De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht"

Transcriptie

1 De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht Lezing opening facultair jaar Faculteit der Rechtsgeleerdheid Leiden, 3 september 2008 Prof. mr. Tom Barkhuysen

2 Inleiding Onderwerp van deze lezing: betekenis Europees fair balance -beginsel (redelijk evenwicht - weegschaal) Aanleiding: fair balance -beginsel is basisbeginsel van het recht waarmee werking recht kan worden geïllustreerd Verkenning betekenis EVRM-pendant beginsel voor het Nederlandse recht

3 Indeling Europeanisering Nederlands recht (kort) Theorie: beperking EVRM-rechten Praktijk: drie casus uit bestuurs- en privaatrecht Lessen uit de casus over de betekenis van fair balance Slot: het belang van een faire procedure

4 Europeanisering van het Nederlandse recht Europese Unie (verdragen, richtlijnen, verordeningen, beschikkingen) Raad van Europa (Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens) Actieve Europese rechters (Hof van Justitie EG en Europees Hof voor de Rechten van de Mens) Steeds meer regels/recht van Europese origine (douane, voedsel, staatssteun, nondiscriminatie, milieu etc.)

5 Europeanisering - vervolg Open Nederlandse rechtsorde (art. 93/94 Grondwet): Europees recht daarin de hoogste norm Veellagige rechtsorde met wederzijdse afhankelijkheden Europeanisering recht is een feit en zet door (ook na het Ierse nee ) Deze lezing: accent op EVRM

6 Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg

7 Beperking van EVRM-rechten Soorten EVRM-verplichtingen: Negatief: staat moet zich onthouden Positief: staat moet actief optreden

8 Beperking EVRM-rechten - vervolg Toetsingskader negatieve verplichtingen: A) Is er een inmenging? B) Bij wet voorzien (vgl. rechtszekerheid/verbod willekeur)? C) Gerechtvaardigd doel/algemeen belang? D) Proportioneel: fair balance tussen nagestreefd doel en rechten individu? (vgl. evenredigheid) geen fair balance als individual and excessive burden (vgl. égalité devant les charges publiques) E) Margin of appreciation (beoordelingsvrijheid) Toetsingskader positieve verplichtingen: C, D en E

9 Bestuursrechtelijk voorbeeld 1: de zaak Öneryildiz t. Turkije (2004) Methaangasexplosie vuilnisbelt: doden, gewonden, verwoeste illegale huizen Schending art. 2 EVRM (recht op leven): Onvoldoende naleving positieve verplichting autoriteiten leven te beschermen (via regelgeving, vergunningen, toezicht) Onvoldoende onderzoek oorzaken, schadevergoeding, strafrechtelijke vervolging Schending art. 1 Eerste Protocol (eigendom): Jarenlang gedoogde woningen onder bescherming eigendomsrecht Onvoldoende schadevergoeding

10 Bestuursrechtelijk voorbeeld 2: de zaak Hamer t. België (2007) Alsnog handhaven m.b.t. illegaal vakantiehuisje in bosgebied bij Zutendaal dat 37 jaar lang is gedoogd (waarvan meer dan tien jaar na officieel proces verbaal) Geen schending art. 1 EP (eigendom) omdat

11 Hamer t. België - vervolg Door jarenlang gedogen wel onder bescherming eigendomsrecht Handhaving is inmenging in recht/ook bij wet voorzien/alsmede legitiem doel: natuurbescherming Twistpunt is fair balance tussen algemeen belang en belang klager: ruime margin of appreciation Alles afwegende geen schending (37 jaar woongenot, geen actie autoriteiten, permanent karakter <-> vrijwel geen mogelijkheid legalisatie, verjaring in wet uitgesloten, belang bescherming kwetsbaar bosgebied)

12 Privaatrechtelijk voorbeeld: de zaak Pla en Puncernau t. Andorra (2004) Testament uit 1939 bepaalt dat alleen kinderen uit wettig en kerkelijk huwelijk kunnen erven Erfenis geadopteerde zoon wordt aangevochten; Andorrese rechters ontnemen hem erfenis Schending art. 14 jo 8 EVRM (discriminatie m.b.t. gezinsleven) Staat aansprakelijk vanwege betrokkenheid rechter Geen rechtvaardiging anno 2004 voor de ongelijke behandeling op deze grond (geen (algemeen) belang dat zwaarder weegt dan belang klager om niet te worden gediscrimineerd)

13 Lessen voor de praktijk Fair balance -vereiste breed van toepassing: scala aan zaken op terrein bestuursrecht en privaatrecht Wetgever/bestuur: zowel bij handelen als nalaten rekening houden met eis (zorgvuldig wegen, motiveren, schadevergoeding) Rechter: moet aan vereiste toetsen (m.i.a.n. rechtspraak EHRM) Private partijen: ook rekening houden met eis i.v.m. afdwingbaarheid bij rechter

14 Meerwaarde fair balance Verhouding met nationale grondrechten uit de Grondwet: Daarin geen fair balance -eis Toetsingsverbod art. 120 Grondwet Toegevoegde waarde Europese fair balance t.o.v. nationale equivalenten (evenredigheidsbeginsel van art. 3:4 Awb, égalité-beginsel en eis redelijkheid en billijkheid): Is van hogere orde (toetsingsverbod geldt niet: formele wet opzij te zetten) Deels strengere Europese eisen (biedt meer bescherming) Dynamische rechtspraak EHRM (inspireert) Europese stok achter de deur door klachtmogelijkheid EHRM (zet druk) Voorbeeld: Hoge Raad, zaak Wet herstructurering varkenshouderij (2001)

15 Geen fair balance zonder fair trial Overheid moet fair balance waarborgen en rechter moet zo nodig effectieve rechtsbescherming bieden Om fair balance te bereiken moet er een eerlijke nationale (voor)procedure bij bestuur en rechter ( fair trial ) bestaan

16 Fair balance begint dus dicht bij huis

17 Slot: maar ook geen fair trial zonder fair balance tussen partijen Geen fair trial en dus ook geen fair balance als partijen in procedure geen gelijkwaardige positie hebben Cruciaal: goede rechtsbijstand voor alle betrokken partijen (hier risico s in Nederland) Fair balance ook in de studie van belang!

18

Europees grondrechtelijk speelveld bij pensioenmaatregelen

Europees grondrechtelijk speelveld bij pensioenmaatregelen Europees grondrechtelijk speelveld bij pensioenmaatregelen Mr. dr. M.L. (Michiel) van Emmerik Vereniging voor Pensioenrecht, Utrecht, 7 september 2016 1 Introductie - Europees grondrechtelijk speelveld

Nadere informatie

Inhoud Aflevering 10-2 oktober 2015 - Jaargang 16

Inhoud Aflevering 10-2 oktober 2015 - Jaargang 16 Redactie: prof. mr. J.H. Gerards (hoofdredacteur) mr. dr. M. den Heijer mr. dr. J. Krommendijk mr. dr. C. Mak mr. F.P. Ölçer mr. dr. J. van der Velde 185* 186* 187* Inhoud Aflevering 10-2 oktober 2015

Nadere informatie

Kern van het bestuursrecht

Kern van het bestuursrecht Kern van het bestuursrecht prof. mr. RJ.N. Schlösseis prof. mr. F.A.M. Stroink met medewerking van mr. C.L.G.RH. Albers mr. S. Hillegers Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Inhoud Afkortingen 13 1

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08181) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Zwolle tijdvak: november 2010 t/m januari 2011 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE LEDEN

MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 15.6.2011 MEDEDELING AAN DE LEDEN (50/2011) Betreft : Met redenen omkleed advies van de senaat van de Italiaanse Republiek over het voorstel voor

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1 INHOUD Voorwoord............................................................ v Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe............................................

Nadere informatie

We are Stibbe Tax specialists. Actualiteiten algemeen bestuursrecht

We are Stibbe Tax specialists. Actualiteiten algemeen bestuursrecht Actualiteiten algemeen bestuursrecht Tom Barkhuysen en Annemarie Drahmann 1 oktober 2015 1. Introductie Inhoud 2. Algemeen bestuursprocesrecht 3. Oneigenlijke Wob-verzoeken 4. Toezicht en handhaving 5.

Nadere informatie

ECLI:NL:RBA1VTS:2014: 1782

ECLI:NL:RBA1VTS:2014: 1782 ECLI:NL:RBA1VTS:2014: 1782 Instantie Rechtbank Amsterdam Datum uitspraak 09-04-20 14 Datum publicatie 10-04-20 14 Zaaknummer AMS 13/1203 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken.inhoudsindicatie Bestuursrecht

Nadere informatie

ONDERWERPENLIJST MASTERSCRIPTIES

ONDERWERPENLIJST MASTERSCRIPTIES Bij voorkeur leg je een door jou gekozen onderwerp, dat aansluit bij je interesses, ter beoordeling voor aan scriptiecoördinator mr. dr. J.P. Loof. De onderwerpenlijst is slechts bedoeld om je op weg te

Nadere informatie

Samenloop van grondrechten in verschillende rechtsstelsels, multiculturaliteit in het strafrecht & schuldsanering en collectieve schuldenregeling

Samenloop van grondrechten in verschillende rechtsstelsels, multiculturaliteit in het strafrecht & schuldsanering en collectieve schuldenregeling Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van Belgié en Nederland Samenloop van grondrechten in verschillende rechtsstelsels, multiculturaliteit in het strafrecht & schuldsanering en collectieve

Nadere informatie

HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL

HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL In het kader van de gedeelde bevoegdheden van de Unie en de lidstaten wordt met het in het Verdrag betreffende de Europese Unie vastgelegde subsidiariteitsbeginsel bepaald onder

Nadere informatie

Globalisering en gezondheidszorg

Globalisering en gezondheidszorg Globalisering en gezondheidszorg De invloed van Europa op de gezondheidszorgverzekering en de markt van de gezondheidszorg Rita Baeten, VWEC 19 november 2010 Overzicht presentatie Bevoegdheidsverdeling

Nadere informatie

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT ALGEMENE WET BESTUURSRECHT Besluitvorming Toezicht Sancties Rechtsgebied bestuursrecht oktober 2011 Rechtsgebied bestuursrecht Verhoudingen tussen bestuursorgaan/belanghebbende - stelt het bestuur is staat

Nadere informatie

Hof van Justitie verklaart de richtlijn betreffende gegevensbewaring ongeldig

Hof van Justitie verklaart de richtlijn betreffende gegevensbewaring ongeldig Hof van Justitie van de Europese Unie PERSCOMMUNIQUÉ nr. 54/14 Luxemburg, 8 april 2014 Pers en Voorlichting Arrest in gevoegde de zaken C-293/12 en C-594/12 Digital Rights Ireland en Seitlinger e.a. Hof

Nadere informatie

Een eerlijk proces. Grondslagen van het Recht Thema 4

Een eerlijk proces. Grondslagen van het Recht Thema 4 Een eerlijk proces Grondslagen van het Recht Thema 4 Typering proces Gereguleerde wraak / vergelding (strafrecht (geen eigenrichting)) Gereguleerde strijd (privaatrecht/bestuursrecht) 1. Basiswaarde proces

Nadere informatie

Artikel 11 lid 1 Handvest en reclame. 17 maart 2015, Otto Volgenant

Artikel 11 lid 1 Handvest en reclame. 17 maart 2015, Otto Volgenant Artikel 11 lid 1 Handvest en reclame 17 maart 2015, Otto Volgenant Artikel 11 lid 1 Handvest en reclame Artikel 11 lid 1 Handvest Toelichting en koppeling met artikel 10 EVRM Rechtspraak HvJEU over artikel

Nadere informatie

ADVIES. Conceptwetsvoorstel inzake het recht op een eerlijk proces in de Grondwet

ADVIES. Conceptwetsvoorstel inzake het recht op een eerlijk proces in de Grondwet ADVIES Conceptwetsvoorstel inzake het recht op een eerlijk proces in de Grondwet Oktober 2014 1 Inleiding Een ieder heeft het recht op een eerlijk proces. Of het nu in een strafzaak of in een civiele zaak

Nadere informatie

POLITIËLE EN JUSTITIËLE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE EUROPESE UNIE. Welk evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid?

POLITIËLE EN JUSTITIËLE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE EUROPESE UNIE. Welk evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid? POLITIËLE EN JUSTITIËLE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE EUROPESE UNIE Welk evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid? JOHAN MEEUSEN GERT STRAETMANS (eds.) Dit boek kwam tôt stand met

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2014:826. Uitspraak

ECLI:NL:HR:2014:826. Uitspraak ECLI:NL:HR:2014:826 Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 04-04-2014 Datum publicatie 04-04-2014 Zaaknummer 12/04165 Formele relaties Rechtsgebieden Conclusie: ECLI:NL:PHR:2014:9, Gevolgd In cassatie op

Nadere informatie

De toenemende invloed van het Handvest op het auteursrecht AIPPI. woensdag 11 maart 2015

De toenemende invloed van het Handvest op het auteursrecht AIPPI. woensdag 11 maart 2015 De toenemende invloed van het Handvest op het auteursrecht AIPPI woensdag 11 maart 2015 1 Quaedvlieg 2006 Het lijkt geen goed idee dat iedere individuele rechter in ieder individueel geval een eigen afweging

Nadere informatie

betreft: [klager] datum: 8 augustus 2014 Op grond van haar onderzoek overweegt en beslist de beroepscommissie als volgt:

betreft: [klager] datum: 8 augustus 2014 Op grond van haar onderzoek overweegt en beslist de beroepscommissie als volgt: nummer: 14/1038/GA betreft: [klager] datum: 8 augustus 2014 De beroepscommissie als bedoeld in artikel 69, tweede lid, van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) heeft kennisgenomen van een bij het secretariaat

Nadere informatie

CODE VOOR GOED ADMINISTRATIEF GEDRAG

CODE VOOR GOED ADMINISTRATIEF GEDRAG CODE VOOR GOED ADMINISTRATIEF GEDRAG VERTAALBUREAU VOOR DE ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE BESLUIT VAN 10 februari 2000 INZAKE EEN CODE VOOR GOED ADMINISTRATIEF GEDRAG HET VERTAALBUREAU VOOR DE ORGANEN VAN

Nadere informatie

De eigendomskwestie KNAW. 9 januari 2014. Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur)

De eigendomskwestie KNAW. 9 januari 2014. Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur) De eigendomskwestie Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur) 9 januari 2014 KNAW Prof. Schoordijk, NJB 2010, 2049 Enige jaren geleden betoogde ik dat de privatisering

Nadere informatie

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel 1 Geen verplichte verzekering Maar ruim verspreid. Talrijke problemen in praktijk:

Nadere informatie

Datum 5 november 2012 Onderwerp Antwoorden kamervragen over strafrechtelijke ontruiming van krakers

Datum 5 november 2012 Onderwerp Antwoorden kamervragen over strafrechtelijke ontruiming van krakers 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

HET EUROPEES ARRESTATIEBEVEL

HET EUROPEES ARRESTATIEBEVEL HET EUROPEES ARRESTATIEBEVEL Door: mr. R. Malewicz en mr. G. P. Hamer 1 Op 1 januari 2004 is het zover, dan zal het Europees arrestatiebevel (EAB) in de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd moeten zijn.

Nadere informatie

De Nieuwe Tuchtrechtspraak Accountants. Bert Maan President Rechtbank Zwolle-Lelystad Limperg-dag, 6 april 2006

De Nieuwe Tuchtrechtspraak Accountants. Bert Maan President Rechtbank Zwolle-Lelystad Limperg-dag, 6 april 2006 1 De Nieuwe Tuchtrechtspraak Accountants Bert Maan President Rechtbank Zwolle-Lelystad Limperg-dag, 6 april 2006 Karakter Tuchtrechtspraak Betekenis voor de accountant Procedure Samenstelling Tuchtrecht:

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Raad van State 201200615/1/V4. Datum uitspraak: 13 november 2012 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) op

Nadere informatie

HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE

HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE Het Hof van Justitie van de Europese Unie is een van de zeven instellingen van de EU. Zij omvat drie rechtscolleges: het Hof van Justitie, het Gerecht en het Gerecht

Nadere informatie

Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015

Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015 Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015 Sybe A. de Vries Jean Monnet leerstoel EU interne-marktrecht & grondrechten

Nadere informatie

(Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN

(Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN 4.11.2016 L 297/1 I (Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN RICHTLIJN (EU) 2016/1919 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 26 oktober 2016 betreffende rechtsbijstand voor verdachten en beklaagden in strafprocedures

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE LEDEN

MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 2014-2019 Commissie verzoekschriften 16.12.2014 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzoekschrift nr. 0171/2012, ingediend door Klaus Träger (Duitse nationaliteit), over verschillende

Nadere informatie

Protocol Huisbezoek 2015

Protocol Huisbezoek 2015 Protocol Huisbezoek 2015 Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz-2004 Boxmeer, oktober 2015 I-SZ/2015/2584 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 1.1. Wet Huisbezoeken 3 2. Het huisbezoek 4 2.1. Huisbezoek in het kader

Nadere informatie

Het EVRM en het Nederlandse milieurecht

Het EVRM en het Nederlandse milieurecht HET EVRM EN HET NEDERLANDSE MILIEURECHT «/Bptus> > Het EVRM en het Nederlandse milieurecht Mr. T. Barkhuysen en mr. M.L. van Emmerik' Trefwoorden: Milieurecht. Mensenrechten. EVRM. Rechtsbescherming. 1.

Nadere informatie

betreft: [klager] datum: 8 augustus 2014 Op grond van haar onderzoek overweegt en beslist de beroepscommissie als volgt:

betreft: [klager] datum: 8 augustus 2014 Op grond van haar onderzoek overweegt en beslist de beroepscommissie als volgt: nummer: 14/1062/GA betreft: [klager] datum: 8 augustus 2014 De beroepscommissie als bedoeld in artikel 69, tweede lid, van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) heeft kennisgenomen van een bij het secretariaat

Nadere informatie

Protocol huisbezoeken 2015

Protocol huisbezoeken 2015 Protocol huisbezoeken 2015 Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz-2004 Pagina 1 van 8 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 1.1. Wet Huisbezoeken 3 2. Het huisbezoek 4 2.1. Huisbezoek in het kader van dienstverlening

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08191) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Enschede tijdvak: november 2011 t/m januari 2012 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

uitspraak van de meervoudige kamer van 17 januari 2013 in de zaak tussen

uitspraak van de meervoudige kamer van 17 januari 2013 in de zaak tussen LJN: BY8753, Rechtbank Breda, 12/4648 Datum uitspraak: 17-01-2013 Datum publicatie: 17-01-2013 Rechtsgebied: Bestuursrecht overig Soort procedure: Eerste aanleg - meervoudig Inhoudsindicatie: Last onder

Nadere informatie

Rechterlijke toetsing aan het gelijkheidsbeginsel

Rechterlijke toetsing aan het gelijkheidsbeginsel Rechterlijke toetsing aan het gelijkheidsbeginsel Een rechtsvergelijkend onderzoek naar een algemeen toetsingsmodel J.H. Gerards Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene inleiding: noodzaak van een algemeen toetsingsmodel

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting Aanleiding voor het onderzoek Het nationale bestuursrecht is van oudsher verbonden met het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is een autoriteit alleen bevoegd op het grondgebied

Nadere informatie

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Universiteit Antwerpen De Europese context Overzicht De Europese spelers en hun instrumenten De Europese juridische krijtlijnen

Nadere informatie

RECHT EN EFFICIENTIE

RECHT EN EFFICIENTIE RECHT EN EFFICIENTIE Een inleiding in de economische analyse van het recht Eindredactie: dr. B.C.J. van Velthoven dr. P.W. van Wijck Met bijdragen van: dr. C.P. van Beers mw. mr. drs. A.E.H. Huygen prof.

Nadere informatie

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst)

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst) EUROPESE COMMISSIE Brussel, XXX C(2011) 4977 AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van XXX betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening (Voor de EER relevante tekst) {SEC(2011) 906} {SEC(2011) 907} NL

Nadere informatie

SRA-Signalering. Collectieve procedure schenk- en erfbelasting. Versie: 31 januari 2014. SRA-Vaktechniek. Postbus 335 3430 AH NIEUWEGEIN

SRA-Signalering. Collectieve procedure schenk- en erfbelasting. Versie: 31 januari 2014. SRA-Vaktechniek. Postbus 335 3430 AH NIEUWEGEIN SRA-Signalering Collectieve procedure schenk- en erfbelasting Versie: 31 januari 2014 SRA-Vaktechniek Postbus 335 3430 AH NIEUWEGEIN T 030 656 60 60 F 030 656 60 66 E vaktechniek@sra.nl W www.sra.nl SRA-Vaktechniek

Nadere informatie

De rechter als bewaker van evenredige bestuurlijke boetes

De rechter als bewaker van evenredige bestuurlijke boetes De rechter als bewaker van evenredige bestuurlijke boetes Mr. dr. M.L. (Michiel) van Emmerik & Mr. C.M. (Christien) Saris Studiemiddag CBB/CRvB, Den Haag 23 juni 2014 Wat komt aan de orde? Introductie:

Nadere informatie

Geachte mevrouw Jadnanansing,

Geachte mevrouw Jadnanansing, Tweede Kamer der Staten Generaal Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie Mevrouw T.M. Jadnanansing Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Onderwerp AO 20 februari 2014 m.b.t. de toegang

Nadere informatie

Revisierente bij afkoop nieuw regime lijfrente terecht en tot juist bedrag opgelegd

Revisierente bij afkoop nieuw regime lijfrente terecht en tot juist bedrag opgelegd Revisierente bij afkoop nieuw regime lijfrente terecht en tot juist bedrag opgelegd ECLI:NL:RBGEL:2016:175 Instantie Rechtbank Gelderland Datum uitspraak 19-01-2016 Datum publicatie 19-01-2016 Zaaknummer

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie Vaak gestelde vragen over het Hof van Justitie van de Europese Unie WAAROM EEN HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE (HVJ-EU)? Om Europa op te bouwen hebben een aantal staten (thans 28) onderling verdragen

Nadere informatie

Bezwaar en beroep Jeugdwet Betekenis voor gemeenten

Bezwaar en beroep Jeugdwet Betekenis voor gemeenten Bezwaar en beroep Jeugdwet Betekenis voor gemeenten versie 1.0 K2 Brabants Kenniscentrum Jeugd Jos Janssen, Mei 2014 1 Bezwaar en Beroep Jeugdwet Van recht op zorg naar jeugdhulpplicht In het wetsvoorstel

Nadere informatie

Overheidsaansprakelijkheid een klein variété van wetgeving en rechtspraak. VMR 20 maart 2014

Overheidsaansprakelijkheid een klein variété van wetgeving en rechtspraak. VMR 20 maart 2014 Overheidsaansprakelijkheid een klein variété van wetgeving en rechtspraak VMR 20 maart 2014 Titel 8.4 Awb Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten (Stb. 2013/50) 2 onderwerpen:

Nadere informatie

(ks. De ruime beoordelingsvrijheid voor de belastingwetgever: een onneembare horde? nummer 9 MBB september 2015

(ks. De ruime beoordelingsvrijheid voor de belastingwetgever: een onneembare horde? nummer 9 MBB september 2015 nummer 9 MBB september 2015 De ruime beoordelingsvrijheid voor de belastingwetgever: een onneembare horde? (ks Mr. R. van der Hulk' In deze bijdrage wordt ingegaan op de aan de belastingwetgever toekomende

Nadere informatie

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents Het Verdrag van Amsterdam in werking Prof. mr. R. Barents Kluwer - Deventer - 1999 DEEL1. HET VERDRAG VAN AMSTERDAM Hoofdstuk 1. Van Maastricht naar Amsterdam 3 1. Inleiding 3 2. De Europese verdragen

Nadere informatie

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE De rechtsgrondslag voor de grondrechten op EU-niveau is lange tijd voornamelijk gelegen geweest in de verwijzing in de Verdragen naar het Europees Verdrag tot

Nadere informatie

zaaknummer /1b en /1b datum van uitspraak dinsdag 21 november 2006 Kamer 3 - Eerste aanleg - Kieswetzaken

zaaknummer /1b en /1b datum van uitspraak dinsdag 21 november 2006 Kamer 3 - Eerste aanleg - Kieswetzaken Uitspraak Raad van State zaaknummer 200404446/1b en 200404450/1b datum van uitspraak dinsdag 21 november 2006 tegen het college van burgemeester en wethouders van Den Haag proceduresoort Overig rechtsgebied

Nadere informatie

Rotterdam, 7 juli 2009.

Rotterdam, 7 juli 2009. Rotterdam, 7 juli 2009. Onderwerp: Vaststellen van de beleidsregel inzake het beperken van overlast door jongeren; Opnemen van artikel 2.4.4a Algemene Plaatselijke Verordening: Mosquito op openbare plaatsen.

Nadere informatie

Inhoud 205* Aflevering 10-15 oktober 2013 - Jaargang 14

Inhoud 205* Aflevering 10-15 oktober 2013 - Jaargang 14 Redactie: prof. mr. J.H. Gerards (hoofdredacteur) mr. dr. M. den Heijer mr. dr. C. Mak mr. dr. J. Morijn mr. F.P. Ölçer mr. dr. J. van der Velde Uitspraken 205* Aflevering 10-15 oktober 2013 - Jaargang

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Van de redactie 11 Voorwoord 15 Gebruikte afkortingen 17

Inhoudsopgave. Van de redactie 11 Voorwoord 15 Gebruikte afkortingen 17 Inhoudsopgave Van de redactie 11 Voorwoord 15 Gebruikte afkortingen 17 Are you not entertained?! 19 Onze levens als publiek bezit mr. M.J.W. Timmer & mr. N. van Triet 1. Inleiding 19 2. EHRM 20 2.1 Algemeen

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 27/07/2015

Datum van inontvangstneming : 27/07/2015 Datum van inontvangstneming : 27/07/2015 Vertaling C-303/15-1 Zaak C-303/15 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 22 juni 2015 Verwijzende rechter: Sąd Okręgowy w Łodzi (Polen) Datum

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Resumé C-371/12-1 Zaak C-371/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

Wegwijs in inspraak en procedures

Wegwijs in inspraak en procedures Wegwijs in inspraak en procedures Vande Casteele, Ph. Brecht 10 december 2013 When the President does it, that means that is not illegal (R. Nixon, 1977) INHOUDSTAFEL AFKORTINGEN NORMEN EN HIËRARCHIE INSPRAAK

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/32166

Nadere informatie

Gedoogplichten in de Omgevingswet

Gedoogplichten in de Omgevingswet Gedoogplichten in de Omgevingswet Seminar gedoogplichten 23 januari 2014 Jeroen van Vliet Wetgevingsjurist Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken Woord vooraf Voor hetgeen deze presentatie bevat

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 21/10/2014

Datum van inontvangstneming : 21/10/2014 Datum van inontvangstneming : 21/10/2014 Vertaling C-432/14-1 Zaak C-432/14 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 22 september 2014 Verwijzende rechter: Conseil de prud hommes de

Nadere informatie

Privacybescherming in Nederland: van Koopmans naar AVG. dr. Jan Holvast

Privacybescherming in Nederland: van Koopmans naar AVG. dr. Jan Holvast Privacybescherming in Nederland: van Koopmans naar AVG dr. Jan Holvast 1 Overzicht presentatie Even voorstellen Kort overzicht ontwikkeling Nederland Gemeenschappelijke kenmerken AVG: van verwachting naar

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. DANKWOORD... vii VOORWOORD... INLEIDING...1

INHOUDSOPGAVE. DANKWOORD... vii VOORWOORD... INLEIDING...1 INHOUDSOPGAVE DANKWOORD... vii VOORWOORD... ix INLEIDING...1 Afdeling 1. Einde van de traditionele tegenstelling...1 1. Grondrechten en politiek liberalisme...2 A. Grondslag van de grondrechten...2 B.

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

Interdepartementale Commissie Europees Recht (ICER)

Interdepartementale Commissie Europees Recht (ICER) Interdepartementale Commissie Europees Recht (ICER) ICER 2002-03/31 Aan: de Minister van Justitie Postbus 20301 2500 EH Den Haag Datum Doorkiesnummer 9 april 2002 070-370 6703 Onderwerp Advies Strafrecht

Nadere informatie

Privacy en gegevensbescherming in relatie tot geo-informatie. Dr. Colette Cuijpers cuijpers@uvt.nl

Privacy en gegevensbescherming in relatie tot geo-informatie. Dr. Colette Cuijpers cuijpers@uvt.nl Privacy en gegevensbescherming in relatie tot geo-informatie Dr. Colette Cuijpers cuijpers@uvt.nl 1 Gegevensbescherming en geo-informatie Trend: geo-informatie wordt steeds meer gebruikt om mensen te volgen

Nadere informatie

Doping: een grensoverschrijdend probleem Herman Ram, directeur ADO Den Haag, 29 maart 2010

Doping: een grensoverschrijdend probleem Herman Ram, directeur ADO Den Haag, 29 maart 2010 Doping: een grensoverschrijdend probleem Herman Ram, directeur ADO Den Haag, 29 maart 2010 Globale opzet presentatie 1. Dopingrecht en dopingregels 2. Botsing van rechtssystemen 3. Consequenties voor de

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10250 16 april 2015 Samenwerkingsprotocol Autoriteit Consument en Markt, het Openbaar Ministerie, en Belastingdienst/FIOD

Nadere informatie

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31.

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31. Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Visscher, Y.M. (2012). Praktisch Bestuursrecht. Groningen:

Nadere informatie

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 II. HET OBJECTIEVE RECHT... 17 A. HET OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RECHT... 17 1. Het objectieve

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 juli 2000 (17.07) (OR. fr) 9735/00 ADD 1 LIMITE JUSTCIV 75

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 juli 2000 (17.07) (OR. fr) 9735/00 ADD 1 LIMITE JUSTCIV 75 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 7 juli 2000 (17.07) (OR. fr) 9735/00 ADD 1 LIMITE JUSTCIV 75 NOTA van: aan: Betreft: de Franse delegatie het Comité burgerlijk recht Initiatief van de Franse Republiek

Nadere informatie

Handhaving pensioenrecht

Handhaving pensioenrecht Handhaving pensioenrecht Vereniging voor Pensioenrecht, 18 juni 2014 Saskia Nuyten Rechter: toezicht op handelen DNB DNB: toezicht op naleving wettelijke eisen Uitvoerder: uitvoering met als minimum wettelijk

Nadere informatie

Toetsing van belastingwetgeving aan het gelijkheidsbeginsel in Nederland en Duitsland

Toetsing van belastingwetgeving aan het gelijkheidsbeginsel in Nederland en Duitsland verdieping Ars Aequi december 2015 981 Verdieping arsaequi.nl/maandblad Toetsing van belastingwetgeving aan het gelijkheidsbeginsel in Nederland en Duitsland Rick van der Hulle & Rob van der Hulle* * Mr.

Nadere informatie

(Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN

(Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN 26.10.2010 Publicatieblad van de Europese Unie L 280/1 I (Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN RICHTLIJN 2010/64/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 20 oktober 2010 betreffende het recht op vertolking

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN

BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I Walter VAN GERVEN Professor emeritus K.U.Leuven, U.Tilburg, U.Maastricht Gewezen advocaat-generaal Europees Hof van Justitie Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie

Nadere informatie

Toezicht op de werkvloer

Toezicht op de werkvloer Toezicht op de werkvloer Wat mag (of moet) de werkgever? Henriëtte Dekker en Peter de Waal 23 september 2010 Toezicht: ja Toe maar: nee Op het programma 1. Wettelijk kader, doel en vormen werkgeverstoezicht

Nadere informatie

Samenvatting Europees Recht

Samenvatting Europees Recht Samenvatting Europees Recht Week 1 Export en Europees recht Leerdoelen H4 (Nadruk of EU verdrag en EU werkingsverdrag) - De juridische vormen van export beschrijven - De basisstructuur van de Europese

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Kanaal- en schoorsteenarrest

Kanaal- en schoorsteenarrest Kanaal- en schoorsteenarrest 1. INSTRUCTIES... 2 2. SCHOORSTEENARREST... 2 A. FEITEN... 2 B. FEITENRECHTER... 2 C. MIDDELEN... 2 D. OORDEEL CASSATIE... 2 3. KANAALARREST... 3 A. FEITEN... 3 B. FEITENRECHTER...

Nadere informatie

Gedwongen anticonceptie bij verstandelijk beperkten

Gedwongen anticonceptie bij verstandelijk beperkten Gedwongen anticonceptie bij verstandelijk beperkten Is een regeling betreffende gedwongen anticonceptie in strijd met artikel 8 en artikel 12 EVRM of kan het belang van het ongeboren kind een inbreuk op

Nadere informatie

Ontwikkelingen acties Stichting Fair Huur voor Verhuurders. Najaarsbijeenkomst Vastgoedbelang Afdeling Noord 1 november 2016

Ontwikkelingen acties Stichting Fair Huur voor Verhuurders. Najaarsbijeenkomst Vastgoedbelang Afdeling Noord 1 november 2016 Ontwikkelingen acties Stichting Fair Huur voor Verhuurders Najaarsbijeenkomst Vastgoedbelang Afdeling Noord 1 november 2016 Programma Korte geschiedenis huurwetgeving in Nederland Cijfers Nederlandse woningmarkt

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD Marc Bossuyt... v UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS... 1

INHOUD. VOORWOORD Marc Bossuyt... v UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS... 1 INHOUD VOORWOORD Marc Bossuyt.................................................... v UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS....... 1 LANG ZAL ZE LEVEN DE UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN

Nadere informatie

MEMO. AAN Detailhandel Nederland VAN Iskander Haverkate DOSSIER DN / Advies DATUM 5 november Winkeltijdenwet BETREFT.

MEMO. AAN Detailhandel Nederland VAN Iskander Haverkate DOSSIER DN / Advies DATUM 5 november Winkeltijdenwet BETREFT. MEMO AAN Detailhandel Nederland VAN Iskander Haverkate DOSSIER DN / Advies DATUM 5 november 2009 BETREFT Winkeltijdenwet Inleiding In onderstaand memo wordt in hoofdlijnen stilgestaan bij de betekenis

Nadere informatie

Aangekondigde wijziging Tabaksproductrichtlijn

Aangekondigde wijziging Tabaksproductrichtlijn 17 - GEzonDHEiDSbESCHErminG Aangekondigde wijziging Tabaksproductrichtlijn Soms vindt er een botsing plaats van fundamentele rechten en de wijze waarop de wetgever daarmee dient om te gaan. Hier wordt

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Raad vanstate 20Ï1Ö6836/1/V2. Datum uitspraak: 6 februari 2013 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) op

Nadere informatie

Brochure over mensenrechten & milieu

Brochure over mensenrechten & milieu Brochure over mensenrechten & milieu Beginselen uit de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L'EUROPE Brochure over mensenrechten & milieu Beginselen

Nadere informatie

Destructief toezicht en aansprakelijkheid Mr. dr. B.J.P.G Roozendaal. vrijdag 27 februari 2009

Destructief toezicht en aansprakelijkheid Mr. dr. B.J.P.G Roozendaal. vrijdag 27 februari 2009 Destructief toezicht en aansprakelijkheid Mr. dr. B.J.P.G Roozendaal vrijdag Inleiding Bestuursorganen beschikken over diverse controle en handhavingsbevoegdheden om op te treden tegen burgers of ondernemingen

Nadere informatie

Implementatie van EU-regelgeving

Implementatie van EU-regelgeving Implementatie van EU-regelgeving mw. mr. drs. Sophie Bots wetgevingsjurist met speciale aandacht voor het recht van de Europese Unie directie Advisering, Raad van State Lezing Academie voor Wetgeving,

Nadere informatie

15837/14 mak/gar/fb 1 DG D 2B

15837/14 mak/gar/fb 1 DG D 2B Raad van de Europese Unie Brussel, 20 november 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0407 (COD) 15837/14 DROIPEN 142 COPEN 297 CODEC 2316 NOTA van: aan: het voorzitterschap Raad Nr. Comdoc.:

Nadere informatie

Gemeenschappelijke EU-standaarden voor het garanderen van procedurele rechten in strafzaken

Gemeenschappelijke EU-standaarden voor het garanderen van procedurele rechten in strafzaken Gemeenschappelijke EU-standaarden voor het garanderen van procedurele rechten in strafzaken Paul Ponsaers 1 1. De EU is niet enkel een economische, politieke en sociale gemeenschap, maar evenzeer een waardengemeenschap.

Nadere informatie

Zaak T-205/99. Hyper Srl tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen

Zaak T-205/99. Hyper Srl tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen Zaak T-205/99 Hyper Srl tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen Douanerechten Invoer van televisietoestellen uit India Ongeldige certificaten van oorsprong Verzoek tot kwijtschelding van invoerrechten

Nadere informatie

Inhoud. HOOFDSTUK 1 Ontstaan van het begrip discriminatie op grond van nationaliteit 21

Inhoud. HOOFDSTUK 1 Ontstaan van het begrip discriminatie op grond van nationaliteit 21 Inleiding 11 DEEL I Het concept indirecte discriminatie op grond van nationaliteit in het Unierecht 17 Inleiding 17 HOOFDSTUK 1 Ontstaan van het begrip discriminatie op grond van nationaliteit 21 HOOFDSTUK

Nadere informatie

~.-- -~====~l~~~~ --==1. ~e{oigr -t:;-lslyo 4 dl e::tr&cfiov« er, VI ~ ). I Ft. wow ~ SCALE 1 : 1.000. maandag 24 januari 2005 09:04

~.-- -~====~l~~~~ --==1. ~e{oigr -t:;-lslyo 4 dl e::tr&cfiov« er, VI ~ ). I Ft. wow ~ SCALE 1 : 1.000. maandag 24 januari 2005 09:04 _. 2 / ff/t {'~eir.lt::e Ni r e f,,~almelo ~r ~e{oigr -t:;-lslyo 4 dl e::tr&cfiov«er, VI ~ ). I Ft. Gt'me-,,,nte Almelo Team G.eo-Inform,:ltie en B>e!

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 29 juli 1999 (07.09) (OR. en) 10456/99 LIMITE DROIPEN 5

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 29 juli 1999 (07.09) (OR. en) 10456/99 LIMITE DROIPEN 5 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 29 juli 999 (07.09) (OR. en) 0456/99 LIMITE DROIPEN 5 RESULTAAT BESPREKINGEN van : de Groep Materieel Strafrecht d.d. : 9 juli 999 nr. vorig doc. : 9966/99 DROIPEN 4

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol

Samenwerkingsprotocol Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Stichting Reclame Code 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Consumentenautoriteit en de Stichting Reclame Code Partijen: 1. De Staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 353 Wijziging van enige bepalingen van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het geregistreerd partnerschap, de geslachtsnaam

Nadere informatie

Introductie in het recht

Introductie in het recht Introductie in het recht mr. A.J. Wierenga Introductie in het recht Hoofdstuk 1 Recht in het algemeen Programma Actualiteiten Rechtsbronnen Rechtsgebieden Indelingen 1 Wortels in de maatschappij Acties

Nadere informatie

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 27.11.2013 COM(2013) 822 final 2013/0408 (COD) Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte

Nadere informatie