CMMI voor acquisitie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CMMI voor acquisitie"

Transcriptie

1 softwareontwikkeling CMMI i CMMI voor acquisitie Volwassen heidsmodel garandeert goed opdrachtgeverschap Tot voor kort was er geen methodische aanpak om outsourcingprocessen in de praktijk op een gestructureerde manier te verbeteren. Sinds kort is er echter een specifiek volwassenheidsmodel voor outsourcing: CMMI voor acquisitie. De auteurs zetten uiteen hoe dit model helpt bij het beheersen van outsourcing. Jan Jaap Cannegieter, Wouter Raemaekers en Rini van Solingen In de afgelopen jaren hebben veel organisaties ervaring opgedaan met het outsourcen van systeemontwikkeling, -testen en -beheer. Deze ervaringen zijn in diverse publicaties aan de hand van succes- en faalfactoren vastgelegd. Helaas geven deze publicaties geen methodische aanpak om outsourcingprocessen in de praktijk op een gestructureerde manier te verbeteren. Sinds kort is er echter een specifiek volwassenheidsmodel voor outsourcing vrijgegeven binnen de verzameling van CMMI-modellen: CMMI voor acquisitie (Software Engineering Institute, 2007). De eerste praktijkervaringen met dit model zijn positief. Het CMMI voor acquisitie is een goed hulpmiddel bij het inrichten van goed opdrachtgeverschap. Voordat we ingaan op het ontstaan van het CMMI voor acquisitie kort iets over de naam en de toepasbaarheid van het CMMI voor acquisitie. Acquisition in de Amerikaanse betekenis heeft betrekking op twee activiteiten: beheersing van outsourcing en aanschaf van standaardpakketten. De achterliggende gedachte is dat organisaties bij acquisitie besluiten niet zelf de gewenste oplossing te realiseren maar de oplossing te betrekken van een derde partij. De auteurs hebben ervaring met de aanschaf en implementatie van standaardpakketten en met de uitbesteding van systeemontwikkeling en naar hun mening is het CMMI voor acquisitie in beide situaties te gebruiken. Hier is een parallel te trekken met het CMMI voor ontwikkeling, dat bruikbaar is voor zowel softwareontwikkeling, systeemontwikkeling als hardwareontwikkeling. Zo is het CMMI voor acquisitie bruikbaar voor zowel de aanschaf van standaardpakketten als het beheersen van de uitbesteding van systeemontwikkeling. We gaan hier specifiek in op de bruikbaarheid voor het beheersen van outsourcing. Inhoud CMMI voor acquisitie Het CMMI voor acquisitie bestaat uit 22 procesgebieden: 16 kernprocesgebieden en 6 procesgebieden die specifiek zijn voor acquisitie. We kijken hier naar de procesgebieden die specifiek zijn voor het CMMI voor acquisitie: Acquisitie eisenontwikkeling; Leveranciersselectie en overeenkomstontwikkeling; Overeenkomstmanagement; Acquisitie technisch management; Acquisitie validatie; Acquisitie verificatie. Alle procesgebieden, onderverdeeld naar volwassenheidsniveau, zijn opgenomen in het kader CMMI voor acquisitie: stapsgewijze representatie. De inhoud en het gebruik van de specifieke procesgebieden van het CMMI voor acquisitie worden toegelicht aan de hand van de outsourcingactiviteiten: definitie, beheersing en acceptatie (zie figuur 1, Cannegieter e.a., 2009). De definitiefase omvat de procesgebieden Acquisitie eisenontwikkeling en Leveranciersselectie 46

2 Samenvatting Het CMMI voor acquisitie benoemt de verantwoordelijkheden van de opdrachtgever in een outsourcingrelatie helder en eenduidig. Daardoor is het een goed hulpmiddel om opdrachtgeverschap in te vullen. In tegenstelling tot enkele andere methoden voor het beheersen van outsourcing beslaat het model het hele traject van outsourcing en is onafhankelijk van de fase waarin de outsourcing zich bevindt. Definitie: Acquisitie eisenontwikkeling Leveranciersselectie en overeenkomstontwikkeling Te acquireren product of uit te besteden ontwikkeling Beheersing: Overeenkomstmanagement Acquisitie technisch management Figuur 1. CMMI voor acquisitie: procesgebieden in outsourcingproces Acceptatie: Acquisitie validatie Acquisitie verificatie en overeenkomstontwikkeling. Het doel van Acquisitie eisenontwikkeling is het ontwikkelen en analyseren van klanteisen en contractuele eisen. Met uitzondering van het uitwerken van de eisen in contractuele eisen is dit procesgebied identiek aan het procesgebied Eisenontwikkeling in het CMMI voor ontwikkeling. Het doel van Leveranciersselectie en overeenkomst ontwikkeling is het opstellen van selectieeisen, het selecteren van een of meer leveranciers voor het leveren van het product of de dienst en het vaststellen, gebruiken en onderhouden van de leveranciersovereenkomst. Selectie dient dus te gebeuren op basis van een pakket van selectieeisen, dat ter beschikking wordt gesteld aan de potentiële leveranciers. De leveranciers worden geselecteerd op basis van een formele evaluatie, waarna de leveranciersovereenkomst wordt opgesteld. Een sterk punt hierbij is dat het CMMI voor acquisitie expliciet vereist dat zowel de opdrachtgever als de leverancier aantoont dat deze de inhoud van de overeenkomst ook daadwerkelijk begrijpt. Dat lijkt wellicht een open deur, maar de praktijk laat maar al te vaak zien dat betrokkenen elkaar niet goed begrijpen, waardoor ontevredenheid in de relatie ontstaat. CMMI voor acquisitie: stapsgewijze representatie Volwassenheidsniveau 1 Initieel Niveau 1 bevat zoals gebruikelijk geen procesgebieden. Volwassenheidsniveau 2 Beheerst Overeenkomstmanagement Acquisitie eisenontwikkeling Leveranciersselectie en overeenkomstontwikkeling Eisenmanagement Projectplanning Projectmonitoring en projectbeheersing Meting en analyse Proces- en productkwaliteitsborging Configuratiemanagement Volwassenheidsniveau 3 Gedefinieerd Acquisitie technisch management Acquisitie verificatie Acquisitie validatie Alternatievenanalyse en oplossingskeuze Geïntegreerd projectmanagement Organisatiebrede procesfocus Organisatiebrede procesdefinitie Organisatiebrede training Risicomanagement Volwassenheidsniveau 4 Kwantitatief beheerst Organisatiebrede procesprestatie Kwantitatief projectmanagement Volwassenheidsniveau 5 Optimaliserend Organisatiebrede innovatie en borging Causale probleemanalyse en probleemoplossing 47

3 CMMI i De evolutie van het CMMI Begin jaren negentig publiceerde het Software Engineering Institute (SEI) van de Carnegie Mellon University in Pittsburgh het Capability Maturity Model for Software (Software CMM). Dit volwassenheidsmodel voor sofwareontwikkeling werd in de jaren negentig de de-factostandaard voor het optimaliseren van softwareontwikkelprocessen. Vele organisaties hebben het geïmplementeerd en hebben daarmee grote voordelen behaald. Het succes van het CMM is te verklaren door onder meer de volgende drie factoren. Ten eerste is de opzet met vijf volwassenheidsniveaus eenvoudig en duidelijk. De volwassenheidsniveaus zijn logisch geordend en bieden een goede basis om meetbare doelstellingen te formuleren en zodoende stapsgewijs te verbeteren. Ten tweede biedt het model generieke eisen voor goede systeemontwikkelprocessen, in het CMM verwoord in de vorm van uit te voeren activiteiten en algemene kenmerken. Door eisen te formuleren in plaats van gedetailleerde processen voor te schrijven biedt het CMM organisaties de mogelijkheid zelf hun werkwijzen te definiëren, binnen de grenzen van de best practices die verwoord zijn in het model. De eisen zijn zodanig algemeen van aard dat ze op alle software ontwikkelende organisaties van toepassing moeten zijn; de onderscheidende kenmerken van de organisatie komen tot uitdrukking in de invulling die de organisatie zelf bepaalt. De derde factor is de onafhankelijkheid van methoden, tools of leveranciers. Het CMM staat boven de diverse marktpartijen en of je nu DSDM, RUP, PRINCE2, SCRUM of een zelf ontwikkelde aanpak of een combinatie van methoden gebruikt, het CMM biedt in alle gevallen hulp. Immers, het biedt een referentie waaraan de eigen werkwijze gespiegeld kan worden en waarmee verbeterpunten gevonden kunnen worden. Als gevolg van het succes van het software- CMM zijn er diverse andere CMM s ontstaan, zoals CMM s voor hardwareontwikkeling, systeemontwikkeling, productontwikkeling en zelfs personeelsmanagement. Lang niet alle CMM s hadden een officiële status of waren gepubliceerd door het SEI. Voorbeelden hiervan zijn het Testing Maturity Model en het IT-Service CMM. Het laatste model is in Nederland ontwikkeld aan de Vrije Universiteit (Niessink e.a., 2005). Na tien jaar ervaring opgedaan te hebben en om de wildgroei van CMM s tegen te gaan heeft het SEI in 2001 het CMMI voor systeemontwikkeling, softwareontwikkeling en geïntegreerde product- en procesontwikkeling versie 1.1 gepubliceerd. CMMI staat voor CMM Integration. In de naam zit een van de doelstellingen van het CMMI: het integreren van verschillende CMM s. De achterliggende gedachte is dat de eisen aan bijvoorbeeld het ontwikkelen van software, hardware en systemen feitelijk op veel onderdelen hetzelfde zijn en er dus geen volledig aparte modellen voor nodig zijn. Zo worden voor al deze disciplines requirements opgesteld waar het uiteindelijke product aan voldoet, maak je een ontwerp en stel je vast dat het product aan de eisen voldoet. Het op redelijk abstract niveau formuleren van eisen maakte het mogelijk de CMM s voor software, hardware en systemen te integreren. De tweede doelstelling van het uitbrengen van het CMMI is het vereenvoudigen van de onderliggende structuur. Hoewel de hoofdstructuur met procesgebieden (clusters van gerelateerde activiteiten) en volwassenheidsniveaus van het CMM eenvoudig is, is de onderliggende structuur van het CMM complex en eigenlijk alleen voor specialisten begrijpelijk. De structuur van het CMMI is een stuk eenvoudiger. Zo zijn de eisen aan volwassen processen in het CMMI verwoord in de vorm van doelen (goals) en praktijken (practices). Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen doelen en praktijken die specifiek zijn voor een procesgebied en doelen en praktijken die voor alle procesgebieden hetzelfde zijn. 48

4 De derde doelstelling van het CMMI was om naast het aanbieden van een stapsgewijze representatie die de volgorde voorschrijft waarin procesgebieden moeten worden geïmplementeerd, een flexibele representatie toe te voegen waarmee organisaties zelf een volgorde kunnen bepalen. Hiermee werd voldaan aan de ISO-norm voor Software Process Assessments. In 2006 is een verbeterde versie van het CMMI voor ontwikkeling gepubliceerd, versie 1.2, met een aantal verbeteringen ten opzichte van versie 1.1. Voor meer informatie over het CMMI voor ontwikkeling wordt verwezen naar De kleine CMMI voor ontwikkeling (Cannegieter & Van Solingen, 2007) en de laatste versie van het CMMI voor ontwikkeling (Software Engineering Institute, 2006). De beheersingsfase bestaat uit Overeenkomstmanagement en Acquisitie technisch management. Het doel van Overeenkomstmanagement is zeker te stellen dat de leverancier en de opdrachtgever presteren conform de voorwaarden van de leveringsovereenkomst. De leveranciersovereenkomst staat weliswaar centraal, maar er dient ook vastgesteld te worden dat aan de leveringsovereenkomst wordt voldaan voordat het product kan worden geaccepteerd. Het doel van Acquisitie technisch management is het evalueren van de technische oplossing van de leverancier en het beheersen van de interfaces van die oplossing. Ook in technisch opzicht dient de opdrachtgever dus betrokken te blijven bij het project. In de praktijk gaat het daar vaak mis: opdrachtgevers gaan er nogal eens van uit dat een leverancier zonder meer de beste oplossing oplevert. Ondanks diens professionaliteit is nooit gegarandeerd dat een leverancier die technische oplossing kiest die optimaal passend is voor de opdrachtgever, eenvoudigweg omdat de leverancier noch op technisch gebied, noch op inhoudelijk gebied zoveel specifieke kennis heeft als de opdrachtgever. Bovendien hebben leveranciers ook een commercieel belang, waardoor snellere en goedkopere oplossingen de voorkeur krijgen zolang dit binnen de afgesproken kaders valt. De acceptatiefase bestaat uit Acquisitie validatie en Acquisitie verificatie. Het doel van Acquisitie validatie is om aan te tonen dat een aangeschaft product of service de bedoelde functie vervult wanneer het in zijn bedoelde omgeving wordt geplaatst. Het doel van Acquisitie verificatie is zeker te stellen dat geselecteerde (tussen)producten voldoen aan hun gespecificeerde eisen. In de praktijk worden deze procesgebieden nogal eens gecombineerd. De reviews en tests die worden uitgevoerd hebben dan twee doelen: ten eerste aantonen dat aan de gespecificeerde eisen is voldaan en daarbovenop aantonen dat het systeem de bedoelde functie vervult. Figuur 1 is omwille van de eenvoud zodanig getekend dat het lijkt of Acquisitie validatie en Acquisitie verificatie pas beginnen als het systeem is opgeleverd. In de praktijk beginnen de Acquisitie validatie- en Acquisitie verificatie-activiteiten echter al eerder in de vorm van tussentijdse reviews. Feitelijk hoort de acceptatie al onderdeel te zijn van de beheersing en begint een goede acceptatie eigenlijk al bij een goede definitie. Naast de zes specifieke acquisitieprocesgebieden bestaat het CMMI voor acquisitie zoals gezegd ook uit kernprocesgebieden. Hiermee kunnen onder andere projecten worden beheerst met behulp van bijvoorbeeld Projectplanning en Projectmonitoring en -beheersing. Ook kunnen de processen organisatiebreed worden gedefinieerd en verbeterd met onder andere Organisatiebrede procesdefinitie en Organisatiebrede procesfocus. Daarnaast zijn ook de relevante ondersteunende procesgebieden opgenomen in het CMMI voor acquisitie, zoals Configuratiemanagement, Proces- en productkwaliteitsborging, en Meting en analyse. Ervaringen in de praktijk Er is in Nederland de afgelopen tijd ervaring opgedaan met het CMMI voor acquisitie in de vorm van assessments die betrekking hebben outsourcing van systeemontwikkeling. Uit deze assessments komt naar voren dat met behulp van het CMMI voor acquisitie heel goed de vinger op de zere plek gelegd wordt in opdrachtgeverprocessen. Zo komt uit de uitgevoerde assessments naar voren dat er in de praktijk wel vaak aandacht is voor de juridische kant van contracten, maar dat inhoudelijke overeenstemming nogal eens ontbreekt. De focus van het procesgebied Acquisitie eisenontwikkeling op de inhoudelijke kant voorkomt dit. Uit de praktijk blijkt ook dat de leveranciersselectie vaak wel redelijk tot zeer professioneel is ingericht, maar dat de aandacht daarna echter lijkt te verslappen. Het nakomen van de overeenkomst en het technisch management vanuit de opdrachtge- 49

5 CMMI i CMMI-framework Het CMMI voor ontwikkeling is een hele verbetering ten opzichte van het Software CMM. Dat blijkt onder andere uit het gebruik van het CMMI ten opzichte van het CMM. In 2006 bleek uit onderzoek dat 85 procent van de organisaties die gebruikmaken van een volwassenheidsmodel, gebruikmaakt van het CMMI (Cannegieter, 2006). De toepasbaarheid van het CMMI voor ontwikkeling is echter wel beperkt tot softwareontwikkeling, hardwareontwikkeling en systeemontwikkeling. Voor bijvoorbeeld outsourcing en servicemanagement is het niet goed bruikbaar. Om dit mogelijk te maken diende het CMMI uitgebreid te worden of moesten er nieuwe varianten ontwikkeld worden. Het SEI koos ervoor nieuwe varianten, zogenaamde constellaties, te gaan ontwikkelen. Bij het ontstaan van nieuwe CMM s had men gezien dat de structuur van het model bij nieuwe CMM s niet consequent werd toegepast. Dit kwam de begrijpelijkheid en bruikbaarheid van nieuwe varianten niet ten goede. Om dit te ondervangen heeft het SEI eerst het CMMI-framework ontwikkeld. Het CMMIframework definieert de structuur van officiële CMMI-constellaties; hiermee wordt het gebruik van verschillende CMMI-modellen naast elkaar of in combinatie met elkaar vereenvoudigd. Naast de beschrijving van de structuur van CMMI-constellaties bevat het framework ook kernprocesgebieden, procesgebieden die voor alle constellaties hetzelfde zijn en derhalve onafhankelijk van het toepassingsgebied van de betreffende constellatie. De kernprocesgebieden, procesgebieden van het CMMI voor acquisitie en de procesgebieden van het CMMI voor ontwikkeling zijn weergegeven in figuur 2. kernprocesgebieden CMMI-framework Causale probleemanalyse en probleemoplossing Configuratiemanagement Alternatievenanalyse en oplossingskeuze Geïntegreerd projectmanagement Meting en analyse Organisatiebrede innovatie en borging Organisatiebrede procesdefinitie Organisatiebrede procesfocus Organisatiebrede procesprestatie Organisatiebrede training Projectmonitoring en projectbeheersing Projectplanning speficieke procesgebieden CMMI voor acquisitie Acquisitie eisenontwikkeling Leveranciersselectie en overeenkomstontwikkeling Overeenkomstmanagement Acquisitie technisch management Acquisitie validatie Acquisitie verificatie speficieke procesgebieden CMMI voor ontwikkeling Eisenontwikkeling Leveranciersmanagement Technische oplossing Productintegratie Verificatie Validatie Proces- en productkwaliteitsborging Kwantitatief projectmanagement Eisenmanagement Risicomanagement Figuur 2. Kernprocesgebieden van het CMMI-framework 50

6 »In tegenstelling tot enkele andere methoden beslaat het CMMI voor acquisitie het hele traject van outsourcing«ver zijn voor verbetering vatbaar. Het CMMI voor acquisitie benoemt deze zaken. Daarnaast gaan opdrachtgevers er in de praktijk vaak van uit dat de leverancier alle noodzakelijke reviews en tests uitvoert. Omdat de opdrachtgever verantwoordelijk blijft voor het soepel verlopen van de eigen businessprocessen, is dezelfde opdrachtgever ook verantwoordelijk voor een deel van de verificatie en validatie. Kortom, het CMMI voor acquisitie benoemt de verantwoordelijkheden van de opdrachtgever in een outsourcingrelatie helder en eenduidig. Daardoor is het een goed hulpmiddel om goed opdrachtgeverschap in te vullen. In tegenstelling tot enkele andere methoden voor het beheersen van outsourcing of het aanpakken van leveranciers beslaat het CMMI voor acquisitie het hele traject van outsourcing. Sterker nog, het is onafhankelijk van de fase waar de outsourcing zich op een moment in bevindt. Daarbij behoudt het de sterke punten van volwassenheidsmodellen zoals verwoord in het begin van dit artikel. Het CMMI voor acquisitie kan derhalve worden gezien als een volwassenheidsmodel voor opdrachtgevers, het CMMI voor ontwikkeling als een volwassenheidsmodel voor leveranciers. In die zin voegt het CMMI voor acquisitie veel toe aan wat er al is aan volwassenheidsmodellen. Reviewer Jan Willem Rietdijk Literatuur Cannegieter, H.J.J. (2006). CMMI, de stand van zaken. Presentatie tijdens symposium over De kleine CMMI, 9 februari Cannegieter, H.J.J., W.L.D. Raemaekers & R. van Solingen (2009). De kleine CMMI voor acquisitie. Den Haag: Academic Service. Cannegieter, H.J.J.& R. van Solingen (2007). De kleine CMMI voor ontwikkeling. Den Haag: Academic Service. Niessink, F., e.a. (2005). The IT Service Capability Maturity Model. Software Engineering Institute (2006). CMMI for Development,Version 1.2, CMU/SEI-2006-TR-008. Software Engineering Institute (2007). CMMI for Acquisition, Version 1.2, CMU/SEI-2007-TR-017. Jan Jaap Cannegieter is adjunct-directeur van SYSQA B.V., een onafhankelijke organisatie gespecialiseerd in het testen van informatiesystemen, bewaken van de kwaliteit in ICT-projecten en verbeteren van de prestaties van ICT-organisaties. Wouter Raemaekers is consultant bij DNV-CIBIT, een onafhankelijk adviesbureau dat zich richt op het analyseren en oplossen van strategische, organisatorische én technische ICT-vraagstukken, en het introduceren van duurzame verbeteringen in ICT-organisaties. Rini van Solingen is chief technical officer bij Mavim, een leverancier van softwareproducten voor Business Process Communication, en is tevens deeltijdhoofddocent aan de Technische Universiteit Delft op het vakgebied van Globally Distributed Software Engineering. De drie auteurs hebben gezamenlijk De kleine CMMI voor acquisitie (2009) uitgebracht, waarin het model uitgebreider beschreven wordt. 51

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen

PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

De kleine CMMI. voor ontwikkeling. De basisuitrusting voor continue prestatieverbetering. Derde, herziene druk. Jan Jaap Cannegieter Rini van Solingen

De kleine CMMI. voor ontwikkeling. De basisuitrusting voor continue prestatieverbetering. Derde, herziene druk. Jan Jaap Cannegieter Rini van Solingen De kleine CMMI voor ontwikkeling De basisuitrusting voor continue prestatieverbetering Derde, herziene druk Jan Jaap Cannegieter Rini van Solingen De kleine CMMI voor ontwikkeling De basisuitrusting voor

Nadere informatie

Jan Jaap Cannegieter. De kleine. Rini van Solingen CMMI. Wouter Raemaekers. voor acquisitie. De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden

Jan Jaap Cannegieter. De kleine. Rini van Solingen CMMI. Wouter Raemaekers. voor acquisitie. De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden De kleine CMMI voor acquisitie De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden Jan Jaap Cannegieter Rini van Solingen Wouter Raemaekers De kleine CMMI voor acquisitie De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden

Nadere informatie

De kleine CMMI. voor diensten. De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening. Jan Jaap Cannegieter Frank Niessink Rini van Solingen

De kleine CMMI. voor diensten. De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening. Jan Jaap Cannegieter Frank Niessink Rini van Solingen De kleine CMMI voor diensten De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening Jan Jaap Cannegieter Frank Niessink Rini van Solingen De kleine CMMI voor diensten De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening

Nadere informatie

CMMI voor acquisitie. Een introductie. SYSQA B.V. Almere

CMMI voor acquisitie. Een introductie. SYSQA B.V. Almere CMMI voor acquisitie Een introductie SYSQA B.V. Almere Organisatie Sysqa BV Pagina 2 van 13 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Versiebeheer... 3 2 Continue representatie... 4 2.1 Procesmanagement

Nadere informatie

CMMI voor ontwikkeling. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

CMMI voor ontwikkeling. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. CMMI voor ontwikkeling Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 12 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

CMMI voor diensten. Een introductie. SYSQA B.V. Almere

CMMI voor diensten. Een introductie. SYSQA B.V. Almere CMMI voor diensten Een introductie SYSQA B.V. Almere Organisatie Sysqa BV Pagina 2 van 13 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Versiebeheer... 3 2 Continue representatie... 4 2.1 Procesmanagement

Nadere informatie

De kleine CMMI voor acquisitie. De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden

De kleine CMMI voor acquisitie. De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden De kleine CMMI voor acquisitie De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden De kleine CMMI voor acquisitie De basisuitrusting voor succesvol uitbesteden Jan Jaap Cannegieter, Rini van Solingen en Wouter

Nadere informatie

CMMI voor ontwikkeling

CMMI voor ontwikkeling Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 14 CMMI voor ontwikkeling Doel Het doel van deze checklist is het ondersteunen van organisaties die de prestaties van systeemontwikkeling, hardwareontwikkeling en softwareontwikkeling

Nadere informatie

25 Het CATS CM Maturity Model

25 Het CATS CM Maturity Model 25 Het CATS CM Maturity Model Op basis van de ervaringen die zijn opgedaan in het advies- en trainingswerk van CM Partners is, uitgaande van CATS CM, een volwassenheidsmodel opgesteld dat ingezet kan worden

Nadere informatie

De kleine CMMI voor diensten. De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening

De kleine CMMI voor diensten. De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening De kleine CMMI voor diensten De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening De kleine CMMI voor diensten De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening Jan Jaap Cannegieter, Frank Niessink en

Nadere informatie

Jan Jaap Cannegieter Reviews succesvol toepassen bij uitbesteding Najaarsevent TestNet: 22 september 2009

Jan Jaap Cannegieter Reviews succesvol toepassen bij uitbesteding Najaarsevent TestNet: 22 september 2009 Titel, samenvatting en biografie Samenvatting Jan Jaap Cannegieter Reviews succesvol toepassen bij uitbesteding Najaarsevent TestNet: 22 september 2009 Reviews, het testen aan de voorkant, worden als zeer

Nadere informatie

outsourcing Capabilities sleutel tot het verbeteren van de prestaties van Viewpoint sourcing

outsourcing Capabilities sleutel tot het verbeteren van de prestaties van Viewpoint sourcing Viewpoint sourcing Capabilities sleutel tot het verbeteren van de prestaties van outsourcing Eind vorig jaar publiceerde Carnegie Mellon University het esourcing Capability Maturity Model (escm) voor klantorganisaties.

Nadere informatie

Sourcing en de veranderende rol van de projectmanager

Sourcing en de veranderende rol van de projectmanager Sourcing en de veranderende rol van de projectmanager Olaf Agterbosch SYSQA BV PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries Even voorstellen

Nadere informatie

Opdrachtgever in het testproces. Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch

Opdrachtgever in het testproces. Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch Opdrachtgever in het testproces Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch Agenda Even voorstellen; De onderschatte rol van opdrachtgevers bij testen; Aansturen van testen in (out)sourcingsituaties;

Nadere informatie

Tentamen Systeemontwikkeling 1 (I00100)

Tentamen Systeemontwikkeling 1 (I00100) Tentamen Systeemontwikkeling 1 (I00100) 26 januari 2004, 10:30 12:30 Naam: Studentnummer: Noteer op dit tentamen als eerste je naam en studentnummer Er mogen geen boeken, aantekeningen, etc. worden geraadpleegd

Nadere informatie

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. IT Service CMM Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 2 GESCHIEDENIS EN ACHTERGROND...

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

IT Service CMM. White paper. Frank Niessink. Versie 1.0.2, 30 november 2001. Copyright 2001 Software Engineering Research Centre All rights reserved.

IT Service CMM. White paper. Frank Niessink. Versie 1.0.2, 30 november 2001. Copyright 2001 Software Engineering Research Centre All rights reserved. White paper Frank Niessink Versie 1.0.2, 30 november 2001 Copyright 2001 Software Engineering Research Centre All rights reserved. Software Engineering Research Centre Stichting SERC Postbus 424, 3500

Nadere informatie

De kleine TMMi. Doelgericht testprocessen verbeteren. Erik van Veenendaal en Jan Jaap Cannegieter

De kleine TMMi. Doelgericht testprocessen verbeteren. Erik van Veenendaal en Jan Jaap Cannegieter De kleine TMMi Doelgericht testprocessen verbeteren Erik van Veenendaal en Jan Jaap Cannegieter Inhoud Ten geleide 9 1 Inleiding 13 1.1 Introductie 13 1.2 Het Test Maturity Model integration 13 1.3 Bronnen

Nadere informatie

Extended ISO 9126: 2001. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Extended ISO 9126: 2001. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Extended ISO 9126: 2001 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

Opdrachtgever in het testproces

Opdrachtgever in het testproces Opdrachtgever in het testproces Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch 1.0 Agenda Even voorstellen; De onderschatte rol van opdrachtgevers bij testen; Aansturen van testen in (out)sourcingsituaties;

Nadere informatie

Capability Maturity Model. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Capability Maturity Model. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Capability Maturity Model Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...FOUT!

Nadere informatie

Het Analytical Capability Maturity Model

Het Analytical Capability Maturity Model Het Analytical Capability Maturity Model De weg naar volwassenheid op het gebied van Business Intelligence. WHITEPAPER In deze whitepaper: Wat is het Analytical Capability Maturity Model (ACMM)? Een analyse

Nadere informatie

Het W-model: de groei naar voren. Jan Jaap Cannegieter. Praktijk van ICT-projecten

Het W-model: de groei naar voren. Jan Jaap Cannegieter. Praktijk van ICT-projecten Het W-model: de groei naar voren Jan Jaap Cannegieter Adjunct Directeur SYSQA B.V. Praktijk van ICT-projecten Req Ontwerp Realisatie Testen Testen Testen 44% van de projecten overschrijdt budget of tijd

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

De Agile Business Scan

De Agile Business Scan E-book De Agile Business Scan Naar een volgend Agile volwassenheidsniveau Door: Joyce Thijssen Inhoud Inleiding De basis: wetenschappelijk onderzoek Agile Business Scan Uitgangspunten Volwassenheidniveaus

Nadere informatie

Werkgroep Integrale SPI Strategieën

Werkgroep Integrale SPI Strategieën Werkgroep Integrale SPI Strategieën Mario van Os Sogeti Nederland B.V. 10 november 2005 Agenda werkgroep 16:40 Eindresultaat Werkgroep Modellen: wanneer wat door Mario van Os, Sogeti 17:15 Presentatie

Nadere informatie

Het succes van samen werken!

Het succes van samen werken! White paper Het succes van samen werken! Regover B.V. Bankenlaan 50 1944 NN Beverwijk info@regover.com www.regover.com Inleiding Regover B.V., opgericht in 2011, is gespecialiseerd in het inrichten en

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE EEN ONDERZOEK NAAR DE IMPLEMENTATIE VAN BEST VALUE BINNEN EEN SYSTEMS ENGINEERING OMGEVING STEPHANIE SAMSON BEST VALUE KENNIS SESSIE WESTRAVEN 17 JUNI 09.00 12.00

Nadere informatie

De balans herstellen tussen big data en inzichtelijke informatie FREESTONE SERVICE OFFER INTELLIGENT REPORTING

De balans herstellen tussen big data en inzichtelijke informatie FREESTONE SERVICE OFFER INTELLIGENT REPORTING De balans herstellen tussen big data en inzichtelijke informatie FREESTONE SERVICE OFFER INTELLIGENT REPORTING IS DEZE SITUATIE HERKENBAAR? 1. Je hebt geïnvesteerd in dure IT-systemen voor human resources,

Nadere informatie

Kwaliteitsborging in Contractbeheersing 3 juli 2014

Kwaliteitsborging in Contractbeheersing 3 juli 2014 Kwaliteitsborging in Contractbeheersing 3 juli 2014 Jakko de Jong Improving performance, reducing risk Aanleiding Geïntegreerde Contracten BNP Nederland voor 80% overheid gestuurd Economie moet meer door

Nadere informatie

Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP

Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP De Spreker Richard Weber Directeur & oprichter Adviseur & coach Projectmanagement Profile Dynamics ICT & Bedrijfskundige achtergrond Trainer

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine.

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Businesscase Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Colofon Datum 14 oktober 2010 Referentie Auteur BusinessCase

Nadere informatie

De essentie van projectmatigwerken

De essentie van projectmatigwerken De essentie van projectmatigwerken Beleidsmedewerkers, lijnmanagers en interne projectleiders hebben steeds vaker een rol in een project. Zij zijn projectleider, zitten in een stuurgroep, zijn opdrachtgever,

Nadere informatie

We doen het naar beste weten (vakmanschap), maar verder is er weinig vastgelegd of voorgeschreven.

We doen het naar beste weten (vakmanschap), maar verder is er weinig vastgelegd of voorgeschreven. Volwassenheid? Volwassenheid is een begrip dat aangeeft hoe organisaties omgaan met processen. Hoe beter die georganiseerd zijn hoe beter ze presteren is het idee. Hoe zit volwassenheid in elkaar en klopt

Nadere informatie

De impact en implementatie van de outsourcing op de bedrijfsvoering is als één van de 6 deelprojecten ondergebracht binnen het project outsourcing.

De impact en implementatie van de outsourcing op de bedrijfsvoering is als één van de 6 deelprojecten ondergebracht binnen het project outsourcing. Bijlagen 1 en 2: Aanbevelingen en opvolging Gateway Reviews (corsa 2018017934) Bijlage 1: Aanbevelingen en opvolging Gateway Review 2018 Aanbeveling Opvolging Status Opmerking 1. Richt een apart project

Nadere informatie

Voorwoord. Dankbetuigingen

Voorwoord. Dankbetuigingen Voorwoord cmmi (Capability Maturity Model Integration)-modellen zijn verzamelingen van best practices die organisaties helpen om hun processen te verbeteren. Deze modellen zijn ontwikkeld door productteams

Nadere informatie

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V.

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V. Ze hebben weer wat nieuws bedacht! 16-04-2003 Quality B.V. 1 Reden van verandering Oude norm was onvoldoende KLANT- & PRESTATIEGERICHT! 16-04-2003 Quality B.V. 2 1 Reden van verandering a. ISO normen iedere

Nadere informatie

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Onderzoek naar het effect van de Novius Architectuur Academy Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Door met meerdere collega s deel te nemen aan een opleiding voor bedrijfsarchitecten, werden mooie

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Systems Engineering in de gww-sector

Systems Engineering in de gww-sector Systems Engineering in de gww-sector Ron Beem Rijkswaterstaat NEVI-PIANOo Juni 2013 Bouwen aan één taal Resultaat voorop (RWS) 16 projecten spoedaanpak uniformer naar de markt door kwaliteitsborging aanbestedingsdossiers

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Rini van Solingen (prof.dr.ir.)

Curriculum Vitae. Rini van Solingen (prof.dr.ir.) Profiel Rini van Solingen is technisch informaticus (ir) en gepromoveerd bedrijfskundige (dr) en deeltijd-hoogleraar informatica (prof). Sinds april 2010 is Rini werkzaam als CTO bij Prowareness (www.scrum.nl).

Nadere informatie

Enterprise Resource Planning. Hoofdstuk 3 Planning, ontwerp en implementatie van Enterprise Resource Planning-systemen

Enterprise Resource Planning. Hoofdstuk 3 Planning, ontwerp en implementatie van Enterprise Resource Planning-systemen Enterprise Resource Planning Hoofdstuk 3 Planning, ontwerp en implementatie van Enterprise Resource Planning-systemen Pearson Education, 2007; Enterprise Resource Planning door Mary Sumner Leerdoelstelling

Nadere informatie

SMART requirements schrijven

SMART requirements schrijven SMART requirements schrijven Reverse Engineering als aanpak voor leren Requirements Kenniscentrum 27 maart 2012, 18:50 19:30 uur Hossein Chamani, docent en trainer bij Hogeschool Rotterdam 1 Introductie

Nadere informatie

Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden

Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden De enorme ontwikkeling die het beheer van ICT in de afgelopen jaren doormaakt, heeft een scala aan beheermethoden opgeleverd. Het gaat om een groot aantal methoden

Nadere informatie

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht.

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. Vormen van outsourcing In praktijk zien we verschillende vormen van outsourcing die we verder niet toelichten

Nadere informatie

Praktijkervaring met een business rules aanpak: impact op de organisatie

Praktijkervaring met een business rules aanpak: impact op de organisatie Praktijkervaring met een business rules aanpak: impact op de organisatie Tim Verwaart, 22 september 2010 Het LEI Onderdeel van Wageningen UR Gevestigd in den Haag ontwikkelt voor overheid en bedrijfsleven

Nadere informatie

Verandermanagement: Business as Usual

Verandermanagement: Business as Usual Verandermanagement: Samenvatting Voor organisaties is het inmiddels een vast gegeven dat hun processen en producten continue zullen moeten veranderen om zich te kunnen handhaven in een omgeving waar we

Nadere informatie

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Een Project Management model. Wat is IASDEO?

Een Project Management model. Wat is IASDEO? Een Project Management model Project Management betekent risico s beheersen, voldoen aan allerlei vereisten, klanten tevreden stellen, beslissingen nemen, producten leveren, activiteiten coördineren, inputs

Nadere informatie

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt ISO9001:2015, in vogelvlucht Door Tjarko Vrugt 18-11-2015 - Qemc - Tjarko Vrugt Bron: NEN - Delft 2 DE NIEUWE NEN EN ISO 9001 : 2015 Deze presentatie beperkt zich tot de essentie Sktb besteed in 2016

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

Praktische zaken INFOB3SO

Praktische zaken INFOB3SO Praktische zaken INFOB3SO Department of Information and Computing Sciences, Universiteit Utrecht November 7, 2014 Welkom bij INFOB3SO Ofwel: Systeemontwikkeling: Methoden en Management Vervolg op MSO,

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Afbeelding: TriamFloat Effectmetingsmodel

Afbeelding: TriamFloat Effectmetingsmodel Het meten van het effect van leren en ontwikkelen is een belangrijk thema bij onze klanten. Organisaties willen de toegevoegde waarde van leren weten en verwachten een professionele aanpak van de afdeling

Nadere informatie

Whitepaper Efficiënte bedrijfsvoering in crisistijd. Hoe Business Process Management een uitkomst kan bieden

Whitepaper Efficiënte bedrijfsvoering in crisistijd. Hoe Business Process Management een uitkomst kan bieden Whitepaper Efficiënte bedrijfsvoering in crisistijd Hoe Business Process Management een uitkomst kan bieden Inleiding In alle bedrijfstakken worden processpecialisten, kwaliteitsmanagers en business architecten

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

CMM(I) en CMM-assessments. Henk Westerink LogicaCMG Noord-Nederland SEI Authorized CBA IPI Lead Assessor

CMM(I) en CMM-assessments. Henk Westerink LogicaCMG Noord-Nederland SEI Authorized CBA IPI Lead Assessor CMM(I) en CMM-assessments Henk Westerink LogicaCMG Noord-Nederland SEI Authorized CBA IPI Lead Assessor 1 Doelstellingen 1. Inzicht geven in de CMM en CMMI procesmodellen voor systeemontwikkeling. Bespreken

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 MINISYMPOSIA Ter introductie / 2 Op 22 maart 2010 organiseerde M&I/Partners een minisymposium

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User RUM Risk assessed User requirements Management - SPIder session Project driven by requirements 25th april Copyright 2006 ps_testware - Gijs Kuiper Risk assessed User requirement Management Personalia Gijs

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is:

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is: Projectmatig werken Inhoudsopgave Projectmatig werken vs. niet-projectmatig werken... 1 Projectmatig werken... 1 Niet projectmatig werken... 2 Waarom projectmatig werken?... 2 Hoe herken je wanneer projectmatig

Nadere informatie

Rik Jan van Hulst Wittenburgergracht 269 1018 ZL Amsterdam rikjan@ppqa.nl 0653814034

Rik Jan van Hulst Wittenburgergracht 269 1018 ZL Amsterdam rikjan@ppqa.nl 0653814034 Personalia Naam van Hulst Voornaam Rik Jan Geb.datum 20-06-1964 Geslacht Man Burg. staat Gehuwd Nationaliteit Nederlandse Talen Nederlands, Engels, Frans, Italiaans Website www.ilexit.nl www.ppqa.nl www.risicoproces.nl

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Modelmatig verbeteren van software product management De Situationele Assessment Methode

Modelmatig verbeteren van software product management De Situationele Assessment Methode Samenvatting De Situationele Assessment Methode (SAM) helpt bij het verbeteren van software product management (SPM)-processen. De methode bepaalt de huidige en de optimale situatie van een organisatie

Nadere informatie

PinkSELECT. Bepaal de voor u geschikte ITSM Tooling

PinkSELECT. Bepaal de voor u geschikte ITSM Tooling PinkSELECT Bepaal de voor u geschikte ITSM Tooling Welke ITSM Tooling past het beste bij de business requirements van mijn IT organisatie? Hoe maak ik een gekwalificeerde keuze tussen de verschillende

Nadere informatie

Visie van het topmanagement, de gekozen strategie en de afstemming tussen de strategische doelstellingen en het projectportfolio. Alle projecten moete

Visie van het topmanagement, de gekozen strategie en de afstemming tussen de strategische doelstellingen en het projectportfolio. Alle projecten moete Voorwoord De wereld om ons heen verandert voortdurend. Iedereen die bij wil blijven, zal zich aan de nieuwe omstandigheden moeten aanpassen. Deze wetmatigheid geldt in de natuur en is ook van toepassing

Nadere informatie

CMMI implementatie. Procesgebied meten & analyse

CMMI implementatie. Procesgebied meten & analyse CMMI implementatie Procesgebied meten & analyse Naam: Christiaan van der Worp Studentnr: 838424094 Opleiding: Business Process Management and IT Datum: 19 juli 2009 Adres: W.A. Vultostraat 145, 3523 TW,

Nadere informatie

Wat zijn de succescriteria voor een partnership?

Wat zijn de succescriteria voor een partnership? Wat zijn de succescriteria voor een partnership? Chemical Power Oil & Gas Wie zijn wij Arno Gerrets Agrifirm Manager Techniek Maries van Aert Stork Technical services Consultancy Manager Onderhoud en Investeringen

Nadere informatie

Hulpmiddelen bij implementatie van Digikoppeling

Hulpmiddelen bij implementatie van Digikoppeling Hulpmiddelen bij implementatie van Digikoppeling Versie 1.0 Datum 23/05/2014 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl

Nadere informatie

Checklist Slimme vragenlijst regievoering

Checklist Slimme vragenlijst regievoering Checklist Slimme vragenlijst regievoering versie 2.0 Slimme vragenlijst Leveranciersselectie Hoe stel ik vast dat dit beste leverancier is? Welke criteria hanteer ik daarbij? Wat als het selectieproces

Nadere informatie

Benchmarkmodel. Bedrijf XYZ. eindresultaten klanten beleid. Analyse en leggen verbanden. Kwaliteit Tevredenheid Kosten. Waardering.

Benchmarkmodel. Bedrijf XYZ. eindresultaten klanten beleid. Analyse en leggen verbanden. Kwaliteit Tevredenheid Kosten. Waardering. Benchmarken In feite is benchmarken meten, vergelijken, leren en vervolgens verbeteren. Dit kan op zeer uiteenlopende gebieden. Van de behandelresultaten van een zorgmedewerker tot de resultaten van het

Nadere informatie

BIM 2.0 VANUIT HET PERSPECTIEF VAN EEN AANNEMER WILLEM PEL BALANCE & RESULT. Pioneering BIM werkplaats 27 januari 2012

BIM 2.0 VANUIT HET PERSPECTIEF VAN EEN AANNEMER WILLEM PEL BALANCE & RESULT. Pioneering BIM werkplaats 27 januari 2012 BIM 2.0 VANUIT HET PERSPECTIEF VAN EEN AANNEMER WILLEM PEL BALANCE & RESULT Pioneering BIM werkplaats 27 januari 2012 Aannemer als de spil in de keten Een aannemer is de verbindende schakel tussen: Creatieve

Nadere informatie

2. Bepaal de verwachte prestaties van de leveranciers per segment. 4. Waarom je onderhandelt is belangrijker dan hoe je onderhandelt.

2. Bepaal de verwachte prestaties van de leveranciers per segment. 4. Waarom je onderhandelt is belangrijker dan hoe je onderhandelt. Eerste stappen: 1. Splits leveranciers op in segmenten. 2. Bepaal de verwachte prestaties van de leveranciers per segment. 3. Onderhandel op inhoud. 4. Waarom je onderhandelt is belangrijker dan hoe je

Nadere informatie

CMMI. versie 1.3. Richtlijnen voor professionele productontwikkeling. Lammert Braafhart

CMMI. versie 1.3. Richtlijnen voor professionele productontwikkeling. Lammert Braafhart CMMI versie 1.3 Richtlijnen voor professionele productontwikkeling Lammert Braafhart cmmi voor Ontwikkeling, Versie 1.3 cmmi-dev, V1.3 cmmi Productteam Processen verbeteren om betere producten en diensten

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Masterclass. Uitbesteden / Outsourcing

Masterclass. Uitbesteden / Outsourcing Masterclass Uitbesteden / Outsourcing Agenda Hoe is het begonnen en waar staat outsourcing nu Praktische oefeningen om outsourcing te ervaren Uiteenzetting van de verschillende typen uitbesteding Hulp

Nadere informatie

IT Service CMM en ASL Een vergelijking

IT Service CMM en ASL Een vergelijking IT Service CMM en ASL Een vergelijking Door Machteld Meijer, Senior Consultant PinkRoccade Inleiding In de Spider koerier van mei 2001 is aandacht besteed aan IT Service CMM, een groeimodel voor ICT dienstverleners,

Nadere informatie

De meerwaarde van contractmanagement

De meerwaarde van contractmanagement De meerwaarde van contractmanagement Welke kansen zijn er voor u? Wouter Schipperheijn Directeur Het NIC 1 Agenda Voorstellen Contractmanagement Het NICV model Hoe volwassen is uw contractmanagement? Kansen

Nadere informatie

grip houden op de uitbesteding van it

grip houden op de uitbesteding van it Thema: Finance en IT De regieorganisatie en haar niveaus van inrichten grip houden op de uitbesteding van it Onder druk van slinkende doorlooptijden om nieuwe bedrijfsprocessen te realiseren neemt outsourcing

Nadere informatie

Brochure AgilePM Foundation

Brochure AgilePM Foundation Brochure AgilePM Foundation Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Verantwoording methode doelgerichte digitale regelgeving. Hoofdstuk 3. Verantwoording methode doelgerichte digitale regelgeving

Hoofdstuk 3. Verantwoording methode doelgerichte digitale regelgeving. Hoofdstuk 3. Verantwoording methode doelgerichte digitale regelgeving Hoofdstuk 3. Verantwoording methode doelgerichte digitale regelgeving Datum: 22 maart 2019 Versie: definitief, 2.0, vastgesteld door PMT (07-03-2019) Toelichting/context: Waterschappen gaan uit van de

Nadere informatie

Software Engineering (I00094) College 3:

Software Engineering (I00094) College 3: Software Engineering (I00094) College 3: Kwaliteit, organisatie en documentatie Marko van Eekelen marko@cs.ru.nl kamer HG02.074 1 Huidige planning 1. 6 feb: Het systeemontwikkelproces 2. 13 feb: Requirements-analyse

Nadere informatie

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES ONZE VISIE OP PROFESSIONEEL SOFTWARE ONTWIKKELEN Bij succesvolle softwareontwikkeling draait

Nadere informatie

CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA

CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA BIJLAGE CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA De documenten waarnaar wordt verwezen zijn opgesteld met inachtneming van de kabinetsrichtlijnen voor grote ICT-projecten.

Nadere informatie

Whitepaper ChainWise bedrijfssoftware

Whitepaper ChainWise bedrijfssoftware Whitepaper ChainWise bedrijfssoftware Product CMMi (Capability Maturity Model Integration) Jaar 2018 Alle rechten voorbehouden aan ChainWise Niets in deze uitgave mag worden gebruikt in welke vorm dan

Nadere informatie

Agile Consortium International Agile Master Assessment

Agile Consortium International Agile Master Assessment Agile Consortium International Agile Master Assessment Agile Master Assessment Info & Criteria Page 1 of 5 Version 1.0 Wat is het Agile Master Certificaat Het Agile Master Certificaat is een bewijs van

Nadere informatie

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer]

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] [Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] Bestemd voor: Managers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, het (installatie)beheer of de bedrijfsvoering van technische systemen. Technici die

Nadere informatie