Inleiding Digitale Techniek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inleiding Digitale Techniek"

Transcriptie

1 Studiebelasting: 3 EC Semester: EP1.1, EQ1D.1 Verantwoordelijke docenten: J.E.J. op den Brouw (Brw) Opbouw module. OEdeel kwt sbu theo pract proj toetswijze bs -th Open vragen pr Opdrachten O/V Relevantie. Steeds meer systemen worden digitaal. Telefonie en televisie zijn voorbeelden van systemen die vroeger analoog werden uitgevoerd en die nu zijn gedigitaliseerd. Dit digitaliseren levert veel voordelen op ten opzichte van de analoge variant. Denk bijvoorbeeld aan interactiviteit en (beeld-)kwaliteit. In ons dagelijks leven gebruiken we veel apparaten met enige intelligentie zoals een thermostaat, pinpas, smartphone,... Al deze apparaten zijn in feite kleine computers. In het begin van de digitale revolutie lag bij het ontwerpen de nadruk op compacte schakelingen zodat componenten vrij weinig transistoren bevatten. Tegenwoordig kost een eenvoudige chip met miljoenen transistoren slechts een paar euro. De nadruk ligt veel meer op het optimaliseren van snelheid en energieverbruik. Toch is het belangrijk te weten hoe digitale schakelingen worden opgebouwd (gesynthetiseerd). Bij het ontwerpen van digitale systemen wordt steeds minder rekening gehouden met de kleine zaken, zoals waar en hoe een transistor op een chip komt te liggen en of de schakeling nóg kleiner kan. Bij het ontwerpen van een chip met miljoenen transistoren kijk je niet op eentje meer of minder. Daarnaast wordt de complexiteit van digitale systemen steeds groter. Het is daarom niet meer mogelijk om elke transistor zelf te plaatsen. Gelukkig zijn er hardware-beschrijvingstalen waarmee het gedrag van de schakeling beschreven wordt. Met één druk op de knop komt daar dan hardware uit. Elk digitaal systeem kan worden gebouwd met enkele basisschakelingen. Je moet deze basisschakelingen kennen om te begrijpen hoe een digitaal systeem functioneert. Een schakeling kan naast een grafische weergave (schema) ook wiskundig worden weergegeven. Dat laatste stelt je in staat op de schakeling te manipuleren. Deze module is een inleiding in de digitale techniek en legt de basis voor de modules DIGSE1 en DIGSE2, het project PRODIG en de minor Embedded Systems uit de leerlijn digitale technieken. versie 1.4 J.E.J. op den Brouw 1

2 Competenties en/of leerdoelen. De beginnende beroepsbeoefenaar demonstreert dat hij een complex digitale systeem kan analyseren en synthetiseren, en een gespecificeerde functie kan beschrijven en configureren. Dit is een competentie voor een beginnende beroepsbeoefenaar. Voor een student die net kennis maakt met digitale systemen wordt de competentie vereenvoudigd. Na deze onderwijseenheid kan de student: een eenvoudige combinatorische schakeling analyseren, een eenvoudige combinatorische schakeling ontwerpen en synthetiseren, een eenvoudige sequentiële schakeling analyseren, berekeningen maken in het 2 s complement-systeem, omzettingen maken tussen de binaire, decimale en hexadecimale talstelsels Zie voor de volledige lijst met leerdoelen blz. 5. Plaats in het curriculum. EP11 EP21 EP22 EQ11 DIGSE1 Digitale Systeem Engineering 1 T 2 P 2 EC 3 Inleiding digitale techniek T 3 P 2 EC 3 DIGSE2 Digitale Systeem Engineering 2 T 2 P 2 EC 3 PRODIG Project Digitale Systemen T 0 P 1 EC 3 Figuur 1: Plaats van in digitale techniek leerlijn Voorkennis: Voor het volgen van deze module is geen voorkennis vereist. Voorbereidend voor: Module DIGSE1 Digitale Systeem Engineering 1 In DIGSE1 is een basis gelegd van de timing van digitale systemen. Daarnaast wordt de beschrijvingstaal VHDL geintroduceerd waarmee digitale systemen kunnen worden gesimuleerd en gerealiseerd. versie 1.4 J.E.J. op den Brouw 2

3 Onderwerpen. Het onderstaande programma is een leidraad voor de theorielessen en practica. Door voorziene of onvoorziene omstandigheden kan van dit programma worden afgeweken. Bij elk college behoren slides, die zijn op BlackBoard 1 te vinden. Daarnaast is er ook leesmateriaal in vorm van een dictaat (zie studiemateriaal). Programma Theorie Week Omschrijving Dictaat 1 Inleiding, poorten, eenvoudige H1 schakelingen 2 Talstelsels, BCD, Gray, codes H2 3 Schakelalgebra, minimalisatie, H3, H4 combinatorische schakelingen 4 Elementair binair rekenen H5 5 2 s complement getallen H5 6 Geheugenelementen: latch, flipflop H6 7 Schuifregisters / Bespreken proeftoets Het practicum wordt gedaan met behulp van het software-pakket Quartus. Zie BlackBoard voor meer informatie. Programma Practicum Week Omschrijving 1 Tutorial 2 Poortschakelingen 3 Zeven segment decoder 4 Binair naar BCD-omzetter 5 4-bit Full Adder 6 4-bit Two s complement comparator 7 Uitloop 1 Of op de website versie 1.4 J.E.J. op den Brouw 3

4 Toetsing. Theorie Aan het einde van het blok wordt in week 8 een open vragen tentamen afgenomen. Tentamens kunnen in principe éénmaal per cursusjaar worden herkanst. Deze herkansing vindt plaats in week 10 van het blok waarin ook het gewone tentamen plaatsvindt. Het cijfer van het theoriedeel is gelijk aan het maximum van het behaalde tentamencijfer en het eventueel behaalde hertentamencijfer. Practicum Iedere practicumopdracht wordt beoordeeld tijdens de ingeroosterde practicum-uren met een O (onvoldoende) of een V voldoende. Een opdracht die met een O beoordeeld is, kan door de student worden verbeterd en opnieuw worden ingeleverd ter beoordeling. Als er minstens 1 opdracht is (of blijft) die beoordeeld is met een onvoldoende, dan wordt het gehele practicumonderwijsdeel beoordeeld met een onvoldoende. Het practicum wordt in principe éénmaal per cursusjaar herkanst. Deze herkansing vindt plaats in week 10 van het blok waarin ook het practicum plaatsvindt. Studiepunten De studiepunten voor deze module worden toegekend als het theoriedeel beoordeeld is met een cijfer hoger dan of gelijk aan 5.5 én als het practicumdeel beoordeeld is met een voldoende. Studiemateriaal. Readers (via BlackBoard): Kopieën slides Practicumhandleiding Installatiehandleiding Quartus (Windows en Linux) Tutorial Quartus Dictaat NOOT: het dictaat is nog in ontwikkeling en wordt in delen beschikbaar gesteld. Internet sites: Benodigde hardware/software. Quartus Web Edition 13.0sp1 (inclusief ModelSim), via Deze software is gratis te gebruiken. versie 1.4 J.E.J. op den Brouw 4

5 Wat moeten de studenten kunnen. Van de volgende onderwerpen wordt verwacht dat de student het begrip kent en kan toepassen in het ontwerpen, doorrekenen en uitwerken van digitale schakelingen. Begrip elementaire poorten: kennis en gebruik van NOT, AND, OR, EXOR, buffer, NAND, NOR, EXNOR Vereenvoudigen van deze poorten als een ingang is aangesloten op een 0, 1, een variabele of inverse. De Morgan, universele bouwsteen NAND en NOR. Begrip binair talstelsel; omrekenen decimaal naar binair en omgekeerd, inclusief binaire breuken. Begrip hexadecimaal talstelsel; omrekenen decimaal naar hexadecimaal en omgekeerd. De rekenregels voor constanten (de zogenaamde axioma s). De regels voor commutatieve, associatieve en distributieve wetten. De stellingen van De Morgan. Uitwerken van Karnaughdiagrammen voor 2, 3 en 4 variabelen. Opstellen van een waarheidstabel voor een eenvoudig, duidelijk beschreven probleem, het vinden van de eenvoudigste schakelfunctie en het tekenen van het bijbehorend schema met poorten. Begrip 2 s complement; omrekenen decimaal naar binair en omgekeerd. Optellen van twee 2 s complement getallen, overflowdetectie. Begrip BCD-optellen; BCD-opteller. Begrip geheugen; (direct werkend) SR-latch, alternatieve constructie (NAND-NAND, NOR-NOR), gated SR-latch, gated D-latch, timing gated D-latch, D-flipflop, JKflipflop, timing edge-triggered flipflop, flipflop met enable. Begrip triggering; edge- en pulse-triggering. Schuifregisters; verschillende modi zoals linksom schuiven, rechtsom schuiven, parallel load, hold. Vermenigvuldigen met machten van 2, delen door machten van 2. De student kan een eenvoudig, duidelijk beschreven probleem omzetten in een digitale schakeling volgens de ontwerpprocedure: 1. opstellen van een waarheidstabel die het probleem beschrijft. 2. het vinden van de eenvoudigste schakelfunctie m.b.v. Karnaugh-diagrammen. 3. het omzetten van de gevonden functie naar alternatieve beschrijvingen zoals NAND-NAND-vorm of NOR-NOR-vorm. 4. het tekenen van het bijbehorend schema met poorten. versie 1.4 J.E.J. op den Brouw 5

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 1 Introductie Jesse op den Brouw INLDIG/2015-2016 Even voorstellen... ing. J.E.J. (Jesse) op den Brouw Elektrotechniek Digitale Techniek Software, hardware Embedded systems

Nadere informatie

Onderwijseenheid INLMIC Inleiding microcontrollers

Onderwijseenheid INLMIC Inleiding microcontrollers Studiebelasting: 3 CP Kwartaal: EQ1.1, EQ3D.1 Verantwoordelijke docenten: J.E.J. op den Brouw, B. Kuiper Opbouw onderwijseenheid. OEdeel kwt sbu theo pract proj toetswijze bs INLMIC-co1 1 42 14 Meerkeuze

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 4 Binaire optellers, tellen, vermenigvuldigen, delen Jesse op den Brouw INLDIG/25-26 Optellen Optellen is één van meest gebruikte rekenkundige operatie in digitale systemen.

Nadere informatie

OPGAVEN BIJ HET VAK INLEIDING DIGITALE TECHNIEK MET UITWERKINGEN

OPGAVEN BIJ HET VAK INLEIDING DIGITALE TECHNIEK MET UITWERKINGEN OPGAVEN BIJ HET VAK INLEIDING DIGITALE TECHNIEK MET UITWERKINGEN J.E.J. op den Brouw De Haagse Hogeschool Opleiding Elektrotechniek 28 maart 25 J.E.J.opdenBrouw@hhs.nl Week.. Ontwerp een omschakelbare

Nadere informatie

Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015

Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontroller Uit Wikipedia A microcontroller (sometimes abbreviated µc or uc) is a small computer on a single integrated circuit

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 2 Binaire getallen, BCD, Gray, ASCII, 7-segment Jesse op den Brouw INLDIG/205-206 Decimaal talstelsel Ons talstelsel is een zogenaamd positioneel talstelsel. Een getal

Nadere informatie

EE1410: Digitale Systemen BSc. EE, 1e jaar, 2012-2013, 1e college

EE1410: Digitale Systemen BSc. EE, 1e jaar, 2012-2013, 1e college EE4: Digitale Systemen BSc. EE, e jaar, 22-23, e college Arjan van Genderen, Stephan Wong, Computer Engineering -2-23 Delft University of Technology Challenge the future Context: Computersystemen (CS)

Nadere informatie

Analoge en Digitale Elektronica

Analoge en Digitale Elektronica Analoge en Digitale Elektronica 14 september 2007 1 2 de zit 2006-2007 Bespreek het potentiaalverloop en de stroomcomponenten doorheen een PN junctie in ongepolariseerde toestand, bij voorwaartse polarisatie,

Nadere informatie

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 Cursuscode(s) Opleiding Cursusnaam Cursusnaam Engels : PABFMT14X : Pabo : Gecijferdheid 7, Factoren, Machten en Talstelsels : [vertaling via BB] Studiepunten : 1 Categorie Cursusbeheerder

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 Samensteller(s): Richard van den Ham Datum: 30-08-2012 Versie: 1.0 Module: Databases Identificatie Progresscode: DBS1 Semester: 1 Omvang: 140 SBUs/ 5 ECTS-punten Lestijd:

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Ontwerpen van combinatorische schakelingen Nand - nor logica

Hoofdstuk 4: Ontwerpen van combinatorische schakelingen Nand - nor logica Hoofdstuk 4: Ontwerpen van combinatorische schakelingen Nand - nor logica Na de geziene leerstof zijn we stilaan in staat om praktisch toepasbare digitale schakelingen de ontwerpen en te realiseren. ij

Nadere informatie

Interfacetechnieken Studiehandleiding

Interfacetechnieken Studiehandleiding Interfacetechnieken Groep : ES2, ES3D Peter Bijl 1 September 2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1... Voorkennis... 3 1.2... Doelstellingen... 3 2 Beschrijving en beoordeling... 4 2.1... Hoofdfase voltijd...

Nadere informatie

Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig)

Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig) Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig) In elektronische realisatie zijn 10 verschillende toestanden moeilijk

Nadere informatie

b) Geef het schema van een minimale realisatie met uitsluitend NANDs en inverters voor uitgang D.

b) Geef het schema van een minimale realisatie met uitsluitend NANDs en inverters voor uitgang D. Basisbegrippen Digitale Techniek (213001) 9 november 3000, 13.30 17.00 uur 8 bladzijden met 10 opgaven Aanwijzingen bij het maken van het tentamen: 1. Beantwoord de vragen uitsluitend op de aangegeven

Nadere informatie

Lineaire Algebra voor E (VKO)

Lineaire Algebra voor E (VKO) Lineaire Algebra voor E (VKO) dr. G.R. Pellikaan Studiewijzer voor het studiejaar 2006/2007 College 2DE01 Faculteit Wiskunde en Informatica, Capaciteitsgroep Wiskunde, Leerstoelgebied Coderingstheorie

Nadere informatie

Introductie tot de cursus

Introductie tot de cursus Inhoud introductietalen en ontleders Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 3 Leermiddelen en

Nadere informatie

Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen

Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen In deze les wordt behandeld hoe getallen kunnen worden voorgesteld door informatie die bestaat uit reeksen 0-en en 1-en. We noemen deze informatie digitale informatie.

Nadere informatie

Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10

Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10 Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10 Naam module Boekingen die betrekking hebben op het gebruik van duurzame productiemiddelen en voorzieningen. Modulehouder E. van der Waal Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie.

Nadere informatie

Van Poort tot Pipeline. Ben Bruidegom & Wouter Koolen-Wijkstra AMSTEL Instituut Universiteit van Amsterdam

Van Poort tot Pipeline. Ben Bruidegom & Wouter Koolen-Wijkstra AMSTEL Instituut Universiteit van Amsterdam Van Poort tot Pipeline Ben Bruidegom & Wouter Koolen-Wijkstra AMSTEL Instituut Universiteit van Amsterdam Van Poort tot Pipeline Pipeline processor One cycle machine Calculator File of registers Assembly

Nadere informatie

Digitale technieken Deeltoets II

Digitale technieken Deeltoets II Digitale technieken Deeltoets II André Deutz 11 januari, 2008 De opgaven kunnen uiteraard in een willekeurige volgorde gemaakt worden geef heel duidelijk aan op welke opgave een antwoord gegegeven wordt.

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1)

MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1) MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1) Naam module De boekhouding van de handelsonderneming (basismodule 1) Modulehouder A. Dambrink Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie. Studiepunten 2 ECTS Voorkennis

Nadere informatie

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken.

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken. Talstelsels 1 Algemeenheden Digitale systemen werken met nullen en enen omdat dit elektronisch gemakkelijke te verwezenlijken is. De transistor kent enkel twee toestanden (geleiden of sperren) Hierdoor

Nadere informatie

Studiewijzer. Bachelor Informatica. Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1)

Studiewijzer. Bachelor Informatica. Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1) Studiewijzer Bachelor Informatica Vak: Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1) Coördinator: J. Lagerberg Docenten: R. Poss en J. Lagerberg Studielast: 6 EC Studiegidsnummer:

Nadere informatie

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Versie: vrijdag 2 november 2007 2 Toegepaste informatica 1 De Microprocessor Zowel

Nadere informatie

Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012

Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012 Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012 Naam module FFEGBE0231 Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie en Externe verslaggeving Studiepunten 3 Voorkennis Bedrijfsadministratie: leerstof uit leerjaren 1 en

Nadere informatie

Matrix- en vectorrekening

Matrix- en vectorrekening Hogeschool Rotterdam / CMI Matrix- en vectorrekening (matrices, vergelijkingen, determinanten, vectoren en transformaties) TIRLIN01 Aantal studiepunten: 2 ects Modulebeheerder: P.J. den Brok (tijdelijk)

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek. Week 7 Schuifregisters Jesse op den Brouw INLDIG/2013-2014

Inleiding Digitale Techniek. Week 7 Schuifregisters Jesse op den Brouw INLDIG/2013-2014 Inleiding Digitale Techniek Week 7 Schuifregisters Jesse op den Brouw INLDIG/213-214 Schuifregisters In de digitale techniek en met name in de digitale communicatie wordt veel gebruik gemaakt van seriële

Nadere informatie

REGISTERS. parallel in - parallel uit bufferregister. De klok bepaalt het moment waarop de data geladen worden. Mogelijke bijkomende ingangen:

REGISTERS. parallel in - parallel uit bufferregister. De klok bepaalt het moment waarop de data geladen worden. Mogelijke bijkomende ingangen: EGITE Een groep van flipflops om data te stockeren bufferregisters: om gegevens tijdelijk op te slaan schuifregisters: de inhoud verschuift doorheen de flipflops ynchrone schakeling Kan opgebouwd worden

Nadere informatie

Digitale Systeem Engineering 1. Week 1 VHDL basics, datatypes, signal assignment Jesse op den Brouw DIGSE1/2014-2015

Digitale Systeem Engineering 1. Week 1 VHDL basics, datatypes, signal assignment Jesse op den Brouw DIGSE1/2014-2015 Digitale Systeem Engineering 1 Week 1 VHDL basics, datatypes, signal assignment Jesse op den Brouw DIGSE1/2014-2015 Wat is VHDL VHDL = VHSIC Hardware Description Language VHSIC = Very High Speed Integrated

Nadere informatie

Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie

Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie Modulebeschriiving Aangemaakt door: Bert Dambrink Eerste versie Laatste revisie Initieel bedoeld voor collegejaar 2010 2011, opleidingsjaar 2, blok 2.2 Gecontroleerd

Nadere informatie

Opbouw Module Sound Engineering 01 Versie 0.7

Opbouw Module Sound Engineering 01 Versie 0.7 Opbouw Module Sound Engineering 01 Versie 0.7 Versiebeheer lesopbouw: Omschrijving wijziging versienr. Datum Concept lesopbouw 0.5 11-04- 2006 Versie nummer Beschrijving wijziging Datum 0.2 -in 5 blokken

Nadere informatie

Microcontrollers Week 1 Introductie microcontroller Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015

Microcontrollers Week 1 Introductie microcontroller Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontrollers Week 1 Introductie microcontroller Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Computersysteem Een systeem dat rekenkundige operaties, data manipulaties en beslissingen kan uitvoeren, aan de hand

Nadere informatie

Modulewijzer InfPbs00DT

Modulewijzer InfPbs00DT Modulewijzer InfPbs00DT W. Oele 0 juli 008 Inhoudsopgave Inleiding 3 Waarom wiskunde? 3. Efficiëntie van computerprogramma s............... 3. 3D-engines en vectoranalyse................... 3.3 Bewijsvoering

Nadere informatie

Cursusbeschrijving FFEGBE0232

Cursusbeschrijving FFEGBE0232 Cursusbeschrijving FFEGBE0232 Aangemaakt door: Wim Laman Eerste versie: 25nov2011 Laatste revisie: 28nov2011 Initieel bedoeld voor collegejaar: 2011 2012 opleidingsjaar: 2011 2012 blok: 2.2 Gecontroleerd

Nadere informatie

Modulebeschrijving FINSLC0108

Modulebeschrijving FINSLC0108 pagina 1 van 5 Modulebeschrijving FINSLC0108 Naam module FINSLC0108 Vakgebied(en) Studieloopbaancoaching Studiepunten 1 EC Voorkennis De vereiste voorkennis van deze module zijn de stagevoorbereidingsactiviteiten

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34 Logic 1-3- Colofon Auteur: Eindredactie: Thijs A. Afman Joost van den Brink Dit is een uitgave van Brink Techniek 2005. Deze uitgave mag vrij worden gekopieerd binnen educatieve instellingen. Deze uitgave

Nadere informatie

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2. Omschrijving Rekenen en Wiskunde Getallen 2

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2. Omschrijving Rekenen en Wiskunde Getallen 2 Getallen 2 Getallen 2 bestrijkt de uitbreiding van de basisvaardigheden van het rekenen, regels en vaardigheden die in het vmbo en de onderbouw van havo/vwo worden aangeleerd, geoefend en toegepast. Doelgroep

Nadere informatie

Digitale Systeem Engineering 1. Week 4 Toepassing: Pulse Width Modulation Jesse op den Brouw DIGSE1/2013-2014

Digitale Systeem Engineering 1. Week 4 Toepassing: Pulse Width Modulation Jesse op den Brouw DIGSE1/2013-2014 Digitale Systeem Engineering 1 Week 4 Toepassing: Pulse Width Modulation Jesse op den Brouw DIGSE1/2013-2014 PWM basics Het regelen van het toerental van een elektromotor kan eenvoudig worden gedaan door

Nadere informatie

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI. Organiseren zonder Organisaties MODULEWIJZER MEDBV201D

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI. Organiseren zonder Organisaties MODULEWIJZER MEDBV201D HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Organiseren zonder Organisaties MODULEWIJZER MEDBV201D Aantal studiepunten: 2 CP Module beheerder: Elske Revelman de Vries, mailadres: revee@hr.nl Opleiding: CMD Deeltijd Versie

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Het schematiseren van probleemstellingen. met zelfgedefinieerde klassen werken.

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Het schematiseren van probleemstellingen. met zelfgedefinieerde klassen werken. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A1 Basiskennis (4 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module wordt de basiskennis

Nadere informatie

Groepen, ringen en velden

Groepen, ringen en velden Groepen, ringen en velden Groep Een groep G is een verzameling van elementen en een binaire operator met volgende eigenschappen: 1. closure (gesloten): als a en b tot G behoren, doet a b dat ook. 2. associativiteit:

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011. Deel B. HOOFDSTUK 1 - Doelstellingen en eindtermen van de opleiding

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011. Deel B. HOOFDSTUK 1 - Doelstellingen en eindtermen van de opleiding UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011 Deel B MASTEROPLEIDING SOFTWARE ENGINEERING 1 september 2010 HOOFDSTUK

Nadere informatie

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R.

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. Algemene informatie Titel OWE Code OWE Onderdelen Eigenaar OWE Inleiding Ondernemingsrecht IORE IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens

Nadere informatie

talstelsels F. Vonk versie 1 30-7-2013

talstelsels F. Vonk versie 1 30-7-2013 2013 talstelsels F. Vonk versie 1 30-7-2013 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. binair... - 4-3. hexadecimaal... - 10-4. octaal (vwo)... - 17-5. bonus opgaves... - 20-6. wat heb je geleerd... - 21 - Dit

Nadere informatie

Portfolio Miguel Agterberg

Portfolio Miguel Agterberg Portfolio Miguel Agterberg Portfolio Miguel Agterberg Student: Miguel Agterberg Studenten nummer: 12109886 Datum: 3-6-2013 Klas en practicumgroep: 2P2R.a Voorwoord In dit portfolio zal ik bijhouden wat

Nadere informatie

Modulebeschrijving FINSLC0106

Modulebeschrijving FINSLC0106 Modulebeschrijving FINSLC0106 Naam module FINSLC0106 (onderdeel van stagenorm jaar 3 voor de BE-studenten) Vakgebied(en) Studieloopbaancoaching Studiepunten 1 EC (wordt in blok 4 uitgekeerd voor de AC-,

Nadere informatie

1. Optellen en aftrekken

1. Optellen en aftrekken 1. Optellen en aftrekken Om breuken op te tellen of af te trekken maak je de breuken gelijknamig. Gelijknamig maken wil zeggen dat je zorgt voor 'gelijke noemers': Om de breuken met 'derden' en 'vijfden'

Nadere informatie

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 Cursuscode(s) Opleiding Cursusnaam : PABPRO14X : Pabo : Cij 4, Procenten Cursusnaam Engels : [vertaling via BB] Studiepunten : 1 Categorie Cursusbeheerder Opleidingsvorm Leerroute

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111

MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111 MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111 Naam module FFEBLR0111 Modulehouder W.F. Laman Vakgebied(en) Belastingrecht inkomstenbelasting niet-winst Studiepunten 4 ECTS Voorkennis -- Omschrijving De belangrijkste begrippen

Nadere informatie

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door:

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door: HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Media Outlook 2 CDMMOU02-2 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE MEDIA 6-5 -

Nadere informatie

Toestandentabel van een SR-FF. S R Qn Qn+1 0 0 0 onbep. 0 0 1 onbep. 0 1 0 1 SET 0 1 1 1 SET 1 0 0 0 RESET 1 0 1 0 RESET 1 1 0 0 1 1 1 1

Toestandentabel van een SR-FF. S R Qn Qn+1 0 0 0 onbep. 0 0 1 onbep. 0 1 0 1 SET 0 1 1 1 SET 1 0 0 0 RESET 1 0 1 0 RESET 1 1 0 0 1 1 1 1 (een algemeen overzicht ) Inleiding Bij combinatorische schakelingen zijn de uitgangen enkel afhankelijk van de ingangen. Bij sequentiële schakelingen zijn de uitgangen voorzien van een geheugensysteem

Nadere informatie

HOGESCHOOL ROTTERDAM MODULEWIJZER RIVBEVP1K7

HOGESCHOOL ROTTERDAM MODULEWIJZER RIVBEVP1K7 HOGESCHOOL ROTTERDAM CMI MODULEWIJZER RIVBEVP1K7 Hoe beveilig ik mijn PC? 2 ECTS Dhr. L. V. de Zeeuw 13 april 2008 A4-Modulebeschrijving Modulecode: Modulenaam: Belasting: Module-eigenaar: Vereiste voorkennis:

Nadere informatie

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal Bijlage - Toetsenmateriaal Toets Module In de eerste module worden de getallen behandeld: - Natuurlijke getallen en talstelsels - Gemiddelde - mediaan - Getallenas en assenstelsel - Gehele getallen met

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) In deze module leer je projecten op te stellen en te programmeren in de VB.NET-omgeving.

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) In deze module leer je projecten op te stellen en te programmeren in de VB.NET-omgeving. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A5 Programmeren 1 (9 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module leer je projecten

Nadere informatie

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Opleiding: Vastgoed en Makelaardij Cluster : IMO Studiejaar: 4 Periode: jaar 4, kwartaal 2 EC s: 2 Auteur: M. R. de Voogd Datum: november 2011 Inhoudsopgave

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten)

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A4 Multimedia (5 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module gaan we verder met het

Nadere informatie

mevrouw drs. D. van der Wagen Rechtsvinding van straf- en procesrecht Beschrijving en doel van dit beroepsproduct

mevrouw drs. D. van der Wagen Rechtsvinding van straf- en procesrecht Beschrijving en doel van dit beroepsproduct Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Juridisch argumenteren JDD 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL mevrouw drs. D. van der Wagen E-learning Cluster C-, D-

Nadere informatie

Programma: De rekendocent voor het MBO

Programma: De rekendocent voor het MBO Rekenen op Rekenen Didactische training tot rekendocent info@rekenenoprekenen.nl http://www.rekenenoprekenen.nl Programma: De rekendocent voor het MBO Doel: zelfstandig rekenonderwijs kunnen verzorgen

Nadere informatie

Logische algebra. 1. Wat zijn Booleaanse variabelen? 2. Bewerkingen op Booleaanse variabelen. 2.1 Inversie. 2.2 Product

Logische algebra. 1. Wat zijn Booleaanse variabelen? 2. Bewerkingen op Booleaanse variabelen. 2.1 Inversie. 2.2 Product Logische algebra e blokken combinatorische logica vormen een belangrijk deel van de digitale elektronica. In een blok combinatorische logica wordt van een aantal digitale ingangssignalen een aantal digitale

Nadere informatie

2. Optellen en aftrekken van gelijknamige breuken

2. Optellen en aftrekken van gelijknamige breuken 1. Wat is een breuk? Een breuk Een breuk is een verhoudingsgetal. Een breuk geeft aan hoe groot een deel is van een geheel. Stel een taart is verdeeld in stukken. Je neemt 2 stukken van de taart. Je hebt

Nadere informatie

Lineaire Algebra (2DD12) Laatste nieuws in 2012

Lineaire Algebra (2DD12) Laatste nieuws in 2012 Lineaire Algebra (2DD12) Laatste nieuws in 2012 Kwartiel 3, week 1 Het eerste college zal op maandagmiddag 6 februari 2012 beginnen om 13:45 uur in Auditorium 8. Zie de desbetreffende pagina van OASE of

Nadere informatie

Dobbelsteen 6 Tabellendemo: alle opgedane ervaringen gebundeld

Dobbelsteen 6 Tabellendemo: alle opgedane ervaringen gebundeld Dobbelsteen 6 Tabellendemo: alle opgedane ervaringen gebundeld Johan Smilde Zo nu en dan moet je even een pas op de plaats maken: hoever zijn we inmiddels gekomen en wat hebben we ervan geleerd? Bij dit

Nadere informatie

De comfortabele auto

De comfortabele auto De comfortabele auto 1e Matlab practicum Inleiding Wiskundige Systeemtheorie (156056) (inleveren tot en met vrijdag 13 Maart 2009, via Teletop). Dit is de eerste van twee verplichte Matlab/Simulink-practica

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) C2 netwerkbeheer 2 Deel 1 (5 studiepunten)

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) C2 netwerkbeheer 2 Deel 1 (5 studiepunten) STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module C2 netwerkbeheer 2 Deel 1 (5 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In de module 'Netwerkbeheer

Nadere informatie

Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie

Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie asisschakelingen en poorten in de CMOS technologie Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw -359 Diepenbeek www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk bespreken we de basisschakelingen en poorten in de

Nadere informatie

LAAG: vwo-4 VAK: informatica PROGRAMMA 2010-2011

LAAG: vwo-4 VAK: informatica PROGRAMMA 2010-2011 LAAG: vwo-4 VAK: informatica PROGRAMMA 2010-2011 Jaarplanning 2010-2011 vak: informatica vwo-4 Elk trimester twee weken proefwerken en les, zonder huiswerk, en een afsluitende proefwerkweek week leerstof

Nadere informatie

Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368

Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368 Accelerometer project 2010 Microcontroller printje op basis van de NXP-LPC2368 Handleiding bij het gebruik van een microcontroller in het Accelerometerproject (Project II) Er zijn speciaal voor het Accelerometerproject

Nadere informatie

PROGRAMMA 2011-2012. Vak: informatica..

PROGRAMMA 2011-2012. Vak: informatica.. Vak: informatica.. Laag: vwo-4. PROGRAMMA 2011-2012 week leerstof dagen toets overig 34-26.08 zomervakantie Introductie in het vak / Uitleg Elektronisch Examendossier (= ElEx) 4 3 29.08-02.09 HW = huiswerk

Nadere informatie

06-RIS-02: Een inleiding in LogoSoft. VTI Brugge Realisaties Industriële Sturingen

06-RIS-02: Een inleiding in LogoSoft. VTI Brugge Realisaties Industriële Sturingen 06-RIS-02: Een inleiding in LogoSoft VTI Brugge Realisaties Industriële Sturingen Toepassing Logo! Overzicht ppt over LogoSoft 1. De Hardware 2. Gebruik van LogoSoft. 3. De programmeerfuncties 1. De Basisfuncties

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 7 2.1 Tekstboek 7 2.2 Voorkennis 8 2.3 Leerdoelen 8 2.4 Opbouw van de cursus 9 3 Leermiddelen en wijze van studeren

Nadere informatie

Jan Genoe KHLim. VHDL Inleiding. In dit hoofdstuk situeren we het steeds toenemende belang van VHDL in het elektronisch ontwerp.

Jan Genoe KHLim. VHDL Inleiding. In dit hoofdstuk situeren we het steeds toenemende belang van VHDL in het elektronisch ontwerp. inleiding Inleiding Jan Genoe KHLim In dit hoofdstuk situeren we het steeds toenemende belang van in het elektronisch ontwerp. 1 inleiding Doelstellingen en behandelde topics doelstelling: de voornaamste

Nadere informatie

Domeinbeschrijving rekenen

Domeinbeschrijving rekenen Domeinbeschrijving rekenen Discussiestuk ten dienste van de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Rekenen en Taal auteur: Jan van de Craats 11 december 2007 Inleiding Dit document bevat een beschrijving van

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De logische talstelsels 33

Hoofdstuk 2: De logische talstelsels 33 5 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Er was eens... Booleaanse Algebra 23 1.1 : De operatoren 24 1.2 : De basiswetten 24 1.2.1 : De basisregels 24 1.2.2 : Bewijsvoering 25 1.3 : Uitgebreide regels 26 1.3.1 : Commutativiteit

Nadere informatie

Programmeren met Java

Programmeren met Java Modulehandleiding voor Programmeren met Java PRO1 Progress code : PRO1 Schooljaar : 2012 2013 Docenten : R.van den Ham / U. Van Heesch Module omvang : 6 credits, 168 studiebelastingsuren Doel Inleiding

Nadere informatie

Practica bij het vak. Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht

Practica bij het vak. Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht Elektronica en Informatiesystemen Practica bij het vak Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht door Prof. dr. ir. J. Van Campenhout ir. Sean Rul

Nadere informatie

Communicatie voor juristen. mevrouw drs. D. van der Wagen. Communicatie voor juristen. Beschrijving en doel van dit beroepsproduct

Communicatie voor juristen. mevrouw drs. D. van der Wagen. Communicatie voor juristen. Beschrijving en doel van dit beroepsproduct Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Communicatie voor juristen COJE 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL mevrouw drs. D. van der Wagen E-learning Cluster A-cluster

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code ISOGDY Module-beheerder: Claudine van Boxtel Studiejaar: 2014-2015 Kwartaal: 1 Opleiding:

Nadere informatie

Media en Creativiteit: Co-creatie Organiseren zonder Organisaties

Media en Creativiteit: Co-creatie Organiseren zonder Organisaties MODULEWIJZER MEDMEC07 Media en Creativiteit: Co-creatie Organiseren zonder Organisaties 2 CP Media aan de maas Opleiding: GMT, CMD en CDM Versie 1 van 11 Januari 2010 Modulewijzer MEDMEC07 Co-creatie Organiseren

Nadere informatie

UITVOERINGSREGELING 2013-2014 BACHELOROPLEIDING CIVIELE TECHNIEK TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

UITVOERINGSREGELING 2013-2014 BACHELOROPLEIDING CIVIELE TECHNIEK TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT UITVOERINGSREGELING 2013-2014 BACHELOROPLEIDING CIVIELE TECHNIEK TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT 1 Inhoud Hoofdstuk 1 - Propedeuse... 2 Artikel 1 Samenstelling propedeuse... 2 Hoofdstuk 2 - Bachelorfase...

Nadere informatie

Programma. - Sommetjes overschrijven!!!! - Voorkennis mag ook na paragraaf 1 t/m 3 - priemfactoren - rekenen met getallen. hfst 9 rekenen2.

Programma. - Sommetjes overschrijven!!!! - Voorkennis mag ook na paragraaf 1 t/m 3 - priemfactoren - rekenen met getallen. hfst 9 rekenen2. Programma - Sommetjes overschrijven!!!! - Voorkennis mag ook na paragraaf 1 t/m 3 - priemfactoren - rekenen met getallen 1 priemfactoren Programma - Sommetjes overschrijven!!!! - Voorkennis mag ook na

Nadere informatie

Bijlage D. Binair rekenen

Bijlage D. Binair rekenen Bijlage D Binair rekenen Bits, bytes en computerwoorden Alle huidige computersystemen zijn gebaseerd op digitale logica. Elk geheugenelement kent een geladen en een niet-geladen positie. Vaak wordt dit

Nadere informatie

LESSTOF. Getallen 2F

LESSTOF. Getallen 2F LESSTOF Getallen 2F 2 Lesstof Getallen 2F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 8 Lesstof Getallen 2F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De programma

Nadere informatie

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch,

Nadere informatie

de vereiste integriteit in acht nemen.

de vereiste integriteit in acht nemen. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A6 Programmeren 2 (5 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module leer je meer over

Nadere informatie

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar Hoofdstuk 6 Digitale systemen Doelstellingen 1. Weten dat digitale systemen andere stabiliteitsvoorwaarden hebben In deze tijd van digitalisatie is het gebruik van computers in regelkringen alom.denk maar

Nadere informatie

Marketing met Interactieve Media

Marketing met Interactieve Media HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Marketing met Interactieve Media CDMMIM01-1 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE

Nadere informatie

Voor intern gebruik bij een opleiding wordt gerapporteerd over alle stellingen, vragen, toelichtingen enz.

Voor intern gebruik bij een opleiding wordt gerapporteerd over alle stellingen, vragen, toelichtingen enz. Standaardisatie en formulering stellingen en vragen voor module evaluaties VHL versie 27 maart 2011 Inleiding In het voorjaar van 2010 is het project Standaardiseren module evaluaties VHL breed o.l.v.

Nadere informatie

Examenprogramma en syllabus Elektrotechniek, BB, KB, GL, 2010

Examenprogramma en syllabus Elektrotechniek, BB, KB, GL, 2010 Examenprogramma en syllabus Elektrotechniek, BB, KB, GL, 2010 In de zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, worden rekenvaardigheden benoemd in de doelstelling

Nadere informatie

Programma van Toetsing klas 2 Cobbenhagenmavo 2015/2016

Programma van Toetsing klas 2 Cobbenhagenmavo 2015/2016 Programma van Toetsing klas Cobbenhagenmavo 5/6 Oktober 5 Beste leerlingen, geachte ouders, Voor jullie ligt het Programma van Toetsing zoals dat voor dit schooljaar is vastgesteld. Je kunt daarin vinden

Nadere informatie

Programmeren in Java 2

Programmeren in Java 2 / CMI Programmeren in Java 2 Tinpro01-2 Aantal studieunten: 2 ects Modulebeheerder: Wessel Oele Goedgekeurd door: (namens toetscommissie) Datum: Tinpro01-2 12 november 2015 Inhoudsopgave 1 Algemene omschrijving

Nadere informatie

CMI ICT-LAB (I NFLAB01 / I NFL AB 02 ) Versie 1.2

CMI ICT-LAB (I NFLAB01 / I NFL AB 02 ) Versie 1.2 HOGESCHOOL RO TTE RD AM CMI Mod ule wijzer ICT-LAB (I NFLAB01 / I NFL AB 02 ) Versie 1.2 analyse advies ontwerp realisatie beheer O P L E I D I N G I N F O R M A T I C A Modulenaam: Modulecode: Aantal

Nadere informatie

DE basis WISKUNDE VOOR DE LAGERE SCHOOL

DE basis WISKUNDE VOOR DE LAGERE SCHOOL Inhoud GETALLENKENNIS 13 1 Getallen 13 2 Het decimale talstelsel 14 3 Breuken 16 Begrippen 16 Soorten breuken 16 Een breuk vereenvoudigen 17 4 Breuken, percenten, kommagetallen 18 Breuk omzetten in een

Nadere informatie

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS STUDIEPROGRAMMA S VAN HET HOGER ONDERWIJS Je krijgt het studieprogramma van een opleiding (=studie) aan een universiteit en aan een hogeschool. In de tabellen zie je alle opleidingsonderdelen (= vakken,

Nadere informatie

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties Opleiding Bedrijfskunde MER Hoofdfase Osiriscode: Collegejaar: 2015-2016 Blok: 2 jaar 3 business management 1 Samenvatting Naam onderwijseenheid BM-Succesvolle

Nadere informatie

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media SQL & Relationele datamodellen in interactieve media HVA-IAM-V1-TDI-SQL Algemene handleiding bij het vak 2010-2011 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Leerdoelen:... 3 Competenties:... 3 Plaats in het leerplan:...

Nadere informatie

Inhoud. 1 Ruimtefiguren 8. 4 Lijnen en hoeken 148. 2 Plaats bepalen 60. 5 Negatieve getallen 198. 3 Rekenen 100

Inhoud. 1 Ruimtefiguren 8. 4 Lijnen en hoeken 148. 2 Plaats bepalen 60. 5 Negatieve getallen 198. 3 Rekenen 100 1 BK deel 1 Voorkennis 1 Aan de slag met wiskunde 6 1 Ruimtefiguren 8 1.1 Wiskundige ruimte guren 10 1.2 Vlakken, ribben en hoekpunten 14 1.3 Kubus en vierkant 17 1.4 Balk en rechthoek 24 1.5 Cilinder

Nadere informatie

Algemene informatie afstudeerfase

Algemene informatie afstudeerfase De Haagse Hogeschool Faculteit voor gezondheid, voeding en sport Opleiding HBO-Verpleegkunde - Afstudeerfase Algemene informatie afstudeerfase 1 Inhoudsopgave 1 Algemene informatie afstuderen... 3 2 Proeve

Nadere informatie

Cursusevaluatie Onderwijsinstituut voor Informatica en Informatiekunde format versie 2 april 2006

Cursusevaluatie Onderwijsinstituut voor Informatica en Informatiekunde format versie 2 april 2006 Cursusevaluatie Onderwijsinstituut voor Informatica en Informatiekunde format versie 2 april 2006 Basisgegevens naam van de cursus cursuscode academisch jaar, semester (herfst/lente) docenten Design of

Nadere informatie

Niveauproef wiskunde voor AAV

Niveauproef wiskunde voor AAV Niveauproef wiskunde voor AAV Waarom? Voor wiskunde zijn er in AAV 3 modules: je legt een niveauproef af, zodat je op het juiste niveau kan starten. Er is de basismodule voor wie de rekenvaardigheden moet

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten)

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A8 Databanken (5 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module 'Netwerkbeheer 2' de

Nadere informatie