M Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D."

Transcriptie

1 M Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008

2 2

3 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten met een bedrijf nog meer dan mannen een uitdaging. Vrouwen combineren het bedrijf vaker dan mannen met andere activiteiten, met name met het verzorgen van gezin/kinderen. Zij zijn voor het levensonderhoud dan ook minder aangewezen op de inkomsten uit het bedrijf. Typerend voor bedrijven van vrouwen is de kleinschaligheid. Dat is al bij de start het geval, dat blijft na verloop van jaren zo en dat zal in de toekomst bij deze bedrijven ook zo blijven. Maar daarom zijn vrouwelijke ondernemers zeker niet minder tevreden over het bedrijf en het ondernemerschap dan mannelijke ondernemers. 1 Inleiding Aandacht voor starters In december 2003 ontvouwde het Ministerie van Economische Zaken in de beleidsbrief 'In actie voor ondernemers!' een groot aantal acties gericht op het vergroten van de ruimte voor ondernemers. Daarbij ging de aandacht vooral naar het wegnemen van knelpunten (bij de start van het bedrijf, bij de groei van het bedrijf en bij bedrijfsoverdracht en bedrijfsbeëindiging). In de beleidsbrief passeren enkele doelgroepen de revue. Ten aanzien van vrouwelijk ondernemerschap constateert het ministerie dat er weinig aanleiding is voor specifieke maatregelen omdat vrouwen bij het ondernemen geen specifieke knelpunten ervaren 1. Het ministerie noemt het aandeel van 30 procent vrouwen onder de ondernemers in Nederland een gunstig percentage, waarmee Nederland boven het Europese gemiddelde scoort. Met het verdwijnen van specifiek op het stimuleren van vrouwelijk ondernemerschap gericht beleid, zijn de vrouwelijke ondernemers ook in het programma MKB en Ondernemerschap buiten beeld geraakt 2. Onlangs vestigde de Kamer van Koophandel weer eens de aandacht op de ontwikkeling van het ondernemerschap van vrouwen met de conclusie dat het aandeel vrouwelijke ondernemers onder de starters zich in 2007 lijkt te stabiliseren, na een aantal jaren van flinke groei 3 (zie figuur 1). 1 Het enige 'vrouwelijke knelpunt' dat in de beleidsbrief wordt genoemd betreft het feit dat bij vrouwelijke ondernemers vaker dan mannelijke ondernemers het probleem zich voordoet dat het moeilijk is krediet te krijgen voor lage bedragen omdat vrouwen vaak voor relatief lage bedragen een beroep op de bank doen. 2 De laatste publicatie over vrouwelijk ondernemerschap verscheen in september 2003: A. Bruins, Stimuleren van vrouwelijk ondernemerschap. 3 Kamer van Koophandel Nederland, Startersprofiel 2007, april

4 Figuur 1 Aandeel vrouwelijke starters in het totale aantal starters in de jaren percentage Bron: Kamer van Koophandel Nederland, Startersprofiel EIM-starterscohort 2003 Rond het moment dat de groei van het aandeel vrouwelijke starters begon af te vlakken, heeft EIM een groep startende ondernemers onderzocht en die vanaf dat moment met jaarlijkse metingen gevolgd (het EIM-starterscohort 2003). In die onderzoeken is wel steeds het onderscheid tussen vrouwelijke en mannelijke ondernemers meegenomen, maar er is nooit over gepubliceerd. We pakken nu de aandacht voor de vrouwelijke ondernemers weer op. Op basis van uitkomsten van het onderzoek kort na de start van het bedrijf (dit onderzoek vond plaats begin 2004) en van het onderzoek in het begin van 2008 schetsen we een beeld van de vrouwelijke startende ondernemers en hun bedrijven. Daarbij vergelijken we de vrouwelijke starters op verschillende aspecten met de mannelijke starters. De informatie m.b.t. de situatie bij de start heeft betrekking op alle starters, terwijl de informatie m.b.t. de huidige situatie betrekking heeft op de ondernemers die begin 2008 nog actief zijn met het bedrijf dat zij in 2003 zijn begonnen (de 'overlevers'). Achtereenvolgens komen aan de orde: de start als ondernemer, de omvang van het bedrijf, de opbrengst van het bedrijf en de tevredenheid en toekomstvisie van de ondernemers. 4

5 2 De start als ondernemer Activiteiten voor de start De meeste starters waren direct voor de start van het bedrijf werkzaam in loondienst. Er is wat dit betreft geen verschil tussen vrouwelijke en mannelijke starters (71% en 69%). Vrouwelijke starters waren wel minder vaak dan mannelijke starters werkzaam in dezelfde branche als waarin zij nu als ondernemer zijn begonnen (43% tegenover 60% van degenen die in loondienst werkzaam waren). Van de starters die niet direct voorafgaand aan de start in loondienst werkzaam waren in dezelfde branche, waren vrouwelijke starters ook minder vaak dan mannelijke starters ooit eerder in loondienst werkzaam in dezelfde branche (27% tegenover 38%). Al met al heeft de helft van de vrouwelijke starters (49%) werkervaring in de branche, tegenover 64% van de mannelijke starters. De meest genoemde activiteit van zowel de vrouwelijke als de mannelijke starters die niet vanuit loondienst een bedrijf zijn begonnen, was het leiden van een andere onderneming. Van de mannelijke starters leidde echter een ruime meerderheid (63%) een andere onderneming, terwijl van slechts 30% van de vrouwelijke starters dit de belangrijkste activiteit direct voor de start was. Dat is maar net even meer dan het aandeel van de vrouwelijke starters, waarvan de belangrijkste activiteit bestond uit de verzorging van gezin/kinderen (27%). Terwijl aldus 9% van de vrouwelijke starters al ervaring had met het leiden van een onderneming, was dat het geval bij 19% van de mannelijke starters. Meer indirect was een veel grotere groep voor de start van het bedrijf bekend met het ondernemerschap. Van zowel de vrouwelijke starters als de mannelijke starters geeft de helft (resp. 52% en 51%) namelijk te kennen dat men van huis uit bijvoorbeeld via een bedrijf van de ouders of de levenspartner bekend was met het ondernemerschap. Startmotieven Voor vrijwel alle starters vormen de uitdaging en het eigen baas zijn motieven om een bedrijf te beginnen. Voor vrouwelijke starters geldt dit nog meer dan voor mannelijke starters (zie figuur 2). Vrouwelijke starters beginnen vaker dan mannelijke starters een bedrijf omdat dat betere mogelijkheden biedt om de zorg voor een gezin en arbeid te combineren en vanwege de mogelijkheid om specifieke werkzaamheden te verrichten. 5

6 Figuur 2 Mate waarin verschillende startmotieven sterk of enigszins een rol hebben gespeeld bij het besluit om een bedrijf te starten uit nood door privé-omstandigheden uitdaging verrichten specifieke werkzaamheden eigen baas zijn betere combinatie gezin en arbeid meer geld verdienen dan in loondienst ontdekking gat in de markt vanzelf er in gegroeid beschikbaarheid eigen fin. middelen ontevreden over baan in loondienst dreigende werkloosheid werkloosheid/geen baan kunnen vinden percentage vrouwelijke starters mannelijke starters Bron: EIM-starterscohort 2003, onderzoek Motieven die te maken hebben met de arbeidssituatie voorafgaand aan de start van het bedrijf - werkloosheid/geen baan kunnen vinden, dreigende werkloosheid, ontevredenheid over de baan in loondienst - worden over het algemeen weinig genoemd en er is weinig verschil tussen vrouwelijke en mannelijke starters. Toch noemen mannelijke starters vaker pushfactoren. Dat is toe te schrijven aan het feit dat ondernemerschap bij mannelijke starters vaker uit nood, door privé-omstandigheden, is geboren. 6

7 3 De omvang van het bedrijf Startkapitaal Vrouwelijke starters beginnen het bedrijf met aanzienlijk minder startkapitaal dan mannelijke starters (zie figuur 3). Ruim meer dan de helft van de vrouwelijke starters begint met minder dan euro. Figuur 3 Omvang van het startkapitaal percentage minder dan euro tot euro tot euro tot euro tot euro meer dan euro vrouwelijke starters mannelijke starters Bron: EIM-starterscohort 2003, onderzoek Wat betreft de herkomst van het startkapitaal is er geen verschil tussen vrouwelijke en mannelijke starters. In bijna drie op de vier gevallen (vrouwelijke starters 73% en mannelijke starters 72%) bestond het startkapitaal uitsluitend uit eigen geld. 8% van zowel de vrouwelijke als de mannelijke starters leende het volledige startkapitaal. Bij de overigen bestond het startkapitaal uit zowel eigen als geleend geld. Indien men voor (een deel van) het startkapitaal geld leende, dan was dat bij zowel de vrouwelijke als de mannelijke starters in de helft van de gevallen (mede) bij de bank. Werkweek van de ondernemer Bij de start van het bedrijf zijn vrouwelijke starters vaker dan mannelijke starters parttime - d.w.z. minder dan gemiddeld 30 uur per week - in het bedrijf werkzaam (zie tabel 1). Het aandeel parttime vrouwelijke ondernemers neemt in de loop van de jaren na de start weliswaar af, maar blijft aanmerkelijk hoger dan onder de mannelijke ondernemers. Bij de mannelijke ondernemers neemt het aandeel van de parttimers af vooral ten gunste van de ondernemers die heel veel tijd - 50 uur of meer gemiddeld per week - in het bedrijf steken, terwijl bij de vrouwelijke ondernemers de toename 7

8 zit bij de groep die gemiddeld 30 tot en met 49 uur per week in het bedrijf werkzaam is. Tabel 1 Aantal uren dat de ondernemer werkzaam is in het bedrijf (%) vrouwelijke starters mannelijke starters situatie bij de start minder dan 30 uur t/m 49 uur uur of meer totaal situatie nu minder dan 30 uur t/m 49 uur uur of meer totaal Bron: EIM-starterscohort 2003, onderzoek 2004 en Parttime ondernemers Van de vrouwelijke starters die parttime (minder dan gemiddeld 30 uur per week) in het bedrijf werken zegt bij de start ruim de helft (57%) dat zij daarvoor bewust kiezen en dat zeker voorlopig zo willen houden. Op dat moment zegt slechts een op de drie mannelijke starters (31%) dat ook. Van de starters die meer tijd in het bedrijf werkzaam willen zijn, geven de vrouwelijke starters vaker aan ernaar te streven op termijn meer uren ermee bezig te zijn (23% tegenover 19% van de parttime mannelijke starters), terwijl de mannelijke starters vaker spoedig fulltime met de onderneming bezig willen zijn (37% tegenover 14% van de vrouwelijke parttime starters) 1. Anno 2008 zijn de verschillen in opvatting tussen vrouwelijke en mannelijke ondernemers over het parttime ondernemerschap verdwenen. Ruim vier op de vijf parttime ondernemers (85% van de vrouwelijke ondernemers en 82% van de mannelijke ondernemers) zeggen nu daarvoor bewust te kiezen en dat - zeker voorlopig - zo te willen houden. Rond een op de tien van beide groepen parttime ondernemers zegt nu ernaar te streven op termijn meer uren met het bedrijf bezig te zijn. Andere activiteiten Vanwege het grotere aandeel parttime ondernemers onder de vrouwelijke starters, is het aandeel vrouwelijke starters met andere activiteiten naast de werkzaamheden in het bedrijf ook hoger, namelijk 47% tegenover 31% bij de mannelijke starters. Het aandeel van degenen waarvan de belangrijkste andere activiteit wordt gevormd door werk in loondienst is bij beide 1 Bij de start geeft 6% van de vrouwelijke parttime starters en 13% van de mannelijke parttime starters aan niet te weten wat men wil. In 2008 is dat resp. 5% en 7%. 8

9 groepen even groot (62% resp. 63%). Wat betreft overige andere activiteiten zijn er echter wel verschillen. Dan gaat het bij vrouwelijke starters vooral om verzorging van gezin/kinderen (20% tegenover 2%). Na verloop van tijd neemt het aandeel van de mannelijke ondernemers met andere activiteiten aanzienlijk af, namelijk naar 19% nu, terwijl dat bij de vrouwelijke ondernemers op min of meer hetzelfde niveau blijft (41%). Werk in loondienst komt als belangrijkste andere activiteit nu veel minder vaak voor. Vooral onder mannelijke ondernemers is dit afgenomen, namelijk tot 22% tegenover 42% bij vrouwelijke ondernemers. Daarentegen neemt het aandeel van de vrouwelijke ondernemers waarvan de andere activiteiten bestaan uit het verzorgen van gezin/kinderen toe tot 37% (bij mannelijke ondernemers 4%). Personeel Ook in de werkgelegenheid zien we de relatieve kleinschaligheid van de bedrijven van vrouwelijke starters terug. Kort na de start hebben minder vrouwelijke starters werknemers in dienst (zie tabel 2). Als zij wel werknemers in dienst hebben is er echter nauwelijks verschil met de mannelijke starters wat betreft het aantal werknemers: in ruim de helft van de gevallen gaat het om slechts één of twee werknemers. Van zowel de vrouwelijke als de mannelijke starters die het bedrijf beginnen zonder werknemers is het voor een op de vijf (resp. 22% en 20%) onzeker of men dat zo wil houden. Mannelijke starters zonder personeel zeggen vaker er zeker naar te streven om in de toekomst wel werknemers aan te nemen (23% tegenover 12% van de vrouwelijke starters zonder personeel). Als gevolg hiervan zijn er meer vrouwelijke starters zonder personeel die te kennen geven er zeker niet naar te streven om in de toekomst werknemers aan te nemen. 9

10 Tabel 2 Werknemers in de bedrijven (%) vrouwelijke ondernemers mannelijke ondernemers situatie bij de start werknemers in dienst waarvan: 1 of 2 werknemers t/m 9 werknemers of meer werknemers totaal situatie nu werknemers in dienst waarvan: 1 of 2 werknemers t/m 9 werknemers of meer werknemers 11 8 totaal Bron: EIM-starterscohort 2003, onderzoek 2004 en Zowel bij de vrouwelijke als bij de mannelijke starters neemt de werkgelegenheid in de bedrijven toe, maar bij de mannelijke starters wel meer dan bij de vrouwelijke starters. In 2008 heeft een op vijf vrouwelijke ondernemers werknemers in dienst, tegenover een op de drie mannelijke ondernemers (zie tabel 2). Bij de vrouwelijke ondernemers gaat het nog steeds in ruim de helft van de gevallen om één of twee werknemers. Nu is dat bij minder dan de helft van de mannelijke ondernemers het geval, terwijl het aandeel van de mannelijke ondernemers met drie tot en met negen werknemers inmiddels even hoog is. 10

11 4 De opbrengst van het bedrijf Omzet In de eerste tijd na de start van het bedrijf realiseerde de helft van de vrouwelijke starters (48%) een maandomzet tot euro. Bij een op de drie mannelijke starters (31%) bleef de omzet beneden deze grens. Van de mannelijke starters realiseerde toen al ruim een op de vier (29%) een maandomzet van meer dan euro, terwijl nog niet een op de tien vrouwelijke starters (8%) zo ver kwam. Dit verschil in omzet blijft bestaan. In 2007 realiseerde een op de vier vrouwelijke ondernemers een jaaromzet tot euro, terwijl slechts 8% van de mannelijke ondernemers niet boven dit bedrag uitkwam. Daarentegen realiseerde een op de twee mannelijke ondernemers (51%) in 2007 een jaaromzet van meer dan euro. Slechts een op de vier vrouwelijke ondernemers (26%) realiseerde een omzet van meer dan euro. Bedrijfsresultaat Over 2007 was het bedrijfsresultaat van een ruime meerderheid van de bedrijven positief, maar het aandeel van de bedrijven met een nettowinst was bij de vrouwelijke ondernemers wel lager: 61% van de bedrijven van de vrouwelijke ondernemers en 76% van de bedrijven van de mannelijke ondernemers behaalde een nettowinst. Aan de negatieve kant scoren de bedrijven van de vrouwelijke ondernemers hoger: 11% van deze bedrijven leed over 2007 een nettoverlies, tegenover slechts 3% van de bederijven van de mannelijke ondernemers. Opvallend is hierbij dat vrouwelijke ondernemers twee keer zo vaak als mannelijke ondernemers (15% resp. 8%) niet konden aangeven of het bedrijfsresultaat over 2007 een nettowinst of een nettoverlies was of dat men quitte speelde. De noodzaak van een hoge opbrengst van het bedrijf - en misschien geldt dat ook wel voor de kennis van het bedrijfsresultaat - is bij de vrouwelijke ondernemers ook minder aanwezig. Zowel bij de start van het bedrijf als momenteel zijn de vrouwelijke ondernemers in veel mindere mate dan de mannelijke ondernemers voor het levensonderhoud voor een groot deel of volledig aangewezen op de inkomsten uit het bedrijf (zie tabel 3). De afhankelijkheid van de inkomsten uit het bedrijf is bij de mannelijke ondernemers in de loop der jaren ook nog aanzienlijk toegenomen, terwijl daarin bij de vrouwelijke ondernemers weinig verandering is opgetreden. 11

12 Tabel 3 Mate waarin de ondernemer voor het levensonderhoud is aangewezen op de inkomsten uit het bedrijf (%) vrouwelijke starters mannelijke starters situatie bij de start volledig aangewezen voor een groot deel voor een klein deel zo goed als niet totaal situatie nu volledig aangewezen voor een groot deel voor een klein deel zo goed als niet totaal Bron: EIM-starterscohort 2003, onderzoek 2004 en

13 5 De tevredenheid van de ondernemers Tevredenheid over het bedrijf Terugkijkend op de afgelopen jaren van het bedrijf waarmee zij in 2003 zijn begonnen, zijn de vrouwelijke ondernemers nog meer dan de mannelijke ondernemers tevreden over wat er van de onderneming is geworden (zie figuur 4). Figuur 4 Mate waarin de ondernemer tevreden is over wat er van de onderneming is geworden percentage zeer tevreden tevreden matig tevreden ontevreden vrouwelijke starters mannelijke starters Bron: EIM, starterscohort 203, onderzoek Tevredenheid over het ondernemerschap Met zoveel ondernemers die tevreden zijn over het bedrijf, is het niet verrassend dat een grote meerderheid van de vrouwelijke ondernemers als zij weer voor de keuze zouden staan weer zou kiezen voor het ondernemerschap: 98%. Dat is een nog overtuigender meerderheid dan bij de mannelijke ondernemers, waarvan 91% weer voor het ondernemerschap zou kiezen. In grote meerderheid zouden beide groepen ondernemers dan ook weer kiezen voor dezelfde branche als waarin zij nu actief zijn. 13

14 6 Toekomstvisie van de ondernemers Succes van het bedrijf Kijkend naar de toekomst van het bedrijf zijn de mannelijke ondernemers nog optimistischer dan vrouwelijke ondernemers: 15% van de mannelijke ondernemers ziet de toekomst van het bedrijf als zeer succesvol, tegenover 6% van de vrouwelijke ondernemers. Vrouwelijke ondernemers zien de toekomst van het bedrijf vaker (85% tegenover 76%) met vertrouwen tegemoet. Met 9% is het aandeel van de ondernemers die de toekomst van het bedrijf als onzeker of zelfs als problematisch bestempelen bij beide groepen gelijk. Omvang van het bedrijf Op dit moment heeft een op de vijf vrouwelijke ondernemers werknemers in dienst, tegenover een op de drie mannelijke ondernemers. Mede tegen de achtergrond van het grote aandeel bewust parttime-ondernemerschap (zie de paragraaf over parttime ondernemers in hoofdstuk 3), is het niet verwonderlijk dat er meer vrouwelijke dan mannelijke ondernemers zonder personeel zijn die te kennen geven er zeker niet naar te streven om in de toekomst werknemers aan te nemen. Vrijwel alle vrouwelijke ondernemers zonder personeel (92%) laten weten er zeker niet naar te streven in de toekomst werknemers aan te nemen. Twee op de drie mannelijke ondernemers zonder personeel (69%) denken er net zo over. Geen van de vrouwelijke ondernemers zonder personeel zegt nu er zeker naar te streven in de toekomst werknemers aan te nemen, terwijl 17% van de mannelijke ondernemers daar nog wel naar streeft. Meer in het algemeen zeggen de meeste ondernemers, zowel vrouwelijke als mannelijke, dat zij ernaar streven om een overzichtelijk bedrijf te behouden. Eerder is aangegeven dat de noodzaak van een hoge opbrengst bij vrouwelijke ondernemers minder aanwezig is. Bijna 20% geeft aan in de komende jaren niet te streven naar omzetvergroting, tegenover 13% van de mannelijke ondernemers. Slechts een derde van de ondernemers, zowel vrouwelijke als mannelijke, streeft nadrukkelijk naar omzetvergroting. Bedrijfsvoering Vooruitkijkend op hoe men verwacht dat de onderneming er over vijf jaar uitziet, geven de meeste vrouwelijke ondernemers aan dat de onderneming er hetzelfde uit zal zien (57%). Mannelijke ondernemers voorzien toch wel dat er het een en ander zal veranderen (57%). Dit heeft dan voornamelijk betrekking op (uitbreiding van) het personeel, veranderingen in de bedrijfsvoering, een grotere bedrijfsruimte. Bij de vrouwelijke ondernemers die veranderingen verwachten, heeft dit voornamelijk betrekking op een ander assortiment of productaanbod. De meeste vrouwelijke ondernemers (63%) stellen zich wel als doel het eigen vakmanschap (verder) te verbeteren, en de kwaliteit van de producten of diensten te verhogen (58%). Ruim een kwart stelt zich als doel om nieuwe markten te bewerken. 14

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers Minirapportage: M200211 Doelstellingen van startende ondernemers Inlichtingen: drs. A. Bruins Datum: 17-09-2002 Het 'eigen baas zijn' is voor velen een belangrijk - en vaak het belangrijkste - motief om

Nadere informatie

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar drs. A. Bruins Zoetermeer, juni 2005 Ervaringen van starters in het eerste jaar Na ruim een jaar bezig zijn met een nieuw bedrijf, zeggen

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

Inkomenspositie van startende ondernemers

Inkomenspositie van startende ondernemers M201112 Inkomenspositie van startende ondernemers drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2011 Inkomenspositie van startende ondernemers Enkele jaren na de start met een bedrijf is slechts een kwart van de ondernemers

Nadere informatie

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins M200705 Werkgelegenheid bij startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2007 2 Werkgelegenheid bij startende bedrijven Van startende bedrijven wordt verwacht dat zij bijdragen aan nieuwe werkgelegenheid.

Nadere informatie

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs M201114 MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs MKB-ondernemers over ondernemen in het reguliere onderwijs drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, november 2011 MKB ziet wel brood in

Nadere informatie

Starten in de recessie Startende ondernemers in 2003

Starten in de recessie Startende ondernemers in 2003 Starten in de recessie Startende ondernemers in 2003 drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2004 ISBN: 90-371-0927-6 Bestelnummer: A200403 Prijs: 30,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

M200707. De senior ondernemer in de zilveren economie. Over het belang van senioren als beginnende ondernemers. dr. J.M.P. de Kok drs. M.E.

M200707. De senior ondernemer in de zilveren economie. Over het belang van senioren als beginnende ondernemers. dr. J.M.P. de Kok drs. M.E. M200707 De senior ondernemer in de zilveren economie Over het belang van senioren als beginnende ondernemers dr. J.M.P. de Kok drs. M.E. Winnubst Zoetermeer, juli 2007 De senior ondernemer in de zilveren

Nadere informatie

bedrijven Hoeveel jonge bedrijven hebben geïnvesteerd? Waarin hebben de bedrijven geïnvesteerd?

bedrijven Hoeveel jonge bedrijven hebben geïnvesteerd? Waarin hebben de bedrijven geïnvesteerd? Minirapportage: Het investeringsgedrag van jonge bedrijven inlichtingen: drs. A. Bruins datum: augustus 03 bestelnummer: M0306 Voor bedrijven die de startfase zijn doorgekomen - zogenaamde jonge bedrijven

Nadere informatie

Jonge ondernemingen in 2000. Henriëtte Hulshoff Richard Kerste Dick Snel

Jonge ondernemingen in 2000. Henriëtte Hulshoff Richard Kerste Dick Snel Jonge ondernemingen in 2000 Henriëtte Hulshoff Richard Kerste Dick Snel Zoetermeer, februari 2001 ISBN: 90-371-0807-5 Prijs: ƒ 60,- Bestelnummer: A0016 Dit onderzoek maakt deel uit van het Programmaonderzoek

Nadere informatie

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties M200614 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties Jolanda Hessels Dick Snel Zoetermeer, november 2006 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Wat bepaalt het succes van een starter?

Wat bepaalt het succes van een starter? Wat bepaalt het succes van een starter? Analyse van succes- en faalfactoren van startende ondernemers drs. A. Bruins J. op de Coul mevrouw drs. H.W. Stigter drs. F.W. van Uxem Zoetermeer, juni 2000 ISBN:

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Ondernemen in de kenniseconomie

Ondernemen in de kenniseconomie Minirapportage: Waarover en waar vragen jonge bedrijven advies? inlichtingen: drs. A. Bruins datum: 12-12-2003 bestelnr.: M200310 Kennis is in de loop de jaren een sleutelfactor voor economische groei

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering

Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering verschillen tussen uitstroom naar Bedrijf en Loondienst Inspectie Werk en Inkomen (februari 2006) 1 Inhoud \ Managementsamenvatting 3 1 Inleiding 4 2

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief M201208 Ondernemerschap in in perspectief Ondernemerschap in vergeleken met en de rest van Ro Braaksma Nicolette Tiggeloove Zoetermeer, februari 2012 Ondernemerschap in in perspectief In zijn er meer nieuwe

Nadere informatie

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap J. Mevissen, L. Heuts en H. van Leenen SAMENVATTING Achtergrond van het onderzoek Het verschijnsel zelfstandige zonder personeel (zzp er) spreekt tot de verbeelding.

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Samenvatting mediapartners Shopping2020

Samenvatting mediapartners Shopping2020 Samenvatting eindrapport expertgroep Online Ondernemen Webwinkeliers te optimistisch over overlevingskansen. Op basis van data van de Kamer van Koophandel (N=26.250), een online enquête (N=500) en interviews

Nadere informatie

Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen

Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen Onderzoek van GfK november 2015 Inleiding Het aantal ondernemers blijft groeien. In 2015 heeft

Nadere informatie

Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis

Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis Voor veel ondernemers geldt dat het op dit moment moeilijke economische tijden zijn. In de derde editie van het Bedrijvenpanel vragen wij

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN (in de eerste lijn)

CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN (in de eerste lijn) CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN (in de eerste lijn) Peiling 1 januari 2012 D.T.P. VAN HASSEL R.J. KENENS NOVEMBER 2013 CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN BEROEPEN IN DE GEZONDHEIDSZORG CIJFERS

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Vertrekredenen jonge docenten in het vo

Vertrekredenen jonge docenten in het vo Vertrekredenen jonge docenten in het vo 1 Inhoudsopgave Inleiding I. Willen jonge personeelsleden het vo verlaten? II. Waarom verlaten jonge docenten het vo? Rob Hoffius, SBO Januari 2010 2 Verlaten jonge

Nadere informatie

1. Inleiding 2. Analyse 2.1. Een derde van de ouders geeft aan minder te gaan werken

1. Inleiding 2. Analyse 2.1. Een derde van de ouders geeft aan minder te gaan werken 1. Inleiding Vorig jaar kondigde de regering grote bezuinigingen aan op de kinderopvang. De bezuinigingen lopen op tot 774 miljoen in 2015. In 2012 snijdt de regering met zo'n 400 miljoen euro in de kinderopvang.

Nadere informatie

Leo Witvliet. Instituut voor Interventie Management. Marktverkenning Interim Management. dr. mr. Leo Witvliet. juni 2008.

Leo Witvliet. Instituut voor Interventie Management. Marktverkenning Interim Management. dr. mr. Leo Witvliet. juni 2008. Leo Witvliet Instituut voor Interventie Management Marktverkenning Interim Management juni 2008 dr. mr. Leo Witvliet Deskresearch: Michaëla Wevers Sandra van Meijel Marktdefinitie Definities Van Dale:

Nadere informatie

Herintreders op de arbeidsmarkt

Herintreders op de arbeidsmarkt Herintreders op de arbeidsmarkt Sabine Lucassen Voor veel herintreders is het lang dat ze voor het laatst gewerkt hebben. Herintreders zijn vaak vrouwen in de leeftijd van 35 44 jaar en laag of middelbaar

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis

Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis Versie definitief Datum 29 april 2010 1 (8) Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis Auteur Tineke Brouwers Het derde onderzoek Op 30 maart 2010 kregen alle leden van het Bedrijvenpanel van

Nadere informatie

Enquête SJBN 15.10.2013

Enquête SJBN 15.10.2013 Enquête SJBN 15.10.2013 1 Inhoudsopgave Steekproef Resultaten enquête Algehele tevredenheid Arbeidsomstandigheden Urennorm Ondernemersaspecten Kijk op de toekomst Conclusies 2 Steekproef: achtergrond kenmerken

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 31 311 Zelfstandig ondernemerschap Nr. 83 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Rapport. van. Kamer v an Koophandel Nederland. Startersprofiel 2013. Datum uitgave Januari 2014. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van. Kamer v an Koophandel Nederland. Startersprofiel 2013. Datum uitgave Januari 2014. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2013 van Kamer van Koophandel Nederland Datum uitgave Januari 2014 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 v an 13 Inhoudsopgave 1 Samenvatting...3 2 Kerncijfers startende

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Op weg naar duurzame inzetbaarheid

Op weg naar duurzame inzetbaarheid Op weg naar duurzame inzetbaarheid Nederland vergrijst. De pensioenleeftijd gaat omhoog. Er dreigt krapte op de arbeidsmarkt. En landelijk is er steeds meer langdurig ziekteverzuim. Allemaal factoren om

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

(Voor)oordelen over parttimers

(Voor)oordelen over parttimers Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Political & Social Rapport (Voor)oordelen over parttimers Echte

Nadere informatie

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek.

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek. Markt starters Trendanalyse 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek Trendanalyse 2 1 Aantal starters door de jaren Starters per jaar 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen ook in

Nadere informatie

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008 Resultaten december 2008 Ontslaggolf op komst Foto Carel Richel De Nederlandse autodealers maken zich op voor een uitzonderlijk zwaar jaar. De verkopen nieuw blijven achter, de occasionmarkt is ingestort

Nadere informatie

Bedrijfsbeëindigingen in het. kleinbedrijf. Kenmerken, achtergronden en macroeconomisch. drs. K. Bangma drs. A. Bruins

Bedrijfsbeëindigingen in het. kleinbedrijf. Kenmerken, achtergronden en macroeconomisch. drs. K. Bangma drs. A. Bruins Bedrijfsbeëindigingen in het kleinbedrijf Kenmerken, achtergronden en macroeconomisch verlies drs. K. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2010 ISBN: 978-90-371-1014-2 Bestelnummer: A201005 Prijs: 35,-

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

Wie is de Nederlandse huisarts?

Wie is de Nederlandse huisarts? 8 LHV jubileumboek onderhuids onderzoek 9 Wie is de Nederlandse huisarts? Eerst het goede nieuws: 4 van de 5 huisartsen hebben geen enkele spijt van hun beroepskeuze. Sterker nog: als ze opnieuw zouden

Nadere informatie

Zzp tussen vrijheid en ambitie Minder groei, meer flexibel

Zzp tussen vrijheid en ambitie Minder groei, meer flexibel ZZP Themavisie ING Economisch Bureau Zzp tussen vrijheid en ambitie Minder groei, meer flexibel Het aantal zelfstandigen zonder personeel () groeide de afgelopen jaren flink en nam ook in 2014 toe (+3,1).

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011 Fact sheet november 211 Ondernemerschap in is het haven-, industrie- en kantorengebied aan de westkant van. Hoewel er in weinig ondernemingen te vinden zijn, zijn er veel personen werkzaam. Daarnaast kennen

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep. Gemeente Ubbergen Juni 2013

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep. Gemeente Ubbergen Juni 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep Gemeente Ubbergen Juni 2013 Colofon Uitgave I&O Research BV Zuiderval 70 7543 EZ Enschede tel. (053) 4825000 Rapportnummer 2013/033 Datum

Nadere informatie

Statistisch Jaarboek 2003. inkomen

Statistisch Jaarboek 2003. inkomen 99 9 100 Inkomen Individuen: stijging, minder personen met WW en bijstand Het gemiddeld besteedbaar van personen met 52 weken bedroeg 15.600 euro in 2000. Het gaat hier om individuen die het gehele jaar

Nadere informatie

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK Bron: TNS NIPO Drs. R. Hoffius Drs. I.N. Hento november 2004 Bureau AStri Stationsweg 26 2312 AV Leiden Tel.: 071 512 49 03 Fax: 071

Nadere informatie

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

Aantal vestigingen: 3.364. Aantal werkzame personen: 21.003. 28% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

Aantal vestigingen: 3.364. Aantal werkzame personen: 21.003. 28% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen Groene detailhandel Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de groene detailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe.

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Rapport Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013 Brussel, februari 2015 Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Dit rapport verstrekt informatie uit de Vlaamse Werkbaarheidsmonitor

Nadere informatie

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking, G. Waverijn & M. Rijken, NIVEL, januari

Nadere informatie

EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen)

EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen) BIJLAGE A1: VRAGENLIJST BANKEN EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen) 1 Hoeveel aanvragen voor bedrijfskrediet (dus niet consumentenkrediet of persoonlijke leningen) tot 25.000

Nadere informatie

Nog steeds fors sekseverschil in economische zelfstandigheid

Nog steeds fors sekseverschil in economische zelfstandigheid Nog steeds fors sekseverschil in economische zelfstandigheid Marion van den Brakel Centraal Bureau voor de Statistiek mhfs@cbs.nl (Het artikel is op persoonlijke titel geschreven en geeft niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Monitor vrouwelijk en etnisch ondernemerschap 2013 ISBN : 978-90-371-1114-9 Rapportnummer : A201408 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 WAT TE DOEN MET ÉÉN MILJOEN 4 BEDRIJVEN SPELEN IN OP WET DBA 5 VEEL STARTENDE FREELANCERS OP LEEFTIJD 6

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

Samenstellers: J.P. van Spronsen G. Verschoor L. Rietveld N. Timmermans E. Termote HORECA PERSONEELSONDERZOEK 2006

Samenstellers: J.P. van Spronsen G. Verschoor L. Rietveld N. Timmermans E. Termote HORECA PERSONEELSONDERZOEK 2006 Samenstellers: J.P. van Spronsen G. Verschoor L. Rietveld N. Timmermans E. Termote HORECA PERSONEELSONDERZOEK 2006 Leiderdorp, 29 december 2006 -2- INHOUDSOPGAVE INLEIDING...3 RESPONDENT IN BEELD...4 SITUATIE

Nadere informatie

Licht op groen. Cijfers over het starten van een bedrijf op latere leeftijd

Licht op groen. Cijfers over het starten van een bedrijf op latere leeftijd Licht op groen Cijfers over het starten van een bedrijf op latere leeftijd Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek TNO TNO Arbeid M.G. de Feyter, G.E. Evers, M.J. van Gent

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 433 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1 Bedrijfsopleidingen in de 1 M.J. Roessingh 2 Het aantal bedrijfsopleidingen dat een werknemer in de in 1999 volgde, is sterk gestegen ten opzichte van 1993. Ook zijn er meer opleidingen gaan volgen. Wel

Nadere informatie

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 433 Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 januari 2013 Het kabinet streeft ernaar

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

Resultaten WO-monitor 2013

Resultaten WO-monitor 2013 Resultaten WO-monitor 2013 Samenvatting: De WO-Monitor is een vragenlijst die wordt afgenomen onder recent afgestudeerden (1-1,5 jaar na afstuderen) van de universiteiten in Nederland. De WO-monitor wordt

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

Enquête: 10 vragen voor de BV

Enquête: 10 vragen voor de BV Enquête: 10 vragen voor de BV Het Ministerie van Economische Zaken heeft, in samenwerking met Jong Management en het Platform Zelfstandige Ondernemers, een enquête gehouden onder een aantal leden van deze

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Onderzoek ten behoeve van de evaluatie Waa en Woa

Onderzoek ten behoeve van de evaluatie Waa en Woa Onderzoek ten behoeve van de evaluatie Waa en Woa Tabellenboek Datum 13 november 2003 Kenmerk SZW012 MuConsult B.V. Postbus 2054 3800 CB Amersfoort Tel. 033 465 50 54 Fax 033 461 40 21 E-mail Internet

Nadere informatie

Structuuronderzoek glazeniersbedrijven 2010

Structuuronderzoek glazeniersbedrijven 2010 Structuuronderzoek glazeniersbedrijven 2 oktober 2 In opdracht van: Hoofdbedrijfschap Ambachten (HBA) In samenwerking met: Ondernemers Vereniging van Glazeniers (OVG) Uitgevoerd door: EIM drs. W.D.M. van

Nadere informatie

Project Startersstimulering Sittard-Geleen

Project Startersstimulering Sittard-Geleen Project Startersstimulering Sittard-Geleen Eigen baas zijn in Sittard-Geleen met een duwtje in de rug dus pak die kans Eigen baas zijn Ondernemen is in. Steeds méér mensen beginnen een eigen bedrijf. Omdat

Nadere informatie

Bijstand voor zelfstandigen

Bijstand voor zelfstandigen Bijstand voor zelfstandigen Bijstand voor zelfstandigen Inhoudsopgave Het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) 4 Voor wie is het Bbz bestemd? 4 Wanneer komt u voor het Bbz in aanmerking? 5 Mag

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie