Tweede Kamer der Staten-Generaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede Kamer der Staten-Generaal"

Transcriptie

1 Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar Vakkenpakketmaatregel Nr. 1 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Zoetermeer, 15 juli 1988 Hierbij zend ik u ter informatie de adviezen, die ik heb ontvangen van de organisatie bedoeld in artikel 3 van de W.V.0. en van de verschillende betrokken adviesraden, betreffende mijn voorstellen tot verbreding en structurering van de vakkenpakketten voor de eindexamens v.w.o., h.a.v.o. en m.a.v.o. Overeenkomstig hetgeen ik hierover heb toegezegd, wil ik gaarne over mijn voorstellen met de Kamer spreken. Tevens zend ik u, ter kennisneming, het desbetreffende concept van de algemene maatregel van bestuur waarop de adviezen betrekking hebben. Ik constateer, dat de algemene beleidsuitgangspunten die aan de voorstellen ten grondslag liggen in overwegende mate in de uitgebrachte adviezen worden ondersteund. Het belangrijkste van die beleidsuitgangspunten is: de noodzaak om te komen tot een versterking van de onderwijskundige inrichting van de bovenbouw van v.w.o., h.a.v.o. en m.a.v.o., vooral ook om de doorstroming naar en de aansluiting met het vervolgonderwijs te verbeteren. Ik constateer ook, dat in verschillende adviezen - onder andere in dat van de Onderwijsraad - erop wordt gewezen, dat de onderhavige voorstellen weliswaar aanzetten omvatten voor een verbetering binnen het huidige inrichtingsmodel, maar dat de vraag kan worden gesteld naar een (breder) beleidskader dat, op wat langere termijn, is gericht op een meer fundamentele en inhoudelijke verbetering van de inrichting van de bovenbouw. Naar aanleiding hiervan merk ik het volgende op: Gegevens betreffende de leerresultaten en het rendement van het voortgezet onderwijs en de gewenste ontwikkeling van het voortgezet onderwijs in de nabije toekomst (ik verwijs naar het eerder aan u voorgelegde HOOP) wettigen de conclusie, dat op kortere termijn veranderingen nodig zijn in de inrichting van (de bovenbouw van) het S-VOA Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 1 1

2 a.v.o./v.w.o. Dergelijke veranderingen op korte termijn kunnen niet anders dan door bijstellingen binnen de bestaande kaders worden gerealiseerd. Gezien de klaarblijkelijke instemming met de doelen van het voorgenomen beleid, en gezien ook de afspraken in het regeerakkoord over verbreding en structurering van de vakkenpakketten lijkt het geboden, de voorstellen, zij het met enige bijstellingen op onderdelen, te handhaven. In aansluiting op het advies van de Onderwijsraad en dat van anderen zie ik deze maatregelen echter niet als eindpunt maar als beginpunt van een verdere en meer fundamentele ontwikkeling, die mede moet worden gezien in het licht van de besturingsfilosofie voor de negentiger jaren zoals die is beschreven in de notitie «De school op weg naar 2000». Ik onderschrijf het advies van de Onderwijsraad deze ontwikkeling in inhoudelijk opzicht te richten op «meer generale bekwaamheden, als algemene studievaardigheid, met name taalvaardigheid», gericht op het verbeteren van de doorstroomkwalificatie. Een dergelijke meer fundamentele en op de inhoud gerichte ontwikkeling kan mede ondersteund worden, wat de vormgeving van het onderwijs betreft, door de voorgenomen aanpak van modulering in het voortgezet onderwijs. Ik wijs in het bijzonder op het voorstel om in nauwe samenwerking tussen voortgezet" en vervolgonderwijs (middelbaar en hoger beroepsonderwijs, wetenschappelijk onderwijs) zogenaamde deelkwalificaties te doen ontwikkelen die onder meer een verduidelijking van de beoogde kwalificaties en een kader voor een andere onderwijskundige inrichting kunnen vormen. We spreken dan echter over structurele wijziging op middellange en lange termijn. Die laten de noodzaak onverlet om ook, binnen de huidige kaders, op korte termijn tot verbeteringen te komen. Die verbeteringen moeten dan ook passen in het kader van de voorziene ontwikkeling voor de eerste fase van het voortgezet onderwijs (de basisvorming). De voorgestelde maatregelen voldoen geheel aan die voorwaarde: de verbreding en structurering sluit aan bij de voorstellen met betrekking tot de verplichte vakken in de basisvorming. De basisvorming biedt de brede algemene grondslag op basis waarvan in de bovenbouw verdieping kan plaatsvinden. Een speciale aanpassing van de basisvorming in verband met de voorstellen voor de bovenbouw is, anders dan de Onderwijsraad veronderstelt, zeker niet nodig, en een extra beroep op de vrije ruimte behoeft zeker niet te worden gedaan. Wat betreft de maatregelen op korte termijn ga ik in op enige punten uit de adviezen van de organisaties en de adviesorganen. Het verplicht stellen van het vak wiskunde moet nadrukkelijk worden gezien in het perspectief van de maatregelen die reeds zijn genomen en die in ontwikkeling zijn om wiskunde aantrekkelijker en toegankelijker te maken voor meer leerlingen, maar ook relevanter als voorbereiding op het hoger onderwijs in het algemeen: het gaat in dit verband dus om algemene vaardigheden waaraan in traditionele wiskundeprogramma's minder aandacht wordt besteed maar die van belang zijn eigenlijk voor elke hogere opleiding (bij voorbeeld: het interpreteren van tabellen en grafieken). De Onderwijsraad merkt op, dat een aantal (hogere) opleidingen goed te volgen zijn zonder wiskunde in het examenpakket. Onder andere op grond van dit doorstroomargument concludeert hij, dat wiskunde niet als verplicht vak moet worden voorgeschreven. Ervan afgezien dat dit voorbij gaat aan de argumentatie dat de wiskundeverplichting ook dient om voor de vervolgstudie verscheidene opties open te houden, moet worden geconcludeerd dat daarmee de raad een grote nadruk legt op het doorstroomaspect, terwijl hij juist anderzijds meent dat de voorstellen te weinig aandacht geven aan dat andere hoofddoel van het voortgezet onderwijs, namelijk de brede algemene vorming. Nadrukkelijk wordt hier nog eens gesteld, dat de wiskundeverplichting Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 1 2

3 juist ook mede is bedoeld om een brede algemene vorming van een voldoende niveau te waarborgen. Tot die algemene vorming behoort óók een (in die zin aangepaste) scholing op exact gebied. Wat betreft de verplichting om een tweede moderne vreemde taal op te nemen: deze moet ook mede worden gezien in het licht van de internationalisering, onder andere door de komende volledige economische eenwording van de EG. Ik zie deze verplichting ook - anders dan de Onderwijsraad - niet als nadelig voor leerlingen die afkomstig zijn uit groepen van culturele minderheden. Daarbij moet worden bedacht, dat de maatregelen nadrukkelijk betrekking hebben op de bovenbouw van v.w.o. en a.v.o. leder vak op dit niveau vereist een redelijk beheersing van het Nederlands, die in het algemeen in de onderbouw toch zal zijn verworven. Voor zover er problemen zouden zijn, zijn die niet specifiek gerelateerd aan de moderne vreemde talen. Ik wijs er in dit verband op, dat bij recente wijziging van de examenbesluiten in de examensfeer voorzieningen zijn getroffen die het mogelijk maken voor kandidaten die grotendeels buiten Nederland onderwijs hebben genoten dan wel het Nederlands niet als moedertaal hebben, af te wijken van de «normale» examinering. In verschillende adviezen is naar voren gebracht, dat door de maatregelen de keuzevrijheid van de leerlingen onaanvaardbaar zou worden beknot (met onder andere nadelige gevolgen voor wat betreft het aantal leerlingen dat doorstroomt naar het hoger onderwijs etc). Enige verduidelijking is met betrekking tot dit punt kennelijk op haar plaats. Allereerst moet worden opgemerkt, dat de structurering - die in beginsel de keuzevrijheid beperkt: tenminste in vergelijking met het huidige ongedeelde v.w.o., maar anderzijds zeker niet in vergelijking met de in de wet gegeven afdelingsstructuur - wordt gecombineerd met verbreding van het pakket. De combinatie van verbreding en structurering geeft nauwelijks beperking van de keuzevrijheid van de leerlingen. In de bestaande situatie is er al een verplichting voor iedereen om Nederlands en een vreemde taal te kiezen. Hieraan wordt toegevoegd de verplichting van de keuze van een tweede moderne vreemde taal en een wiskundevak. Daarnaast wordt het aantal vakken met één uitgebreid. In theorie neemt het aantal vrij te kiezen vakken door dit geheel met één af. In de praktijk wordt de keuzevrijheid voor een gering percentage leerlingen beperkt. Dit wordt duidelijk door drie relevante groepen van leerlingen te onderscheiden: 1. Leerlingen die nu al twee moderne vreemde talen en wiskunde kiezen, kunnen het extra examenwerk vrij kiezen. Hun keuzevrijheid wordt juist vergroot. 2. Leerlingen die nu óf twee moderne vreemde talen óf wiskunde in hun pakket kiezen, maar niet beide. Voor deze leerlingen is de keuze van het extra vak grotendeels vastgelegd, maar deze leerlingen hebben - doordat aan de extra verplichting kan worden voldaan in de vorm van het extra vak - evenmin minder keuzes dan in de huidige situatie. 3. Leerlingen die noch twee moderne vreemde talen, noch wiskunde in hun pakket kiezen. Voor deze leerlingen wordt de keuzevrijheid beperkt; ze moeten een vak uit hun (huidige) keuzepakket laten vallen om daardoor, en in de vorm van het extra vak, ruimte te maken voor wiskunde en een moderne vreemde taal. Dit is een erg kleine groep leerlingen: het gaat om enkele procenten van het totaal (h.a.v.o. 6,8%; v.w.o. 0,7%). Van een ernstige beperking van de keuzevrijheid is dus zeker geen sprake. Een ander aspect dat in verschillende adviezen aan de orde wordt gesteld en waaraan niet voorbij kan worden gegaan is, dat wordt Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 1 3

4 betwijfeld of de vakkenpakketmaatregel zonder verruiming van de bekostigingsformules kan worden ingevoerd, zonder dat dit in de praktijk voor de scholen op problemen stuit. Het is hierbij van belang twee aspecten van de verhoging van het aantal te kiezen examenvakken te onderscheiden. 1. De uitbreiding van het aantal te kiezen vakken moet gebeuren met eenzelfde aantal wekelijkse lessen per leerling. Dat betekent, dat er per vak gemiddeld minder wekelijkse lessen beschikbaar zijn. Er is dus een aantal vakken dat een lesuur, of twee lesuren, moet inleveren om ruimte te maken voor het zevende of achtste examenvak. De keuze hierbij is uiteraard een zaak van de scholen. Een kritische beschouwing van de diverse examenprogramma's zal kunnen opleveren dat hier en daar een kwantitatieve beperking mogelijk is zonder dat de diepgang geweld wordt aangedaan. Er kan verder worden verwezen naar voorgenomen maatregelen om een meer doelmatig onderwijs te ondersteunen met name in het kader van de eerdergenoemde modulering, in welk kader weliswaar de overheid, zoals de Onderwijsraad opmerkt, niet een direct actieve rol kan spelen, maar wel een beleid kan voeren dat voorwaardenscheppend is voor ontwikkelingen op dit gebied. 2. Nadat vorengenoemde reductie van het gemiddelde aantal uren per vak heeft plaatsgevonden ontstaat er binnen de leraarlessenformule enige extra ruimte. Dit wordt veroorzaakt doordat de clustering onder de veranderde omstandigheden eenvoudiger wordt. Deze ruimte wordt - in de voorstellen - in het h.a.v.o. deels benut door het invoeren van het verplichte vak wiskunde. De resterende ruimte zouden de scholen kunnen besteden door het aanbieden van een extra examenvak (tekenen, handvaardigheid I of II, muziek, Spaans, Russisch of filosofie). De adviezen hebben er verder toe geleid dat ik de positie van het vak Spaans heb heroverwogen. Ik acht het juist om het mogelijk te maken dat Spaans één van de talen is waarmee kan worden voldaan aan de verplichting om twee moderne vreemde talen in het pakket op te nemen. In het concept van de algemene maatregel van bestuur worden twee talen uit de groep Engels, Frans, Duits verplicht gesteld. Voor het m.a.v.o. is het echter in de bestaande situatie reeds mogelijk, dat het (nog experimentele) vak Spaans wordt gekozen om te voldoen aan de (bestaande) verplichting om één moderne taal te kiezen. Er lijkt geen gegronde reden aanwezig om deze inmiddels feitelijk door het vak Spaans verworven positie terug te draaien, temeer daar door het nieuwe voorstel toch - in tegenstelling tot de bestaande situatie - is gegarandeerd dat ook tenminste één van de drie traditionele moderne vreemde talen in het pakket is opgenomen. Daaraan aansluitend lijkt het juist, dezelfde mogelijkheid ook te bieden voor h.a.v.o. en v.w.o. Dat sluit ook aan bij de betekenis van de Spaanse taal in het kader van verdere internationalisering van de economische bedrijvigheid en bij het perspectief van Europa Wat tenslotte de opmerkingen en kanttekeningen betreft die zijn gemaakt met betrekking tot de positie van het (dag-)avondonderwijs in net geheel het volgende: Mijn standpunt hierover wordt ingegeven door het uitgangspunt, dat de gelijkwaardigheid van diploma's die zijn behaald in het (dag-)avondonderwijs gehandhaafd moet worden. Dit heeft gevolgen voor de mate waarin van de maatregelen die voor de diploma's van de dagscholen gelden, kan worden afgeweken. Een grotere discrepantie dan voorgesteld - één vak minder - mag hier mijns inziens niet optreden. In het advies van de Onderwijsraad wordt de gedachte geuit, om voor leerlingen van 21 jaar en ouder die in het (dag-)avondonderwijs in één keer examen Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 1 4

5 willen doen toe te staan, in zes vakken examen af te leggen. Dit zou voor het v.w.o. een vermindering met twee vakken impliceren. Dat acht ik uit oogpunt van gelijkwaardigheid niet juist. De suggestie om de zes vakken te combineren met een scriptie leidt tot onvoldoende compensatie. Bovendien is een scriptie een bepaalde werkvorm en/of toetsvorm en kan, bij nadere overweging, daarom niet dienen als compensatie voor bepaalde vakinhoud; bovendien maken scripties toch al deel uit van (de examens in) verschillende vakken. Verder merk ik op, dat de door de Onderwijsraad voorgestelde maatregel een onderscheid - namelijk het in één keer examen doen - introduceert dat in de praktijk niet valt te controleren. Uit het oogpunt van gelijkwaardigheid dient ook de structurering zoals die voor het dagonderwijs wordt voorgesteld in principe te worden gevolgd. Echter: nadere overweging leidt mij ertoe, dit in afwijking van het concept van de a.m.v.b., voor te stellen dat de vakken filosofie, Spaans en Russisch ook voor het (dag-)avondonderwijs examenvak worden. In aansluiting daarop volg ik tevens het advies van de inspectie Onderwijs voor Volwassenen dat voor het (dag-)avondonderwijs a.v.o./v.w.o. voor boven 21-jarigen in de verplichte keuze voor twee moderne vreemde talen ook Spaans (m.a.v.o., h.a.v.o., v.w.o., zoals in het dagonderwijs) mag worden betrokken. Deze maatregelen verbreden de keuzemogelijkheden voor volwassenen aanzienlijk. De Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen, N. J. Ginjaar-Maas Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 1 5

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007 logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk VO/OK/2003/53723 Uw kenmerk Onderwerp tweede fase havo/vwo 1.Inleiding In het algemeen

Nadere informatie

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld:

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld: (oud, maar hier en daar nuttig) Studielasttabellen Studielast is een nieuw begrip in de bovenbouw van havo en vwo. Het staat voor de gemiddelde tijd die de gemiddelde leerling aan schoolwerk besteedt.

Nadere informatie

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Nr. WJZ/2005/30013 (3764) (Hoofd) Afdeling DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN Nader rapport inzake het voorstel van wet houdende wijziging van de Wet

Nadere informatie

Bijlage I bij notulen Afd. 2B. Advies niet-ambteiijke adviescommissie. Nassaulaan JS 's-gravenhage Tel

Bijlage I bij notulen Afd. 2B. Advies niet-ambteiijke adviescommissie. Nassaulaan JS 's-gravenhage Tel ONDERWIJSRAAD OR - 2B/1006 S Bericht op het schrijven van Bijlage I bij notulen 1987-5 Afd. 2B Advies niet-ambteiijke adviescommissie WOB. ongedateerd, VO/BO/MBO 2-732674; ingekomen 10 februari 1987. model-examenregeling

Nadere informatie

Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO?

Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO? Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO? Binnen het voortgezet onderwijs zijn er voor leerlingen die niet in staat zijn het volledige onderwijsprogramma te volgen, mogelijkheden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 1987-1988 19790 Sectorvorming en vernieuwing in het middelbare beroepsonderwijs Nr. 24 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS EN WETENSCHAPPEN Aan de

Nadere informatie

schoolleiders, besturen, decanen, leerlingen, universiteiten en hogescholen. Er is gewezen op andere manieren om de kunstvakken de positie te laten

schoolleiders, besturen, decanen, leerlingen, universiteiten en hogescholen. Er is gewezen op andere manieren om de kunstvakken de positie te laten leraren Verslag van een gesprek van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Maria J.A. van der Hoeven met vertegenwoordigers van de organisaties van de in de kunstvakken en van het brede onderwijsveld

Nadere informatie

Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480

Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480 BIJLAGE Tabel 1: profielen vwo Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480 maatschappijleer 120 lich. opvoeding 1 160 ckv 1 óf kcv 160 anw 120

Nadere informatie

31 januari 2006. reacties

31 januari 2006. reacties logoocw «Organisatie» «Afdeling» T.a.v. «Voorletters» «Achternaam» «Adres» «Postcode» «Woonplaats» Den Haag Ons kenmerk VO/OK/06/5150 Uw brief van 31 januari 2006 Onderwerp wiskunde in tweede fase vwo/havo

Nadere informatie

Acjvies niel-amuelyke adviescommissia. WJZ 8212/3183 d.d. 9 december 1987,

Acjvies niel-amuelyke adviescommissia. WJZ 8212/3183 d.d. 9 december 1987, Acjvies niel-amuelyke adviescommissia Onderwijsraad Aan de minister van onderwijs en wetenschappen, drs. W.J. Deetman, Postbus 25000, 2700 LZ Zoetermeer.- Nassaulaan 6 2514 JS 's-gravenhage Tel. 070-63

Nadere informatie

VO/BOB 1998/ juli 1998

VO/BOB 1998/ juli 1998 Nassaulaan 6 2514 JS Den Haag Telefoon (070) 363 79 55 Aan de staatssecretaris van onderwijs, cultuur en wetenschappen, mw. drs. K.Y.I.J. Adelmund, Postbus 25000, 2700 LZ Zoetermeer. Fax (070) 356 14 74

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 160 Wijziging van onder meer de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met het regelen van keuzedelen waarop beroepsopleidingen mede worden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Regeling modellen diploma s v.w.o.- h.a.v.o. profiel

Regeling modellen diploma s v.w.o.- h.a.v.o. profiel OCenW-Regelingen Bestemd voor: vwo, havo, vavo verbindend voorschrift Datum: 9 maart 2001 Kenmerk: VO/BOB/2001/10037 Datum inwerkingtreding: zie artikel 8 Geldigheidsduur beleidsregel: n.v.t. Juridische

Nadere informatie

Gaarne geef ik gehoor aan uw uitnodiging om te reageren op uw notitie Ruimte laten en keuzes bieden in de tweede fase van havo en vwo.

Gaarne geef ik gehoor aan uw uitnodiging om te reageren op uw notitie Ruimte laten en keuzes bieden in de tweede fase van havo en vwo. datum ons kenmerk uw kenmerk doorkiesnummer 20 maart 2003 VSNU 03/203U VO/BOB/02/62018 030-2363824 Onderwerp Tweede fase havo en vwo e-mail wiertz@vsnu.nl Aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen

Nadere informatie

Beleidsregel bevoegdheid basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs voor buitenlandse diploma s

Beleidsregel bevoegdheid basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs voor buitenlandse diploma s Beleidsregel Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Beleidsregel bevoegdheid basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 000 VIII Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor

Nadere informatie

S L O E T S W E G H M H E N G E L O

S L O E T S W E G H M H E N G E L O DYSLEXIEPROTOCOL S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O Inhoud Inleiding... 3 Beleid aangepast programma Frans/Duits MAVO.. 4 Onderbouw (klas 1 en 2)... 4 Bovenbouw (klas 3 en 4)... 4 Beleid

Nadere informatie

EXAMENBESLUIT HAVO/VWO

EXAMENBESLUIT HAVO/VWO EXAMENBESLUIT HAVO/VWO De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, ingesteld bij wet van 15 mei 1997 (de Wet op de Onderwijsraad). De Raad adviseert, gevraagd en ongevraagd, over hoofdlijnen van

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 2013-2014 Afdelingsleiders Decanen dhr. drs. G.C. Zijlstra (vwo) en dhr. R de Boef (havo) mw. E. de Neef en mw. drs. A.C.R.I. Govaarts Mentoren 3A mw. E.A.M. van Veen 3GA dhr.

Nadere informatie

Datum 3 juni 2013 schriftelijk verslag vaste commissie voor OCW over het rapport van CITO De praktijk van de eerste en tweede correctie.

Datum 3 juni 2013 schriftelijk verslag vaste commissie voor OCW over het rapport van CITO De praktijk van de eerste en tweede correctie. >Retouradres Postbus 16375 25 BJ Den Haag de voorzitter de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 218 25 AE..DEN HAAG Voortgezet Onderwijs IPC 265 Rijnstraat 5 Den Haag Postbus 16375 25 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

ONDERWIJSRAAD WC*,. GRAVE NHAGE. 26 SEP. 1986

ONDERWIJSRAAD WC*,. GRAVE NHAGE. 26 SEP. 1986 AcJvles niet-ambtelijke adviescommissie ONDERWIJSRAAD WC*,. GRAVE NHAGE. 26 SEP. 1986 Nasiaulaan 6 O-R-/793 S-15 C-ï) 2514 JS 't-gravenhage Bericht op het schrijven van 23 juni 1986, VO/AL/BE- 615.502:

Nadere informatie

ALBERDINGK THIJM COLLEGE OVERGANGSNORMEN ONDERBOUW

ALBERDINGK THIJM COLLEGE OVERGANGSNORMEN ONDERBOUW ALBERDINGK THIJM COLLEGE OVERGANGSNORMEN ONDERBOUW 2014-2015 VOORWOORD Beste ouders, verzorgers, Op het Alberdingk Thijm College vinden we het belangrijk dat iedere leerling het maximale uit zichzelf haalt.

Nadere informatie

INFORMATIEMIDDAG OVERSTAP 5 HAVO 5 VWO. Woensdag 8 maart 2017

INFORMATIEMIDDAG OVERSTAP 5 HAVO 5 VWO. Woensdag 8 maart 2017 INFORMATIEMIDDAG OVERSTAP 5 HAVO 5 VWO Woensdag 8 maart 2017 Even voorstellen Mw. Zandbergen teamleider 3/4/5/6 vwo Mw. Derksen decaan vwo Dhr. Wellen teamleider internationaal Indeling middag Informatie

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 2014-2015 Belangrijke data i.v.m. profielkeuze schooljaar 2014 2015 9 dec. Ouderavond 10 dec. Mentoravond 26-30 jan. Elke derde klas gaat één dag op keuzedag 2 feb

Nadere informatie

ONDE RWIJS RAAD. 7 december 1967 O.R. 12 W.V.O. Bericht op het schrijven dd. 25 oktober 1967, A.V.O

ONDE RWIJS RAAD. 7 december 1967 O.R. 12 W.V.O. Bericht op het schrijven dd. 25 oktober 1967, A.V.O ONDE RWIJS RAAD SECRETARIAAT: BEZUIDENHOUTSEWEG 115 'S-GRAVENHAGE TEL. 070-83 6194 O.R. 12 W.V.O.

Nadere informatie

Staatsexamen havo/vwo

Staatsexamen havo/vwo Algemeen deel Staatsexamen havo/vwo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) Inhoudsopgave Algemeen deel staatsexamen havo en vwo *) 3 1. Inleiding. 3 2. Staatsexamens en de vernieuwde

Nadere informatie

Studierichtingen voor de derde graad

Studierichtingen voor de derde graad Studierichtingen voor de derde graad In de derde graad bestaan alle richtingen, behalve humane wetenschappen uit twee hoofddomeinen. Er wordt naast de algemene basis gekozen voor een pakket vakken dat

Nadere informatie

ONDERWIJSRAAD. 2 6 FEB.i*885. A'dvïes niet-ambtelijke adviescomnissi« 's-gravenhage, 26 oktober 1984, DGVO 12943; ingekomen op 8 november 1984, AAN

ONDERWIJSRAAD. 2 6 FEB.i*885. A'dvïes niet-ambtelijke adviescomnissi« 's-gravenhage, 26 oktober 1984, DGVO 12943; ingekomen op 8 november 1984, AAN ONDERWIJSRAAD OR - /624 S Bericht op het schrijven van 26 oktober 1984, DGVO 12943; ingekomen op 8 november 1984, Betreffende: A'dvïes niet-ambtelijke adviescomnissi«wob - C en D-eindexamenprogramma's

Nadere informatie

Informatiebrochure. Ouders 3 VMBO-T Leerlingen. Vakkenpakket 4 vmbo -T

Informatiebrochure. Ouders 3 VMBO-T Leerlingen. Vakkenpakket 4 vmbo -T Informatiebrochure Ouders 3 VMBO-T Leerlingen Vakkenpakket 4 vmbo -T 2015/2016 Inhoud. 1. Inleiding. 2. Voorbereiding op de keuze en de website www.huygens.dedecaan.net 3. Vakkenpakket examenjaar. 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Advies niet-ambteliike adviescommissie ONDERWIJSRAAD WOB. VGRAVENHAGE. -7 JUKID985

Advies niet-ambteliike adviescommissie ONDERWIJSRAAD WOB. VGRAVENHAGE. -7 JUKID985 Advies niet-ambteliike adviescommissie ONDERWIJSRAAD WOB. VGRAVENHAGE. -7 JUKID985 Nassaulaan 6 O.R. 2A/695 S 2514 JS 's-gravenhage Tol. 070-63 79 55 Bericht op het $chri ven van 7 maart 1985; VO/AV-828.853.

Nadere informatie

Informatieavond profielkeuze 3 vwo. 19 januari 2015

Informatieavond profielkeuze 3 vwo. 19 januari 2015 Informatieavond profielkeuze 3 vwo 19 januari 2015 Programma 20.00 uur: Welkom en inleiding Informatie over culturele kunstzinnige vorming en maatschappijleer Informatie over de profielen 20.45 uur: Bijeenkomst

Nadere informatie

Sectorkeuze. van mavo 3 naar mavo 4. 19 maart 2014

Sectorkeuze. van mavo 3 naar mavo 4. 19 maart 2014 Sectorkeuze van mavo 3 naar mavo 4 19 maart 2014 Het examen begint in de 3 e klas Maatschappijleer 1 wordt afgesloten in klas 3 CKV wordt afgesloten in klas 3 Talen : starten met het fictiedossier Eindcijfer

Nadere informatie

Informatieboekje leerjaar 2

Informatieboekje leerjaar 2 2016 Vakkenpakket TL 3 kiezen Inhoud Beste leerlingen en hun ouder(s) of verzorger(s),... 2 Het vmbo 3 Vakkenkeuze voor de 3 e klas vmbo-tl.4 De gevolgen van je keuze..5 Doorstroom van 4 vmbo -tl naar

Nadere informatie

Centrale examens van de eindexamens vwo, havo, mavo en vbo en van de schriftelijke examens van de staatsexamens vwo, havo, mavo in het jaar 2000

Centrale examens van de eindexamens vwo, havo, mavo en vbo en van de schriftelijke examens van de staatsexamens vwo, havo, mavo in het jaar 2000 CEVO-mededelingen Bestemd voor: scholen voor: c vwo, havo, mavo en vbo; c vso; c vhbo; c vavo; c de voorzitter van de staatsexamenscommissies vwo/ havo en mavo. a. het eerste tijdvak begint op 17 mei in

Nadere informatie

6 oktober 2009 Vragen van het lid Jan de Vries (CDA) over rechtsgeldige versoepeling van normering bij examens.

6 oktober 2009 Vragen van het lid Jan de Vries (CDA) over rechtsgeldige versoepeling van normering bij examens. a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl

Nadere informatie

Aan de ouders/verzorgers van de leerlingen van klas 3 Mavo. Betreft: keuze examenvak. Den Haag, 29 november Geachte heer/mevrouw,

Aan de ouders/verzorgers van de leerlingen van klas 3 Mavo. Betreft: keuze examenvak. Den Haag, 29 november Geachte heer/mevrouw, Aan de ouders/verzorgers van de leerlingen van klas 3 Mavo Betreft: keuze examenvak Den Haag, 29 november 2016 Geachte heer/mevrouw, Het eindexamen voor Mavo bestaat uit twee verplichte examenvakken, sectorvakken

Nadere informatie

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Inleiding Dit protocol geldt voor het Strabrecht College, met ingang van het schooljaar 2010/2011. Scholen zijn verplicht

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer Postbus EA Den Haag. Datum 5 juli 2013 Betreft: wetsvoorstel bovenbouw havo/vwo.

De voorzitter van de Tweede Kamer Postbus EA Den Haag. Datum 5 juli 2013 Betreft: wetsvoorstel bovenbouw havo/vwo. a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van..., nr. WJZ/ 2005/ xxxx (3803), directie Wetgeving en Juridische Zaken;

Op de voordracht van Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van..., nr. WJZ/ 2005/ xxxx (3803), directie Wetgeving en Juridische Zaken; Besluit van houdende wijziging van onder meer het Inrichtingsbesluit W.V.O., het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o., en het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 in verband met wijziging

Nadere informatie

Informatie inrichting klas februari 2016

Informatie inrichting klas februari 2016 Informatie inrichting klas 9 2016-2017 4 februari 2016 VRIJESCHOOL-LESSEN VWO-6 12 VWO-5 HAVO-5 11 VWO-4 HAVO-4 MBO 10 9 B-stroom HV HAVO-VWO - traject: B-stroom examen MAVO HAVO-VWO - traject: A-stroom

Nadere informatie

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS VISIE VAN HET COLLEGE VOOR TOETSEN EN EXAMENS pagina 2 van 8 Aanleiding en historisch perspectief De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

Overgangsnormen. Johannes Fontanus College. schooljaar 2015-2016. Chr. Scholengemeenschap voor Mavo/Havo/Atheneum/Gymnasium/Technasium

Overgangsnormen. Johannes Fontanus College. schooljaar 2015-2016. Chr. Scholengemeenschap voor Mavo/Havo/Atheneum/Gymnasium/Technasium Overgangsnormen schooljaar 2015-2016 Johannes Fontanus College Chr. Scholengemeenschap voor Mavo/Havo/Atheneum/Gymnasium/Technasium PREAMBULE Algemeen: bij de overgang worden bepaalde regels gehanteerd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 30 187 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo (aanpassing profielen

Nadere informatie

minimaal een half jaar lang een aangepast programma is gevolgd.

minimaal een half jaar lang een aangepast programma is gevolgd. Dyslexie Protocol Montessori College Twente In het dyslexieprotocol wordt een onderscheid gemaakt tussen de verschillende niveaus en onderbouw/bovenbouw. Voor de bovenbouw mavo, havo en VWO verwijzen we

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 24 578 MAVO/VBO/VSO Nr. 26 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

BEVORDERINGSNORMEN WOLFERT DALTON

BEVORDERINGSNORMEN WOLFERT DALTON BEVORDERINGSNORMEN WOLFERT DALTON BEVORDERINGSNORMEN leerjaar 1 2014-2015 Algemeen Indien een leerling bevorderd wordt naar een hoger of lager niveau, dan wordt de leerling geplaatst in een klas op dezelfde

Nadere informatie

De kwaliteit van ons onderwijs Examenresultaten Stedelijk College Zoetermeer

De kwaliteit van ons onderwijs Examenresultaten Stedelijk College Zoetermeer De kwaliteit van ons onderwijs Examenresultaten Stedelijk College Zoetermeer schooljaar 2005-2006 schooljaar 2006-2007 schooljaar 2007-2008 Gemiddelde examenresultaten over de laatste drie schooljaren

Nadere informatie

Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs

Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs 1. Naam: 25 2. School: 25 3. Welk(e) vak(ken) doceert u momenteel? Engels 60,0% 15 Frans 24,0% 6 Duits 12,0% 3 Spaans 4,0% 1 1 of 14 4. Welke graad

Nadere informatie

logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 11 oktober 2005 VO/OK/05/42708 lichamelijke opvoeding

logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 11 oktober 2005 VO/OK/05/42708 lichamelijke opvoeding logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 11 oktober 2005 VO/OK/05/42708 Onderwerp lichamelijke opvoeding 1. Inleiding In mijn brief

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 323 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs inzake vervanging van de basisvorming door een nieuwe regeling voor de onderbouw (regeling

Nadere informatie

IVKO-school voorlichtingsavond keuzetraject maandag 10 februari 2014. Van 2 naar 3 Kiezen is een kunst

IVKO-school voorlichtingsavond keuzetraject maandag 10 februari 2014. Van 2 naar 3 Kiezen is een kunst IVKO-school voorlichtingsavond keuzetraject maandag 10 februari 2014 Van 2 naar 3 Kiezen is een kunst Kiezen in leerjaar 2 leerlingen in 2 MAVO èn 2 HAVO maken keuze voor vakken (taal en kunstvakken) ook

Nadere informatie

DECANOLOGICA LEERJAAR 2 VMBO

DECANOLOGICA LEERJAAR 2 VMBO DECANOLOGICA LEERJAAR 2 VMBO 2015-2016 1 Inhoudsopgave 1 Het onderwijs verandert blz 3 2 Kiezen in VMBO-2 blz 4 3 De opleidingen binnen het Minkema College blz 5 Basis- en kaderberoepsgerichte leerweg

Nadere informatie

Citeertitel: Landsbesluit dagscholen v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. ==================================================================== HOOFDSTUK I

Citeertitel: Landsbesluit dagscholen v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. ==================================================================== HOOFDSTUK I Intitulé : LANDSBESLUIT, houdende algemene maatregelen, ter uitvoering van de artikelen 11, eerste lid, 21, eerste en tweede lid, en 29 van de Landsverordening voortgezet onderwijs (AB 1989 no. GT 103)

Nadere informatie

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren Hoofdlijn advies Taalvaardig Rekenvaardig Digitaal vaardig Sociaal vaardig Persoonlijke ontwikkeling Basisvaardigheden Basiskennis en -vaardigheden Natuur & technologie Mens & maatschappij Taal & cultuur

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO Kies je vakkenpakket 2 en 3 MAVO 2016-2017 1 2 Introductie Beste leerling, ouder of verzorger, Op dit moment zit jij of je kind in het tweede of derde jaar van de mavo. In beide jaren zullen keuzes gemaakt

Nadere informatie

Lek en Linge GYMNASIUM

Lek en Linge GYMNASIUM Lek en Linge GYMNASIUM Gymnasium: Verbreed je culturele horizon! Heb je plezier in leren? Zoek je graag dingen uit? Ben je geïnteresseerd in de wereld van de Grieken en de Romeinen? Wil je extra tools

Nadere informatie

Overgangsnormen per 1 oktober 2014

Overgangsnormen per 1 oktober 2014 Overgangsnormen per 1 oktober 2014 Uitgangspunten Bij de rapportage wordt voor alle vakken een voortschrijdend gemiddelde gegeven. Deze cijfers worden afgerond op gehele getallen. In de loop van het schooljaar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 600 VIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003 Nr. 127 BRIEF

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 600 VIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003 Nr. 138 BRIEF

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA S VMBO MAATSCHAPPIJLEER EN KUNSTVAKKEN I

EXAMENPROGRAMMA S VMBO MAATSCHAPPIJLEER EN KUNSTVAKKEN I EXAMENPROGRAMMA S VMBO MAATSCHAPPIJLEER EN KUNSTVAKKEN I De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, ingesteld bij wet van 15 mei 1997 (de Wet op de Onderwijsraad). De Raad adviseert, gevraagd

Nadere informatie

De Raad van State gehoord (advies van 31 januari 2003, nr. W /III);

De Raad van State gehoord (advies van 31 januari 2003, nr. W /III); Besluit van houdende wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. onder meer in verband met versoepeling van de uitslagregeling

Nadere informatie

Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans

Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans 1. Inleiding Dit protocol geldt voor de Nijmeegse Scholengemeenschap Groenewoud, met ingang van het schooljaar

Nadere informatie

Nota Profiel van de tweede fase voortgezet onderwijs

Nota Profiel van de tweede fase voortgezet onderwijs Nota Profiel van de tweede fase voortgezet onderwijs Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen Zoetermeer, 1991 Samenvatting. In de hier gepresenteerde nota over de tweede fase v.o. worden de hoofdlijnen

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Afspraken en aanbevelingen ten behoeve van dyslectische leerlingen Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig

Nadere informatie

AANVULLING SCHOOLGIDS

AANVULLING SCHOOLGIDS Aanvulling van de Schoolgids 2015-2016 Resultaten 2014-2015 1 AANVULLING SCHOOLGIDS 2015-2016 1. Ter inleiding In het begin van het schooljaar plaatst de school haar schoolgids op de website van de school.

Nadere informatie

Overgangsnormen en uitslagregel

Overgangsnormen en uitslagregel Overgangsnormen en uitslagregel 2012 2013 Picasso Lyceum gymnasium, atheneum, havo en TOPmavo Paletsingel 38c 2718 NT Zoetermeer Tel. (079) 347 17 00 Fax (079) 347 17 99 E-mail:info@picasso-lyceum.nl Website:

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling en Overgangsnormen

Vrijstellingsregeling en Overgangsnormen Vrijstellingsregeling en Overgangsnormen 2012 2013 Inhoud Vrijstellingsregeling vmbo-bovenbouw... 3 Vrijstellingsregeling tweede fase havo/vwo... 4 Overgangsvergadering en revisievergadering schooljaar

Nadere informatie

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016 REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016 Vastgesteld door de medezeggenschapsraad d.d. 27 mei 2015 ALGEMEEN In gevallen waarin deze

Nadere informatie

Ruimte laten en keuzes bieden in de tweede fase havo en vwo

Ruimte laten en keuzes bieden in de tweede fase havo en vwo Ruimte laten en keuzes bieden in de tweede fase havo en vwo Inhoud Voorwoord 5 1 Inleiding 7 1.1 Continuïteit en vernieuwing: overeenstemming over hoofdlijnen 7 1.2 Van landelijke keuzes naar keuzes voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Maakt systematisch tijdens LOB (loopbaanoriëntatie- en begeleiding) een zelfbeoordeling over:

Maakt systematisch tijdens LOB (loopbaanoriëntatie- en begeleiding) een zelfbeoordeling over: Inbreng leerling Maakt systematisch tijdens LOB (loopbaanoriëntatie- en begeleiding) een zelfbeoordeling over: Interesses Capaciteiten Werkhouding Eigenschappen en instelling Verkent de studie- en beroepsmogelijkheden.

Nadere informatie

Bevorderings- en instroomrichtlijnen. Carmelcollege Gouda

Bevorderings- en instroomrichtlijnen. Carmelcollege Gouda Bevorderings- en instroomrichtlijnen Carmelcollege Gouda voor ouders, leerlingen en docenten Carmelcollege Gouda, versie 3.2 een bundel voor ouders, leerlingen en docenten Maart 2015 1 Inhoud 1 Bevorderingsrichtlijnen

Nadere informatie

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 ... No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 Bij Kabinetsmissive van 18 juni 2012, no.12.001344, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering

Nadere informatie

BEVORDERINGS NORMEN. Van de brugklas naar het tweede leerjaar

BEVORDERINGS NORMEN. Van de brugklas naar het tweede leerjaar BEVORDERINGS NORMEN Van de brugklas naar het tweede leerjaar Op basis van de vastgestelde eindcijfers (afgerond op gehele getallen) en de determinatie beslist de vergadering over de bevordering. De vergadering

Nadere informatie

VAVO 2015 / 16 VOORTGEZET ALGEMEEN VOLWASSENEN ONDERWIJS - IN ÉÉN OF TWEE JAAR EEN DIPLOMA VMBO-TL /MAVO, HAVO OF VWO OF DELEN DAARVAN (CERTIFICATEN).

VAVO 2015 / 16 VOORTGEZET ALGEMEEN VOLWASSENEN ONDERWIJS - IN ÉÉN OF TWEE JAAR EEN DIPLOMA VMBO-TL /MAVO, HAVO OF VWO OF DELEN DAARVAN (CERTIFICATEN). VOORTGEZET ALGEMEEN VOLWASSENEN ONDERWIJS - IN ÉÉN OF TWEE JAAR EEN DIPLOMA VMBO-TL /MAVO, HAVO OF VWO OF DELEN DAARVAN (CERTIFICATEN). VAVO 2015 / 16 NOOR (20) ZAKTE VOOR HAAR HAVO EN KOOS ERVOOR TE GAAN

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 1 Frans CSE GL en TL Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden

Nadere informatie

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren 2015-2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Wat houdt de pilot tweetalig onderwijs op het Dollard College in?... 3 De lessen... 3 Device... 4 Taalvaardigheid... 4 Internationalisering... 5 Kosten... 5 Bevorderingsnormen...

Nadere informatie

PROFIELKEUZE LEERJAAR 3 TWEEDE FASE

PROFIELKEUZE LEERJAAR 3 TWEEDE FASE PROFIELKEUZE LEERJAAR 3 TWEEDE FASE 2014 2015 Versie februari 2015 In dit boekje zijn voorstellen opgenomen voor enkele kleine wijzigingen in de lessentabel onder voorbehoud van definitieve instemming

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 194 Wet van 29 april 2010 tot vaststelling van regels over referentieniveaus voor de taal- en rekenvaardigheden van leerlingen (Wet referentieniveaus

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 187 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo (aanpassing profielen

Nadere informatie

D/W ONDERWIJSRAAD ZEVENDE AFDELING O.R. 53 W.V.O. 8 januari I970.

D/W ONDERWIJSRAAD ZEVENDE AFDELING O.R. 53 W.V.O. 8 januari I970. ONDERWIJSRAAD SECRETARIAAT: BEZUIDENHOUTSEWEG 125 'S-GRAVENHAGE TEL. 070-83 61 94 O.R. 53 W.V.O. Bericht op schrijven vanj I4 november 1969, kenmerk BVO/j-164549. Betreffende: ontwerp algemene maatregel

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. 12 maart 2004 VO/OK/2004/10523. tweede fase havo/vwo

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. 12 maart 2004 VO/OK/2004/10523. tweede fase havo/vwo De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 12 maart 2004 VO/OK/2004/10523 Onderwerp tweede fase havo/vwo Bijlage(n) taak profielcommissies

Nadere informatie

Rapportage en Overgangsrichtlijnen Afdeling Bovenbouw Mavo / Havo OSG Echnaton 2014-2015

Rapportage en Overgangsrichtlijnen Afdeling Bovenbouw Mavo / Havo OSG Echnaton 2014-2015 Rapportage en Overgangsrichtlijnen Afdeling Bovenbouw Mavo / Havo OSG Echnaton 2014-2015 1 Inhoud Rapportage... 3 Rapportage klas 1 en 2 mavo en klas 1, 2 en 3 havo/vwo... 3 Rapportage in de examenklassen

Nadere informatie

Advies niet-ambtelijke adviescommissie Onderwijsraad WOB.

Advies niet-ambtelijke adviescommissie Onderwijsraad WOB. Advies niet-ambtelijke adviescommissie Onderwijsraad WOB. Aan de staatssecretaris van onderwijs en wetenschappen Postbus 25000 2700 LZ ZOETERMEER Nassaulaan 6 2514 JS 's-gravenhage Telefoon 070-3637955

Nadere informatie

Een leerling die doubleert mag in het tweede jaar in dezelfde klas niet in het bespreekgebied

Een leerling die doubleert mag in het tweede jaar in dezelfde klas niet in het bespreekgebied Overgangsnormen UITGANGSPUNTEN VOOR ALLE LEERJAREN Op de CSB worden drie niveaus aangeboden: Vwo-niveau (bovenbouw), Havo-niveau en Mavo-niveau. De leerlingen zijn zoveel mogelijk op hun niveau ingedeeld.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 558 Regels voor subsidiëring van landelijke onderwijsondersteunende activiteiten (Wet subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende activiteiten

Nadere informatie

Thema s voor het centraal examen kklassieke taal en letterkunde 2002 Gele Katern 14, 24 mei 2000, p. 26-36.

Thema s voor het centraal examen kklassieke taal en letterkunde 2002 Gele Katern 14, 24 mei 2000, p. 26-36. (oud) OVERZICHT WET- & REGELGEVING TWEEDE FASE (Bijgewerkt tot en met Gele Katern 14 van 24 mei 2000). Thema s voor het centraal examen kklassieke taal en letterkunde 2002 Gele Katern 14, 24 mei 2000,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 661 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet voortgezet onderwijs ES, de Wet college voor toetsen en examens alsmede de Wet

Nadere informatie

Advies niet-ambtelijke adviescommissie WOB.

Advies niet-ambtelijke adviescommissie WOB. Advies niet-ambtelijke adviescommissie WOB. Onderwijsraad Aan de staatssecretaris van onderwijs Nassaulaan 6 en wetenschappen, 2514JS 's-gravenhage mevrouw drs. N.J. Ginjaar-Maas, Tel. 070-63 79 55 Postbus

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2007 24 Besluit van 22 december 2006, houdende wijziging van onder meer het Inrichtingsbesluit W.V.O., het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o.,

Nadere informatie

CM AK CM ECO EM Taal EM AK NG AK NG NAT NT

CM AK CM ECO EM Taal EM AK NG AK NG NAT NT RUDOLF STEINER COLLEGE Klas 9 OVERZICHT EN HANDLEIDING PROFIELKEUZE voor HAVO / VWO 4 in klas 10 voor SCHOOLJAAR 2010-2011 CM AK CM ECO EM Taal EM AK NG AK NG NAT NT e lijk Prieldeel Prieldeel Prieldeel

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO 2012

Correctievoorschrift HAVO 2012 Correctievoorschrift HAVO 2012 tijdvak 2 Spaans Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores 6 Bronvermeldingen

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

1e klas: met vrienden en vriendinnen van de basisschool in één klas

1e klas: met vrienden en vriendinnen van de basisschool in één klas 1 mavo Intro Deze brochure geeft u informatie over de vmbo-theoretische leerweg op hethml: de mavo. Met vragen kunt u terecht bij de afdelingsleider bovenbouw mavo, Thomas ter Hart. 1e klas: met vrienden

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

INRICHTINGSBESLUIT MAVO/VBO

INRICHTINGSBESLUIT MAVO/VBO INRICHTINGSBESLUIT MAVO/VBO De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, ingesteld bij wet van 15 mei 1997 (de Wet op de Onderwijsraad). De Raad adviseert, gevraagd en ongevraagd, over hoofdlijnen

Nadere informatie

ONTWERP-UITVOERINGSBESLUIT INTERIMWET ZIJ-INSTROOM LERAREN PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS

ONTWERP-UITVOERINGSBESLUIT INTERIMWET ZIJ-INSTROOM LERAREN PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS ONTWERP-UITVOERINGSBESLUIT INTERIMWET ZIJ-INSTROOM LERAREN PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, ingesteld bij wet van 15 mei 1997 (de Wet op de Onderwijsraad).

Nadere informatie