMC Utrecht Ernstig zieke patiënten worden verpleegd in een apart gedeelte van een ziekenhuis, met speciale verpleegkundigeen medische

Nadere informatie

MRSA. Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. Afdeling Infectiepreventie

MRSA. Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. Afdeling Infectiepreventie MRSA Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus Afdeling Infectiepreventie Inleiding U bezoekt de polikliniek van het Amphia Ziekenhuis of u bent in ons ziekenhuis

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie