Inkoopstrategie Zeeweringen zet zoden aan de dijk. Een marktverkenning naar aannemers in de waterbouw. Bedrijfsvoering Inkoopondersteuning

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inkoopstrategie Zeeweringen zet zoden aan de dijk. Een marktverkenning naar aannemers in de waterbouw. Bedrijfsvoering Inkoopondersteuning"

Transcriptie

1 Mediatheekformulier Naam: J. Nellen Datum: Opleiding Logistiek en economie Soort verslag Afstuderen Auteur J. Nellen Titel en ondertitel Inkoopstrategie Zeeweringen zet zoden aan de dijk Een marktverkenning naar aannemers in de waterbouw Naam bedrijf / instantie Afstudeerplaats: Rijkswaterstaat Zeeland Bedrijfsvoering Inkoopondersteuning Plaats Middelburg Bedrijfsbegeleider J. Prince-Kastelein Hogeschoolbegeleider S. de Jong Summary Het projectbureau Zeeweringen heeft als missie om enkele honderden kilometers dijk te versterken om een superstorm tegen te houden. Dit project moet in 2015 opgeleverd worden. De vraag vanuit Rijkswaterstaat is hoe dit het beste bereikt kan worden. Hiervoor is een marktverkenning gemaakt van de aannemerij in de waterbouw. Op basis van deze marktverkenning, in combinatie met enkele analyses zoals de inkoopportfolio, accountportfolio en de confrontatiematrix, zijn aanbevelingen geformuleerd hoe 2015 het best gehaald kan worden. De aanbevelingen zijn opgesplitst in drie delen: 1. de aanbestedingsprocedure; 2. de contractvorm; 3. de wijze van gunning. Trefwoorden (5x) Waterbouw, inkoopstrategie, marktverkenning, Rijkswaterstaat, Zeeweringen.

2

3 Inkoopstrategie Zeeweringen zet zoden aan de dijk Een onderzoek naar de inkoopstrategie voor het project Zeeweringen J. Nellen Middelburg, 14 augustus 2007

4

5 Inkoopstrategie Zeeweringen zet zoden aan de dijk Een onderzoek naar de inkoopstrategie voor het project Zeeweringen Middelburg, 14 augustus 2007 Auteur: J. Nellen Student nummer: Opdrachtgever: Rijkswaterstaat Zeeland Opleiding: Logistiek & Economie Instelling: Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer (NHTV) Externe begeleider: Interne begeleider: J. Prince-Kastelein S. de Jong

6

7 Voorwoord In het vierde jaar van de studie Logistiek & Economie aan de Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer (NHTV) bestaat het laatste gedeelte uit een afstudeerstage. Dit stageonderzoek is uitgevoerd in het kader van het afstudeerproces. Het onderzoek is uitgevoerd bij Rijkswaterstaat Zeeland, één van de tien landelijke diensten van Rijkswaterstaat (RWS). Het onderzoek betreft een marktverkenning van aannemers in de waterbouw en is uitgevoerd in de maanden april tot en met augustus Ik heb de afgelopen maanden met plezier bij RWS Zeeland gewerkt. Ik heb veel mensen leren kennen en heb kennis gemaakt met een branche waar ik weinig tot niets van wist toen ik begon aan dit onderzoek. Ik zou de mensen die mij hebben geholpen met het onderzoek willen bedanken. Zo wil ik als eerste mijn opdrachtgever, hoofd inkoopondersteuning Martin Oosse, bedanken. Daarnaast wil ik mijn externe begeleider, Jeannette Prince- Kastelein, bedanken voor de dagelijkse begeleiding, kritische opmerkingen en handige aanwijzingen. Tevens gaat dank uit naar iedereen die tijd voor mij vrij heeft gemaakt om te discussiëren over het onderzoek; Jack van der Horst, Silvester Vermunt, Harry Pegel, Rense Dop, Juriaan Dreumer en Leo van Hese. Speciale dank gaat ook uit naar Leo Tromp, voor de geboden hulp bij het gebruik van SAP. Natuurlijk wil ik iedereen op mijn afdeling bedanken, in het bijzonder Sander Meijers, Mireille Vrijenhoek, Sjaak Bal en Ewald van Pamelen. Ten slotte wil ik mijn interne begeleider, Sjef de Jong, bedanken voor zijn begeleiding, suggesties en hulp bij het structureren van het onderzoek en het verslag. 2

8 3

9 Samenvatting In 1996 is gebleken dat een gedeelte van de dijken in Zeeland niet voldoen aan de geldende veiligheidseisen. Daarom is besloten om de constructie van de dijken te verbeteren. De toenmalige staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft de politieke belofte gedaan dat de werkzaamheden (het project Zeeweringen) in 2015 opgeleverd zullen worden. Om deze datum te halen is inzicht nodig in de bewegingen van de markt, aangezien bij het Projectbureau Zeeweringen het idee is ontstaan dat aannemers zich mogelijk gaan verplaatsen naar andere projecten. Als dit zo is, moet tijdig op deze ontwikkeling worden gereageerd. Om dit te onderzoeken is de volgende doelstelling geformuleerd: Het doel van dit onderzoek is om een advies te formuleren op welke manier het project Zeeweringen uitbesteed dient te worden, zodat het project uiterlijk in 2015 opgeleverd wordt. Om dit doel te bereiken is er gebruik gemaakt van de ABC-analyse, de inkoopportfolio, de accountportfolio en de confrontatiematrix. De ABC-analyse is toegepast om een eerste beeld te krijgen van de mogelijk te voeren strategie. Het geeft de belangrijkste spelers in de markt weer, tezamen met de concurrentieverhoudingen. De inkoopportfolio is gebruikt om de inkoopstrategie verder te onderbouwen. Uit de inkoopportfolio is gebleken dat dijkbouw zich in het hefboomkwadrant bevindt. Aangezien het hefboomkwadrant een strategie van verdeel en heers aanraadt, is er gezocht naar nieuwe potentiële inschrijvers. Hiervoor is een enquête onder waterbouwers gehouden. In de enquête gaven acht waterbouwers, die voldoen aan de geschiktheidseisen aan bij het project betrokken te willen raken. Dit maakt het mogelijk om de verdeel en heers strategie beter te benutten. De account portfolio is vergelijkbaar met de inkoopportfolio, met het verschil dat er het perspectief van de leverancier in plaats van de inkoper wordt ingenomen. Uit de account portfolio is naar voren gekomen dat de leveranciers Rijkswaterstaat voornamelijk in het kern- en ontwikkelingssegment positioneren. Na toepassing van de account portfolio is met behulp van de confrontatiematrix de inkoopportfolio en accountportfolio gecombineerd. Op basis hiervan blijft verdeel en heers de te volgen strategie. Naast de theorie is er tevens in de praktijk onderzocht hoe het project Zeeweringen dient te worden uitbesteed. Dit is gedaan door de visie van zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemers te inventariseren op drie punten; de aanbestedingsprocedure, de contractvorm en de wijze van gunning. Tijdens de inventarisatie is er nog een vierde aandachtspunt bijgekomen, namelijk het clusteren van dijkvakken. Wanneer de theorie en de praktijk met elkaar geconfronteerd worden, leveren dit de volgende conclusies op: 1. Aanbestedingsprocedure: Hoewel de opdrachtgever samenwerking zoekt, dient de huidige aanbestedingsprocedure ( verdeel en heers ) niet te veranderen, gezien het potentieel aantal inschrijvers en de mogelijkheid om de inschrijvers tegen elkaar uit te spelen. 4

10 2. Contractvorm: Zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemers zien geen voordeel bij een D&C contract. De huidige contractvorm (E&C contract) dient behouden te blijven. 3. Wijze van gunning: De opdrachtgever wil in de toekomst op EMVI gunnen, slechts één van de opdrachtnemers wil dit. De wijze van gunning dient te gebeuren op de laagste prijs, aangezien er (te) weinig mogelijkheden zijn voor EMVI. Daarnaast kan EMVI het aantal inschrijvers verminderen, wat de waarde van de strategie verdeel en heers verminderd. 4. Clustering: Zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemers staan open voor het clusteren van dijkvakken. Clustering dient echter alleen toegepast te worden wanneer dit niet leidt tot een uitsluiting van aannemers die zonder clustering wel hadden ingeschreven. Op basis van bovenstaande conclusies zijn de volgende drie aanbevelingen geformuleerd. 1. Stimuleer de (acht) aangewezen potentiële gegadigden om in te schrijven, bijvoorbeeld door deze waterbouwers (apart) te informeren dat er binnenkort een opdracht op de markt komt waarop zij in kunnen schrijven. 2. Vul de account portfolio verder aan met waterbouwers die in dit onderzoek nog niet zijn opgenomen, maar wel bij het project betrokken zijn. 3. Onderzoek de mogelijkheid om de selectiecriteria aan te passen, wanneer clustering van dijkvakken toegepast wordt. De selectiecriteria dienen op een dergelijke manier te worden geformuleerd dat het aantal inschrijvers niet daalt ten opzichte van de situatie wanneer er geen clustering plaatsvindt. 5

11 Inhoudsopgave Inleiding Aanleiding Doelstelling Afbakening Stappenplan Methode van onderzoek Indeling rapport 11 2 Bedrijfsbeschrijving Rijkswaterstaat Rijkswaterstaat Zeeland Bedrijfsvoering Inkoopondersteuning Overige organisaties 13 3 Theorie/Methoden & Technieken Inleiding Methodieken ABC-analyse De inkoop portfolio van Kraljic De account portfolio van Carter De confrontatiematrix 21 4 Toepassing Inleiding ABC-analyse Inkoopportfolio Potentiële leveranciers Account portfolio Confrontatiematrix Deelconclusie 28 5 De aanbestedingsprocedure Inleiding Mogelijke aanbestedingsprocedures Selectiecriteria Gunningscriteria 33 6 Visie opdrachtgever/opdrachtnemer Inleiding Visie opdrachtgever Visie opdrachtnemer Overeenkomsten in visies 37 7 Conclusies en aanbevelingen 7.1 Conclusies 7.2 Aanbevelingen

12 7

13 1 Inleiding Rijkswaterstaat (RWS) is de rijksdienst die werkt aan droge voeten, schoon en voldoende water en aan de vlotte en veilige doorstroming van het verkeer. 1 Bij Rijkswaterstaat Zeeland wordt een groot deel van het werk beheerst door het eerste gedeelte van deze missie. Om droge voeten te behouden is het Projectbureau Zeeweringen (PBZ) opgericht. PBZ coördineert in opdracht van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat de dijkversterkingen in Zeeland. 2 De afdeling Bedrijfsvoering Inkoop Ondersteuning (BIO) ondersteunt PBZ door de uitbesteding van de dijkversterkingen te verzorgen. 1.1 Aanleiding In 1996 is gebleken dat een gedeelte van de dijken in Zeeland niet voldoen aan de geldende veiligheidseisen. De steenbekleding bleek op veel plaatsen niet sterk genoeg om een superstorm 3 te kunnen doorstaan. Daarom is besloten om de constructie van de dijken te verbeteren. De toenmalige staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft aan de Tweede Kamer beloofd dat de werkzaamheden in 2015 opgeleverd zullen worden. RWS wil het project Zeeweringen zo efficiënt en zo spoedig mogelijk uitvoeren. Dit houdt in dat een duidelijk zicht nodig is in de bewegingen van de markt. Bij RWS lopen namelijk ook andere projecten waarbij beslag wordt gelegd op dezelfde marktpartijen. Daarnaast zijn er natuurlijk partijen buiten RWS die beslag leggen op de capaciteiten van de markt. Inzicht in deze situatie is gewenst, aangezien het besef binnen RWS groeit dat kennis van de (deel)markten onontbeerlijk is om gedegen inkoopafwegingen te maken. 4 RWS Zeeland heeft besloten dat een marktverkenning naar aannemers in de waterbouw nodig is. De wens van RWS Zeeland is dat de marktverkenning leidt tot een beter inzicht in de (nationale) aannemersmarkt. De marktverkenning moet tevens bruikbaar zijn om een advies te formuleren over de huidige aanbestedingsprocedure. 1.2 Doelstelling Het doel van dit onderzoek is om een advies te formuleren op welke manier het project Zeeweringen uitbesteed dient te worden, zodat het project uiterlijk in 2015 opgeleverd wordt. 1 Missie Rijkswaterstaat. Internet: Een superstorm is een storm die gemiddeld eens in de jaar voorkomt. 4 Interne memo verstuurd door IMG (Inkoop Management Grond-, Weg-, en Waterbouw) aan de Regionale Diensten en de hoofden van de afdelingen BIO. 8

14 Bovenstaande doelstelling leidt tot de volgende centrale vraag: Op welke manier moeten de projecten in uitbesteed worden om de opleverdatum zeker te stellen? Het antwoord is te vinden door de volgende deelvragen te beantwoorden. De categoriale vragen in dit onderzoek zijn: 1. Hoe ziet de aannemersmarkt er uit? Welke informatie is beschikbaar binnen de verschillende diensten van RWS? Is additionele informatie nodig om een overzicht van de markt te creëren? 2. Hoe ziet de huidige aanbestedingsprocedure er uit? 3. Hoe denken de opdrachtgever en opdrachtnemers over de huidige aanbestedingsprocedure? 4. Op welke manier is de huidige uitbestedingsprocedure te verbeteren? 1.3 Afbakening In samenspraak met de externe begeleider is besloten dat de marktverkenning zich met name richt op de aannemersmarkt in Nederland en België. Gezien de versnippering van het werk (er wordt aanbesteed per dijkvak van 0,1 tot 7,7 kilometer), is het onwaarschijnlijk dat bedrijven buiten de genoemde landen geïnteresseerd zijn in het project Zeeweringen, gezien de benodigde investeringen en de verwachte opbrengsten. De opvattingen van de opdrachtnemers zullen voornamelijk uit documentatie van RWS Zeeland gehaald worden. Er zijn namelijk al in een eerder stadium (twee weken voordat dit onderzoek begon) naar de opvattingen van de opdrachtnemers gevraagd. Additionele vragen zijn gesteld bij een bijeenkomst tussen de opdrachtgever en opdrachtnemers in juni Stappenplan 1. Definiëren onderzoeksdoelstelling Hierdoor wordt een duidelijk beeld van de opdracht geschetst, wat het mogelijk maakt om doelgericht naar het antwoord op de centrale vraag te zoeken. 2. Vergaren van benodigde informatie Nadat de doelstelling helder is geformuleerd, wordt de benodigde informatie verzameld die in de volgende stappen nodig is. 3. Bedrijfsprofiel schetsen Hierdoor wordt duidelijk in welke omgeving de stage zich afspeelt en welke partijen bij het onderzoek betrokken zijn. 4. Methode van onderzoek ontwikkelen De methode van onderzoek maakt duidelijk op welke manier de vragen, zoals die in paragraaf 1.2 zijn gesteld, worden beantwoord. Dit maakt het wederom mogelijk om doelgerichter te werken. 9

15 5. Uitvoeren marktverkenning De uitvoering van de marktverkenning is een wezenlijk onderdeel van het onderzoek én het verslag. De marktverkenning dient bij te dragen aan het antwoord op de gestelde vragen in paragraaf Beschrijven huidige aanbestedingsprocedure Een beschrijving van de aanbestedingsprocedure dient om een duidelijk beeld van de huidige procedure te krijgen. Wanneer dit eenmaal is gedaan, is het gemakkelijker om een aanbestedingsprocedure aan te bevelen in de volgende stap. 7. Advies opstellen De laatste stap in het onderzoek betreft het opstellen van een advies hoe het project uiterlijk in 2015 opgeleverd dient te worden. Dit gebeurt onder andere door de wensen van zowel de opdrachtgever en de opdrachtnemers te vergelijken met de mogelijkheden in de huidige aanbestedingsprocedure, met de behaalde resultaten uit de vorige stappen in het achterhoofd. 1.5 Methode van onderzoek De methode van onderzoek is gebaseerd op de categoriale vragen zoals die gesteld zijn in paragraaf Hoe ziet de aannemersmarkt er uit? Deze vraag is opgedeeld in twee deelvragen. De eerste deelvraag wordt beantwoord door verschillende mensen binnen RWS te interviewen. Op de afdeling BIO is de kennis aanwezig om te bepalen welke mensen geïnterviewd dienen te worden. Daarnaast is het mogelijk om op het intranet van RWS te zoeken naar bruikbare informatie. Zoals eerder vermeld is bruikbare informatie beschikbaar, maar de locatie is niet altijd bekend. Voor de tweede deelvraag is internet een geschikt middel om een antwoord te vinden. Door gebruik te maken van een zoekmachine is het mogelijk om potentiële aannemers te vinden. Nadat een aannemer is gevonden is het internet tevens bruikbaar voor een verdere analyse, aan de hand van de bedrijfsbeschrijving. Naast het internet is er de Vereniging van waterbouwers in Bagger-, Kust- en Oeverwerken (VBKO) die voor informatie over waterbouwers kan zorgen. 2. Hoe ziet de huidige aanbestedingsprocedure er uit? De huidige aanbestedingsprocedure is te beschrijven aan de hand van interviews met enkele betrokken mensen. Binnen de afdeling BIO is de kennis aanwezig om de mensen aan te wijzen die hiervoor geïnterviewd dienen te worden. Daarnaast is het mogelijk om de aanbestedingsprocedure te beschrijven aan de hand van aanwezig materiaal binnen RWS en op het intranet. 10

16 3. Hoe denken de opdrachtgever en opdrachtnemers van de huidige aanbestedingsprocedure? De opvatting van de opdrachtgever over de aanbestedingsprocedure wordt achterhaald door de sleutelfiguren te interviewen. Aangezien BIO de opdrachtgever ondersteunt, is het mogelijk om van dit contact gebruik te maken. De wensen van de opdrachtnemers (aannemers) worden in kaart gebracht door gebruik te maken van de notulen, opgesteld naar aanleiding van gehouden bijeenkomsten. 5 Additionele vragen zijn gesteld bij een bijeenkomst tussen de opdrachtgever en opdrachtnemers in juni Op welke manier kan de huidige uitbestedingsprocedure worden verbeterd? Het antwoord op de laatste vraag is te vinden door de visie van de opdrachtgever en de opdrachtnemer met elkaar te confronteren, met de resultaten van de vorige vragen in het achterhoofd. Uit deze confrontatie komen de mogelijke verbeterpunten aan het licht. 1.6 Indeling rapport In het volgende hoofdstuk is een beschrijving van RWS en RWS Zeeland te vinden. Hierin wordt uitgelegd in welke omgeving het onderzoek heeft plaatsgevonden. Hoofdstuk 3 bevat de theorie welke gebruikt is in het onderzoek. Hierop volgt de uitwerking, oftewel de marktverkenning, van deze theorie in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 is beschreven hoe de huidige aanbestedingsprocedure verloopt. Hierop volgen de visies van zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer op het project Zeeweringen in hoofdstuk 6. Uiteindelijk zijn de conclusie en aanbevelingen te vinden in hoofdstuk 7. 5 Rijkswaterstaat heeft al meerdere aannemers geïnterviewd. Verslagen hiervan zijn te vinden binnen RWS Zeeland. 11

17 2 Bedrijfsbeschrijving In hoofdstuk 2 is te lezen in welke omgeving het stageonderzoek is uitgevoerd. De opbouw van dit hoofdstuk volgt in grote lijnen de hiërarchische opbouw van RWS. Eerst is RWS beschreven, waarna de dienst Zeeland is uitgelicht. Daarna wordt ingezoomd op de afdeling Bedrijfsvoering Inkoop Ondersteuning, de afdeling waar het grootste deel van het onderzoek is verricht. Aan het einde van dit hoofdstuk zijn de belangrijke relaties van BIO beschreven die verband houden met dit onderzoek Rijkswaterstaat RWS is de uitvoerende organisatie van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W). Om zijn functie goed uit te voeren heeft RWS zijn activiteiten in vier kerntaken vastgelegd, te weten; 7 Nederland beschermen tegen overstromingen Zorgen voor schoon en voldoende water voor alle gebruikers Aanleggen, beheren en onderhouden van de rijkswegen en rijksvaarwegen Zorgen voor vlotte en veilige doorstroming van het verkeer Om bovenstaande taken uit te voeren is RWS opgedeeld in meerdere diensten; tien regionale en zes specialistische diensten. RWS Zeeland is één van deze regionale diensten. 2.2 Rijkswaterstaat Zeeland RWS Zeeland is één van de tien regionale diensten van RWS. De belangrijkste taak van RWS Zeeland is het onderhoud, beheer en aanleg van de hoofdinfrastructuur. Hierbij moet met name gedacht worden aan de vaarwegen (Rotterdam Antwerpen, Rotterdam Gent en de Westerschelde), enkele rijkswegen (N57, N59, A58) en de spoorlijn (Sloelijn). Figuur 2.1: Werkveld RWS Zeeland Bron: Intranet RWS Zeeland 6 In bijlage 1 is de opbouw van Rijkswaterstaat weergegeven. 7 Naar: 12

18 2.3 Bedrijfsvoering Inkoopondersteuning De afdeling BIO binnen RWS Zeeland ondersteunt andere afdelingen op het gebied van inkoop. BIO formuleert zijn rol als volgt: BIO ziet toe op de juiste toepassing van (interne) regels, wettelijke kaders en procedures bij de inkoop voor projecten. Daarnaast werkt de afdeling continu aan verbetering van het beleid rond het inkoopproces. BIO streeft ernaar om een door iedereen gedragen inkoopstrategie te ontwikkelen. Het doel is komen tot een gestructureerde manier van inkopen die voor alle partijen efficiënt en overzichtelijk is. Daarom stelt BIO (raam)contracten op met optimale prijs/prestatieverhoudingen, die zijn gebaseerd op doorlopende analyses van de bestelstromen en marktbewegingen Overige organisaties Onder de overige organisaties vallen instanties die een relatie hebben met BIO en die tevens van belang zijn voor dit onderzoek. Dit zijn instanties zoals het Inkoopmanagement Grond- Weg- en Waterbouw (IMG), Vernieuwing en Infrastructuur (WVI), PBZ en de Zeeuwse Waterschappen IMG Het Inkoopmanagement Grond- Weg- en Waterbouw is een relatief nieuwe specialistische dienst die een uniforme manier van inkopen probeert te realiseren binnen RWS. Dit volgt ook uit de missie van IMG: "IMG is het toonaangevend expertise centrum binnen V&W voor het optimaal inschakelen van de markt door de diensten, gerelateerd aan de primaire taken van RWS. Dit doet IMG vanuit een corporate rol samen met de diensten. De voorloper van IMG (ECO; Expertise Centrum Opdrachtgeverschap) had drie hoofdtaken; adviseren, beleid verder vormgeven en het beleid ondersteunen door middel van ontwikkeling van methodieken, systemen, hulpmiddelen, opleidingen en geautomatiseerde systemen. 10 De nieuwe dienst IMG heeft een afgeslankt takenpakket waarbij deze zich geheel concentreert op de GWWinkoop. Een andere verandering is dat IMG zich - in tegenstelling tot ECO - geheel richt op de tactische kant van de inkoop WVI 12 Vernieuwing en Infrastructuur valt onder de bevoegdheid van de Directie Wegen en Verkeer en is verantwoordelijk voor alle aanleg-, onderhoud- en renovatieprojecten van de totale infrastructuur (wegen, vaarwegen, waterkeren) van RWS Zeeland. WVI is de opdrachtgever richting de markt voor deze multidisciplinaire projecten. 8 Intranet RWS Zeeland. 9 Aangezien IMG de opvolger van ECO is, zijn de missie en omschrijving van ECO overgenomen, waarbij ECO vervangen is door IMG. 10 Naar: Bouwdienst Magazine september 2004; Uniformiteit in inkoop RWS. 11 Intranet RWS. 12 Intranet RWS Zeeland. 13

19 Conform het beleid van Rijkswaterstaat schakelt WVI (in het totale traject van voorbereiding tot uitvoering van haar werkzaamheden) steeds meer de markt in. WVI werkt in opdracht van afdelingen binnen de dienst Zeeland [RWS Zeeland, JN] en Rijkswaterstaat breed. In voorkomende gevallen wordt ook samen met collega diensten (bijvoorbeeld aanleg A4 dienst Noord-Brabant) en andere overheden gewerkt Projectbureau Zeeweringen 13 Het projectbureau Zeeweringen coördineert in opdracht van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat de dijkversterkingen in Zeeland. Het is een samenwerkingsverband tussen RWS, waterschap Zeeuws-Vlaanderen en waterschap Zeeuwse Eilanden. Het projectbureau bereidt de dijkversterkingen voor en houdt toezicht op de uitvoering. In het project wordt meer dan 250 kilometer dijk aangepast om Zeeland tegen het water te beschermen. Dit project moet uiterlijk in 2015 afgerond zijn. Hoewel al meerdere kilometers dijk zijn verstevigd, moet vanaf 2008 nog meer dan kilometer opgeleverd worden. Om dit te bereiken is vorig jaar een versnelling ingezet waarbij tot 2015 gemiddeld circa 20 km wordt verbeterd. PBZ is in 1997 opgericht en heeft slechts één opdracht; zorgdragen voor het versterken van de dijken. Hoewel de waterschappen de wettelijke beheerders van de dijken zijn, is door V&W besloten om zelf een groot deel van de kosten van de dijkversterkingen op zich te nemen, aangezien V&W verantwoordelijk is voor een duurzame bescherming tegen het water. Voor de waterschappen zou het namelijk een groot beslag leggen op hun financiële speelruimte. Voor Zeeland alleen is ruim 900 miljoen Euro gereserveerd om de dijken te versterken Zeeuwse Waterschappen 15 In Zeeland zijn er twee waterschappen; Waterschap Zeeuwse Eilanden en Waterschap Zeeuws-Vlaanderen. Een waterschap heeft in het algemeen vier taken: onderhoud, beheer en aanleg van waterkeringen en wegen, waterkwantiteitsbeheer en waterkwaliteitsbeheer. De Zeeuwse Waterschappen zijn in dit onderzoek betrokken omdat zij de wettelijke beheerders van de dijken zijn. 13 Internet: 14 Zie planning Projectbureau Zeeweringen. Internet: dbdocs/page_23_attachment.pdf 15 Internet: en Internet: 14

20 15

21 3 Theorie/Methoden & Technieken De meeste inkopers en wetenschappers zijn het er over eens dat de selectie van de juiste leverancier één van de belangrijkste beslissingen is waaraan de inkoopfunctie een bijdrage levert. 16 In hoofdstuk 3 is uitgelegd op welke manier tot een selectie van potentiële opdrachtnemers is gekomen. Na een korte inleiding is het soort onderzoek vastgelegd en zijn de vier gebruikte methodieken beschreven. De methodieken zijn: de ABC-analyse, de inkoopportfolio, de account portfolio en de confrontatiematrix. In hoofdstuk 4 zijn deze methodieken uitgewerkt en geïnterpreteerd. 3.1 Inleiding De belangstelling voor inkoop houdt gelijke tred met de voortdurende stijging van het inkoopaandeel in veel organisaties. Niet alleen vanuit de kostentechnische kant speelt inkoop een grotere rol dan voorheen binnen bedrijven. Inkoop dient tevens als instrument voor bedrijven om zich meer op hun kernactiviteiten te richten, door bepaalde activiteiten af te stoten. 17 Bij Rijkswaterstaat is dit ook het geval. Hierbij moet worden gedacht aan één van de motto s binnen RWS; de markt, tenzij. 18 Echter, de vraag van RWS is tegelijkertijd hoe de markt er uit ziet. Om dit te onderzoeken is gebruik gemaakt van enkele beproefde methodieken. 3.2 Methodieken Voordat bepaald is welke methodieken geschikt zijn, is vastgelegd wat voor type onderzoek nodig is. Dit onderzoek is een pro-actieve vorm van marktonderzoek, op meso-economisch niveau. Pro-actief In lijn met de functie van IMG (zie paragraaf 2.4.1) wordt op periodieke basis informatie verzameld over de GWW-sector. Het resultaat hiervan is de, op onregelmatige momenten verschijnende Marktmonitor Grond- Water- en Wegenbouw. De gegevens van de Marktmonitor schetsen een algemeen beeld van relevante aspecten van de markt voor GWW-werken. De gegevens van de Marktmonitor kunnen daarnaast worden gebruikt als startpunt voor specifieke verkenningen naar de marktomgeving voor een concreet uit te voeren infrastructureel project. 19 Dit laatste is hier het geval; er is onderzoek gedaan naar de markt voor het specifieke project zeeweringen. 16 Naar Marktonderzoek en Leveranciersselectie, NEVI 2, module 5, pag Naar Professioneel inkopen, C.J. Gelderman en B.J. Albronda, pag. v. 18 Ondernemingsplan Rijkswaterstaat, pag Marktmonitor Grond- Weg en Waterbouw 2007, EIB, pag

22 Meso-economisch Meso-economisch onderzoek richt zich op een specifieke branche. In dit geval de waterbouwmarkt. Bij dit type onderzoek gaat het er om de marktvorm, de concurrentieverhoudingen, de aanwezige capaciteit en de belangrijkste spelers in kaart te brengen ABC-analyse Een ABC-analyse is een techniek waarbij de inhoud van het artikelen- of leveranciersbestand wordt ingedeeld op basis van de omzet. Deze techniek wordt toegepast om een eerste beeld te krijgen van de mogelijk te voeren strategie. Door in kaart te brengen welke leveranciers de meeste omzet realiseren, verduidelijkt de ABC-analyse aan welke leveranciers de meeste aandacht dient te worden geschonken. Aangezien de ABC-analyse alleen gebruik maakt van financiële gegevens, geen rekening houdend met andere factoren zoals kwaliteit, marktomstandigheden etc., zijn de aanbevelingen na deze analyse beperkt. In de theorie van de ABC-analyse zijn drie groepen te onderscheiden: A-groep Dit is een relatief klein aantal leveranciers dat voor de grootste omzet zorgt (vaak is er sprake van de regel: circa 20% van het totale aantal producten zorgt voor ongeveer 80% van de omzet). Dit zijn de belangrijkste leveranciers, waar een organisatie de meeste aandacht aan dient te besteden. Vertaald naar dit onderzoek is de A-groep een groep van waterbouwers die verantwoordelijk zijn voor de grootste waarde van de verschillende aanbestedingen. B-groep De B-groep is een grotere groep leveranciers dat voor een groot deel van de resterende omzet zorgt (circa 30% van het totale aantal leveranciers dat verantwoordelijk is voor ongeveer 18% van de omzet). Dit zijn minder belangrijke leveranciers, waaraan een organisatie dan ook minder aandacht aan dient te besteden Figuur 3.1: Voorbeeld van een ABC-analyse en de regel Naar: Professioneel inkopen, C.J. Gelderman & B.J. Albronda, pag. 101 C-groep De C-groep bestaat uit de grootste groep leveranciers dat voor de minste omzet zorgt (circa 50% van het totale aantal producten, verantwoordelijk voor ongeveer 2% van de omzet). Dit zijn de minst belangrijke leveranciers voor een organisatie, waarbij het verstandiger is om de leveranciers niet meer te gebruiken voor zover dit mogelijk is. Een voorbeeld van de ABC-analyse en de regel is te zien in figuur Naar: Marktonderzoek en Leveranciersselectie, NEVI 2, module 5 en Professioneel inkopen, C.J. Gelderman & B.J. Albronda, pag

23 De inkoop portfolio van Kraljic De portfolio benadering van Kraljic is een veelgebruikte techniek, waarbij producten (leveranciers) in vier verschillende segmenten worden ingedeeld op basis van twee criteria; de invloed op de winst en het inkooprisico. De invloed op de winst wordt gebruikelijk bepaald door het totale inkoopvolume en/of het aandeel van het desbetreffende product in de kostprijs van het eindproduct. Het inkooprisico wordt bepaald door de kans op onderbreking van de bevoorrading en de ernst van een dergelijke onderbreking. 22 Voor elk segment zijn aanbevelingen gegeven op welke manier de inkoop is te verbeteren. Er zijn vier soorten producten te onderscheiden, te weten: Knelpuntproducten De invloed op de winst is laag, terwijl het inkooprisico hoog is. Dit soort producten zijn essentieel voor een bedrijf; zonder deze producten kan een bedrijf niet goed functioneren. Het inkoopbeleid dient zich te richten op het verzekeren van deze producten, zo nodig tegen meerkosten. Routineproducten Zowel de invloed op de winst en het inkooprisico zijn laag bij dit soort producten. Organisaties streven ernaar de inkoop van dit type producten zo gestroomlijnd mogelijk te organiseren. Efficiëntie wordt door middel van vermindering van de logistieke en administratieve complexiteit behaald. Hefboomproducten De invloed op de winst is hoog, terwijl het inkooprisico laag is. Er zijn relatief veel mogelijkheden om in te kopen, terwijl een prijswijziging sterk doorwerkt in de totale uitgaven. De strategie voor dit soort producten is het vinden van de beste deal in de markt, oftewel; verdeel en heers. Strategische producten Dit zijn producten met een hoog inkooprisico en een hoge invloed op de winst. Voor strategische producten ligt het voor de hand om de vaak wederzijdse afhankelijkheid te formaliseren via een partnership. 23 De strategie bij dit soort producten is het realiseren van duurzame samenwerking. Binnen elk kwadrant zijn minimaal twee strategieën te onderscheiden. De volgende negen inkoopstrategieën (zie figuur 3.2) zijn gebruikelijk: 24 Knelpuntkwadrant 1. Accepteren van de situatie, verminderen van het risico De inkoper realiseert dat het niet mogelijk is om de afhankelijkheid te verminderen. De enige optie is om het risico te verkleinen door de aantrekkelijkheid van de inkopende partij voor de leverancier te vergroten. 21 Marktonderzoek en Leveranciersselectie, NEVI 2, module 5, pag & pag Naar: Purchasing Excellence Publiek, MSU+ model, NEVI, 2005, pag. 49 en Internet: =CADMZ&sitename=PIANOo&name=MSU%2B+Model.pdf. 23 Professioneel inkopen, C.J. Gelderman & B.J. Albronda, pag Marktonderzoek en Leveranciersselectie, NEVI 2, module 5, pag

Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel

Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel pag.: van 7 code: STR-BEN-vra-00-bl versie. Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel Hieronder vindt u voor elk van de negen elementen uit het inkoopvolwassenheidsmodel (zie afbeelding) een aantal mogelijke

Nadere informatie

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 Strategische inkoop Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 1. Inleiding Vanuit vraaggericht facility management streeft de facilitaire organisatie naar een optimale aansluiting tussen facilitaire

Nadere informatie

Meerwaarde van een professionele inkoopbenadering

Meerwaarde van een professionele inkoopbenadering Meerwaarde van een professionele inkoopbenadering NEVI Al ruim 55 jaar hét netwerk van en voor inkoopprofessionals Netwerk van ruim 9.000 inkoopprofessionals: leden, cursisten en relaties Circa 6.000 leden

Nadere informatie

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005 Handreiking D&C Contracten 26 September 2005 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat BIBLIOTHEEK RIJKSWATERSTAAT UTRECHT NR Z4Z).5...qo& RWS bibliotheek locatie Utrecht Postbus 20.000 3502

Nadere informatie

Inkoop en contractmanagement

Inkoop en contractmanagement Syllabus Inkoop en contractmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer Universiteit Twente, ING, provincie

Nadere informatie

Analyse van de inkoopfunctie

Analyse van de inkoopfunctie Ir. ing. D. Mostert, DME Advies Inkoopgebonden kosten zijn vaak een aanzienlijk deel van de totale kosten, hierdoor vormt de inkoopfunctie een belangrijke potentiële winstbron. Niet alleen door de invloed

Nadere informatie

Inhoudsopgave studiemateriaal

Inhoudsopgave studiemateriaal pag.: 1 van 5 Opleiding: NEVI 2 tactisch Onderdeel: Module V21, Het complexe inkoopproces Versie: 6 Algemene inleiding Inhoudsopgave Index Inleiding module V21 Deel 1 Sourcing 1 De organisatie en inkoop

Nadere informatie

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Facilitair inkopen Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Inhoud Voorwoord Eeuwige spagaat bij duurzaam inkopen Outsourcing: integraal uitbesteden van facilitaire diensten

Nadere informatie

De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Henk Tiemensma RWS Bouwdienst 16 september 2008 Inhoud presentatie Organisatie Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Organisatie Bouwdienst

Nadere informatie

Categoriemanagement voor inhuur van derden. PIANOo-Congres 4 juni 2009. Annemiek Jacobs: Projectmanager Bert Zwiep: Senior Interim inkoopadviseur

Categoriemanagement voor inhuur van derden. PIANOo-Congres 4 juni 2009. Annemiek Jacobs: Projectmanager Bert Zwiep: Senior Interim inkoopadviseur Categoriemanagement voor inhuur van derden PIANOo-Congres 4 juni 2009 Annemiek Jacobs: Projectmanager Bert Zwiep: Senior Interim inkoopadviseur 1 Agenda Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek Analyses Inkoopstrategieën

Nadere informatie

Inkoop en aanbesteden, geen spanningsveld! Goed organiseren i.p.v. procederen: een kans

Inkoop en aanbesteden, geen spanningsveld! Goed organiseren i.p.v. procederen: een kans Inkoop en aanbesteden, geen spanningsveld! Goed organiseren i.p.v. procederen: een kans Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA PIANOo-congres 2009 Utrecht, 4 juni 2009 Agenda Introductie Strategisch

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Inkoop Functiecode: 0701

Functieprofiel: Medewerker Inkoop Functiecode: 0701 Functieprofiel: Medewerker Inkoop Functiecode: 0701 Doel Afsluiten van (raam)contracten en overeenkomsten alsmede het voorbereiden en uitvoeren van eenmalige opdrachten, op basis van de behoefte van de

Nadere informatie

Het programma wordt toegelicht en iedereen stelt zich voor en geeft aan waar inkoop in de organisatie zich bevindt.

Het programma wordt toegelicht en iedereen stelt zich voor en geeft aan waar inkoop in de organisatie zich bevindt. Onderwerp:Bijeenkomst IPK Datum: 09-02-2012 Auteur: Ellen Bots-Floors Deelnemerslijst Organisatie CompaNanny Nederland BV SWK Facet Stichting Kinderopvang Amersfoort Stichting Kinderopvang Bussum, Naarden,

Nadere informatie

Ontwikkelen en implementeren van Artikelgroep / Categorie strategieën Anil Joshi Associate Trainer

Ontwikkelen en implementeren van Artikelgroep / Categorie strategieën Anil Joshi Associate Trainer Ontwikkelen en implementeren van Artikelgroep / Categorie strategieën Anil Joshi Associate Trainer THE NETHERLANDS CHINA BRASIL AUSTRIA THE UNITED KINGDOM Agenda Wat is CSD? Wat zijn de voordelen? Hoe

Nadere informatie

Selectieprocedure Onderhandse aanbestedingen/ local sourcing (Uitvoeringsrichtlijn behorende bij het Inkoop- en Aanbestedingsbeleid Wetterskip

Selectieprocedure Onderhandse aanbestedingen/ local sourcing (Uitvoeringsrichtlijn behorende bij het Inkoop- en Aanbestedingsbeleid Wetterskip Selectieprocedure Onderhandse aanbestedingen/ local sourcing (Uitvoeringsrichtlijn behorende bij het Inkoop- en Aanbestedingsbeleid Wetterskip Fryslân) Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3

Nadere informatie

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob.

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob. Hoe stelt u uw (inkoop)organisatie in op de Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob.nl 6 DECEMBER 2012 Agenda Inleiding Inkooporganisatie?

Nadere informatie

Leveranciersrelatiemanagement: relatietypen volgens Bensaou

Leveranciersrelatiemanagement: relatietypen volgens Bensaou pag.: 1 van 5 Leveranciersrelatiemanagement: relatietypen volgens Bensaou Wil leveranciersrelatiemanagement effectief zijn, dan moet inkoop vanuit de eigen organisatie (Kraljic-portfolio) én vanuit de

Nadere informatie

NOTA AANBESTEDINGSBELEID. feb. 2005

NOTA AANBESTEDINGSBELEID. feb. 2005 NOTA AANBESTEDINGSBELEID feb. 2005 1. Leeswijzer Deze nota begint met definities. De begrippen werk, levering en dienst worden omschreven, alsmede de verschillende aanbestedingsprocedures. Daarna komen

Nadere informatie

H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L

H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L H o e k o m t h e t d a t g r o t e e n c o m p l e x e p r o j e c t e n v a a k u i t l o p e n e n budget t e n o v e r s c

Nadere informatie

Commodity Strategy Development (CSD-traject)

Commodity Strategy Development (CSD-traject) Commodity Strategy Development (CSD-traject) Productgroep Strategie Ontwikkeling Jurgen Keijzer Senior Inkoper 5 juni 2014 1 5 juni 2014 2 Agenda Wat doet Evides Waterbedrijf? Aanleiding CSD-traject Wat

Nadere informatie

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Heijmans Avans Minor 2010-2011 Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Avans Hogeschool is een topinstituut dat toekomstige beroepsoefenaren opleidt tot excellente professionals, die zichzelf en

Nadere informatie

Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen gemeente Haaren

Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen gemeente Haaren Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen gemeente Haaren Kenmerk: Bizob2012MVI Opdrachtgever: Gemeente Haaren Versie: 2.1 Datum: 14 januari 2014 Status: Definitief Inleiding De gemeente spant zich continu

Nadere informatie

Klanttevredenheids onderzoek 2012

Klanttevredenheids onderzoek 2012 Klanttevredenheids onderzoek 2012 Ook dit jaar heeft TMCDAS weer een klanttevredenheidsonderzoek gedaan. In dit document vindt u de uitkomsten hiervan, de feedback, de bevindingen en de daarop gestelde

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Versie 2016 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID 3 3. ETHISCHE UITGANGSPUNTEN & DUURZAAMHEID 3 4. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN

Nadere informatie

Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen gemeente Eersel

Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen gemeente Eersel Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen gemeente Eersel Kenmerk: Versie: Status: Bizob2012MVI 1.01 Definitief Opdrachtgever: Datum: Gemeente Eersel 12-07-2013 1 Inleiding De gemeente spant zich continu

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel pag.: 1 van 5 Michigan State University inkoopbenchmarkmodel In 1993 is Professor R. Monczka aan de Michigan State University (MSU) een benchmarking initiatief gestart, waarin circa 150 (multinationale)

Nadere informatie

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 1 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 2 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 1. Doelstellingen

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Inkoop Cranendonck, 26 februari 2015. I.D. (Inge) de Vos BEd, Inkoopmanager

Informatiebijeenkomst Inkoop Cranendonck, 26 februari 2015. I.D. (Inge) de Vos BEd, Inkoopmanager Informatiebijeenkomst Inkoop Cranendonck, 26 februari 2015 I.D. (Inge) de Vos BEd, Inkoopmanager Bizob Stichting opgericht door de deelnemende gemeenten 2003; Bizob is van en voor de 18 gemeenten; Combinatie

Nadere informatie

Aanbesteden door de lokale overheid (gemeente).

Aanbesteden door de lokale overheid (gemeente). Aanbesteden door de lokale overheid (gemeente). presentatie 30 mei 2016 regionale marktdag Stedendriehoek Jan Teunis Hartgers inkoopadviseur, team inkoop gemeente Apeldoorn Inkoopplatform Stedendriehoek

Nadere informatie

Menu. Menu AANLEIDING & SCOPE VOORSTELLEN KERNWAARDEN & MODEL AANPAK PROJECTTEAM PROCES INKOOP. Menu

Menu. Menu AANLEIDING & SCOPE VOORSTELLEN KERNWAARDEN & MODEL AANPAK PROJECTTEAM PROCES INKOOP. Menu Menu Menu VOORSTELLEN AANLEIDING & SCOPE KERNWAARDEN & MODEL AANPAK PROJECTTEAM PROCES INKOOP Inkoopprocedure in 4 stappen Stap 1 INKOOPBELEID A.d.h.v. de inkoopscan kan MVGM u adviseren om een inkoopbeleid

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

Stappenplan Berekenen van Inkoopresultaat

Stappenplan Berekenen van Inkoopresultaat Stappenplan Berekenen van Inkoopresultaat Ir. F. Schotanus Het behalen van inkoopresultaat is een veelgebruikte en duidelijke doelstelling voor inkoopafdelingen. Het berekenen van de hoogte van het inkoopresultaat

Nadere informatie

Contractvormen op golfbanen en sportvelden

Contractvormen op golfbanen en sportvelden Contractvormen op golfbanen en sportvelden Bij de landelijke aannemers komen steeds vaker vragen binnen over de toepasbaarheid van verschillende contractvormen voor de realisatie en eventueel onderhoud

Nadere informatie

Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062

Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062 Gemeente Bussum Besluit nemen over advies effectmeting Inkoop en inhuur van de rekenkamercommissie

Nadere informatie

EFQM model theoretisch kader

EFQM model theoretisch kader EFQM model theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. EFQM model EFQM staat voor European Foundation for Quality Management. Deze instelling is in 1988 door een aantal

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

Pro Mereor. Inkoopanalyse. Pro Mereor Inkoopanalyse pagina 1 van 8

Pro Mereor. Inkoopanalyse. Pro Mereor Inkoopanalyse pagina 1 van 8 Pro Mereor Inkoopanalyse Pro Mereor Inkoopanalyse pagina 1 van 8 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. De analyse... 3 2.1 Kwantitatieve inkoopanalyse... 3 2.2 Kwalitatieve inkoopanalyse... 6 3. Verbetertraject...

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Contractmanagement in Nederland anno 2011

Contractmanagement in Nederland anno 2011 Contractmanagement in Nederland anno 2011 Samenvatting Mitopics Theo Bosselaers NEVI René van den Hoven Februari 2012 1 Periodiek onderzoekt Mitopics de professionaliteit waarmee Nederlandse organisaties

Nadere informatie

Inhoudsopgave studiemateriaal

Inhoudsopgave studiemateriaal pag.: 1 van 6 Opleiding: NEVI 2 tactisch Onderdeel: Module K22, Europees aanbesteden - gevorderd Versie: 2 Algemene inleiding Inhoudsopgave Index Deel 1 Aanbestedingsplan Sub 1.1 Ontwikkelingen Overzicht

Nadere informatie

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v Aanbesteden voor dummies 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aanbestedingsvormen 3. Contractvormen 4. Zorg voor een goede opdrachtnemer 5. Vraag

Nadere informatie

Welkom bij het onderzoek van Rijkswaterstaat: Veranderen met de markt. Door onderaan de pagina op verder te klikken start u de vragenlijst.

Welkom bij het onderzoek van Rijkswaterstaat: Veranderen met de markt. Door onderaan de pagina op verder te klikken start u de vragenlijst. Aan Begeleidingsgroep RWS Cc Van Holmer Doornbos, Rachel Beerepoot Datum 30 augustus 2010 Betreft Conceptvragenlijst Inleiding van de vragenlijst Welkom bij het onderzoek van Rijkswaterstaat: Veranderen

Nadere informatie

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Plan van Aanpak POV Auteur: Datum: Versie: POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 7 Definitief 1 Inleiding Op 16 november hebben wij van u

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, januari 2011 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2 1.1

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Welkom. Jan Bosland AMC Seminar 2013 8-10-2013 PAGE 0

Welkom. Jan Bosland AMC Seminar 2013 8-10-2013 PAGE 0 Welkom Jan Bosland AMC Seminar 2013 8-10-2013 PAGE 0 Prestatiecontracten en ondernemend samenwerken Een hele onderneming Jan Bosland 10 oktober 2013 Inleiding Inleiding - vraagstelling Historische context

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

Supply Value Survey. Resultaten verslag VOORBEELD. Supply Value Versie 1.0 Maart 2010 Supply Value 2010 Alle rechten voorbehouden

Supply Value Survey. Resultaten verslag VOORBEELD. Supply Value Versie 1.0 Maart 2010 Supply Value 2010 Alle rechten voorbehouden Supply Value Survey Resultaten verslag VOORBEELD Resultaten verslag leveranciersonderzoek Versie 1.0 Pagina 2 van 11 Titel: Resultaten verslag leveranciersonderzoek Organisatie: Supply Value www.supplyvalue.nl

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Waterschap Vallei & Eem 2012

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Waterschap Vallei & Eem 2012 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Waterschap Vallei & Eem 2012 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID... 3 3. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN... 4 4. BEPALING AANBESTEDINGSPROCEDURE...

Nadere informatie

Checklist analysefase

Checklist analysefase Totale Checklist analysefase Checklist analysefase I Interne analyse Huidige situatie 1. Omschrijf het huidige inkoop / aanbestedingsbeleid (doelstelling, missie) etc; -inkoopnota 2. Wat is het huidig

Nadere informatie

Wat is inkoop? Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie.

Wat is inkoop? Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie. Ir. ing. D. Mostert, DME Advies Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie. Definities inkoop terminologie Definitie inkoop: Inkoop is alles

Nadere informatie

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé directeur Bouwbedrijf Ponjé Vestigingsplaats: Handel (gemeente Gemert-Bakel) Opgericht in: 1932 Omzet: 8,5 mln euro Medewerkers: 46 personen Activiteiten:

Nadere informatie

Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Druten

Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Druten 2013 Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Druten Besluit B&W d.d. 10-9-2013 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Definities... 3 2. Gemeentelijke doelstellingen... 4 3. Uitgangspunten... 5 3.1 Algemeen

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid maatschapelijke meerwaarde leveren PPP samenhang (met alle maatschappelijke doelen)

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Nieuwe invulling opdrachtgeversrol reduceert stichtingskosten en lifecycle costs en leidt tot het verdwijnen van de onrendabele top 1 Traditionele

Nadere informatie

ORGANISEREN BINNEN FM

ORGANISEREN BINNEN FM Marjon Klootwijk KWALITEITSDOCUMENTEN ORGANISEREN BINNEN FM De hoeveelheid documenten neemt alsmaar toe en het overzicht in het aantal en soorten documenten verdwijnt geleidelijk. De relaties of de interdependentie

Nadere informatie

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd De regiepiramide ontsluierd Inleiding Regie is een veelgebruikte term voor een vorm van organiseren in het facilitaire werkveld. Toch is het lang niet altijd duidelijk wat er precies onder moet worden

Nadere informatie

Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen

Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen WishUmobile Wijnhaven 17 3011

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

Sterker in samenwerking

Sterker in samenwerking Intrakoop-strategie 2014 2016 Sterker in samenwerking Intrakoop helpt zorginstellingen al meer dan vijftig jaar de meeste waarde uit het leveranciersaanbod te realiseren, door kennis, ervaring en inkoopvolume

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen RWS. PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012. Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS

Duurzaam Inkopen RWS. PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012. Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS Duurzaam Inkopen RWS PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012 Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS Wat vooraf ging Rijkswaterstaat wil in 2012 dé toonaangevende, publieksgerichte en

Nadere informatie

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit Bijlage 2 Behorend bij artikel 10, vijfde lid van de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 5 maart 2006, nr. PO/ZO-2006/10847, houdende voorschriften van OCW inzake dagarrangementen

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

om de markt beter te benutten

om de markt beter te benutten 9 kansen om de markt beter te benutten Als inkoper of inkoopverantwoordelijke bent u altijd op zoek naar het beste wat de markt kan bieden. Deze handreiking biedt u negen vormen van innovatief aanbesteden

Nadere informatie

Innovatief aanbesteden

Innovatief aanbesteden Innovatief aanbesteden Negen kansen om de markt beter te benutten Als inkoper of inkoopverantwoordelijke bent u altijd op zoek naar het beste wat de markt kan bieden. Deze factsheet biedt u negen vormen

Nadere informatie

FACTSHEET: Rijksbrede inkoopanalyse (concept, mei 2008)

FACTSHEET: Rijksbrede inkoopanalyse (concept, mei 2008) FACTSHEET: Rijksbrede inkoopanalyse (concept, mei 2008) De Chief Procurement Officer - met zijn staf, het Regiebureau Inkoop Rijksoverheidheeft als opdracht de professionalisering van de inkoop binnen

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

waarom aanbesteden & contracteren slimmer kan Presentatie Parkeer24 Jaarcongres, 21 april 2016 Jeroen Roelands, Goudappel Coffeng. www.goudappel.

waarom aanbesteden & contracteren slimmer kan Presentatie Parkeer24 Jaarcongres, 21 april 2016 Jeroen Roelands, Goudappel Coffeng. www.goudappel. waarom aanbesteden & contracteren slimmer kan 15 jaar actief met aanbestedingen op gebied van parkeren en mobiliteit Co-Auteur van Slimmer aanbesteden en contracteren parkeren i.o.v. CROW Even voorstellen

Nadere informatie

Benchmark Axisopleidingen

Benchmark Axisopleidingen Benchmark Axisopleidingen In opdracht van: Platform Bèta Techniek In samenwerking met Ministerie van OCW HBO-raad Project: 2008.104 Datum: Utrecht, 22 december 2008 Auteurs: Guido Ongena, MSc. drs. Rob

Nadere informatie

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Heereweg 1a 2161 AB Lisse 0252-417788 DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Conform niveau 3 op de CO 2-prestatieladder 2.0 Status Versie/ Datum Opgesteld Geautoriseerd Akkoord (werkvoorbereider)

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie Titel: CO2-Prestatieladder Participatieplan Rapport: CO2-2014/R-05; rev. 0; d.d. 07-04-2015 Auteur: J.A.C. van Dijk Verificateur: A.L.J. Timmermans Vervolgblad : 1 van 4 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2

Nadere informatie

Werken in en aan de praktijk

Werken in en aan de praktijk Werken in en aan de praktijk Avans Hogeschool is een topinstituut dat toekomstige beroepsoefenaren opleidt tot excellente professionals, die zichzelf en hun beroep voortdurend blijven ontwikkelen. Daarnaast

Nadere informatie

Datum: 31 augustus 2011

Datum: 31 augustus 2011 ICT assessment Methodiek: ITEM-C ICT assessment Ontwikkeld door: ITEM-C advies en interim management Auteur: H.W. Gooskens Datum: 31 augustus 2011 Copyright: ITEM-C advies en interim management Niets uit

Nadere informatie

Inkoop na MSU+ meting

Inkoop na MSU+ meting PRO 10 BV C. VAN NASSAUSTRAAT 27 2595 TK DEN HAAG Inkoop na MSU+ meting Door Loek van Beurden vanbeurden@pro10.nl 070-3819724 / 06-26658983 Agenda Voorstellen Benchmark verschillende vormen Benchmark als

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Past performance. Een wijze les voor iedereen

Past performance. Een wijze les voor iedereen Past performance Een wijze les voor iedereen Pastperformance:eenwijzeles vooriedereen Enschede,augustus2012 Auteur MartenLagemaat UniversiteitTwente m.lagemaat@student.utwente.nl Begeleiding drs.ing.j.boes

Nadere informatie

Workshop Marktconsultatie. Pauline Bos

Workshop Marktconsultatie. Pauline Bos Workshop Marktconsultatie Pauline Bos 2014 Wat doen wij? Onderzoek en advies naar de inkooporganisatie, audits, NTA 8058 Professionaliseren; 100% doeltreffend, doelmatig, rechtmatig, duurzaam. Uitvoeren

Nadere informatie

PROFIEL @ STRATEGISCH INKOPER ADRZ

PROFIEL @ STRATEGISCH INKOPER ADRZ PROFIEL @ STRATEGISCH INKOPER ADRZ november 2014 voor meer info over de functie: werving.search@leeuwendaal.nl, telefoon (070) 41 42 700 voor sollicitatie: www.leeuwendaal.nl Niets uit dit profiel mag

Nadere informatie

Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten?

Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten? Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten? Ken de keten Ken jezelf Nikki Bruggeling & Remco Kramers Nevi Inkoopdag, 24 juni 2014 1 Ken jezelf Hoe volwassen is uw inkooporganisatie? Knowing yourself

Nadere informatie

V INK MV OOR OPTIMALISA OOP & CONTRA GM INK TIE V C TMANA AN UW CONTRA OOP GEMENT C TEN

V INK MV OOR OPTIMALISA OOP & CONTRA GM INK TIE V C TMANA AN UW CONTRA OOP GEMENT C TEN MVGM INKOOP INKOOP & CONTRACTMANAGEMENT VOOR OPTIMALISATIE VAN UW CONTRACTEN MVGM INKOOP INKOOP & CONTRACTMANAGEMENT VOOR OPTIMALISATIE VAN UW CONTRACTEN Afspraken van inkoop gaan steeds vaker over meer

Nadere informatie

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V.

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Opdrachtgever: Uitvoerder: Plaats: Versie: Fictivia B.V. Junior Consult Groningen Fictief 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Directieoverzicht 4 Leiderschap.7

Nadere informatie

Reglement voor aanbestedingen van de gemeente Ferwerderadiel 2010

Reglement voor aanbestedingen van de gemeente Ferwerderadiel 2010 Reglement voor aanbestedingen van de gemeente Ferwerderadiel 2010 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ferwerderadiel; overwegende dat: - de gemeente een groot aantal taken tijdelijk

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

Inkoopbeleid 2009 geconsolideerde tekst Nota Inkoopbeleid 2009 en Aanbestedingsprotocol 2009

Inkoopbeleid 2009 geconsolideerde tekst Nota Inkoopbeleid 2009 en Aanbestedingsprotocol 2009 Inkoopbeleid 2009 geconsolideerde tekst Nota Inkoopbeleid 2009 en Aanbestedingsprotocol 2009 Documentgegevens onderwerp omschrijving titel Inkoopbeleid 2009 geconsolideerde tekst Nota Inkoopbeleid 2009

Nadere informatie

Simon Vereeke Ruud Bosters Paul Geernaert Ernst Jonker Leden Pb

Simon Vereeke Ruud Bosters Paul Geernaert Ernst Jonker Leden Pb Revisietoetsing Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-generaal Rijkswaterstaat Directie Zeeland Polder/bestek Ser-Lippens- en Nieuw Othenepolder dp 0084 15 dp 0094 85 bestek ZL-5109 Aan Simon

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Amsterdamse Inkoop op de schop!

Amsterdamse Inkoop op de schop! Amsterdamse Inkoop op de schop! Hans Dussel, Hoofd Inkoop Gemeente Amsterdam PIANOo-congres 6 juni 2013 Resultaat: Een professionele inkooporganisatie die bijdraagt aan de (beleids)doelen en de (bezuinigings)opgave

Nadere informatie

Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig!

Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig! Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig! Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Leadership Entrepreneurship Stewardship 2 Agenda 1. Een introductie 2. Enkele

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Co-maker of projectrelatie?

Co-maker of projectrelatie? Het opbouwen van strategische relaties voor een aannemer N. van Bentheim Universiteit Twente Het opbouwen van strategische relaties voor een aannemer Auteur: Niek van Bentheim Universiteit Twente Faculteit

Nadere informatie