Allochtoon ondernemerschap in de taxibranche in Rotterdam. Fred Dekker *

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Allochtoon ondernemerschap in de taxibranche in Rotterdam. Fred Dekker *"

Transcriptie

1 Allochtoon ondernemerschap in de taxibranche in Rotterdam Fred Dekker * Samenvatting Een kleinschalig kwantitatief en kwalitatief onderzoek in de Rotterdamse taxibranche in 2005 vormt de basis voor dit artikel waarin de vraag centraal staat welke kansen de nieuwe taxiwet heeft geboden aan allochtone ondernemers en chauffeurs. In de media werden vooral negatieve effecten gerapporteerd, maar deze studie laat zien dat de deregulering in de taxibranche inderdaad nieuwe kansen heeft geboden aan allochtonen. Het proces doet denken aan de eerder beschreven etnische stoelendans, waarbij er echter geen sprake is van een dominante groep die de positie van autochtonen inneemt. Inleiding: migranten en de taxibranche Zelfstandig ondernemerschap kan essentiële kansen bieden voor groepen die anders moeilijk aan de slag komen. In veel migrantenontvangende landen zijn allochtonen relatief vaker werkloos dan autochtonen (SCP/WODC/CBS, 2005). Dit is zorgelijk, zeker voor een stad als Rotterdam waar thans bijna evenveel allochtone als autochtone inwoners wonen (COS, 2006). Alle pogingen de arbeidsparticipatie te verhogen ten spijt blijkt de toegang tot betaalde arbeid nog altijd lastig. Hierbij speelt mee dat de arbeidsmarkt in sommige opzichten een tweedeling vertoont. Bepaalde beroepen staan bekend als immigrantenberoepen. Zo is de Poolse aspergesteker in Nederland een begrip net als de nauwelijks Engels sprekende Pakistaanse taxichauffeur in New York. In verschillende publicaties wordt als verklaring voor de slechtere positie van migranten op de Nederlandse arbeidsmarkt gewezen op de onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal en op een laag opleidingsniveau (Baycan-Levent et al. 2002, Zorlu & Hartog, 2001). Als oplossing voor het gebrek aan arbeidskansen kan soms het zelfstandig ondernemerschap uitkomst bieden (Kloosterman, Van der Leun en Rath, 1999). Maar niet elke markt geeft nieuwkomers of starters een kans. Een markt die als gevolg van recente deregulering deze kansen potentieel wel kan bieden is de taxibranche, een in Nederland weinig onderzochte branche. In veel landen is deze branche van groot belang voor nieuwkomers. In Nederland was de taximarkt waarschijnlijk lange tijd een under-served market dankzij een door de overheid in stand gehouden restrictief vergunningenbeleid. In 2000 is de Nederlandse taximarkt geliberaliseerd, wat inhoudt dat iedereen die het vakdiploma haalt als ondernemer in deze branche kan starten. Dit lijkt tot een toename van allochtoon ondernemerschap te hebben geleid. Hoewel het aan het werk komen van migranten een positieve ontwikkeling is, wordt de komst van de migrant in deze markt in veel dagbladen kritisch bejegend. Zo schrijft De Volkskrant in 2005: Betere dienstverlening, daar komt nog weinig van. Er kwamen taxichauffeurs bij die geen Nederlands spreken en heg noch steg kennen, Talibantaxi s noemen Rotterdamse taxichauffeurs deze collega s, zegt een instructeur voor het nieuwe chauffeursdiploma dat sinds 1 januari 2006 van kracht is (De Volkskrant ). In hetzelfde artikel wordt gesproken over chaos en beunhazen. Volgens het Rotterdams Dagblad van behandelen taxichauffeurs de klanten hondsbrutaal, kennen zij de weg niet en spreken ze geen Nederlands. De kritiek richt zich vooral op de beheersing van de Nederlandse taal en het gebrek aan stratenkennis van de taxichauffeur. Voor het chauffeursvak gelden minder eisen dan voor het ondernemerschap. Maar in de grote steden zijn chauffeur en ondernemer vaak dezelfde persoon. In 2006 zijn de wettelijke regels voor chauffeurs aangescherpt. Eerder hadden de eisen alléén betrekking op lichamelijke geschiktheid en betrouwbaarheid van de chauffeur, in de vorm van een door een arts afgegeven geneeskundige verklaring en een bewijs van goed gedrag. In 2006 wordt het chauffeursdiploma ingevoerd als antwoord op klachten over taal en 1

2 stratenkennis. De eisen voor het ondernemerschap waren met de komst van de nieuwe taxiwet in 2000 al aangescherpt vooral op het gebied van eisen aangaande algemene en bijzondere ondernemersvaardigheden. In dit artikel wordt bekeken welke mogelijkheden de nieuwe taxiwet heeft geboden aan allochtone ondernemers in de gemeente Rotterdam. Het artikel is gebaseerd op onderzoek naar de ontwikkeling van het aantal allochtone vergunninghouders voor taxi s in Rotterdam na invoering van de taxiwet, aangevuld met face-to-face en telefonische interviews met werknemers en werkgevers in de Rotterdamse taxibranche. Deze interviews waren vooral gericht op het verkrijgen van inzicht in de processen die een rol spelen bij het toetreden tot de taximarkt en in de arbeidsverhoudingen. Eerst volgen enkele cijfers en feiten over allochtoon ondernemerschap in het algemeen aangevuld met een beknopte uitleg over wat in dit artikel onder een marktniche wordt verstaan. Na de introductie van enkele hypothesen over de Rotterdamse taxibranche en een korte omschrijving van het onderzoek volgt een uiteenzetting van de onderzoeksresultaten. Allochtone ondernemingen, markten en niches. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat het allochtoon ondernemerschap een grote vlucht heeft genomen, ook in Nederland. Op een totaal van ondernemers waren in 1995 maar liefst immigranten actief als ondernemer (Tesser et al, 1998; Wolff & Rath, 2000). In 2003 was ruim 40 procent van het totale aantal niet-westerse allochtone ondernemers gevestigd in de vier grote steden Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag (EIM, 2004). Horeca is nog steeds de belangrijkste sector als het gaat om allochtoon ondernemerschap, met name niet-westerse allochtone ondernemers kiezen hiervoor, maar er is wel sprake van een diversificatie (zie Van den Tillaart in dit nummer). Allochtone ondernemers zijn niet evenredig over de economische sectoren verdeeld. Over het algemeen gaat het om kleinschalige activiteiten binnen sectoren die weinig belemmeringen kennen in de vorm van toetredingseisen, opleiding, of technische vaardigheden en weinig eigen vermogen vergen (Wolff & Rath, 2000). Voorbeelden hiervan zijn de schoonmaaksector, straathandel en de kleinschalige detailhandel en, wellicht, na de deregulering ook de taxibranche. Vaak wordt gesproken van niches. Binnen de marketing en economie wordt onder niche een segment van een markt verstaan; het is een klein specifiek afgeschermd stuk van een grotere markt. Als de niche gedomineerd wordt door een bepaalde etnische groep bijvoorbeeld Chinese restauranthouders dan wordt een dergelijke niche als etnisch omschreven. Etnische loyaliteiten binnen een dergelijke marktniche zorgen daarna voor versterking van dit effect door inhuur van personeel uit eigen etnische kring. Waldinger (1996) beschrijft het proces van de opvulling van vacante plaatsen binnen zo een marktniche als het spel van de stoelendans (zie ook Rath 1998). Veranderingen in de economie zorgen voor gewijzigde verhoudingen en brengen horizontale en verticale mobiliteit met zich mee. Daardoor ontstaan er lege stoelen op de minst begeerde plaatsen in de arbeidsmarkt die plaats bieden aan nieuwkomers. Deze laagste posities zijn geconcentreerd in enkele sectoren. Op het moment dat elders in de markt nieuwe kansen of plaatsen ontstaan kan een bevolkingsgroep doorschuiven naar een ander segment of andere markt. Rath & Kloosterman (1998) geven aan dat niches ontstaan doordat migranten de gaten in de markt weten te vinden en opvullen. De vraag is welke veranderingen waarneembaar zijn in de taxibranche ten gevolge van de liberalisering van de taximarkt. Hypothesen en methode van onderzoek Gekozen is voor Rotterdam omdat dit een belangrijke stad is voor het migrantenondernemerschap in het algemeen en een stad waar het aandeel migranten in de bevolking hoog is. Allochtonen in Rotterdam vormen zij een niet weg te cijferen deel van de 2

3 stedelingen. Zij zijn de afgelopen jaren op de arbeidsmarkt sterker geconfronteerd met de economische recessie dan autochtonen (COS/ISEO, 2004). Dit rechtvaardigt de eerste hypothese, namelijk dat - meer dan bij autochtonen - de noodzaak wordt gevoeld om te kiezen voor het ondernemerspad. Nieuwkomers zijn daarbij vooral aangewezen op laagdrempelige segmenten van de markt. De taximarkt wordt door velen gezien als zo n laagdrempelige markt. Deregulering zorgde in principe voor toenemende marktwerking en voor kansen voor starters (zie ook de inleiding in dit nummer). De overheid trachtte de wetswijzigingen een beter gedifferentieerde markt te creëren met minder capaciteitsbeperkende regels. Nieuwe ondernemers in de taxibranche dienen te beschikken over een diploma dat is te vergelijken met het voormalige middenstandsdiploma, wat aanleiding geeft tot de tweede hypothese, dat het opleidingsniveau een rol speelt bij het verwezenlijken van ondernemerschap binnen deze branche. Om de bovenstaande hypothesen te onderzoeken is zowel kwantitatief en kwalitatief onderzoek verricht. In het empirische onderzoek staat de groei van het aantal vergunninghouders in de taxibranche in Rotterdam centraal alsmede de verhouding hierin tussen allochtone en autochtone vergunninghouders. De analyse heeft zich in eerste instantie gericht op de historie van het lokale taxibeleid. Veel informatie waaronder onderzoek en beleidsnota s uit de jaren zeventig van de vorige eeuw was terug te vinden in het gemeentearchief (zie bijvoorbeeld NEI, 1976; Rood, 1992). Vervolgens is een kwantitatieve analyse uitgevoerd waarvoor gebruik is gemaakt van het geanonimiseerde databestand van de huidige vergunningverlener. Het onderscheid tussen autochtoon en allochtoon is bepaald op basis van het geregistreerde geboorteland, waardoor tweede generatie migranten niet herkend worden als allochtoon. Tot slot omvatte het kwalitatieve deel van de studie 24 interviews met ondernemers en chauffeurs in Rotterdam. De taxibranche en zijn ondernemers In totaal zijn er in Nederland taxiondernemingen geregistreerd met ruim vergunningbewijzen. Van de bedrijven is 52 procent gevestigd in de vier grote steden. Dat betreft wel beduidend kleinere taxibedrijven dan die buiten deze steden (TNS-NIPO,2004). Tabel 1. Aantal en aandeel taxi s in drie grote steden in Nederland. Vestigingsplaats Aantal taxi s in 2002 Per 1000 inwoners Amsterdam ,4 taxi s Rotterdam 752 1,2 taxi s Den Haag 764 1,7 taxi s Utrecht 287 1,2 taxi s Bron: bestanden inspectie verkeer en waterstaat (IVW) sector markt-ordening 2002, eigen bewerking Uit de tabel blijkt dat Amsterdam ruimschoots de koploper is van de grote steden. In de G4 was in de periode van 1999 tot 2002 een groei te zien van ongeveer naar taxiondernemingen (TNS-NIPO,2004). In 2005 stonden ongeveer 324 ondernemingen geregistreerd in Rotterdam waarvan er ongeveer 120 zijn aan te merken als starters c.q. nieuwe ondernemers. Het aandeel allochtone ondernemers was het grootst binnen de groep starters en bedroeg ruim 40 %. Na het jaar 2000 bestond 76 % van de ondernemingen uit eenmanszaken waarvan ongeveer een kwart in handen van allochtonen. Het huidige aantal allochtone ondernemingen bedraagt ongeveer 22 % waarvan ongeveer tweederde actief is vanaf de deregulering van de markt. 3

4 Uit de cijfers kan geconcludeerd worden dat de deregulering en liberalisering van de taxiwet heeft bijgedragen aan een toename van het allochtoon ondernemerschap binnen de taxibranche in Rotterdam. Hierbij moet ook nog worden bedacht dat tweede generatie migranten niet zijn meegerekend. Waar het eerst een afgesloten niche was met vooral autochtone ondernemers is deze door de deregulering opengebroken. Dit heeft ruimte gegeven voor etnische stoelendans maar die ruimte is gezien de korte tijd die nog maar is verstreken nog niet erg groot geweest. Toch is nu al te zien dat nieuwe plaatsen deels worden ingenomen door migranten, zij het dat het wel mogelijk is dat de arbeidsomstandigheden daarbij verslechterd zijn. Daarbij komt ook naar voren dat het straattaxi- vervoer een aparte deelmarkt is. De eerder aangehaalde kritiek in de dagbladen richt zich met name op deze laatst genoemde deelmarkt, de straattaxi c.q. het standplaatswerk. Ondernemers die alléén standplaatswerk verrichten worden ook wel vrije rijders genoemd. Het is met name dit standplaatswerk dat vatbaar is voor een mogelijk uitdijende etnische niche. De vraag of dit daadwerkelijk zo is laat zich niet op basis van de geraadpleegde registraties beantwoorden, maar uitspraken en observaties tijdens het veldwerk doen dit wel vermoeden. Aantal taxi s per onderneming Veel van de ondernemingen in de Rotterdamse taxibranche hebben weinig of geen personeel. Indien echter gekeken wordt naar de omvang van de ondernemingen op basis van de vergunningbewijzen (aantal taxi s) dan valt op dat het gemiddeld aantal vergunningbewijzen binnen allochtone ondernemingen hoger is dan bij de autochtone ondernemingen. De autochtone ondernemingen hebben gemiddeld een omvang van 3,37 vergunningbewijzen en bij allochtone ondernemingen is dit een fractie hoger namelijk 3,41. Hoewel dit verschil erg klein is zou het erop kunnen wijzen dat zij vaker mensen voor zich hebben rijden. Uit het kwalitatieve onderzoek komt naar voren dat het in dienst hebben van chauffeurs een manier kan zijn om bekenden ook aan werk te helpen. Een Turkse respondent die werkzaam is als ondernemer geeft het volgende aan: Op basis van de verhalen die je hoort van familieleden en kennissen besluit je om de stap te nemen. Voor landgenoten was het ook aantrekkelijk om binnen de taxibranche te werken. De taxi vormt een statussymbool waarmee je goede sier kunt maken. Anderzijds leent de straattaxi of het standplaatswerk zich om oudere, en dus goedkopere, voertuigen te gebruiken. De mogelijkheid om meerdere voertuigen aan te schaffen geeft de mogelijkheid om deze in te zetten op het moment dat de vraag naar taxivervoer stijgt. Een Pakistaanse ondernemer zegt het volgende over het bezit van zijn vier taxivoertuigen: Als startkapitaal heb je niet zoveel nodig. Tweedehands taxi s kosten bijna niets. Zeker als ze je ze kunt overnemen van ondernemers die stoppen met hun bedrijf. Ik heb vier taxi s en heb drie chauffeurs in dienst Het feit dat tweedehands taxi s relatief goedkoop zijn aan te schaffen en aanmerkelijk goedkoper zijn in gebruik dan nieuwe taxi s - die vaak om die redenen ook geleased worden - vormt misschien wel de meest gangbare verklaring waarom allochtone vergunninghouders iets vaker meer vergunningbewijzen bezitten dan autochtone ondernemers. Anders is het bij het contractvervoer en bij taxicentrales waarbij vaak eisen worden gesteld aan de ouderdom van de ingezette taxi s. De oude taxi is vervolgens weer een gewild mikpunt voor kritiek over teloorgang van kwaliteit en service. Bevolkingsgroepen binnen de taxibranche Uit een overzicht van de geboortedata en -plaatsen van de taxivergunninghouders in Rotterdam komen geboorteplaatsen in Turkije, Irak, Marokko, Pakistan en India naar voren. In tegenstelling tot de taxibranche in New York (zie Kolsky, 2002) lijkt er in Rotterdam geen sprake van een monocultuur maar van een multicultuur. Daar komt bij dat ook autochtone 4

5 ondernemers chauffeurs voor zich hebben rijden die afkomstig zijn uit verschillende migrantengroepen Turkije Marokko Pakistan Iran Figuur 1 Aantallen taxi ondernemers uit geselecteerde geboortelanden Het beeld van de komst van de verschillende etnische groepen naar een stad als Rotterdam dat wordt weerspiegeld in de taximarkt komt nog sterker tot uitdrukking in de bovenstaande grafiek (figuur 2). Hierin weerspiegelt zich het migratiepatroon. Zo kwam de Turkse bevolkingsgroep als eerste naar Rotterdam. Dit was ook de eerste migrantengroep die zich in het midden van de jaren negentig als taxiondernemer manifesteerde. Na de deregulering in het jaar 2000 volgden steeds meer bevolkingsgroepen. De branche wordt daarmee steeds meer een multiculturele reflectie van de stad aan de Maas en zijn bewoners. Het aantal Turkse ondernemers neemt nog steeds toe, maar daarnaast participeren ook bevolkingsgroepen zoals Marokkanen en Irakezen. Het gemengde beeld past niet in het idee van verdringing van de ene groep door de andere of opvolging van specifieke bevolkingsgroepen. Er is veeleer sprake van een multiculturele niche. De suggestie dat de taxibranche na de deregulering alléén maar allochtone ondernemers kent, een beeld dat door de media in stand wordt gehouden, moet verworpen worden op basis van de kwantitatieve analyse. De deregulering heeft wel duidelijk kansen geboden voor allochtoon ondernemerschap. De liberalisering heeft plaatsgemaakt voor nieuwkomers als ondernemer maar ook als chauffeurs. Een tweedeling in de multiculturele niche Het aantal ondernemingen in de grote steden dat is aangesloten bij een taxicentrale is dalend zo vermeldt de landelijke monitor over het taxibeleid. Aannemelijk is dat de niet-aangesloten ondernemers, waaronder veel nieuwkomers, zich richten op het straattaxivervoer. Het werk op de standplaatsen wordt wel aangemerkt als het meest laagdrempelig en fungeert in feite als overloop voor de gehele markt (zie Horlings, Brouwer& Horlings, 1993). Door de toestroom van nieuwe ondernemers in met name het standplaatswerk komt deze overloopfunctie steeds meer in het gedrang. Ondernemers die naast het werk voor de taxicentrale hun diensttijd en inkomsten aanvulden met standplaatswerk zien nu hun plaats, en daarmee ook de extra inkomsten, steeds vaker ingenomen worden door anderen. De tweedeling tussen 5

6 standplaatswerk en de andere vormen van taxivervoer wordt daarmee groter. De ondernemers die alleen hun inkomsten verwerven uit het standplaatswerk zijn naast vrije rijder vaak ook starters. Gezien het aandeel allochtone ondernemers in deze categorie, ruim 40 %, kan het hoge aandeel allochtone ondernemers op de standplaats worden verklaard. Tegelijkertijd blijkt uit het veldwerk dat autochtone ondernemers vaak andere standplaatsen opzoeken buiten het centrum van Rotterdam en dat ondernemers die zijn aangesloten bij een taxicentrale zich richten op andere marktsegmenten zoals vervoer van bijzondere groepen zoals ouderen en gehandicapten. Zo kan de tweedeling in de markt worden beredeneerd en kan een opmerking als de talibanrijders bij het Centraal Station in Rotterdam ook beter worden begrepen. De allochtone ondernemer beperkt zich onder andere tot het werk op de standplaats omdat taxicentrales voorwaarden stellen aan het lidmaatschap. Leden moeten met een nieuwere taxi rijden en contributie betalen, werktijden worden vastgesteld, wat meer kosten en minder vrijheid met zich meebrengt. Een Irakese ondernemer zegt hierover: Ik ben niet aangesloten bij een taxicentrale. De taxicentrale vraagt 250 euro per week om aangesloten te zijn. Ik vind dat veel te duur en kan dat niet opbrengen. Ik beperk me tot straattaxi bij het Centraal Station. Een ondernemer uit Pakistan geeft aan dat hij zijn individuele vrijheid niet kwijt wil: Ik ben niet aangesloten bij een centrale. Deze centrales leggen je allemaal regels op. Daar houd ik niet zo van. Er was een nieuwe centrale waar veel allochtonen zich bij aansloten. Maar eerst hadden ze 100 leden en nu nog maar 30 leden. Inmiddels is er een nieuw bestuur en gaat het iets beter. Ik verdien mijn geld met straattaxi. Zoals eerder werd opgemerkt waren de Turkse ondernemers in de jaren negentig reeds werkzaam in de taxibranche. In die jaren waren de meeste ondernemingen aangesloten bij een taxicentrale. Turkse migranten zijn aan te treffen in alle segmenten van de taximarkt. Ondernemers afkomstig uit Irak, Iran, Pakistan en Afghanistan zijn vooral werkzaam in het segment van het standplaatswerk. Hoewel de standplaatsmarkt competitief is en er veelal wordt bezuinigd op de auto en op het personeel zijn veel respondenten gematigd positief over hun omzet. Opleidingsniveau De allochtone ondernemer is jonger en in tegenspraak met veel vooroordelen - vaak beter opgeleid dan zijn autochtone collega. Het relatieve aandeel ondernemers met een vakdiploma is hoger binnen de groep allochtone ondernemers dan onder de autochtonen. In het verleden kon een ondernemer na een aantal jaren te hebben gewerkt als (mede)ondernemer in een taxibedrijf op basis van zogenaamde historische gronden vakbekwaam worden verklaard. Met de invoering van de nieuwe taxiwet is deze mogelijkheid vervallen. Aangezien ook pas toen de mogelijkheden tot toetreding ontstonden, ligt hierin een verklaring voor het verschil in het bezit van een vakdiploma. Van de 24 allochtone respondenten uit de Rotterdamse taxibranche hebben er zes een HBO- of universitaire opleiding gevolgd. Een Afghaanse respondent die werkzaam is als ondernemer vertelt: Ik heb in Afghanistan een universitaire opleiding gevolgd, maar na herwaardering in Nederland komt dit overeen met een HBO-diploma. Ik heb vele sollicitaties achter de rug maar steeds was mijn beheersing van de Nederlandse taal het breekpunt. Niemand durfde kennelijk het risico met mij aan om mij werk te geven. De tweede generatie lijkt met een MBO-opleiding de aansluiting te kunnen vinden bij de exameneisen voor het vakdiploma. Sommige respondenten uit het onderzoek zijn pas een paar jaar in Nederland terwijl anderen reeds meerdere jaren in Nederland wonen en werkzaam zijn geweest in andere sectoren. Personeel Allochtone ondernemers lijken geen sterke voorkeur te hebben voor personeelsleden met dezelfde etnische achtergrond. Zo meldt een Irakese ondernemer: Ik heb ik nu nog drie 6

7 chauffeurs in dienst. Ik rijd zelf soms ook. De chauffeurs zijn afkomstig uit Irak, Pakistan en Afghanistan. En een Marokkaanse chauffeur, bijvoorbeeld, geeft aan te werken voor een Iraanse werkgever. Een Iraanse ondernemer die sinds 2003 werkzaam is in de taxibranche zegt: Ik heb personeel in dienst van verschillende nationaliteiten. De omzet per taxi is niet zoveel maar wel redelijk genoeg om bij te dragen aan de omzet. Bij het aannemen van personeel laat de allochtone taxiondernemer zich meestal net als zijn autochtone collega voornamelijk leiden door economische motieven. Een Turkse ondernemer geeft aan dat sommigen slordig omgaan met zijn materieel. Hij stelt: Ze rijden te hard, slopen je auto en zorgen voor schade. De gemengde samenstelling van het personeel heeft ook te maken met de wijze van werving. Veel ondernemers werven op informele wijze op de standplaats. Zij geven ook aan dat ze slechts zelden familieleden aannemen. Toch valt het in dienst hebben van personeel veel ondernemers tegen. Een Pakistaanse ondernemer zegt op korte termijn zijn personeel te ontslaan vanwege de extra administratieve en fiscale belasting. Er lijkt in dit opzicht weinig verschil tussen allochtone en autochtone ondernemers. Een andere Pakistaanse ondernemer heeft inmiddels zijn personeel ontslagen en zegt hierover het volgende: De taxibranche verdient beter als de andere banen die ik heb gehad. Momenteel lopen de verdiensten wel terug. Ik had eerst personeel in dienst. Het is echter zoals een Joodse vriend van mij zei. Als ik een hekel aan je zou hebben zou ik je veel personeel toewensen. Ik had ongeveer 15 tot 20 chauffeurs in dienst. Ik kon dit echter niet overzien. Het spel, de optelsom en de stoelen in de taxibranche De taxibranche heeft zoals op in de hypothesen was geformuleerd door deregulering inderdaad kansen geboden voor allochtoon ondernemerschap. Verder meen ik de conclusie te kunnen trekken dat er conform de theorie sprake is van een stoelendans. Het spel van de etnische stoelendans verloopt echter anders dan bijvoorbeeld door Waldinger (1996) en Rath (1998) wordt beschreven: de taxibranche kent geen dominante etnische groep. Naast veranderde wetgeving en kenmerken van de branche zijn het migratiepatroon, de arbeidskansen en de teloorgang van de werkgelegenheid in andere sectoren bepalend voor het verloop van de stoelendans. Een maatschappelijke optelsom wordt zichtbaar in deze bij uitstek multiculturele niche. Uit het empirische onderzoek in de Rotterdamse taxibranche blijkt dat de rangorde niet zozeer wordt bepaald door de etnische groep waarvan men deel uitmaakt of de aankomst van de migrant, maar meer door het opleidingsniveau. Migranten met een hogere opleiding zien kans om te voldoen aan de opleidingseisen voor het ondernemerschap, lager geschoolde migranten vinden werk als chauffeur. De motivatie voor ondernemerschap is vaak niet zo zeer gelegen in verbeterde inkomsten maar in de mogelijkheid om de eigen werktijd in te delen. Ook hierin wijkt de allochtone ondernemer niet af van de autochtone ondernemer. De taximarkt vertoont trekken van een tweedeling waarbij multiculturele allochtone ondernemers vooral doordringen tot de deelmarkt of niche van het taxistandplaatswerk. Op bescheiden schaal is er sprake van etnische loyaliteiten maar bij aanname en ontslag van chauffeurs voeren economische motieven de boventoon. Het beeld dat het vak van taxiondernemer of chauffeur geheel en al een allochtone aangelegenheid is geworden in een stad als Rotterdam lijkt een mythe waarachter een meer pluriforme werkelijkheid schuil gaat. 7

8 Noten *Fred Dekker is op latere leeftijd afgestudeerd aan de Erasmus universiteit in Rotterdam in de sociologie, master grootstedelijke vraagstukken en beleid. Hij is werkzaam als adviseur specialist verkeer en vervoersbeleid bij een regionale directie van Rijkswaterstaat. Correspondentie: Literatuur Baycant-Levent, T., A.A.Gülümser, S. Kundak, P. Nijkamp en M. Sahin (2006) "Diversity and ethnic entrepreneurship. Istanbul: Eurodiv-sus.div position paper, zie: <http://www.ebos.com.cy/susdiv/uploadfiles/rt4_4_pp_tuzin.pdf> meest recent geraadpleegd maart COS (2006) Bevolkingsmonitor Rotterdam - tweede kwartaal Rotterdam: Centrum voor Onderzoek en Statistiek. COS/ISEO (2004) Jaarrapport Minderheden Rotterdam: COS, ISEO. EIM (2004) Monitor Etnisch Ondernemerschap Zoetermeer: EIM. Horlings, Brouwer & Horlings (1993) De markt voor taxivervoer in de gemeente Rotterdam, 15 maart Rotterdam: Horlings, Brouwer en Horlings. Kloosterman, R., J. van der Leun & J. Rath, (1999) 'Mixed embeddedness. (In)formal economic activities and immigrant business in the Netherlands', International Journal of Urban and Regional Research, 23 (2), Kolsky, E. (2002) Less Successful Than the Next: South Asian Taxi Drivers. Paper maart 2002 WNYC, zie: laatst geraadpleegd maart NEI (1976) Bedrijfseconomisch onderzoek in de taxibranche Rotterdam. Rotterdam: Nederlands Economisch Instituut. Rath, J. & R. Kloosterman, eds. (1998) Rijp en Groen. Het Zelfstandig Ondernemerschap van Immigranten in Nederland. Amsterdam: Het Spinhuis, Rath, J. (1998) Een etnische stoelendans in Mokum. Over de economische incorporatie van immigranten en hun nakomelingen in Amsterdam, pp in A. Gevers (Ed.), Uit de Zevende. 50 Jaar Sociaal-Culturele Wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Amsterdam: Het Spinhuis. Rood, M.G. (1992) Advies van de Werkgroep Taxiproblematiek Rotterdamse Regio. Rotterdam: Commissie Rood. 8

9 SCP/WODC/CBS (2005) Jaarrapport Integratie Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC), Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Tesser, P.T.M., F. van Dugteren en J.G.F. Merens (1998) Rapportage minderheden 1998: de eerste generatie in de derde levensfase. Den Haag : SCP. TNS-NIPO Consult -KPMG (2004) Monitoring en evaluatie deregulering taxivervoer Amsterdam: TNS-NIPO. Waldinger, R. (1996) Still the Promised City? New Immigrants and African-Americans in Post-Industrial. New York: Harvard University Press. Wolff, R. & J. Rath (2000) Centen Tellen: Een Verkennende en Inventariserende Studie naar de Financiering van Immigrantenondernemingen. Amsterdam: Het Spinhuis Zorlu, A. & J. Hartog (2001) Migration and immigrants: the case of the Netherlands. Amsterdam: University of Amsterdam, Department of Economics. 9

Fact sheet. Taxi s in Amsterdam. Taxibedrijven. nummer 4 mei 2006

Fact sheet. Taxi s in Amsterdam. Taxibedrijven. nummer 4 mei 2006 Fact sheet nummer 4 mei 2006 Taxi s in Amsterdam Op 1 januari 2000 is de nieuwe Taxiwet in werking getreden. Met de invoering van deze wet werd een sterkere marktwerking beoogd, waardoor de taxi aantrekkelijker

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun s Karin Hagoort en Maaike Hersevoort In 24 verdienden samenwonende of gehuwde vrouwen van 25 tot 55 jaar ongeveer de helft van wat hun s verdienden. Naarmate het

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart?

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart? Samenvatting Wat is de kern van de Integratiekaart? In 2004 is een begin gemaakt met de ontwikkeling van een Integratiekaart. De Integratiekaart is een project van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 Lian Kösters, Paul den Boer en Bob Lodder* Inleiding In dit artikel wordt de arbeidsparticipatie in Nederland tussen 1970

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Bijlage bij hoofdstuk 4 Opleiding en taal

Bijlage bij hoofdstuk 4 Opleiding en taal Jaarrapport integratie 7 Jaco Dagevos en Mérove Gijsberts Sociaal en Cultureel Planbureau, november 7 Bijlage bij hoofdstuk 4 Opleiding en taal Monique Turkenburg en Mérove Gijsberts B4.1 Een vergelijking

Nadere informatie

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten Persbericht Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Wetechappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), Wetechappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Embargo t/m woedag 16 december 2015, 11.00 uur

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Scholen in de Randstad sterk gekleurd

Scholen in de Randstad sterk gekleurd Scholen in de Randstad sterk gekleurd Marijke Hartgers Autochtone en niet-westers allochtone leerlingen zijn niet gelijk over de Nederlandse schoolvestigingen verdeeld. Dat komt vooral doordat niet-westerse

Nadere informatie

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap J. Mevissen, L. Heuts en H. van Leenen SAMENVATTING Achtergrond van het onderzoek Het verschijnsel zelfstandige zonder personeel (zzp er) spreekt tot de verbeelding.

Nadere informatie

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Roelof Schellingerhout 024 3653500 r.schellingerhout@its.ru.nl 5 februari 2013 Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en

Nadere informatie

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Martijn Souren Ongeveer 7 procent van de werknemers met een verleent zelf mantelzorg. Ze maken daar slechts in beperkte mate gebruik van aanvullende

Nadere informatie

9. Werknemers en bedrijfstakken

9. Werknemers en bedrijfstakken 9. Werknemers en bedrijfstakken Niet-westerse allochtonen hebben minder vaak een baan als werknemer vergeleken met autochtonen. De positie van de tweede generatie is gunstiger dan die van de eerste generatie.

Nadere informatie

Werk en uitkering van Turkse en Marokkaanse immigranten

Werk en uitkering van Turkse en Marokkaanse immigranten Arno Sprangers, Aslan Zorlu, Joop Hartog en Han Nicolaas De arbeidsdeelname van Turkse en Marokkaanse immigranten die in de jaren negentig naar Nederland zijn gekomen, is vergelijkbaar met die van immigranten

Nadere informatie

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten M200602 Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten Betere kwaliteiten en lagere prijzen in geliberaliseerde markten? drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, mei 2006 Inkoopgedrag van het MKB

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen Jeannette Schoorl Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) Den Haag NIDI/NVD/CBS Seminar arbeidsmigratie 30 maart 2011 Onderwerpen Historische

Nadere informatie

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding Naar aanleiding van vragen over de hoge arbeidsongeschiktheidspercentages

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten)

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten) Fact sheet nummer 2 februari 2006 Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Tussen 1992 en 2005 is de groep overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam met maar liefst 86% toegenomen. Tot deze

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand.

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand. 1 Dank voor dit rapport. Mooi dat het Sociaal en Cultureel Planbureau dit jaar dieper ingaat op één onderwerp dat de aandacht verdient: de arbeidsmarktpositie van migrantengroepen. Als het economisch tegenzit,

Nadere informatie

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief M201208 Ondernemerschap in in perspectief Ondernemerschap in vergeleken met en de rest van Ro Braaksma Nicolette Tiggeloove Zoetermeer, februari 2012 Ondernemerschap in in perspectief In zijn er meer nieuwe

Nadere informatie

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

De eerste baan is niet de beste

De eerste baan is niet de beste De eerste baan is niet de beste Auteur(s): Velden, R. van der (auteur) Welters, R. (auteur) Willems, E. (auteur) Wolbers, M. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA)

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015 Onderwerp Beantwoording van schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van het raadslid A. Van den Boogaard (PvdA) inzake Arbeidsparticipatie

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

Arbeidsaanbod naar sociaaldemografische kenmerken

Arbeidsaanbod naar sociaaldemografische kenmerken CPB Memorandum Sector : Arbeidsmarkt en Welvaartsstaat Afdeling/Project : Arbeid Samensteller(s) : Rob Euwals, Daniël van Vuuren, Adri den Ouden, Janneke Rijn Nummer : 171 Datum : 12 december 26 Arbeidsaanbod

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum)

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum) Emancipatie en opleidingskeuze A uteur(s): Grip, A. de (auteur) Vlasblom, J.D. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. (auteur) Een

Nadere informatie

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland André Corpeleijn* Inleiding Arbeidsmigratie is de laatste tien jaar weer in de belangstelling gekomen. De uitbreiding van de Europese Unie en de komst van Oost-Europese werknemers naar Nederland hebben

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Opleidingsniveau stijgt

Opleidingsniveau stijgt Opleidingsniveau stijgt Grote doorstroom naar hogere niveaus Meer leerlingen vanuit vmbo naar havo Grote groep mbo ers naar het hbo 10 Jongens groeien gedurende hun onderwijsloopbaan Jongens na een diploma

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING 1p 1 Het aantal asielaanvragen is sinds 2000 gedaald. Waardoor is het aantal asielzoekers in Nederland

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins M200705 Werkgelegenheid bij startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2007 2 Werkgelegenheid bij startende bedrijven Van startende bedrijven wordt verwacht dat zij bijdragen aan nieuwe werkgelegenheid.

Nadere informatie

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER?

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? Amsterdam, november 2011 Auteur: Dr. Christine L. Carabain NCDO Telefoon (020) 5688 8764 Fax (020) 568 8787 E-mail: c.carabain@ncdo.nl 1 2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting

Nadere informatie

Kerncijfers Taxivervoer 2009/2010

Kerncijfers Taxivervoer 2009/2010 15645641123247597552162167526216727217216721 21671276127217215721722537897914132432126511 76973427364216454789872135413461529762417589 Kerncijfers Taxivervoer 52362198475479136197651675165454693535186727

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i LET OP: Je kunt dit examen maken met de 51e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 51e of de 52e. Bij elke vraag is aangegeven welke

Nadere informatie

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken Maarten Alders en Han Nicolaas Het saldo van administratieve afvoeringen en opnemingen is doorgaans negatief. Dit saldo wordt vaak geïnterpreteerd als vertrek naar het buitenland. Het aandeel in het totale

Nadere informatie

Arbeidsmigranten uit Roemenie en Bulgarije

Arbeidsmigranten uit Roemenie en Bulgarije Arbeidsmigranten uit Roemenie en Bulgarije Godfried Engbersen (Erasmus Universiteit Rotterdam) Praktijkcongres Huisvesting en inburgering van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa, Utrecht 9 december

Nadere informatie

EIM onderdeel van Panteia

EIM onderdeel van Panteia EIM onderdeel van Panteia Monitor nieuw ondernemerschap 2006 Onderzoek voor Bedrijf & Beleid Monitor nieuw ondernemerschap 2006 Zoetermeer, 30 januari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

Allochtonen aan het werk

Allochtonen aan het werk José Gouweleeuw en Carel Harmsen Opleidingsniveau is ook voor de belangrijkste verklarende variabele voor het al dan niet hebben van werk, en voor het soort beroep dat zij uitoefenen. Deze conclusie kan

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties M200614 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties Jolanda Hessels Dick Snel Zoetermeer, november 2006 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders Marjolein Korvorst en Tanja Traag Het krijgen van kinderen dwingt ouders keuzes te maken over de combinatie van arbeid en zorg. In de meeste gezinnen

Nadere informatie

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 1. Demografische gegevens over etnische minderheden Per 1 januari 2005 telde de Nederlandse bevolking 3,1 miljoen (3.122.717) allochtonen. De omvang

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist op het gebied van werving & selectie en de

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

De (in)formele sociale netwerken van eerste en tweede generatie migrantenondernemers.

De (in)formele sociale netwerken van eerste en tweede generatie migrantenondernemers. De (in)formele sociale netwerken van eerste en tweede generatie migrantenondernemers. Katja Rusinovic* Samenvatting Vele studies naar het migrantenondernemerschap zijn gebaseerd op ervaringen van eerste

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

M200707. De senior ondernemer in de zilveren economie. Over het belang van senioren als beginnende ondernemers. dr. J.M.P. de Kok drs. M.E.

M200707. De senior ondernemer in de zilveren economie. Over het belang van senioren als beginnende ondernemers. dr. J.M.P. de Kok drs. M.E. M200707 De senior ondernemer in de zilveren economie Over het belang van senioren als beginnende ondernemers dr. J.M.P. de Kok drs. M.E. Winnubst Zoetermeer, juli 2007 De senior ondernemer in de zilveren

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Inleiding Voor goede bedrijfsresultaten is het voor bedrijven van belang om te kunnen beschikken over voldoende goede,

Nadere informatie

Wajongers aan het werk met loondispensatie

Wajongers aan het werk met loondispensatie Wajongers aan het werk met loondispensatie UWV, Directie Strategie, Beleid en Kenniscentrum Dit memo gaat in op de inzet van loondispensatie bij Wajongers en op werkbehoud en loonontwikkeling. De belangrijkste

Nadere informatie

Het Ondernemerschap van Immigranten: de overheid een zorg?

Het Ondernemerschap van Immigranten: de overheid een zorg? In: Rooilijn, 32 (3), March, pp. 108-114. Het Ondernemerschap van Immigranten: de overheid een zorg? Robert Kloosterman & Jan Rath Immigranten worden vaak afgeschilderd als mensen van wie in economisch

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 De gemeenschap van mijn overgrootvader vormt een van oudste minderheidsgroepen

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Kwetsbare jongeren op de arbeidsmarkt

Kwetsbare jongeren op de arbeidsmarkt Kwetsbare jongeren op de arbeidsmarkt a. Regelgeving Jongeren tussen de 5 en 18 jaar zijn in Nederland verplicht om onderwijs te volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben. Voor leerlingen van 5 tot

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland R. Hoevenagel Zoetermeer, december 2005 Tijdsbesteding ondernemend Nederland Ondernemers in Nederland maken lange werkweken. Uit onderzoek van EIM komt naar

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) werd opgeheven op 26 juli 1950. In maart en

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

Amsterdam-Noord en de recessie

Amsterdam-Noord en de recessie Amsterdam-Noord en de recessie Sinds november 2009 kunnen bewoners van Amsterdam-Noord lid worden van het digitale bewonerspanel. In deze rapportage worden de resultaten van de eerste meting gepresenteerd.

Nadere informatie

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Overwerken in Nederland Ingrid Beckers en Clemens Siermann In 4 werkte 37 procent de werknemers in Nederland regelmatig over. Bijna een derde het overwerk is onbetaald. Overwerk komt het meeste voor onder

Nadere informatie

Bevolkingstrends 2014. Allochtonen en geluk. Karolijne van der Houwen Linda Moonen Oktober 2014 CBS Bevolkingstrends oktober 2014 1

Bevolkingstrends 2014. Allochtonen en geluk. Karolijne van der Houwen Linda Moonen Oktober 2014 CBS Bevolkingstrends oktober 2014 1 Bevolkingstrends 2014 Allochtonen en geluk Karolijne van der Houwen Linda Moonen Oktober 2014 CBS Bevolkingstrends oktober 2014 1 1. Inleiding Economische welvaart draagt bij aan welzijn, maar ook niet-economische

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Themadirectie Jeugd, Onderwijs en Zorg IPC 2450 Rijnstraat 50 Den Haag

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Hoe staan we er nu voor?

Hoe staan we er nu voor? Presentatie voor het debat Iedereen ZZP-er: Over winners' en 'losers' op de arbeidsmarkt, Groninger Forum, 26 maart 2015 Prof.dr. Jouke van Dijk Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR PERSBERICHT ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR Inlichtingen bij Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 of Dr. S.J.M. Hoff

Nadere informatie