Globalisering en gezondheidszorg

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Globalisering en gezondheidszorg"

Transcriptie

1 Globalisering en gezondheidszorg De invloed van Europa op de gezondheidszorgverzekering en de markt van de gezondheidszorg Rita Baeten, VWEC 19 november 2010

2 Overzicht presentatie Bevoegdheidsverdeling EU/lidstaten Interne markt en gezondheidszorg Mogelijke invloed Beleidsreacties Besluit

3 Taakverdeling EU/lidstaten EU : creëren van de markt Economische integratie: verwijderen van obstakels voor handel tussen lidstaten Lidstaten : corrigeren van de markt Sociaal beleid, sociale zekerheid, gezondheidszorg Garanderen van universele toegang en kwaliteit

4 Expliciete EU bevoegdheden VWEU Lidstaten Sociale Zekerheid: Vaststellen van de fundamentele beginselen (art 153) Gezondheidszorg: Organisatie en de verstrekking (art 168) Europese Unie Samenwerking en ondersteuning (art 153 en 168) complementariteit van gezondheidsdiensten in de grensgebieden Open coördinatie methode (OMC) sociale zekerheid richtsnoeren en indicatoren, uitwisseling goede praktijken,controle en evaluatie, Comité voor sociale bescherming (art 156 en 160) Sociale bescherming bij vrij verkeer van personen (art 21, 48) Kwaliteits- en veiligheidseisen organen, bloed, geneesmiddelen en medische hulpmiddelen(art 168)

5 Taakverdeling vervaagt Dubbele ontwikkeling : 1. Meer marktmechanismen in de gezondheidszorgstelsels 2. Uitdeinend Europees marktconcept

6 Marktgebaseerde mechanismen in de zorgsector Concurrentie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars Overheid en cliënten kopen zorgen in Vouchers, persoonsgebonden budgetten Publiek private samenwerking voor uitvoering zorg, investeringskosten Doel: Doelmatig gebruik van beperkte financiële middelen beter presterende verstrekkers, responsabilisering verzekeraars, keuze voor cliënten

7 Uitdeinend Europees marktconcept Vrij verkeer en vrije mededinging Doel: vermijden oneerlijke concurrentie en obstakels voor handel No way back! Toepassingsgebied : Economische activiteit Gezondheidsverstrekking: wel Verplichte sociale zekerheid: niet Aanvullende ziekteverzekeringen: wel Ongeacht van wie er betaalt Overheid, patiënt, sociale zekerheid Ongeacht wie uitvoert Publieke, not for profit of commerciële verstrekker

8 Constitutionele (a)symmetrie Nationaal niveau markt scheppen (economische belangen) en markt corrigeren (sociale bescherming) zelfde grondwettelijke status Conflicten worden politiek opgelost Europees niveau Doel: Economische integratie en interne markt Europees recht heeft voorrang op nationaal recht, zelfs nationaal grondwettelijk recht.

9 Economische activiteit Stuwende kracht: Europees Hof van Justitie Toepassing van basisregels uit EU Verdrag Niet politiek onderhandeld Dynamisch concept wat vandaag geen economische activiteit is kan het morgen wel zijn Juridische onzekerheid Grijze zone: tussen markt en staat

10 Sociaal beleid is marktverstorend Vrij verkeer van diensten Geen niet gerechtvaardigde belemmeringen van grensoverschrijdende verstrekking of financiering van zorg/hulpverlening Regelgeving (planningscriteria, juridisch statuut, verwijzingsregels, vergunningsstelsels, maximumtarieven, beroepskwalificaties, verbod op reclame...) Mededingingsrecht Verbod op monopolies-kartels-prijsafspraken Tariefovereenkomsten, selectieve contractering Geen staatshulp-exclusieve rechten Subsidiëring, solidariteitsmechanismen

11 Belang van regulering in gezondheidszorg Toegang tot zorg als fundamenteel recht Publieke financiering Kosteneffectief gebruik van middelen garanderen Marktonvolkomenheden Ongelijke spreiding van risico s: risicoselectie Informatieasymmetrie: aanbod geïnduceerde vraag Dus: overheid garandeert universele toegang en kwaliteit

12 Dubbele dynamiek van interne markt 1. Deregulering (= negatieve integratie) Afschaffing van niet gerechtvaardigde belemmeringen 2. Harmonisering op europees niveau (= positieve integratie) Maar in de gezondheidssector: Grote verschillen tussen lidstaten Europa nauwelijks bevoegdheid

13 Economische activiteit toepassing Geen belemmering van de handel Tenzij Noodzakelijk omwille van dwingende reden van algemeen belang /opdracht van algemeen belang (mandaat) Proportioneel: geen minder vergaande middelen om zelfde doel te bereiken. Transparant-objectief-coherent

14 Patiëntenmobiliteit Belemmering Toestemming vooraf voor terugbetaling van zorgen Verboden tenzij: Noodzakelijk Ziekenhuiszorgen: planning noodzakelijk. Bescherming volksgezondheid en financieel evenwicht sociale zekerheidssysteem; Proportioneel Erkennen van kwaliteitsregels elders Ook bij verstrekkers die niet in publieke systeem in buitenland geïntegreerd zijn Geen onbehoorlijke wachttijd

15 Vrij verkeer : gevolg (commerciële) Zorgaanbieders, zorgverzekeraars of patiënten kunnen regelgeving aanvechten indien het hun toegang tot of uitoefening van de zorgverlening hindert Ook wetgeving die op gelijke wijze toepasselijk is op marktdeelnemers uit buitenland >Bijna alle regelgeving kan potentieel aangevochten worden. Bewijslast voor de regulerende overheden is hoog Meer keuze voor (beter gestelde) patiënten: publieke steun voor solidariteitsprincipes? Meer keuze voor verstrekkers: selectie van patiënten?

16 Ziekteverzekering Verplichte ziekteverzekering: pure sociale activiteit Verplichte aansluiting, mechanismen van sociale solidariteit, premies en voordelen wettelijk gedefinieerd Hoeveel markt mag? Vb. Nederlands stelsel Aanvullende ziekteverzekering: economisch Iers risicoverevingssysteem: Gerechtvaardigde staatshulp Belgische aanvullende ziekteverzekeringen Verzekeringsrichtlijn toepassen: waarborgfonds, taks, solvabiliteit

17 Beleidsreacties Dienstenrichtlijn Gezondheidszorgverlening uitgesloten Voorstel van richtlijn voor patiëntenrechten bij grensoverschrijdende zorg Codificering rechtspraak patiëntenmobiliteit Informatie aan patiënten, kwaliteit van zorgen Samenwerking tussen lidstaten netwerken van hooggespecialiseerde centra, health technology asessment, dataverzameling Staatssteun Compensatie voor opdracht van algemeen economisch belang

18 Verdrag van Lissabon (VWEU) Diensten van algemeen economisch belang Protocol Juridische basis voor regelgeving (Art. 14) Mogelijkheden voor positieve invulling opdrachten van algemeen belang ipv uitzonderingen? Horizontale sociale clausule (art. 9) In haar beleid waarborgt de Unie een adequate sociale bescherming, een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid Antwoord op de constitutionele asymmetrie?

19 Conclusies Positieve bevoegdheid EU inzake gezondheidszorg marginaal Interne markt beperkt mogelijkheden voor marktcorrigerend overheidsoptreden Sociale en volksgezondheidsdoelstellingen Enkel ter rechtvaardiging van inbreuken Paradox meer EU inmenging nodig om lidstaten toe te laten nationaal sociaal beleid te voeren Interne markt =opwaartse druk op uitgaven Economisch beleid =druk om uitgaven te beperken

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Universiteit Antwerpen De Europese context Overzicht De Europese spelers en hun instrumenten De Europese juridische krijtlijnen

Nadere informatie

Impact van de EU op human resources planning in healthcare

Impact van de EU op human resources planning in healthcare Impact van de EU op human resources planning in healthcare Brussel, 10 maart 2007 Rita Baeten Observatoire social européen v.z.w. bevoegdheden EU versus lidstaten Lidstaten Opleiding en onderwijs organisatie

Nadere informatie

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten)

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) Jac Rinkes Workshop SKGZ 3-10-13 Zorgverzekeringswet Artikel 13 1.

Nadere informatie

Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 3 december 2014)

Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 3 december 2014) AH 738 2014Z18811 Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 3 december 2014) 1 Wat is uw reactie op het bericht ( Zorgminister misleidt Kamer ) waarin twee vooraanstaande

Nadere informatie

Impact van de Europese Unie op onze gezondheidszorg

Impact van de Europese Unie op onze gezondheidszorg Impact van de Europese Unie op onze gezondheidszorg Tervuren 26 september 2017 Stefaan Callens Advocaat te Brussel Deeltijds gewoon hoogleraar KU Leuven I. OMGAAN MET INFORMATIE A. GDPR http://www.consilium.europa.eu

Nadere informatie

RICHTLIJN 2011/24/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

RICHTLIJN 2011/24/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 4.4.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 88/45 RICHTLIJNEN RICHTLIJN 2011/24/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 9 maart 2011 betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende

Nadere informatie

PROPORTIONEEL STAKINGSRECHT? De invulling van het stakingsrecht binnen het Europa van de Raad en van de EU. Laura De

PROPORTIONEEL STAKINGSRECHT? De invulling van het stakingsrecht binnen het Europa van de Raad en van de EU. Laura De PROPORTIONEEL STAKINGSRECHT? De invulling van het stakingsrecht binnen het Europa van de Raad en van de EU Laura De intersentia Antwerpen - Cambridge INHOUD Ter inleiding 1 Hoofdstuk 1. Het stakingsrecht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2313 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

DECENTRALISATIES IN DE ZORG EUROPAPROOF?

DECENTRALISATIES IN DE ZORG EUROPAPROOF? DECENTRALISATIES IN DE ZORG EUROPAPROOF? Voorlichtingsbijeenkomst 1 oktober 2015 Laura Parret Houthoff Buruma Universiteit Utrecht OUTLINE o Decentralisatie en Europa o Bevoegdheden in de EU en sociaal

Nadere informatie

Een nieuwe sociale Europese interne markt

Een nieuwe sociale Europese interne markt Een nieuwe sociale Europese interne markt Prof. mr. dr. E.R. Manunza Hanze Inkoopseminar 2013 On Moral Sentiments, people, profit & procurement Het thema van vandaag Solidariteit in ruime zin Bemoeilijken

Nadere informatie

EU Contractenrecht. Prof. mr. J.H.M. van Erp

EU Contractenrecht. Prof. mr. J.H.M. van Erp EU Contractenrecht Prof. mr. J.H.M. van Erp EU Contractenrecht I. Algemeen II. Ambtshalve toepassing? III. Samenhang met goederenrecht IV. Consumenten(contracten)recht V. Slotopmerkingen Doel: Verkennen

Nadere informatie

Vragen en antwoorden: Patiëntenrechten bij gezondheidszorg in het buitenland

Vragen en antwoorden: Patiëntenrechten bij gezondheidszorg in het buitenland EUROPESE COMMISSIE NOTA Brussel, 22 oktober 2013 Vragen en antwoorden: Patiëntenrechten bij gezondheidszorg in het buitenland Een oudere Duitse man met diabetes heeft op zijn reis naar Italië van zijn

Nadere informatie

Informatiekaart samenwerking zorgverzekeraars. Toelichting. Overzichtskaart

Informatiekaart samenwerking zorgverzekeraars. Toelichting. Overzichtskaart Deze Informatiekaart geeft een overzicht van de waar onder zorgverzekeraars mogen samenwerken bij selectieve inkoop van medisch-specialistische zorg. Deze kaart is gemaakt in opdracht van de Nederlandse

Nadere informatie

Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming Raadpleging inzake gezondheidsdiensten B 232 8/102 B-1049 BRUSSEL België

Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming Raadpleging inzake gezondheidsdiensten B 232 8/102 B-1049 BRUSSEL België Coördinatieorgaan Samenwerkende Ouderenorganisaties Chr. Krammlaan 8 Postbus 222 3500 AE Utrecht Telefoon 030 276 99 85 Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming Raadpleging

Nadere informatie

Met uitzondering van volgende sectoren: * kansspelen en gokactiviteiten

Met uitzondering van volgende sectoren: * kansspelen en gokactiviteiten Overeenkomsten en verschillen tussen het Nederlandse Kabinetsstandpunt en de door het Europees Parlement aangenomen amendementen op de dienstenrichtlijn en het nieuwe Commissievoorstel. I. Vestiging NL

Nadere informatie

Inhoud. HOOFDSTUK 1 Ontstaan van het begrip discriminatie op grond van nationaliteit 21

Inhoud. HOOFDSTUK 1 Ontstaan van het begrip discriminatie op grond van nationaliteit 21 Inleiding 11 DEEL I Het concept indirecte discriminatie op grond van nationaliteit in het Unierecht 17 Inleiding 17 HOOFDSTUK 1 Ontstaan van het begrip discriminatie op grond van nationaliteit 21 HOOFDSTUK

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 2 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 2 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

De Raad van State heeft in zijn recente advies de feitelijke situatie (na wijziging) naar mijn mening juist beschreven:

De Raad van State heeft in zijn recente advies de feitelijke situatie (na wijziging) naar mijn mening juist beschreven: Memo Van : prof. mr. J.G. Sijmons Aan : Voorzitter EK commissie VWS, mevr. T. Slagter - Roukema Datum : 26 oktober 2014 Betreft : Advies art. 13 Zvw Referentie : JGS/adu/ek Kern van het probleem De regering

Nadere informatie

Memorandum Christelijke Mutualiteiten voor de Europese verkiezingen 2014

Memorandum Christelijke Mutualiteiten voor de Europese verkiezingen 2014 Memorandum Christelijke Mutualiteiten voor de Europese verkiezingen 2014 Europa is niet iets ver weg. Europa is hier en nu en krijgt alsmaar meer impact. Ook al is Europa niet bevoegd voor de organisatie

Nadere informatie

Detachering en de territoriale toepassing van het nationale arbeidsrecht

Detachering en de territoriale toepassing van het nationale arbeidsrecht Detachering en de territoriale toepassing van het nationale arbeidsrecht Prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Overzicht Historisch en juridisch kader Detachering: op verschillende snijpunten Welke uitdagingen?

Nadere informatie

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU Belgisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU De horizontale sociale clausule als oproep voor het intensifiëren van de samenwerking

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE LEDEN

MEDEDELING AAN DE LEDEN Europees Parlement 2014-2019 Commissie verzoekschriften 29.6.2016 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzoekschrift nr. 0671/2015 door A. J. N. C. (Spaanse nationaliteit), over de tarieven die door Spaanse

Nadere informatie

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 oktober 2016

Nadere informatie

NL In verscheidenheid verenigd NL A7-0176/9. Amendement. Morten Messerschmidt namens de EFD-Fractie

NL In verscheidenheid verenigd NL A7-0176/9. Amendement. Morten Messerschmidt namens de EFD-Fractie 1.6.2011 A7-0176/9 9 Overweging E E. Het Verdrag van Lissabon heeft het mandaat van de leden van het Europees Parlement gewijzigd, door ze rechtstreekse vertegenwoordigers van de burgers van de Unie te

Nadere informatie

Geachte leden van de raad,

Geachte leden van de raad, Aan : de raad Van : het college van burgemeester en wethouders Adviseurs: : Piet Bruinsma, Gerard Elenga Datum : 15 december 2016 Onderwerp : uitwerking punten 3 en 4 van amendement inzake t Olde Maat

Nadere informatie

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016 Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging 10 Maart 2016 Agenda Overzicht enkele bepalingen marktpraktijken Analyse mogelijke relatie mededinging Overzicht 0. Algemeen 1. Prijsaanduiding 2.

Nadere informatie

VERKLARING VAN EUSKADI

VERKLARING VAN EUSKADI VERKLARING VAN EUSKADI De voorzitsters en voorzitters die deelnemen aan de XII Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Parlementen gehouden in Euskadi/Baskenland op 3 en 4 november (Lijst met

Nadere informatie

: Gerard Spong : 4 juni 2014. Wijziging verzekeringswet

: Gerard Spong : 4 juni 2014. Wijziging verzekeringswet van datum woorden : Gerard Spong : 4 juni 2014 : 1345 Wijziging verzekeringswet 1. De minister van Volksgezondheid heeft het voornemen geuit art. 13 Zorgverzekeringswet te wijzigen. De wijziging komt er

Nadere informatie

Wat kan het ziekenfonds doen voor patiënten met een zeldzame ziekte? Chris Van Hul Intermutualistisch Agentschap 19/11/2015

Wat kan het ziekenfonds doen voor patiënten met een zeldzame ziekte? Chris Van Hul Intermutualistisch Agentschap 19/11/2015 Wat kan het ziekenfonds doen voor patiënten met een zeldzame ziekte? Chris Van Hul Intermutualistisch Agentschap 19/11/2015 Ziekenfondsen als polyvalente organisaties met velerlei opdrachten Verzekeraar

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 25/06/2012

Datum van inontvangstneming : 25/06/2012 Datum van inontvangstneming : 25/06/2012 Resumé C-234/12-1 Zaak C-234/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht

De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht Lezing opening facultair jaar Faculteit der Rechtsgeleerdheid Leiden, 3 september 2008 Prof. mr. Tom Barkhuysen Inleiding Onderwerp

Nadere informatie

ONTWERPADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/0339(COD) 11.4.2012. van de Begrotingscommissie

ONTWERPADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/0339(COD) 11.4.2012. van de Begrotingscommissie EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Begrotingscommissie 11.4.2012 2011/0339(COD) ONTWERPADVIES van de Begrotingscommissie aan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid inzake het voorstel

Nadere informatie

Rechtsgrondslag Omschrijving Procedureonderdelen 1. economisch belang. van de instellingen

Rechtsgrondslag Omschrijving Procedureonderdelen 1. economisch belang. van de instellingen BIJLAGE III RECHTSGRONDSLAGEN VOOR DE GEWONE WETGEVINGSPROCEDURE 1 Rechtsgrondslag Omschrijving Procedureonderdelen 1 Artikel 14 Artikel 15, lid 3 Artikel 16, lid 2 Artikel 18 Artikel 19, lid 2 Artikel

Nadere informatie

April 26, 2016 Bernard van den Berg

April 26, 2016 Bernard van den Berg 15-Jul-16 1 Financiële organisatie van het Nederlandse zorgsysteem: Welke gezondheidseconomische principes liggen ten grondslag aan het Nederlandse zorgstelsel? April 26, 2016 Bernard van den Berg Email:

Nadere informatie

Naar een Vlaamse sociale bescherming?

Naar een Vlaamse sociale bescherming? Naar een Vlaamse sociale bescherming? Jürgen Vanpraet Universiteit Antwerpen Het Vlaamse Regeerakkoord Basisdecreet Vlaamse sociale bescherming - De bestaande zorgverzekering - Uitvoering maximumfactuur

Nadere informatie

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE De rechtsgrondslag voor de grondrechten op EU-niveau is lange tijd voornamelijk gelegen geweest in de verwijzing in de Verdragen naar het Europees Verdrag tot

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Haar, Beryl Philine ter Title: Open method of coordination. An analysis of its

Nadere informatie

HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL

HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL In het kader van de gedeelde bevoegdheden van de Unie en de lidstaten wordt met het in het Verdrag betreffende de Europese Unie vastgelegde subsidiariteitsbeginsel bepaald onder

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 26.8.2016 COM(2016) 541 final 2016/0258 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in de deskundigengroep

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 4 juni 2009 (08.06) (OR. en) 10523/2/09 REV 2

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 4 juni 2009 (08.06) (OR. en) 10523/2/09 REV 2 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 4 juni 2009 (08.06) (OR. en) 10523/2/09 REV 2 JAI 346 COMIX 469 COTER 60 ENFOPOL 159 USA 39 ASIM 57 COHOM 126 COJUR 15 POLGEN 97 RESULTAAT BESPREKINGEN van: de Raad datum:

Nadere informatie

HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE

HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE Het Hof van Justitie van de Europese Unie is een van de zeven instellingen van de EU. Zij omvat drie rechtscolleges: het Hof van Justitie, het Gerecht en het Gerecht

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE VERSIE

GECONSOLIDEERDE VERSIE 30.3.2010 Publicatieblad van de Europese Unie C 83/1 GECONSOLIDEERDE VERSIE VAN HET VERDRAG BETREFFENDE DE EUROPESE UNIE EN HET VERDRAG BETREFFENDE DE WERKING VAN DE EUROPESE UNIE (2010/C 83/01) 30.3.2010

Nadere informatie

Handvest van de grondrechten van de EU

Handvest van de grondrechten van de EU Handvest van de grondrechten van de EU A5-0064/2000 Resolutie van het Europees Parlement over de opstelling van een handvest van de grondrechten van de Europese Unie (C5-0058/1999-1999/2064(COS)) Het Europees

Nadere informatie

DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN

DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Documenten over de burgerlijke staat - de uitdaging voor ambtenaren

Nadere informatie

Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en Consumentenbescherming Raadpleging inzake gezondheidsdiensten B2328/102 B1049 BRUSSEL België

Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en Consumentenbescherming Raadpleging inzake gezondheidsdiensten B2328/102 B1049 BRUSSEL België Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en Consumentenbescherming Raadpleging inzake gezondheidsdiensten B2328/102 B1049 BRUSSEL België Datum 31 januari 2007 Ons kenmerk B170107TRA0112 Onderwerp

Nadere informatie

Boek I, titel 2 van het Wetboek van economisch recht Hoofdstuk 5. Definities eigen aan boek XIV:

Boek I, titel 2 van het Wetboek van economisch recht Hoofdstuk 5. Definities eigen aan boek XIV: Vrij beroep 1/ België Wet van 15 mei 2014 houdende invoeging van Boek XIV "Marktpraktijken en consumentenbescherming betreffende de beoefenaars van een vrij beroep" in het Wetboek van economisch recht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1167 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Fiche 1: Mededeling stimuleren grensoverschrijdende elektronische handel

Fiche 1: Mededeling stimuleren grensoverschrijdende elektronische handel Fiche 1: Mededeling stimuleren grensoverschrijdende elektronische handel 1. Algemene gegevens a) Titel voorstel Mededeling van de Europese Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch

Nadere informatie

Gevoegde zaken C-18 0/98 C-184/98. P. Pavlov e.a. tegen Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten

Gevoegde zaken C-18 0/98 C-184/98. P. Pavlov e.a. tegen Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten Gevoegde zaken C-18 0/98 C-184/98 P. Pavlov e.a. tegen Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten (verzoek van het Kantongerecht te Nijmegen om een prejudiciële beslissing) Verplichte deelneming in

Nadere informatie

AMENDEMENTEN NL In verscheidenheid verenigd NL. Europees Parlement Ontwerpadvies Helga Stevens. PE v01-00

AMENDEMENTEN NL In verscheidenheid verenigd NL. Europees Parlement Ontwerpadvies Helga Stevens. PE v01-00 Europees Parlement 2014-2019 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 2016/0279(COD) 15.12.2016 AMENDEMENTEN 7-36 Ontwerpadvies Helga Stevens (PE595.501v01-00) Grensoverschrijdende uitwisseling tussen

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DE EUROPESE COMMISSIE INZAKE EEN RICHTLIJN BETREFFENDE DIENSTEN IN DE INTERNE MARKT STANDPUNT VAN DE BVBO

VOORSTEL VAN DE EUROPESE COMMISSIE INZAKE EEN RICHTLIJN BETREFFENDE DIENSTEN IN DE INTERNE MARKT STANDPUNT VAN DE BVBO VOORSTEL VAN DE EUROPESE COMMISSIE INZAKE EEN RICHTLIJN BETREFFENDE DIENSTEN IN DE INTERNE MARKT Inleiding STANDPUNT VAN DE BVBO 1. De Europese Commissie keurde een voorstel goed inzake een richtlijn betreffende

Nadere informatie

Overheidsbeleid en rechtsverhoudingen in de welzijnszorg: ontwikkelingen in een veranderende context

Overheidsbeleid en rechtsverhoudingen in de welzijnszorg: ontwikkelingen in een veranderende context Overheidsbeleid en rechtsverhoudingen in de welzijnszorg: ontwikkelingen in een veranderende context dr. Vanessa Verdeyen Maarten Janssens Prof. dr. Johan Put Opbouw Twee startpunten Definitie welzijnsrecht

Nadere informatie

Sociaal domein en flexibel contracteren

Sociaal domein en flexibel contracteren Sociaal domein en flexibel contracteren Gemeentedagen 2017 Nikee Groot en Christian de Ruiter Advocaten Europees en Mededingingsrecht Agenda 1. Inleiding 2. Subsidie en/of overheidsopdracht 3. Uitzonderingen

Nadere informatie

Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015

Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015 Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015 Sybe A. de Vries Jean Monnet leerstoel EU interne-marktrecht & grondrechten

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 Den Haag Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.minbuza.nl Minbuza-2014.234720 Bijlage(n) fichedocument

Nadere informatie

Akkoorden moeten lokale en regionale autonomie respecteren. Position paper van de CEMR over de lopende TTIPonderhandelingen

Akkoorden moeten lokale en regionale autonomie respecteren. Position paper van de CEMR over de lopende TTIPonderhandelingen Akkoorden moeten lokale en regionale autonomie respecteren Position paper van de CEMR over de lopende TTIPonderhandelingen - mei 2015 Raad van Europese Gemeenten en Regio's, ingeschreven in het Register

Nadere informatie

7566/17 eer/gys/sl 1 DGG 3B

7566/17 eer/gys/sl 1 DGG 3B Raad van de Europese Unie Brussel, 23 maart 2017 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2016/0279 (COD) 7566/17 PI 33 CODEC 463 NOTA van: aan: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties nr. vorig

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 juni 2004 (23.06) (OR. en) 10665/04 Interinstitutioneel dossier: 2003/0270 (C S) LIMITE COPE 74

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 juni 2004 (23.06) (OR. en) 10665/04 Interinstitutioneel dossier: 2003/0270 (C S) LIMITE COPE 74 eil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE PUBLIC Brussel, 18 juni 2004 (23.06) (OR. en) 10665/04 Interinstitutioneel dossier: 2003/0270 (C S) LIMITE COPE 74 OTA van: aan: nr. Comv.: Betreft: het voorzitterschap

Nadere informatie

G E N D E R T E S T. Analyse van de impact van wetgevende en reglementaire handelingen op de respectieve situatie van vrouwen en mannen

G E N D E R T E S T. Analyse van de impact van wetgevende en reglementaire handelingen op de respectieve situatie van vrouwen en mannen G E N D E R T E S T Analyse van de impact van wetgevende en reglementaire handelingen op de respectieve situatie van vrouwen en mannen Op 29 maart 2012 keurde het Brusselse Parlement de ordonnantie betreffende

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 juli 2000 (17.07) (OR. fr) 9735/00 ADD 1 LIMITE JUSTCIV 75

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 juli 2000 (17.07) (OR. fr) 9735/00 ADD 1 LIMITE JUSTCIV 75 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 7 juli 2000 (17.07) (OR. fr) 9735/00 ADD 1 LIMITE JUSTCIV 75 NOTA van: aan: Betreft: de Franse delegatie het Comité burgerlijk recht Initiatief van de Franse Republiek

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie Vaak gestelde vragen over het Hof van Justitie van de Europese Unie WAAROM EEN HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE (HVJ-EU)? Om Europa op te bouwen hebben een aantal staten (thans 28) onderling verdragen

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.8.2016 COM(2016) 508 final 2016/0248 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van het standpunt van de Unie met betrekking tot de wijzigingen van de bijlagen

Nadere informatie

Lijst van rechtsgrondslagen waarop de gewone wetgevingsprocedure van toepassing is, zoals voorzien in het Verdrag van Lissabon 1

Lijst van rechtsgrondslagen waarop de gewone wetgevingsprocedure van toepassing is, zoals voorzien in het Verdrag van Lissabon 1 Lijst van rechtsgrondslagen waarop de gewone wetgevingsprocedure van toepassing is, zoals voorzien in het Verdrag van Lissabon 1 Deze bijlage bevat de lijst van rechtsgrondslagen waarop de gewone wetgevingsprocedure

Nadere informatie

9 Europese regelgevende agentschappen

9 Europese regelgevende agentschappen 9 Europese regelgevende agentschappen Bij de uitvoering van Europese regelgeving spelen in toenemende mate Europese regelgevende agentschappen een belangrijke rol. Het gaat daarbij om organen die los staan

Nadere informatie

Toegang tot sociale voordelen voor EU burgers: All EU citizens are equal, Nathan Cambien

Toegang tot sociale voordelen voor EU burgers: All EU citizens are equal, Nathan Cambien Toegang tot sociale voordelen voor EU burgers: All EU citizens are equal, but Nathan Cambien Inleiding Vaststelling: 3 categorieën personen Belgen EU-burgers Derdelanders Vaststelling: verschillende non-discriminatie

Nadere informatie

Datum: 9 februari 2009 Betreft: nadere vragen inzake het voorstel voor een richtlijn patiëntenrechten grensoverschrijdende zorg (COM (2008)414)

Datum: 9 februari 2009 Betreft: nadere vragen inzake het voorstel voor een richtlijn patiëntenrechten grensoverschrijdende zorg (COM (2008)414) > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 9 juni 2017 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 9 juni 2017 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 9 juni 2017 (OR. en) 9978/1/17 REV 1 SAN 235 NOTA van: aan: het secretariaat-generaal van de Raad Raad nr. vorig doc.: 9519/17 SAN 209 Betreft: Zitting van de Raad Werkgelegenheid,

Nadere informatie

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU Commissie politieke zaken 5.3.2009 AP/100.506/AM1-24 AMENDEMENTEN 1-24 Ontwerpverslag (AP/100.460) Co-rapporteurs: Ruth Magau (Zuid-Afrika) en Filip Kaczmarek

Nadere informatie

De Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Europese Unie (PV-EU) Jos G.H. Draijer

De Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Europese Unie (PV-EU) Jos G.H. Draijer De Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Europese Unie (PV-EU) Jos G.H. Draijer Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Jeugd &Gezin (J&G) Ontwerp Richtlijn Patiëntenrechten

Nadere informatie

I. Context (1) I. Context (2) Het Akkoord van Brussel van 16 september 2002: Een juridisch kader voor grensoverschrijdende intercommunales

I. Context (1) I. Context (2) Het Akkoord van Brussel van 16 september 2002: Een juridisch kader voor grensoverschrijdende intercommunales Het Akkoord van Brussel van 16 september 2002: Een juridisch kader voor grensoverschrijdende intercommunales Prof. dr. Jan Wouters Maarten Vidal Instituut voor Internationaal Recht K.U. Leuven www.internationaalrecht.be

Nadere informatie

Krachtenveld Europese Unie

Krachtenveld Europese Unie Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving De leerlingen plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 4 november 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 4 november 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

1. Het eerste lid komt te luiden: 1. Tot notaris is slechts benoembaar hij die de Nederlandse nationaliteit bezit of de

1. Het eerste lid komt te luiden: 1. Tot notaris is slechts benoembaar hij die de Nederlandse nationaliteit bezit of de Wijziging van de Wet op het notarisambt in verband met de uitbreiding van de nationaliteitseis voor benoeming tot notaris tot personen met de nationaliteit van een andere lidstaat van de Europese Unie,

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 24.9.2013 2013/2116(INI) ONTWERPVERSLAG over de toepassing van Richtlijn 2005/29/EG over oneerlijke handelspraktijken (2013/2116(INI))

Nadere informatie

De bevoegdheidsverdeling inzake sociale zekerheid en sociale bijstand

De bevoegdheidsverdeling inzake sociale zekerheid en sociale bijstand De bevoegdheidsverdeling inzake sociale zekerheid en sociale bijstand Jan Velaers Materiële bevoegdheidsverdeling Federale overheid: residuaire bevoegdheden Gemeenschappen: toegewezen bevoegdheden o.m.

Nadere informatie

Krachtenveld Europese Unie

Krachtenveld Europese Unie Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving De leerlingen plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.3.2014 C(2014) 1410 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 11.3.2014 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.9.2017 COM(2017) 499 final 2017/0229 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit (EU) 2017/... van de Raad van 27 mei 2017 betreffende de ondertekening,

Nadere informatie

Het EU witboek pensioenen. Juridische aspecten van subsidiariteit. Ton van den Brink Europa Instituut Utrecht

Het EU witboek pensioenen. Juridische aspecten van subsidiariteit. Ton van den Brink Europa Instituut Utrecht Het EU witboek pensioenen. Juridische aspecten van subsidiariteit Ton van den Brink Europa Instituut Utrecht Opzet Aandacht voor de inhoudelijke aspecten vh beginsel, welke invulling wordt gegeven aan

Nadere informatie

Accreditatie en EU productregelgeving

Accreditatie en EU productregelgeving Accreditatie en EU productregelgeving Eelco Ronteltap Directie mededinging en Consumenten Ministerie van EZ is coördinerend ministerie voor Accreditatie, conformiteitsbeoordeling en normalisatie 2 Opbouw

Nadere informatie

Hierbij bied ik u de memorie van antwoord inzake het bovenvermelde voorstel aan.

Hierbij bied ik u de memorie van antwoord inzake het bovenvermelde voorstel aan. > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Integraal mededingingsrecht

Integraal mededingingsrecht Integraal mededingingsrecht Verzameling van in Nederland geldende nationale en Europese regelgeving inzake kartelrecht en concentratiecontrole Samengesteid door: mr. P.B. Gaasbeek prof. mr. B.MJ. van der

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 18 augustus 2016 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 18 augustus 2016 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 18 augustus 2016 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2016/0248 (NLE) 11723/16 TRANS 324 VOORSTEL van: ingekomen: 17 augustus 2016 aan: Nr. Comdoc.: Betreft: de heer

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 20.11.2001 COM(2001) 680 definitief Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD waarbij de lidstaten worden gemachtigd in het belang van de Europese Gemeenschap

Nadere informatie

Notitie dienstenrichtlijn en diensten van algemeen economisch belang

Notitie dienstenrichtlijn en diensten van algemeen economisch belang Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 02 september 2005 EP/EIS 5056241 Onderwerp Dienstenrichtlijn en diensten

Nadere informatie

Naar een meer resultaatsgericht grondrecht op wonen

Naar een meer resultaatsgericht grondrecht op wonen Naar een meer resultaatsgericht grondrecht op wonen - Dr. Nico Moons 0 Inleiding - Doel? Vooruitgang realisatie grondrecht op wonen bevorderen - Hoe? Via internationaal mensenrechtelijke invalshoek - Bron?

Nadere informatie

1 Inleiding. 1.1 Adviesaanvraag

1 Inleiding. 1.1 Adviesaanvraag 1 Inleiding 1.1 Adviesaanvraag Achtergrond De Tweede Kamer heeft de SER op 25 november 2008 een adviesaanvraag gestuurd over marktwerking en publieke belangen. Directe aanleiding voor de adviesaanvraag

Nadere informatie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.9.2014 SWD(2014) 274 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING bij het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement

Nadere informatie

Krachtenveld Europese Unie

Krachtenveld Europese Unie Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving De leerlingen plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19 Wie is wie?........................................................... xv Bevoegdheidsverdeling en solidariteitskringen in een gelaagde welvaartsstaat. Elementen voor een rationeel debat over de ruimte

Nadere informatie

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel 1 Geen verplichte verzekering Maar ruim verspreid. Talrijke problemen in praktijk:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1916 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Herziening regelgevend kader bescherming persoonsgegevens (uitgebreide samenvatting)

Herziening regelgevend kader bescherming persoonsgegevens (uitgebreide samenvatting) Herziening regelgevend kader bescherming persoonsgegevens (uitgebreide samenvatting) Inleiding De Richtlijn bescherming persoonsgegevens van 1995 was een mijlpaal in de geschiedenis van de dataprotectie,

Nadere informatie

Privacy en gegevensbescherming in relatie tot geo-informatie. Dr. Colette Cuijpers cuijpers@uvt.nl

Privacy en gegevensbescherming in relatie tot geo-informatie. Dr. Colette Cuijpers cuijpers@uvt.nl Privacy en gegevensbescherming in relatie tot geo-informatie Dr. Colette Cuijpers cuijpers@uvt.nl 1 Gegevensbescherming en geo-informatie Trend: geo-informatie wordt steeds meer gebruikt om mensen te volgen

Nadere informatie

Welke rechtsgrondslag moet ervoor het familierecht gebruikt worden? De koers voor de toekomst

Welke rechtsgrondslag moet ervoor het familierecht gebruikt worden? De koers voor de toekomst DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Welke rechtsgrondslag moet ervoor het familierecht gebruikt worden?

Nadere informatie

HandhavingsRL Limosa-meldingsplicht. Bruno De Pauw, adviseur RSZ, Dir. Int. Betrekkingen

HandhavingsRL Limosa-meldingsplicht. Bruno De Pauw, adviseur RSZ, Dir. Int. Betrekkingen HandhavingsRL Limosa-meldingsplicht Bruno De Pauw, adviseur RSZ, Dir. Int. Betrekkingen Inhoud Limosa meldingsplicht als controlemaatregel in de Handhavingsrichtlijn Wat? Compatibel met EU recht? Gebruik

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE LEDEN

MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie verzoekschriften 27.3.2013 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzoekschrift 0820/2011, ingediend door J. A. A. Huijsman (Nederlandse nationaliteit), over recht op

Nadere informatie

Inleiding en algemeen

Inleiding en algemeen I Inleiding en algemeen 1 Inleiding en omschrijving aanbestedingsrecht Aanbestedingsrecht Het aanbestedingsrecht is enerzijds een onderdeel van het economisch ordeningsrecht, wat op zijn beurt valt onder

Nadere informatie