-*7 -*<6 0<67" name="description"> -*7 -*<6 0<67">

"#",-!#./ 0""!$"#,1"0"23/-4",-!230

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download ""#",-!#./ 0""!$"#,1"0"23/-4",-!230"

Transcriptie

1 ! "#$ %&'"%()("$%(* "!!"# $%&'(% ")**+ "#",-!#./ 0""!$"#,1"0"23/-4",-!230 5#../-""/

2 ,67 (' +, - "%*('#&'"%()("% ' 897.7:*6*667 :*6*67 *677 ;7<6 "7)*677< < 6**7*677<.,- % '("% '(' "*6 =6 < > -*7 -*<6 0<67 %!<7= /! 0 01 (2*'#&'"%()("% ' 7?<<<6?*677<<<6 % 5 7<6 %?<** 7:*6*67 % <6 %.*6* % ;<6 % 3*6< % %% 6 *<6 %%!<*<6= 7:*6 %% ; < %% ;

3 %, <6 %-<6** <!"#!"$ 32*'#&'"%()("% ' ,+67

4 , 0< 6 < *6 7 *6 7 << 7 7:*6*6 * < << << 7 0< *7* 6 7* *67 ** 7= *6 < 6 ; 6 < 6 6= <=67:*6*6<4<< 6 <<<<*6 "<76=*676-7<- 6*6*6-6 <7 7<7; C 6 6- *6 6 *6 6 < << 67 << 7< < *6< 0 7:*6* *6 6-6 **6* < 7 <6 *=6 < 7:*6*67, *6 5 7 < 6? << 6 5 << D& %. 6 *7 * <3*6 6 *6<6<6=EF 7<6EF %

5 - :*6*6 7 < 6 89%2 5"7!:"7:6=997 7:*6*67 <89766 <7 7:*6*6 7 < 4 7:*6* * < 5 =.<<77:*6*67 1< =<<)==77 < = 5 **= ;0 E; :*6*6 DD% 7-7 7:*6*6<6E%7F7:*6*6= <6 E..2F E%GH 7F- EC FEC F7:*6EC F 7*6 > 0< 06 E>00F E*= DF < < 6 7:*6*6 7 <7 7 = 7 * - < EC F <EC 6=<< <F EC F EC F 7EHC F :*6 < C : 2;3)3))*2 47:*6*6676*677< *(- < 7:*6* = *7 7* *6776<7*= :*6*6 7 <7<-==**6<6*6 7= 5 6= & 6 7:*6*6 7 ;<77< 66=:<< 67:*6*7 5*6*E>.?F 7:*6* = * * E * 3>;?I 5-. * 6*677.=6<< 7 < 7*

6 67 * < 6 7:*6*6 <6..2I=797:*6J=7:*667-75< 66 <6-< 77*6?<<7<*6 66 * 7< :*6*6 7 5 < *6 *6 ) H >00 < %*677<3<&67:*6*6<6 <7*6 ;3)3)2 % ( ( 3)22# 36*6776=*664< 663<5 6<466 *67 6 = 7*, 7 *6 *7( ) 6 & 6 EF *6 *<66< K 3<7)66?<7<** 7<-*6< << < 6 < 7 * <" 7<7 *6 < < =( *6< 6 *6=6<, *6 7* - 6 < *6= 7 - < *6 6. LI = 6 < 77:*6*6<-77*66< (7<<<< 6*6-7< < = ** 6= =7 * 7 3 =7<7*<;6 < &*6 *<

7 < < <?6 ** <=**<6 3<6 <**.<*6)7 < *6 7 <? < 7 7? 6 6 M& / -*& *7 76 < ; 6 *6 * GH H5 <7*65 0*65H H -7*<0 7 *6 6 = * <6 6!*66 &7HC <7<67 H&7 = C < 4 H&7 6 &7- < 7* 7<6<< 3< <7*< *6< 0 * 6 =, G G%%HDDGD, *6 7 6 *; < &7 6 < ; 7*7 < 7 *6 < - * **6 =*6 << "7<)A< 7 B <) 7 6 -LI<77:*6*6<<76 << 7:*6*6 <. 7 <<< *6 < #2('#&'"%()("% ' 4*6 * :*6*6 0< *6= < * < <6,<6*6 7 G

8 - *6 7:*6*6 7 HH N D 7<*665 <772 *6 6 *6 6 << 7 - = L *6I *6 7 = 7<< 2 77:*6*66*7- < 7 6= 6 =* =*, * 7:*6*67:*6*67 " < 6 *6< 6 < 6) 6 <6 7 6 <66==7*6 $6 67<77:*6*65) << $ < 0 $ *6 HG #= < *6 <, 2< / 0 HH 1= 0 6=6 << 06< 6<< *6 7:*6 5 $ << <- 0 = 7 <6 I47* 4.99I 7:*6*6<<6 0<*6*=7 < ) *6* :*6*6 7< L<< *677I = 0I 7 O 7< 7* *6 0 *6 *6 6 " 7 7 D%H 6 *6 7 7:*6*6 6165<6" 7:*6*6*6 6=7:*6*6< 6 * = < 7 *6 * * 6 0< < 7 6*7 *6 7* < :*6*6<6,D <<896 < N < < 7 7:*6*6 <6- < <6/=*7:*6*66,2,5 H

9 -7<7:*6*6*< < 7:*67* << 7:*667 6 <" 6 *677< - *6 7:*6*6 - <*6 < 6 *6&7:*6*6 < 4 < <4= (7*6777*6 <<7:*6*6-7) < =* <6 7466*6777:*6 " < 7 7= 777:*6*67-7DG > 0< 06 6 DG < 7 - == * 7:*6*6 7:*6*6 7 *6-7:*6* 6 7:*6* < 6 *6&7:*6*6 < 6 7 < 67 ;*7 7*6*6*677<7:*6*6 *6 < 6-< < 77:*6*67 *677, < :*6*6.=. 2<6 < 6L*6<!6 =< <66 <6 6= 6 7* 7 6 <6- < *6= 6 = 7*,DHD* L0I 4 *6 < <7A*B<7A*B *766. < 7 77 < <<< < L0I 6 DD DDD 5 < = *677- L6I < = 7:*6*6 <6 7*6 * ( *67:*6*66 D

10 !< *6 * < 6 * 7= < 67*67:*6*6<6..2&,2,5&* >00 5$ *6 * < :*6*6 <6 77* * - ==* * <6=<<< 6!776" < ** O* < =7) < 7*=<7)(* =*67:*676*7 <7:*6*67 - = > 0< 06& H% >00 E= H 6 >00F& 6 * 7 < 6HDDD, < 7* * 7:*6*6 6-7* * < - *6 ) < < *6 7 = 6 *6 7<=<*6 - *6 ( *6& < *7 < *6 7:*6* 6 ( #2= 3)22#&'("% ' - *6 *677 *6 < 6= 77:*6*67.=<6LI 67 3<6 *6 7:*6*67 =/ 7 7 = < <<! <=7<! 7 << 67<*/ 7 < < 7*7 7<*(* "*=67:*6*6<5< 6 <*6 *6 67< < *6*6 = 7:*6*6 <6 < <<<

11 5*677< < 6 <<*677< 77:*6* < -*677 6 < 7 2 &* 7 7 7:*6*67 < 5*677< *7 7< - *677< < 6 7)7*O< 77 << **7 < 6 4 *6 < 7 7I =7 *6 -*66*676, < = *67 6 *677< < 6 < < 6?**7A<BA**B -< **<< G 6 *P == <6 %&''('&)* '+,-*..... '/0.'12'13# /+,-* 6. '/0.'12 '13 #..'+. 5 (/& 7 8. ".. & 9 & (1&78('(/&9..

12 ('.. & %&'2:& 7 8. ;. &,%70*677<<< 7*<<77*<=7 *6*6 *7( 7 <- 77* < *677 O < *677< : " *677< : * 7<*67=*P6 < =6 <76A77*B 3< ( 6 << <<7(7<<6 - < : << 7 6 " < * 6 E N < <<< /< * < 7-=6= < 6 E002F 7*6 *6 002&7I ** < - 67*67*G7< 002& <= 7,2,5&=*, 7* *6 6 7 * 7 *7( 7:*6*6 7 <-67*67*E)GHF*6*67 =7) <*66 (7<< -767*67* 6 -*6766<-7*7=7 6 < 4 ** 67I<** <

13 &'#)3%32 3)22#&' 5*677<*6*67:*6* < 7< L=I LI * < 7 7< *66 7< 7< < 6 4 7< * < 7:*6*6 < < =***7*6< :*6* *6 6 6*6<<66=*6 7:*6*6 7 7 :*6*6 7 < < 7 *6, 6= 6*6*A<B7*6*6 <7:*6*67,<<6<<< < 6 =* - < 7:*6*67 <-7:*6*6<<< 6 ** 6 A 6 6 ** B? 6 7:*6*6 7 < 3< 7 6 < * <6 6*6<= < *677< < 6 6 7:*6*67 <6N 7 7:*6*6 6 N 7 < 7 << *= * - 6= &* == 7:*6*6 7 < 6 =7** 76*7-6 < 7 E(&F 7:*6*6 6 **< *6 < 67 6 < = * < = 6 <6 < 6 *67727 LI<6 - *677< < - <7 *6 =- & < 6 2 Q < * = <

14 -*677<*767<7 6 <6 4 < 6 7* *677< 7 7 *6-67 *6 *677< $ < = 7<76<6,- 6 *6 6 *&**6 << 5 6 *6 6 *677<,6 *66 <6 %

15 E<F 6 H DH = 6 *677 =* < = 6- =* < = 6 <6 7 =* 7:*6*6 = 6 <6 E..2F 6 7:*6*6 <6 E2F 6 7:*6*6 6 E5$F 6 = *6 E,?F 7= < 6- = * <6 E,2,5F =* 6 7 == <6K 5 6,2,5<6 5$I -0*677 7<7*7 = - 0*677 < < = = 65< - 0*677 (*= 7 6 *6 < =**<6E>00F 5 O 7 < = < 6 < 0*6770=67*<<=,/3%) (% < *6 < 6- H DH 6 < 6 *6 )6: =**676 6<<7*? < <<EF : *6< *6 6 <6 7* 7 7I *7 9 < < ; < - *6 7 6 *6 99 = 6 *6< < 7 7 *

16 7=*5 <6 <, *6 **6 0*677*6767,7<<6= 5 6 * = <=<-<7 <** 6 *677< < * % < < < 6 6 7< 6 6 = *7 7 = ** < 3 6 = 6 *6 6 6 < 6 7 < 7****67**6./ >'"%()(% ( (: & * :*6*6 67 <*67 6*6< 6 J= <3 < *6 *6 < < * 6= 7 * < <E7F*7E*7F 7 :7 < <J EO* 7F.*6 = = = 6 < 5 0* < < 6 *6< )7 <O*7-6*= < = 6)A667 < 66 < <*6B- <6 32&$3%)%( *'2 7<7* 6 67*6% < * *6 < 6 =:< 67 < 7:*6*6 J= 7:*6*6 7 " 6 * *6J 7 7:*6*6 7-7 <*7(=* 7 6" < 7 6 <

17 *6 < 5<< 677*=<7& <* E < F 7 E =< F-<< *677< 6< *& E* 7 < F 7 E =67KF. = *6 < *6,6 *6N 7< >00 *6 * * *6<7< = * 5.*6& 7 E5.-F- 5.- <7 6 5 <*67:*6**<<56& 77*=5 <66 <<6*6"7 5.-&< =<< = --=&<7 -- < = 7 7* 67 1< -- < = < < 7 *6 < = 7 6 * < = &=677I 6 * *7=77 / < 67 7< < <7<E >00F5-7<<76 = *6 *677< * E < <*6 =<6>.?&3>;?&<*=9 7F6 *6 < 7 < 6 < < - = < < * = 5 667<<L6I* >.3 == 6 7= *6& 7 7 ( *6 *6 <,H<G=<6 )GH DD- =7% 6< %? =*= 7 DDD N H << =* =*= 7 G,H*6 < G

18 G EGH O* H < H GF, G 6 O* 4 5 *6 6 *67 "7 6 O**=45O**= *6<66" &3< '<< 6 6" &/- 6 5 << * /?6 6*=56) A= = HC 7*6B3=* 6 32*?3(2 ) 6 < <6 7=<6<< =*7 &. O* *6 6* 6 7:*6*6 7 *7 6 7 ) % ( ( '#& '"%()((%&'EF, R'6=R*7 <*7-*7 6 <6*66 7< 7:*6*67 =6$**77 *6-*7776<< 6 *6 ; * <=*99=*677 4 **7 77 *& << *677 " -*77*= D; 7 *6 < * 4 ** < < 6 = 6 7 < - *6)<<*6 < 7 <*6 < - 7< 7 < 7 6 <62<*=7<7675< < <7<7=7*=<<*6 4 <,=D67*A7**66 <6 7**6B47**6 7<6*6 *6* 7:*6*67 *6 ;6*66 *6*6-5*6<6 7*6;<7 H

19 *6 7 *6-7 < < 5 *6 <7=*6<&7*7 K!*6 < 6 *6 /*6*3<>#I*6 56 *6 7="*6< 77<<6 <<4 < *6 < *6*7 < < * 6 7< *6 O 6 E < < 6 <7F#<*6* <<6 <6-6 7 :7 7 O*; *6 <7 << #303I 6 7:*6*J *6 - = 7) 6 6 * 6< * *6 *6 6 *647*77 &, ) % ( ('( 2'"% '$ < 6* 7 =E >2F = <!G=G7G%7 < 4 >2 < = < ) D 7 * *7=< /<*77=7<*6 < = < 67 = ) $&36 <& = 6 = &,% ( : ((&*(')(2 %>%)*2 6*O**6 < O*7<>00O*7 6 & 6< 7 < < 6= = = O*76*="(7 * O** 6 (7* 7< <. 7 7= < 6 < 7O*567 *6< 76- *6 <)6 "& 4 < < * D

20 O O*7 37 < 6* 7 = ==7=* =*6&* *6< &,%7 *56<- < E ' +=)*%&& ">(%(' ''F?*677< < 6= 7&*6 6 = = 6 < <" 6 < &==* < < ==* < *6 RR RR 6 *64 6 << 6, G *6 6* 7 7 E <FO*7E"62=<*O*7 >00F <7 *P " *6S.<B 5-*6 II) <=< *7(=<=67<6 < 6 < < 7* 7*:. *6 = 7 <*6 6 = ( *6 *6 = < 7 < D <<*6<< *66<6 *6!7 = *6 < < < <7 *6 J = 5 7 ** ***66= *6, < < 7 < 7 67=*6 &"6=65*7O*7=(3)%% 23>&(%' %2( )%%'( 3%)%2">(%(' = E 7* 7**6F = 7:*6 < 7:*6*6 7 6I O*7577*7,67*O*777 <6 7 O*7 6 "7*6 < O*7 < < &= 7 J= = = <=&77C O*7=3<

21 7 * :*6*6 * < 7-7O* < < 7=47* < 7*6 *I77O*776 E,"3F37 < 7<65, <6 5,"3 <6 <<6 47*=<<< <7 E6F..2&7:*6*6<6>00 ; 6,"3 < 6 =< 7*6 7 7 = < 5 < O*7 -H771 *6 < 6 6 * ; 6= O*7 99 = * < 776=77<C 6=7:*6*6 <*6 7:*6*6 7 = C 6= 7 CC6=7 / 7=HC )6= :*6 6 *6= 7 *6 6 * 7 = $ C 7:*6*6=3<=* 7 6 * 7 7:*6 6 * 7 = = < << 7:*6 =, 6 7* * < 7:*6<4 7>00 7:*6*6 <6 7* 7:*6*6 6 4 <<7 7<7* = <<6 < 37 = *=5)4?#&4.7 ;>$ E;=& * 67:F * 767 *6< = *64<60 H < ==6 ;>$ 7 < ;>$6 GC ,7;>$*66 C < < ;>$ -< ;>$ 7 <

22 ==*6=7*6<<7< 67 7*=*O*) 7:7 *6<7:*6*6 7< EF77 76 *6*66 <,<<7:*6*6E3F *77:*6*6 *677<< << GC <7:*6*67 =7:*6*6 <<-<677 7=< 75*6 <==*= < << 7 7:*6*6 7 = 4 2 6= 6 ==* 5 4 7*< 6 7=67 << 6< *6 < *7 = 4 7* 7 3< < = 6 3 < 6 3&5 6= <<< << E<77 F << < < 67 <<6==- =7:*6* < 67 *6<< = 6* tot 45% van de holebi's heeft tijdens het opgroeien gedachten van zelfdoding. 12,4% van de homojongens onderneemt effectief een poging tot zelfdoding. Tegenover 5,9% bij heterojongens, is dat meer dan het dubbele. Bij lesbische meisjes ligt dat cijfer zelfs vijf maal zo hoog: 25% tegenover 5,4% van de heteromeisjes. In het project werden pakketten voor deskundigheidsbevordering van hulpverleners samengesteld, gericht op de problematiek van homoseksuelen en lesbiennes in relatie tot depressie en zelfdoding. Daarnaast zijn ook vormingen voor suïcidepreventie aangeboden aan holebihulpdiensten. / = 7 * 7 O* *6<<4 5 <7 HC 7-5 6?<7 5$ 6 5 & 6= <7 *P-<7 67>00 <7* -?<75 < = =$<7* 6 <7*6<

23 565*7O*77*6 4=< 0 <7 *= 6 7 **P-*<7 < #303IEO*7<F>007=< *7 O*7 7 *677< < *6 *6== O*- 6 =< 7 =7 < =*6 = 6 * O*7 < 6 "<67<6< =**6O**=5<"7 = 4 < * 4 < <*<< 2 <7=<* << = O**= *6< 6 *= *6<< "7 & *7* 4 O* < =Q < 7:*6*6? < 7:*667 O**= < 5 - / < 67 < 7* < 6-<<677:*6* "% ' > < 4 >.?< E>.?F>#E>#F <* 2<<<67 * < 6 = 7:*6 7:*6&7:*667, *67:*6*6<6 7:*6*6= <6 *6 7:*6*6 6 $ < 7= & 67

24 0/,/3% %2( #, 5 < *6 = <7 *6 *) 6 >.?< > # 6 3>;? 6 < * 6 =*6 67 N * 7* 7:*6*6 6 67<* < - * 7 < 7 7:*6*6 7 - *6 * < 6 6*6*"<*6< *6-66=*<67<< 77<< = <6*- 6 6 *=*O7**65 < 6 ) 7 = 766-< 7:*6* < 6 67 *= 6 7:*6*6 =* < 6 6<, < = * 7:*6*6 7. * * 7< 6 7:*6*6*7<*65 6<6= < 7:*6*6 4 6 << 7* 6 7 < 6<6/76<* 7:*6* < 6 < 7:*6* < 6 7* 3< 002& =6 <77 -* < E>.?F < 5<99:7) * 6* < <= * <. * <<6 < 6 *677< * 7< =* < * - * 6 7 < =*6 67 < 2 7 <<=*6< 7= 67- >.?I 7 6 7<7 *7 *6==-67 7 H < < >.?I - %

25 7 < 7 EC F 7:*6*6 7 EC 7 EC F *6 7 EC F/ 6 >.?I 7:*6* :*6*6 J= 7:*6*6 7 < = 6 >.? < <>.?>006=536 H EG F *6<< - < 6 7*6)6<>.? <& =& < 7 < * *O 6 <7< - * E>#F 6 7*6 6 6<6 6 < <<- >#I = :*6*6 * =*/ < <*6 *6* < ># = 67. >#& < 7 7* 7* J= >00I - 7* 7:*6*6 6 7:*6*6 *7(*6*67 <62 6 *677< =* 7:*6*6-7* 7:*6*6*6 6 < 66 7 < < -7* **667:*6*6 6 *P 57<6=67 67<*677:*6*6* 6 3< < =6<<<667-7*7:*6*6 76 &676 <6<6-6>.?>#7*7:*6*66<* <7.* 7 7:*6* >;? E D < C 67 7:*6*6 7:*6*6 7 6=& = F*K -6<**6 = = 4 6 *7( *6 * 7**6 < 6 < 6 * *O 5 <= 6= <

26 * << < * >.?IEF>00IEF< >00I 6 7:*6*6 <6 7<< E F $*6 7:*667*6 6 6 >00 7:*6* 6 >.? = 6 ># *7 *6 7 7 "*6 = 7 < 6 N *6 N *7*6 7**6 %% #&"%()("% - 6=7*6 6 > :*6*6 7:*6*6 7 - *7 < < 7:*6 7:*6 *677< < < -7<<*<6) - <* - 6 *66 7:*667*6 7:*6*6 6< < - J67 * **677 56*676 <>00< E D) GF- 6 D %G -D67*77, %H%D67*7HHDG- FC HGC %C 6 6 =* G * >00) %C %C -<* 6* 6 * * 6 -*6>00 -*6= GC < < GC 99 *6 *6 7 7< -*6=*6 D $C 6 <

27 4 * H DDD < 6 6= <*6*6>00,7DG * <*6 ) H% < * G 5$" <=* 7-6*76* <) >00 D% 5$" < E 7 JJF4<*5$"6D5$"-*6DDD 7*=*6=6 66 *7=-<<7 < 77*676<< 7 6*66 :677*:*E&GF*6 < >00 7* *677< - ** *6 < 6= 7 6 7* 4 <7 E2 5 ' - 0< 06F<5767 *6<< <7<=*= *67.<7677) & 6 7 *6< 6 E<F7:*6 * 4 > =* <6 6 6< & 77 * - * 7:*6 >00 7 =* 6 < 7*7 * 7 < *6 <K4 7 6 *&&<< 7 = 7 = 7:*6 6 < <6 6:76< 7 <6 >00 E<F7:*6<6 & 6 = *6 *6 - *6 7 67*7*-6<<6 =7 6=< *6< *7*>00 6* & < 7 7*7 6* <<*<6<# >.! 7 &G 7* *< 7?&5* <6- >00I 7*7 L7 I * G

28 4< ) &6< 7:*6<*7*(7 6:76EF 67 & 6 *6 7< * 67 - <6 < 7 6 6>00E<*6F = &< 67**- < ( 7 << *6 & =**6 O =( 7 & & & 7 *7 *6 5 7* 6!7? 5<6 0 7*6 6 *67,7* * D *<< *6 < < >00-6 < E 67 :*7 *6 7* /3. E 7 =7<F& F < 77*<? 6 < < 6 = * 5 5 0< 6 < 6>007<<, >00 =7 6= 5 6 **) T- >00I 6 < < < *4>00I** 6< 7* *67**67 < T->00<<7 <,HD*6 *63*6 < 7*6 * 6 < 6 *6 = 76= 67=6=*< 67 H

29 2 6 >00I < *6 EG F E F 7 6*7 < 7:*6*6 7 E F 6 7 7:*6* *6 7 O EH F 7:*6*6 67 < *6 E F- H < * EG F >00I < ; *67*6 >00I 5 < * 7*= 6 (7 *6<< 7<<<<7<< < 7 4 < 7*6 7 * 6 6 -*67*6 6=>00I 7 *6<<6*6<>00I< 6,D>00<<7 < < <> < >00I < O = = *< <7<<7<(*6 ; * >00 ( EHD F << <<- 7 >00) 7:*6 7 E < F < 67 6= ( 7 <K / >00 < = 7:*6 7:*6 6& < 7:*667*67 N7:*667&, 7:*6 7 *677 < 6 7:*6 *6 *6 2 6 < 7*77:*6-6 67:*6 7:*667737:*6<6,2,5< 6**67:*6*6*< " 7:*6 ; 7:*6 6=" 7:*6 *6 *6 6 *6< 6 < =* < 7:*6 H DD *6 *6 :*6* = 6 *6< 7 *6<, D 6 *6 H 7 ) G 7:*6 6 *6 7 = 6= 7 7-7:*6* < *6<*6 &=*67:*6=7:*667 7 < 4 < *6 D

30 <667*6< 7 < 37 < 7:*6*7:*6H7*6 C $?< "7:*6676<7:*67:*6= *677<<77:*6676=99 < *6) E*F 67 *&*67 E*F :67 E N 67F 7:*6:*6 67 E7:*6:F - *6 6 7:*6* <67 $*6 < 7 L7:*667I *6, < *6 7:*667 < 76<< DGH - = < < 7 E< < <67 7< 7*6 7F- 7<*67:*6<677:*667< - < 7 = *6 6 < 7 < 6 7 <4=7*77 7; 7:*667 7* 6 7=6406 >* <L7:*667I - 66 =7:*667<6 *6< 6 7 < E <*6 7:*6& 7:*667 7:*6 N7:*667 <&7:*667F - 7*7 <*6<<7<<< <*67:*667< 0/0/#&'"%()("% '%2(( < * - *7* 6*63<77 6I7:*6*6 7,H7 *?43 677L!!< 9 =< $ 6- 7:*6*6 E 2I..2IF 7 *6< 5 "7 6= <; 6 H ; 6= 5 6 D 7:*6*6 <6 E2F <- 2 7%% *6 7 5 :*6*6 <6 7* 7:*6*6 7

31 = 7 6 J= *67 7:*6*6<7:*6*6<6<7<* N =<< < 6! < < 76 7* = 6 7 & *6 < 7:*6*6 = = <"*6<6 = <6! 6 *6 = 7:*6* :*6*6 6 = < 7 6 <- <6<6<77I 6< "7:*6*6= <6E..2F 7<*6 7:*6*6 7 < 7*7 (, *6<< 2..2 % < 37 *6<=2) &D%.& E&7:*6 6F &HEJ*6F& &G$& E&7:*6 6F &EJ*6F& &G& E&7:*6<F &G<EJ*6F& &%!7&7:*6 E7* 6F &%$& EUF <J= 5..2I.& & GD& <& D!7 7:*6 -*67:*6*6E;0F =..2 2/ :*6*6 6 E5$F 7 D 7-5$I 6 %<,5$I 7 7:*6*6-7< *6 7

32 $ 6 = =- = 7 $%% *6E,?F7DD 7D< 7",= *6? 7:*6* =7:*6*6< < 6 * 6 5 7*)7<= < ** = 6 6 7:*6*6 <6" *6 ) *67 - = 6 D / 6 < 7:*6* * = 67*6 *677 < 6-=*,2,5&< " 6' <* 06 H 7 6 7= 7:*6*6 $& E 7:*6 6 = *$ =7 << 37 ;*6:*6*60E* 6<F 7:*6*6 6 *6 = *667 3C E/V%GF7 =$& " =7 <$&,5$IE/V%GF =C < = 7<6 *< =$'** = $ = =* 7:*6 = * 6 7 *6 3 < 77 6= *6 - < 6 6 *6 & E *67F 5$ 5$ 7 6*7 = < E* 5$F 37 6 : < 6 $& A*B 6 " : * < <6 6 *6

33 7:*6=*"<*77=*37< < - * == 2 < 7:*667 =Q 7< -<7) & ) 6 <<$& EW F7*6<6X & O *677< 6 < 6" 6 *6 7*6 *6 :7 E 6 *7F " *6 E * * F << < *677< $& - = 6 6= 77* * 5 7<6 *67*<<) - *67< *6<< < 7 < - < 6 >00 7:*6*6 = <65< < 6=6-6* *6 * 6 7 7:*6*6 7 < 6 '3 I ( EF*$1E'5F 5<6? * < ** 47<<<<<< 6 7 < E 6 < *6< *6 <F<7*7<6< 7<<<6*6<667*6Y - 6 < J= *76-997* 6 $ = 77* << * 6 <) 7:*6*6 <6 7:*6*6 6, 6 7*7 6<6 *6 7* :*6*67 <66-7* O,*6? 3< 5 6 *67* 7:*6*6 <667:*6*6*!67 7:*6*6<6 0- *67* *6 *6 7 < 7 *67.=6<<<=*6

34 7< 1 3!&=;3'&3!L *637I * ;3' L;= 3*6'I 5 ' 36/ 6 *6 <=*& 7*< =< 7*6<776&7 < *7( == 4 << 7 < < 7*=< 67 1 < 6 < <*6 6 E 6 F 6 < 1 E 6 *67F 6 = <K 4 1 ) D < 5%% *6-%C <6H 5*6 771 *7(=7 <*77< O*!<<&7:*6 (7 *6<< < * * 3*6 7 < *6 < - *6>! *67-2 0&"< 0&"< * 1*6 < 06>910&"< - 7* = 6 7= 7:*6*6 67*667 * :*6*6 67*6 7*67 5 < < 7* < 7) & 6 '&7* 6 > 0 0 < <6*797:*6*657*65 6 > < *6,6 *O7 67** 6 -&? :*66 :I, 7:*6*6 * > < 6= 6 *677< 7*7 * 7 6 * %

35 7< 6 < =* 67 <7<6< *=6 6 =*- 7:*6 6= *6 * 6 7 =* 7 * G ** 7:*6*- *6*6 7:*6*6 6 " 6 = *6 =4*67 *6 6 < < *= 67*6*66 <**<<<=3< 7:*6*6 6 6 << 6 7:*6*6 7 = 0 7 < <O*677< +/ : &'% '2>%!< < 6 6 6& *67 < < 6!< " E!"#F 7= < < 06 E5500F 6 <7*P -!"#I 7 6 *6 *6 7 *6 * 2 < 6 < 7 7* 26 **3>;?I67< <= < 4 <!"#<5-7=<6<7*6 6=< 7:*6*6 <6..2& 7:*6*6 6 >00 *6,2,5& * 7*=< < < *7 6 < < < 6= < <6<

36 < 6 5 3< 6 *677< E * KF 6 <5500 <<46=5500 < <76<<65 - #303I =*6 = < < *6 < * #303I 67 6 < * 566 < *6= < 5 6 O*7 4 5 =6<< <7 66 =6<< <*6*6 7< <<6 < 7 < * < <K < *67 < -/ ( -<6*6=*6 7 < < 6 6 7:*6*6 * :*6*6 6 *6 Y < 6 6 ) 6 *6 * 7 * < 6 797:*6 & 7:*6J7977<<,2,5&**67*?6 <<), < 6 *6 7= - << 7= 7* *6 7 7" 67*6 6< << *6 7*7 " <*677<7*6 5$,? *6 *6 7*'36*767:*6*6

37 "7*<*667N 7=<667*67* %-7:*6*6 6=<<=7:*6*6<6- *<6* 6 K, <6 = ( <,*67I=7)< 7!<6 <777 ==*677<<- J6 6= 7*77:*6*6J7:*6*67, * I *6 6 < 7 < < ** <;<7"7*6=7=*=*64 *7 < 6 "7?6*6=7*6) 6 <6 < <6 (7* 6 * % =N* < 6 7 = <77:*6*67 G 6 6A*:& *B7 7:*6*67 H D 6*77= 67<=<6 6Q=* 6 ==6 *& *6,56"7*66 < 7 7:*6* < * 7:*6*6 7 * *<6 -* 6*677< 5 7 *677< << < 7* < 7 6* =*6 **6 < G

38 *77<<64 < < <? * 5 $ * < 6 H

39 - 5 7<6 5 *6< < 6) < 6 * <*67<6= * 7* < 77 <<<6:-* 6 6 <6,6*6**6776*67< 6 6< " 6-7<79& < < 7 < 6-<<<*66 <74 66*6< 66 -<<=*&<6== & <? < 7 < 6===* =* *677 *6 <-6<67=?<<<676 *6, * - < *6 7**6,/C''2* 4<<6<6 < < :*6*6 *6 = 6 6 = < < 7:*6*6 6*76*677<O=* -<<< 7*7*6< 66 <<< < =* 6 67*6 6 *6 < 6 *677< = 7* < D

40 5 6 * < 6 6 ( 7 6 *6< *677< < 7<< & 4!7?5<6065, 0672<75.*6&-7 25'-0<065 50<06E5500F5 <776 E F*677<< *6< 0< 6 < "O <<7<*7( 7 - *677< 7:*6*6 < <6*6 ;67*6-6 *6 * - =* < - :*6*75 *677< < 6 < <6*6**6 < - 7<*7*6=7<<6./! &&: %'#&'"%()("% ' -LI6* * << 7= 7*; <77<6 <66-7**67<6=<6 ) << *6 < 6 *677<& *6*67<6=7 7 " *6 7 < - * * =* *6*6 *677< < 6 < < < 6 -*A67B677 < < < << 6 "*6 < 6 %

41 ,<6<6 7 0 =<0 < << < 0 0 = < *P < : %"% ': (AB%"% '/ 2<677Z7 2 - = *6 < 6*6 77Z <6 6764*=< "< 6 < 6 < < < < 67 < 6 67<<=-767 =6 <<67 " < < 6 6= <677*6?, 6 <6<6 <<6<= /<=7=<== ;<? <<< <*6 / <6 6/ 2; <<67= * 4 6 6*66< < 6*676 *6= ; =* 6= = < *6 < < 6 < = 6 2 = < " < 6 *6 O 6< *Q - 6= * < 67 7 *6) < 67 6 < = 6< 7<<6< 6" < < * < 67 %

42 *6 < /7*76 = <*676 <*6==*6? 6 * 7= *6 < << < < *7 6<67 : %"% '2 %"% '/ <<*6767) << - < 6 < < < * < <4L<I =<6<; < < 4 < 67 < < *I *6 ) 67 <67*=*!* 6<7:*6*6 6<<6 <2=*6 *67, < 6 ** <<<6 <0 < *< 6 <7<= 7<*=* << : %"% ' %( : &'/ /< = << 0 <*6776, < = << 7 6*7*<< %

43 : %"% '%%&2 "% '/ - 7 < L < I * 7 <- < 6 (7 *67:*6&*= : %"% '>>3D>>3>/ *6 < < "==*===6=<667* < 4 6 = *6 < <= < 4 ==* 6X 4 < = 7:*667*6 6<X57* (7 7 6, *6 <6=* < 7:*6* 6= < 3<? 5<6 0 < L* I 66< 7< 4 <* *776<7 "* 7 6 **6 < IH, <?(<* ==*-<6=<7:*667) <67A==*=B6=7<< Evidence based-denken is intussen een behandelingsnorm geworden, in de psychiatrie, in de psychotherapie, in de hulpverlening tout court. In een context van kennisexplosie is dat een goede zaak. De beste actuele kennis wordt transparant ter beschikking gesteld van alle hulpverleners. Er is met de stroming mee ook een trend om de behandeling te onderwerpen aan een protocol. Evidence based behandelen verhuist de klemtoon naar objectieve kennis en naar een uniform behandelingsmodel voor een bepaalde doelgroep. Dit verhoogt zeker de kwaliteit van de behandeling. Het daagt het multidisciplinaire behandelingsteam uit om de diagnose en behandeling beter te benoemen en af stemmen. Ook maatschappelijk is dit van belang. Het verhoogt de transparantie van het aanbod en van de financiering. Maar, er zijn zeker ook kanttekeningen te maken bij deze aanpak en bij het ongenuanceerd toepassen ervan. Behandelaars hebben wel eens de indruk dat er te weinig ruimte overblijft voor wat er in de behandeling toe doet of voor de ziel van de therapie. De ruimte om als behandelaar voldoende autonoom en in vrijheid een oordeel te vormen verkleint ten gevolge van de dwingende normering en protocollisering. Protocollisering en evidence based behandelen mogen niet ten koste gaan van het unieke van het behandeltraject van elke patiënt of cliënt en %

44 ook niet ten koste van de creativiteit in het therapeutische werk. De huidige toepassing van evidence based-denken overbelicht wellicht het aspect kennis. Alle aandacht gaat naar het ontwikkelen van methodes die de best beschikbare onderzoeksgegevens langs de weg van protocollen bij de behandelaar brengen. Daarbij komt nog dat het om een bepaald en beperkend type van kennis gaat: gerationaliseerde kennis, die haast gemechaniseerd tot stand komt uit een strakke visie op effectiviteit: een specifieke technische interventie levert een specifiek resultaat op. De gouden standaard is de zogenaamde randomized controlled trials die vooral in de somatische gezondheidszorg bekend geworden zijn. Onderzoeksmethoden uit de medische wetenschap gaan meestal uit van relatief eenvoudige oorzaak-gevolg relaties tussen input (behandeling) en output (genezing) maar dat laat zich niet altijd overdragen naar complexere situaties in de geestelijke gezondheidszorg. Onderzoek toont aan dat psychotherapie voor een groot aantal mensen werkt en leidt tot een afname van symptomen. De belangrijkste factor is de kwaliteit van de relatie of de mate van hechting tussen de behandelaar en de cliënt. 5 < = 7 6 ==* 6? 7 < 7 *677< L< 6 7*6 I L< 0/! 3)22#& :%% (: &('#&'"%()("% '/ Evidence based geestelijke gezondheidszorg komt neer op een integratie van beschikbare wetenschappelijke evidentie, de klinische expertise van de behandelaar en de voorkeuren en verwachtingen van de cliënt. Evidence-based verwijst dan naar een klinische methode die leidt tot een nauwgezet (of gewetensvol), oordeelkundig gebruik van de actuele, best beschikbare onderzoeksgegevens voor klinische beslissingen over de zorg voor individuele patiënten en waarbij de concrete situatie van de patiënt uitgangspunt vormt voor de klinische beslissing < < 6*667*( "* <<<<=,6=<67=*6 *677< *I " 67*6 6 6= *7) 76 <<676K< 2< 6*6< 6 6 " <<76=6 7 6= 3< 6 *& < < <7 %%

45 47* 6 *6 "E7:*6F67*6 "* 6 < 6 6 * *6< << *6 6J(7 6 < 7 < = "* 6 < < 7 = *6< * < 6* =* 6 Q <= 56=7:*667 *6:*6) 7:*667<<6< 6 <*6 < 6 *7( 7 < 6 < < 7*=< 6 7&*6<-7:* < *677< <<6-7= 67 *6 7* *EF 6 << 3<<<6<* <*6 7<< 2 7:*667 7**6 < < 6 <7:*667*6=<*6 4 *677< 6!7? 5<6 0 E!?50F 4 < 6!?50 *6 *6 7 6 < * < 7 ==*<*<<7 * 7I 4 7?50 < < 7 6* <7*6 7"7 < ** 6 < 5 < 3< 6 < 5500 < = 7 ==* 6<6"*7 *677<*6N**6<& <?*677< < * *7*76<6=6 *=O*7-<7* 76**7 77<<3<*< *677<<-*&< <7*<7&K %

46 4 4 7 *677< << 7 *6 7*?*677< < 7 < < "<<<<<:6 <4<*6 7 - = = 6 E(7= 67 7< F < 6 7* 7 <6 4 < 6 6 = *<726<<*67 *6< 6 = 6 4 <7= <6 <<6 76<<7=< " 7 < < 6 3< Q 7 < *6-6*6<7 +/ (2*('#&'"%()("% ' - < 6 5 <7 *6 2 < <<7 77=6<7:*6*6 7-6*= $*6 67 < :*6*6 7 < < =* < 6 7 <674<767 6 =* 7 = *P *O?7* <7*6-*7*66 7 <= - < <7 67) 7:*6*67 * < 67 *6<- *6 6 %

47 ,<567 << ** 7:*6*67 <6 7 7 * 7:*6* *= $ *6 7<6I"<6 *? 5<6 0 D&% = ***7 +/,/! &3% 3(% '(' '2;3)3) %, ). & 7 &>, ; 7:*6*67 4 AB < < 2 *= = < 6 LI 4 *6 7=<*(7/ 7:*6*6 7 < *6 < < = <. 7:*6*6 7 < * << <*<.<L7:*6*6 < (,6 7*=< < 7 < *6= 6= 6 7 < * = -7:*6*67 <7*6 < < * 7 < < 6 < * = 6 " <6<7=677=6 7 ==* 6 7I J67 < / 7:*6*6 7 = < 6 < 2 *== 7=K %G

48 -566= 550<06 E5500F67*$0<[X =* =7 * > < 7* A. 0B- 7* 7 < 25!<75$0<[X 4 7* A$ 0<[XB 6!&.<6 6= 6 < 6 < < <<**=674 7* A$ 0<[XB *6< =, = < *6 6 *6= < 6- = * $ 0<[X 6 **< ==*6$0<[X *7*I7< <**<7 *<<< < ** <67:*6* *6 7*<64 7* ) & < < 6EF7:*6*67 **76=<< 6**<*== &*-6**<76E 6FE<F*7E =<F < :*6*6 7 < 4 ** * = < &* <<6 < & < * < 6 =*66 = *<<6 06 **6*677<* N 6 < 6 7* 0< 065E005F7*7*5500* E2 5 ' - 0< 06! 7 7\-F$0<[X7 " *6 7* 6= ==* < 7 = E7 %H

49 E<F<E 6 < <7 6=F 6E<** 6 F -6="7*6 = 4 = * 6 & < 4 77*= < <6 - =! < < ) 7 = ** 7:*6&* 6 2 **7 =<6 $7=6* * < 6 *76< =<7*6 3< *677< < 6 3=)3 D ) *3* (()(% '2 %#3 '#&'"%()(%% ( 3=)3 D ) *3* ((2>% %% > ( 2 % 2;3)3)2 % / +/./ ('#&'"%()("% ',>. C. & 7 /2'2 &D.. C. &-?&/3B %D

50 , 6 & & ; &-?&/AB 5< 4<7:*6*6<*6*6<< 7 6 7:*6*6 =* < 77:*6*67 ==*= =<6 7< <6 7==* 56=65*7O*7&7 " "7 I *6 < 7 =? *7 O*7 6 7* 7 * < < 5 *7"7I "76=<" &<7<6, 7<< *6 7* 5 7) O*7 * 7:*6 7 =* 7**6 < 6**6 45*77*67<< 2<7*6*7 77*67 <6<- < 77*7=,=*666656& <6577D&6 7= 56 <7=6 6 *, 6 7* 7 6 7< < E3$F- 6 5 D <3$<6 *, * <3$)

51 & 7 67 * 677<=*6 & = 6 * 7 7 *6 === &77O*77 *6<*66*= <<<6-66*7*7-*7= 6= 7*=< * < < < 6< O*5=6=N7 - /</< 6 < < * =4< =< =*667 *6<<7< =*6--.!4. 6 O* **N 7:*6 <*7* 7* *7 <<,6 7<75%JJH 5<7O*77*6-<765 *7 7* =< 6*= # <777 <564 O*7 7<<< 3<O**=GEG7*6DH%=F 5 6 & L 6 6 =HC <6I&6 H6 %C HC O* 4 O* < *6 4 < = 6 = = - A= < 7 B 5< = 6 =O* *7 O*7 < 6 ==***6* "7< <<C <6 6 =*= = HC < 3< 6 *7 < *7*7=O*<*6$ *677<76== 6

52 , 7 5 <7 < *6 7 - <7 < * *6 <*6 6 5 *7 D& 2 < *677< 6 *6 = < < 6 5, 067 2<7 E5,02F 5.*6& -7 E5.-F #303I >00I 7*" 777-=*5,02 E <F 5.- E *6 F 7 6 *.=6<< 7 6 < 5 * 77 < ; <*64 7 7< * < 7 < 67 * & 77 == 6= 5*6 *6 * *7*7=<<< 3= %2 3) : &' %2 *?3(2 ( %// " %% (% ' '"%()(3%> " *: '"%()((%''3* (32 3= 3 %2 %2 >* ) % &% % ' %% : &' %% &$ 3%)% ( *' *?3(2 2 % '%% *?3(2 / +/0/ (3)%% %'(3 %',<. ; = &9$## &

53 ,. &7 & %. & > ) $## &-?&/EB Onze Vlaamse samenleving krijgt een steeds multicultureler karakter. Blijvende aandacht voor integratie is hierbij een permanente opdracht.(..) We willen het initiatief nemen om interculturalisering duidelijk op de agenda van de zorgsectoren te plaatsen en zal daarvoor met de sectoren concrete afspraken maken en er mee samen werken. We bekijken deze aandacht vanuit twee invalshoeken: de toegankelijkheid van het aanbod en de tewerkstelling. 7 = &9 = = &. &7 &-?&3/B 5 <**7 *- = LI 6 6*6 * =7= 7 7:*6* < * * 67 5 *676LI<767- =67 6<<= :7 <*6 ; 6 < 6777 << 5 7 == 5 < < =* < $ *= = <7 < 6 < *6 < * 7:*6* <7*=6 < 6 <<6 6 5 << <<7

54 - >00 6 =7 < *67*6 < 6 *) * < < < *6 $6 <6=&66 <7:*6*67 = < +/0/,/< '#&'"%()("% '( #"% ' 37 : <7 <7 002 *=< <6) &-*6*<< *<5<=&6* <**6O -*6>00 *6 <, 7 <** - < *<67<64 < 6 7 *6 = < >.?,>.? 3>;? < << 6 * 77<< :*6* <O7<6.>00>.? =7 7 7 < E= *6*6 6*7< = O*7KF6 >00I>.?I<67 << =<< " < < 7 6 *& (** K < - < =7< < <<6 < =*7:*6*66 6 L7:*6*6 =*I < < < 6 766<- < - 6 7:*6*6 7 < < %

55 "< =*7( 7 < = 6 7 << 7**64<767*7)*6 7**6 &6 < <7 7:*6*6 7 - *6 7<*6*6 = 6= 5 7 7*=< 6< 7 *6 " < 002& < 7 < &"<7*=<7*< 6 7:*6*6 7 2 < (7? < *7 *6<<77:*6*67 < 67 " <6 < 67 6 $6 < <*<62 *= *6*6 7:*6*6 7 < < 7$ <=* < 7:*6*6 6 < < *6 *67*6 6 < 4 << < * - << 6 < 6 < 6 E 7%F*6776<6 &-*677:*6*67 7 << = = $*6 < 7 *776<7002-<7 7 7:*6*67 * 6 7:*6*6 7 <*6 002 *677<*E%F &;<=67 66= ; = 7 7-7=67=*7<*6 ;<6<=7:*6*6 7 <<47< <*6< *7 & "<6 < < 7= < = <<?<7*67<< < <<

56 . < *6= <7 *= 7:*6*6 =* - 7:*6*6 =* << 7 002& 4 < <= 6 *6< 7 7*=< 002& *6< * < 7* 002& 6 < 6 <6 *6 < 7*002&<6-* = < 7< < " 7*=< 7:*6*6 =* = *6 < < 7-667<<<6*=*6 6 7:*6*6 =* 7 4 < * 6, < 7:*6*6 =* = 7:*6*6 7 * 6 7:*6*6 7 6 < < * 4 < *6 *6 <*6 < < * 3< < 6 < 7:*6*6 7 7* 6*6< 3=%: &&' 2 2 %#3'#&'"%()("% '%2 #*%2'%('&* ( 'D3( #'"%()(3%> / +/0/./* 3)(: & 3*6 < < 7 < N6 <=*6 7*= 7= 7 *,7 99<7767 = 7 6= /<<< <7*6 <<7 3*6< < 3*6< 6 =<

57 "77:*6*67-99 <7 < 6 *= - *6 7 < *6 *6 = 6= 5 7 7*=< 6< 7 *6 <737 <<6< <? 7 ***6 6= < 7 67? = < < < 67 <-*6<<. < < = <67 <#*6=<66 < *6?< 7(*<.<67:*6*6 = *7/=:< *6 6 7:*6*6 7 < < < 7 67 = = 6 " < <66< E 6 6F 6<<< 6< < = < *6 E*6 67F < < = *6 * < 7*6=<. =* 7:*6*67 7<= 7:*6 5 7 * 7:*6*6 7 <7. < *6 7 7 *6<<* < < 6 *6 *6 ; 6 < <) 6 < < 6 <7 5 < < 2 6 <6 <<*676< - = 67 <= ( 7, *67*6747< ( < 67 = 7 2 < < < 6 7 2<*6 G

58 = 6 67<75676< < 2 *677 < 4667<99) AE67F*6<E*6<FB - <<6 < <<66 67 << *6 3*6 = 6 -<<6 7:*6*6 = 7:*6* :*667& *667*=<<<67&< *6< >006:*6*62<6<< 6, 6 5 *7 &% >00 >.? <6* < 6-<*6 6 < <, < 6 < 6 * < 6 * < < 6 < < 3< < *677<< <<65,02>"-"! 6 < 6< << && 6 7* = 6= E5*7O*7F7:*6*6 < *6<67< 6 3=( : &'%'#&)(* '': ):%% ( $(3 ' : "#: &(3 %% '#& '"%()("% ':% (%( "%3) *3* *'%*:(/ 3=)&( ) 32*?3(2 :% ()2 %#3E( '%(5'%5%F*'%*:( %('#&'"%()(% ( ' %( H

59 - 5 *- < << *6? *6 * 7 7 < 6.*6 < < < 6 *6 < *6 *677< ) 7 <6 7 < 6 < < : 7 ;<< = $< 6< *<)6=6<.* **=Q 6 7:*6*6 *6 < < 5 *6 **67&< 66 $*6 = 66 *6 7 < *6 *6 7-7 *6 *6 *6 7*=< E6 < 6 < 6 F *6 E* 6 F *&**6 7 * ***6 E ZF * *6 E 6*6 = *6 < F $ 7 =6<< 7*=< 67)*6 <7<6 *6,* 7<< < 6 < 4 *677 6,*6 002&<*(*< *6 7* 6 * < 002 << -<667<6<*64 7<6** *6 < 6 6 7:*6*6 <*6 6 7 < <7 7 6 ; 67<<76 6= < * 47 *6 << 67 4 *6< < * *6** < 6 6: *6 ->.?E>.?<F>00E>0<06F *6 *6*= 6 7*< * < 7 < 7 *6&*6*67* =37 <6==**<>00 D

60 2 >.? >00 * <6 67 < 6 67 >.? >00 < < =* 3=) )%'(323>3% 3*** "% ' %% #&"%()("% '/ +/0/0/% '*: 3)%%'D - = N ***6 < 6 * <<57< 7 *< =* < :7* 6 *: ** 6 ** < "&66 *6<<6???, 6 "*6< =67 =67 7 7*7:*667 =67 <=667** - ==* < 7 =, =67 7:*6&*= = =67 < ; = 6 6<7*6 = *< " < ** & = *7 = *67<<, 7* 7:*667 = 67 6 = 67 = 67 < * =67, =67 E= 6= F =67E<,!? F 67/ <6<,7:6==,7: 6 7:*6*6 <*6-6 << <. 6 * < 367 < <<,7:<<7E6F 7 *=*6** * 67,7: < 6 *677< < O* 7*6 7 <7<<*64O*7 7:*6*=*6O*<

61 7 < *6 7 < 7 = =7 " *6 <<< =*&& =* 67 07:*6*= 7<<<=*& &=***< 7 7<*6*6 " *6 < 67) 6 7 < << 6 7*:< <4 < = 6 7< 67*6 < = 6 7** 6 :*6*6<<6==*=4L<I 0 7< 6 77* 5 7*77 * - ==*< 4 < 6 & 66 <= 7= * < *6 67 < < = 6 < ==* 6< $ <<=& 66* 77 < < $*6*6 < < =* <* 7*7*=<*(< 7*=< 7'I > 6 7 < < =* 3<<6 < 7*6*6 **7 7* < 7 **6 < 'I> <<**7(7 =7* =2 %#3%2 %22%%2 %#3*%*: %% %) 2 ("&%22>>3%( "%&/ 3=%( "%&%2: &23('#&'"%()("% '&'" :% (G( /

62 +/+/C (')%('#&'"%()("% ',9 $## & =. &).... &> ) * 8=. #%=.. &-?&10B Bij die operatie (integrale jeugdhulp) wordt de bestaande expertise en kwaliteit op het gebied van diagnostiek en indicatiestelling, omgaan met verontrustende situaties en maatschappelijke noodzaak, erkend en meegenomen in de nieuwe aanpak.. ). &-?&1:B,5<DQ>00 *6=77<< <7:*67:*63< 67 <*6*6*6 /*6 6 7<*= *6<7< +/+/,/ : ">('2;3)%%' -> <7->006 *6 * *6 < 6 * 6) < = * < 7 7<< 67 < 467 *6=7

63 377 *6<>00(77 < = 7:*6 2 *6 7< < 6 >00- (7 < *6 6 ) 6 7 << = 6 * *6=6 *6K3<7 ( - < < >00 = 7:*6E7<<F 77* < * < *63>00=7<<<<6 >00 < *6 7 < *6 : << << 6< - =* 7 <=* 37<<< *66 " L = 7=I 6 $*6 < << 6 * **-6<6 * <- *6 < <<=**6-6 77<< 7:*6 7:*6 7<< *67*=<*6< << -* >00 < *6 << *6 * =* << > < 7* =* < >* <<7 6, 6 >00 =* 6,2,5 * = 5 *67 7&<&6< =-<<5 7 =5 67 < *6 6= < < *6 *6 =* 6 < < N < * >00< 6 7:*6*6* 6 7 6,2,5 5 *6<< E6 <

64 J= (=*F = <, *6 6 < << E<XF 7:*6 -,2,5& 6" < 7*6< 777:*64<6 7 < *677 6 =*< 6<<<< < < < << 7 < <7 4 <<7*&<<77:*6 *60 7:*6 <77* 66< 7:*67<< 56<<>00<== = <<- > :*6 7 = 6 >00 <<<7:*6*6<6 ;** AB=A<B***67 7*=< 6 >00 = < 7:*6 - * *6< 7:*6 = = 6 < 7* < 6 6 >00 7*=<=7< 7*666 -=**<=<676>00 < 0 6 >00 < = 7 ** 7 4 = 67 6>002 6 *6 *6 7 6 < < >00 =67(77?7*77* >00* (7 < (7<*6<<& 6==*7 *67*7<<6<7=66=7 < = $ < < = < 7:*6 7:*6 7:*667 6 >00- < 6>00*6<< *7 7 * 4 < < < *6 < < >00 7<7(779<* %

65 >00 < < *7*6>006<7(77< 6>00 D *% '* &&'%(2' &'3D#( &)* '% : &'%(* ( # ''(2;3)%%'2;3) / 3=%2"H2 %( : +/+/./< %(%% &( #%' - = < *7( < 6 < 7-6 *7( * < 7 6 <<6> = <<<) *6< 7 ** << < 7 7 = *677< *( 7*=< *&* *6 7*6 4 7 << 6 <7*6<=*6*67< <*6 * *6 *6 * 4 *6=766* <. << << 7 *6 < = * << 7*6 < "6 2=< < C 5 * 77 *6= 6 <, < / * *=*) 6 * 7 *6*7 *6 < ** J = <* < 5 "*6<7*6=* < ==* E<F 6 7 < -< *677< ) 6 7< < 6 *6 < *6*6<76< 7 6< < < E

66 6 6= < * <*6J < 6 <, < 7:*6*6 <* << 7 7 7:*6 E7F << 7* EF*6*67:*6*67 7 << 6 =* 7:*6*6 7 <<= 5 < < 6 < 6 = <<=*6< =*( = * 7:*6*6 7 *6 7= 67 ** * 6 7:*6*6 7:*6*6 6 < <7 6-7 == < *6< *6 <<<6 = 6 7 < < 5 *6 7 6 < 7:*6*6 7 <= <= " 7< << &4 <&>00 < $< 6< << < <*6 (7 - < N (7 7 <7:*6*67 <6 6*7< *7(*7 4= <& 6 67*67*<*6<< & 5 < 6< <& < 7 7 < 2 *6<< (7 *6< >#I>.?I <76 4**7*6<6 >00 < 7:*6*6 <6 E *67* *!320F < <,*66*6 < *277<*6*:*6 6 *6 7* 6 6*:* 4 < *6 7:*6*6 * < 7 3*6Q7 6 <

67 @ 7 6 7*=<<6 & 5, 167 * 7 < 6 < 89 *, 167 =<<66767 < < *6< <7" <7*667 6 *O 67 - *6 67 <& =7< < 4 *=<*6*67 5 < & > < 6 E& F < 7 / * 7 37 < 6 < 7 <6 < 7 67 < N 7:*6 6 3< 6 7 7:*6*6 7. E * 7:*6F $ E*6*6 7:*6F- E <F " E7F& " <*7 < * 002&7 < 7:*6*6 *7 O* 37 < %J% <<6<66<7<6< 6 < $ ** < 6 = <* * 7777:*6*667<-67 < 6 O 7< 7 4 <*767 =** = = = *6 :7 << < 7 67 << 6 < =O=*77*4 6 < = <!7 7:*6*6 6 < = 67 7 *6 *<*6=66 &4=<< 6002& < 7 < *= 6 7 / 2<6 E/25F & < E=,2,5 *677F < = * / 6 6= *67 7 /25 <6- =* * < 002&7 *6 <6 G

68 4002&67E F6< & $ <<< =- = 6 0* * EJJGF 6 7* EHJJHF < <67*7:*6*6 7 < 7 < %T < H 7D == *66 = *6 = = < *6 7 < - 6 7(7< =*6 002&* < 3 7 <=7< < 6= 6 7 <<< * <<< = 6 <*6< <<6 67 <6<*6< *6 < 6 < <<< 6 *6< *O & <6 <6<-6(3!;3' *6 *7( < 6= $ E*6F 7<<6 6 3=* (')%(&( 5#%' 3= &'%* 3)' (#"%( #*'("% '/ 3=*)%: 2 : &'&&%% ( 2;3) 3)"% '%% #%' %( #*D '/ +/+/0/< %(%% %*( - 7 < *6 < < 6 =*6 << $ 99 5 < - *6 =?*6=*6HH H

69 0 HC *6 6 2< = ** 6 = - =*6 <<7 " &6 < < < < *677/<*667/= 6 < < 7<6 6 N* ->007:*6*67:*6*67 <<3*67 < 5 <= 7 < 6 75=<67 *6 = < 7 *6 6 7 < 67 7:*6*6 7 < *67?7<7:*6*67 6 6< 77 < O* < 7:*6=* * = * 6 7 *, 6 * 7 < 6 *6 < > 0< 06 6 < <<< *6*6<=7"*67 7 =* *7 >00 *6<7*7:*6*67 < 3 7 < >00 H < ; 7 6= < >00-7<*6 <<<=6*( )= 7=6 &*-& * * 7:*6*6 7 6 *6 < 6 < *6 < <76<<* 67 =& << *6 & * * 7<< ; >00%C 67 7%C 775<->00 7<< 6 7 *6 6 6< 7:*6* < < 6<66 7** D

70 (7<676< *6 7*6 >00 7 >00 < <) * & * 67<< <46** &7 *67, 6 5 *7 O*7 * < * 6= =77*75<6 6 * <<6 E= *F *67 < *6 =* 7 = $ *7 =* *6 ) *6*6 < = *666 3=* (')%((%*( 3=%*( 3%' %2 &) 32*?3(2 G

71 +/-/%*: '#&'"%()("% '( ((% De VDAB stelde de voorbije jaren vast dat mensen met een medische, mentale, psychische of psychiatrische problematiek amper een baan vinden ondanks het volgen van de klassieke arbeidstrajectbegeleiding. In dit kader willen we de mogelijkheden onderzoeken voor initiatieven van arbeidszorg voor (ex-) psychiatrische patiënten voor wie tewerkstelling in het normaal economisch circuit te hoog gegrepen is. (p.70),%. F 6 & 7 =.....-?&:'B,> =C ) & > &?&B>.$%> =$##= &-?&3'B, &9 =..?&AEB,< >. 56=A*67 B-<6<&7 E?,F << O K- = < - 6 << *6 7:*6*6 = 7:*6*6E;;F7 ;=L*I*66?, 7 7* ( 7* ?, 7< *6 7:*6*6 = 7:*6*6 7 < ***6 * J= 7:*6* 7 7 < *<<< G

72 - *677 *= 7 ** EF < 7 < <<6 * * = *6 <7 = 7 7EF45<<D&% <=L*6I< <*6 * 7 < << < / < * < <5-.=7< 7 7 << & < 7 6 *6 7:*6* = < 7*6 < 7 < *6< 7 6 <<;;7 < <7*<7*677??< 7 *6 < - H <* <75<<;;&7 < * < * 6 <- = 6 L I 5 < = * ( H 6 < *6 6 *6 * <77. < 7 7 <. * 7* = < 4 *6 7 *] <<699 <6 <. = 6 *6 7 6J6 < =* ) *6= =***=67*46 6 *677< < 5 < = 6 6 < *6< 7 <- < = 7< 3<=7< 7 < << "<7< 7 ( 3>;? < < 6 - *= *6 7 6 < 6 7 7< < 4 = <=< < *6 7*6 3< < 6 = <<E 5. 6F *6< =$ <*6 6 = = 99 O < G

73 47* *6*77<6*6 6= < - 6 *6 7*7 << 6< 6;6*6 7 5 < < 7* 6 =. 6=*6<) &. 6*7*<7 *6 =* * <7!* <7 < 6 7< 77<7 <. * <7 <<<<*6 5-. &, 6 < ) * <7 < *6 <7 = 7*67 99 << 4 <<<*6<<*6*6< *6 << < << ;; 7 < 6 < < 77 * <- 7 < &,*<65.*674*7E5.4F L <I6*7 7 *< *6 < 7 ( <7 L **6I &,>.? <7* 7- *6*67 < <76 6 <6 *6*6< < < * *- * < * =* <7*=<=*, 6<=*63>;? &4<63>;?I< -7 <=* 7*4 7* <, =6<< 6 <6<47*7<< 7 & < < * 7* 7* &" < < 6 6 <**7:*6*6<6 *6 /Q<*6 6*7 G

74 777:*6* *7 <**6= **2 * * * *6 : ** 6 < =* 4 < < 6= *6 ) < 7 5 << < =6<<6=* -**L7I *6<)7:*6*6<6= *6 * < 6 * <7K- *6 7 =* L*I;=**< *6 99 <6 '* * *6 6 E <F 6 ) 7*3>;?-.>&7* *=* *6<76 = *. <676=7*6 * 6=<*6 4 56== = == *6 < <-< <** <6 6 < O< 3<5-.6< = = 6 < 7< *6 < 7 * 0 *6< 6 << 6 < *6 6 6 *66-7, = 6 < 6 * =. 7 < < * *6776*467 <7*6- )6<< < *6 = * <7 = 6 **6 G%

75 ** 7 ; *6 < = 5-. $ *6 * < *6 99 6< < " < 99 7 *6=6<<<=E5.,2, >;?F " < < *6<6 < =* < < $ 6<6**7L I <6 *<=*677 3= : &' ((% : &%33%% '?' ((&( & %( ("% ': (*(#& 2:% (''2 % 2;3)3)I%>2;3) 3) 2 % $( ')** ("% ' (: & / 26<< I6<<< 6 6 <=67*<<< <6. < *677< * =* -*6< *6*6<7*=<7 7:*6*6J=7:*6*67, < < 6 N 7?7 6 < << 7?-?7=* 4 < * 6 < G < 6 < < 77*=<7 6<7 E<HF?<<(& 7:*6*6 *6 = *6 (& 76*7 47 = < 6 76<,6< 6= 7<<6&* G

76 / <6 77 < <6 6 - * 6* 6 *6< 7 7 = < 6-7<6<* * 6 * 6 < 6*6 = 6 = * < - < = 6 6 < 2 * * 6*677 *=<6 *-6=<6 << =7< * E = 67KF <=< * 3 << < = * < < =7< = *6< 7*&6 376<*66, 7<76*6- ( < ** 7* < 2 * 77 * * 6 & 6* 7* < < 3= : &'*((%!%5! "#%% )3 D %(%3)** :%''2:%%'(' %% 2 % 2;3)3)I%>2;3) 3)2 % *67 L* 67& * I ; <O :*6*6 7 "7 <C 7:*6*6 C J %C E7:*6*F G

77 = E <F 7:*6* = = < 6 0 = 6 < 7= =6<< 7< <6 6 < -6 = <6 < 66 < 77*==67,7:*6*6=7:*6* =, 6*7 < < 7<*67 <7 6, * 6 7:*6*6 =* << 6 * ; < 6:76< < < 6 < <6 * & <<- < 6 < ) 6 7:*6*6 << 6 7 *7-5 6 *6 6 L!*6 7 67& I 67&, 6 *6 7 7*6 6 < < 6) - 7=*= <*P7<7 < - < =*6< < :*6 < 6 64=<0<7*99>00 *6< 7* =*6-7* =*6 < * 7 6 =*6 67) 77*7*67<Q>.?I <67:*6* -7*=*6*7=*6&7:*6*6 *:O<77:*6*67 4 7*6676<*6< < 6 =*6<*( E6 *6 =*F 3< =* *6 < E =< = 7 < 6F 67 *6< < EF(7 GG

78 -7*=<7O6=7*67 6 < 7 & *677 0<6 6 ; 7 67 < < <=*7 6/77*6 =*6 ** < 6 O = E C < <F *6 < 7 = =G7*6*7Q7 7:*6*6=O 6 *: 7 3< 5<6 H 7 6=*6**7 $ 6;7 1 =*6&7:*6*6 * 0 EG 7F.7 EH7F- <6 O 6 6* < 7 < 6 5 O6*765.*67 4*77*=< ) * ;<7 7 < '*6 < 7**6 = 4 = =567 <<< 7*6 *677 /6*676=5*677 <<<=6 << 6< <4< *6*P7<66< << /> < Q- 7 =*6< < 7* = 67 < 6 3< *6< 7 < < 6 $7 6 6*6 *< < =67 3=C ('("% ''( ( 2;3)3)2 % ) &( ) '3)2%% '( (/ GH

79 $ < 7 < 6*7 < 7:*6*6 7 < < *6< - 7*=<*7( < 6*7 7:*6*6 J= 7 <7 <, 3< = * 7:*6*6 7 6 E C F 7 < 6*7 < 4 5.*674*7E5.4F< 7:* <77 < <6*7=* < 6*7 7:*6*6 7 < * 7 < 6=5656 *6*6777-=*7(< 6<7<7 7 <?*6*67:*6*6 7 <6*7(*=6 = 7< 6 7 *6 7= =*3<*76*7 < 7:*6*67 <6 =656 O = = 6 * 77* < 0-7* < 6 7:*6*6 6 * 7 6*7 < * E5 F 6 ^ 7* EF 7:*667*6 67 6*7-6776>00*6 7 <,676 = J= 7= < 7:*6*6 7 *6 77 >00 7 6*67 4 < * ; 6 (7 < 7" <7 7766<< *6= 0 7< 6 6** 6 67*6 6 = 7 7< - < 67766*< < * 77 ** < <" <(7<*76*7 6!7"(7/<E!"/F4!"/<* 67 = < 6*77*=< < -*< N < < 6 6*7 N 7 *6 GD

80 < 67 7< " *< 7<6 ** 3=* (')%( *)*2 ' 2 % )(32#&% (2;3)3)I%>'( '2 % +/J/% '('#&'"%()("% '"% '3 3*"% ': &,7. & G G. H & 7.. & > ; 8#.. #?! " #B& >. & >?B&-?&1EB, *6<<<<*677< < 6 == < :*6*67 <6**=&&< -<<%7*6002 < 77 *677< 3< 6 =< , H

81 *67*6 6 7:*6* ** 6;002 6=77:*6*67 7* =*6< 6 7*=< *7 *677< < H 7 D < G == <6 7-7 G =**6<6 <6* <*6 7 < < 6 002& 7 7:*6* =. *666 * & 7 < J= 6 7 = 2** < =* 7 < G == <6 7 6 >00 * H DDD == <6 7_>00C 6 7<7**< 3 7 ** < < < = 7-6 <<<*6= = 6 = 7 << * = < < " = 77 E 5 77 >00F 7:*6*6 <6..2I *6 < 7* 3 6 < = E < F * 7 <&7 ** - 7* <. << :G - 7* <<6* = :/ 7 < 7* * <6 < H

82 3<<<==* & >*3 >3%2)'(2 $2 %%($ ('%'$ %'(3 %' -=*6<7 *<7 < - * * >00 *6 *=*<< < =* 6 < < E* 6 6 >.? 6F << - 7* < 6 << 7 *= =* 7 << =* E < % 5*F 5 : ( >*3= * )( %% "%: 3* 3) %3)2;3)3)2 % 6 < 6 <<7< 7 *=* * 7 *6*6 7:*6*6 7 4 = 7*6 *<=<7-7 *6*6 7 < 2 = <67-* =* (737 =**O<< *6=*67 5( (>*3= ) (: & %() %33* - =* 6 6 7:*6* 6 2 7I7:*6*67 *67*=< 6< :*6*6 :*67*4 *6 7 * <*= 7= 6 < << 6 < =*- 7*=< 7I < 7 = 7*6 =*- 7I < < 7= =* H

83 5 (>*3= (D)(*%% "%: 3*3) %3) 2;3)3)2 % : %2 %%("&#& -=* 7*6=67 < 67=&=<4** 7**& N 66<<*6< = 6 =Q < 6 7* *P < EF = 7 E *P 7*F =&7 * = E < 67J 6 6 *6 F-< ***=*<6*< 62<67<67 *677<6"*7* <*67:*6*67:*6*6 < <<=*6< 5#>(>*3=23>&:%%% : "% '&:% ('%(( ))* *%>))* '( *) % - = =* 6= << 7 << 7*=< 7 7 *6*6 7:*6*6 7 < 4 7 7< <6 * < *677 <<<- O 7I<6 6=7< - 7I *6 7J * = < 7-6 < N =* 7 * 6 6= *6 ; :7 *6) 7-6=<< 6 * 5 6 *6 7*:! 6 *6< 6= " <6 6 6 * K" < *677 * **67<5<76 6 * = H

84 4 :7* 5 6 6= ** 7* 7 4 7* 7 *677< 6= LI < ** 7:*6*6 < 6 4 :7* 5 < E> F 7 4 = :< E :IF E *6*6 7:*6*6 7 <F << = <<*4**7= *6 67 = 7:*6*6 <6 <6=777*6*=* 6- :< < **. I < : < 6 < 66 3<7** 5 3 = =* < O 7< << << * 7 *6 < 4 < <* < 3= : &' (>( % )( (( ' 3)2 "3)%)*(%('#&'"%()("% '%2 %% (%(&% ')>D ( : &'* * (D%% "'(% '%"% '3 3* "% ': &/ 3= *3* ((')*((;2 %#3( 5*6 7:*6*6 <6 6 ** 7 < <6 7:*6*6 7 <6< -<.22< 7= 6 2 < << ** < *67 <6 =* 7:*6 <<<"O< =E 7<6 7:*6*67 <* *67 F *O E O*7F6 7:*6*67 <E 7.22F H%

85 -*67*<=< 7 <6 7 *6 *7*6<<K*6<< 7= <6 6 6* 5 < 7<*6 < < 7:*6*6 <6*67) &-2.2<<*< 6 <6<*7< -<L*I<67DDG <7<6*677<=7<< *6 <) < 7<<6 < 76 <6 7< 7 K5 L*I *6 <6*67*67)< J= * 6 = (7* =6<< 6 * &!< < * 6 6 < 62-7 * :*6*6 *6=:<6 6 *67 73<7 << 6 < =* <676< < &"<<**<.22-6=<=7<<7 3=%(' : &'*' "&)*"2;3) 3) "&)*"% > '$3%*?(%% % '( "% '%% 2 % 2;3)3)2 % & #'/!"#!"$%, 7:*6*6 * > < < 6 *677< 7*7*7 4 32> < 7 * *P7 < 6 7* # - < * <6 < 6 3 <*6 (7 6 32> < =*6 H

86 <* *677< 7*6 < ** 7* & -7 6<632>%6== 5 0*67 < 7 6<4 37 :*6*6 2* < DD 99 =*6 7:*6*6 <6 5 << 7<<<=*67:*6,632>< 7*7*O 6**< 6 *6 4 32> 6= D 77 7*6 <* N 6 < 7 <7* /- 6 < 6 2 <6 7*7 (7 =*6.7$7** **7 7 6 < *67-7:*6*6 66 < 6 7:*6* < < O *677< 4 < 632<77* ( 7 5 3< 32 0 <6 7 5 = < 6 7 < = 7= *6 * E< 5.*674*7<6F < *6 3< *6 7K- <&7 67"<77* < 7 < * << 3=*%*: )>% 3)&3 * (2;3)%' 3) % ' 3=(*: &'(& 2 ('('" 2''% ' #&*(''%% )/ H

87 32*'#&'"%()("% ' ,+ 3 *6 6 < 6 < << <65= 6, N 6 > # E>#F >.?<E>.?F3>;?IN <<< * > 0< 06 E>00F 7 ; 7:*6*6 7 7 *6 5 7:*6*6676 < - > 0< 06 E % <F<*66<6>00 7 7**6 < = 67 7:*6 7:*6 7:* = *6 7 7 < <<*67:*67:*66737 *6 6 G >.?< E>.?F ># :*6*6 <6 E2F 7:*6*6 = <6 E..2F *6 7:*6*6 6 E5$F $ *6 7 *O <<7=-< =* 67 *6-<6<*6 < * 7 <7 *6 <"7<7 7 = 7:*6*6 7 6= <7- <67376 =< "7 77<< =6O*56 - *6 < 6 5 *6 *7 = < - * = 6 6 < 5 6- < * E<F = -0*677 7<< =7< < 6 5<6 << 7 6 < < 6 O 2 6 >= 7 D *6 << <6 <6< = 7:*6*6 7 >* < 7*77 *<** " < 6 * 6 HG

88 - =7 6= 5 6 >00 ( < *6-67**6=67-7 O < 7 6*7 < 7:*6*6 7 3*6 = 7<>003<=6* 77* < ; 7 7 < 6 >00 7:*6*6 = <6, 66 = *6 *7 7:*6*6 7 < E'3 IF = *6 = = E!0.&F *6= 7*67:*6*6*!637 7:*6*6<6 0- < * *67 E3!F-*6 < ) D < 5 %% *6 %C 7 - * 7 << 3 *66 >00 7 < 3 *6 <<7<7*=7<<76 < 4 77* 67 <77==*<<'L> $< *6 7 *, O*7 *= *7 =6<< 665*7O*77 *6<7<7<3<7*<6*6 7 * 7:*6*6 7 "< <*;7<*7*6= 7<< 6 7 7<< *& 5 * < < - *677< 7*6 6 < 6 = 7-7 7* < 6 5 *677:*6*6 7 - =7= = 7:*6*67 *677<? *6 * * 6 <6) HH

89 3 D ) *3* (( ) (% '2 %#3 '#& '"%()(%% ( / 3 D ) *3* ((2>% %% > ( 2 % 2;3)3)2 % / 2 3): &' %2*?3(2 (%//"%% ( % ' '"%()(3%> " *: '"%()((%'*: 32*?3(2 / 3 %2 %2 >* ) % &% % ' %% : &' %% &$ 3%)% ( *' *?3(2 2 % '*?3(2 / : &&' 2 2 %#3 '#& '"%()("% ' %2 #* %2 '%('&* ( 'D 3 ( #'"%()(3%> / : &'%'#&)(* '': ):%% ( $( 3 ':"#: &(3 %% '#&'"%()("% ':% ( %( "%3) *3* *'%*:(/ )&( ) 32*?3(2 :% ()2 %#3E( '%(5'%5%F*'%*:( %('#&'"%()(% ( ' %( )%'(323>3% 3*** "% %% #&"%()("% '/ %#3%2 %2%% %) 2("&%22>>3%( "%&/ ( "%& %2 : & 23 ( '#& '"%()("% ' &* '" :% (G( D *% '* &&'%(2' &' : & )* '% : &'%( * ( # ''( 2;3)%%'2;3) / %2" H2 %( : ">(' 2;3)%%' C (')%(&( 5#%' &'%* 3)' (#"%( #*'("% '/ HD

90 *)%: 2 : &'&&%% (2;3) 3)"% '%% #%' %( #*D '/ C (')%((%*( *( 3%' %2 &) 32*?3(2 / : &' ( (%! & %3 3%% '?' ( (&( &%% ("% ': (*(#&2:% ('' 2 %2;3)3)I%>2;3) 3)2 %$( ') ** ("% ' (: & / : &'*((%!"#!%%% )3 D * %( %3)** :%' '2:%%'(' %% 2 % 2;3)3)I%>2;3) 3)2 % / C ('("% ''( (2;3)3)2 %)&( ) '3)2%% '( (/ C (')%( *)*2 ' 2 % )(32 #&% (2;3)3)I%>'( '2 % / : &' (>( % )( (( ' 3)2 "3)% )* ( %( '#& '"%()("% ' %2 %% ( %(&%' ) >D ( : &' * * (D%% "'(% '%"% '3 3*"% ': &/ *3* ((' ) *((;2 %#3 ( %(' : &' * ' "&)*" 2;3) 3)"&)*"% >'$ 3%*? (%% %' ( "% ' %% 2 % 2;3)3)2 % & #'/ *%*: )>% 3)&3 * (2;3)%' 3)"% ' *: &'(& 2 ('('" 2''/ D

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam Richtlijnen, Zorgstandaarden en Generieke Modules: hulpmiddelen op weg naar Goede Zorg Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam GGZ ingeest, Amsterdam Altrecht GGZ, Utrecht

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

Debby Gerritsen. Kaf van Koren weten wat werkt

Debby Gerritsen. Kaf van Koren weten wat werkt Debby Gerritsen Kaf van Koren weten wat werkt Doelen UKON 1) Kennis ontwikkelen (=onderzoek) 2) Deze kennis delen en vertalen in praktische producten voor deskundigheidsbevordering (=onderwijs en opleiding)

Nadere informatie

Indicatiestelling voor de

Indicatiestelling voor de Indicatiestelling voor de Jeugd-GGZ Indicatiestelling voor jeugdigen met psychiatrische problematiek door Bureau Jeugdzorg in het kader van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn Werk en Ernstige Psychische Aandoeningen Kick off MMMensen met mogelijkheden 10 oktober 2013

Multidisciplinaire richtlijn Werk en Ernstige Psychische Aandoeningen Kick off MMMensen met mogelijkheden 10 oktober 2013 Multidisciplinaire richtlijn Werk en Ernstige Psychische Aandoeningen Kick off MMMensen met mogelijkheden 10 oktober 2013 Ellen Otto & Daniëlle van Duin Kenniscentrum Phrenos Ontwikkeling Richtlijn Achtergrond

Nadere informatie

Indicatiestelling voor de

Indicatiestelling voor de Indicatiestelling voor de Jeugd-GGZ Indicatiestelling voor jeugdigen met psychiatrische problematiek door Bureau Jeugdzorg in het kader van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij. methode voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling van minderjarigen

Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij. methode voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling van minderjarigen Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij methode voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling van minderjarigen Colofon Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij Uitgave # %& '()*++ )(', - Tekst. ' /0 1#23%' 14

Nadere informatie

GGzE centrum autisme volwassenen

GGzE centrum autisme volwassenen GGzE centrum autisme volwassenen GGzE centrum autisme volwassenen Centrum voor specialistische zorg, kennis en ontwikkeling op het gebied van autisme Informatie voor verwijzers >> GGzE centrum autisme

Nadere informatie

Voorbeeld Examen Inleiding in de Klinische Psychologie

Voorbeeld Examen Inleiding in de Klinische Psychologie Voorbeeld Examen Inleiding in de Klinische Psychologie Woord vooraf: -Het examen is vrij uitgebreid en pittig. Dit is bewust gedaan zodat u vragen heef rond verschillende onderwerpen en aspecten van de

Nadere informatie

Al g e m e e n : O p a l o n z e a a n b i ed i n g en, a a n v a a r d i n g en, m ed ed el i n g en en o v er een k o m s t en v o o r o n d er s t a a n d e v er r i c h t i n g en z i j n u i t s l

Nadere informatie

The black-box ontmanteld: outcome als input voor continue kwaliteitsverbetering binnen de geestelijke gezondheidszorg

The black-box ontmanteld: outcome als input voor continue kwaliteitsverbetering binnen de geestelijke gezondheidszorg The black-box ontmanteld: outcome als input voor continue kwaliteitsverbetering binnen de geestelijke gezondheidszorg O. Peene (PhD) P. Cokelaere (MSc, MBA) V. Meesseman (MSc) Onze kernopdracht De gezondheid,

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

$%%%&'$%'$&&( ) *++ &,"$ ''*++%"%%& -$'./" ' " " 0.$&"%$" ".1*+"..1*/ (

$%%%&'$%'$&&( ) *++ &,$ ''*++%%%& -$'./ '   0.$&%$ .1*+..1*/ ( !" # $%%%&'$%'$&&( ) *++ &,"$ ''*++%"%%& -$'./" ' " " 0.$&"%$" ".1*+"..1*/ ( ".&.$2130.$%$($* $ $..$ &.$.$*%1*" &(./. $4("."$"3 &*$%%&2(&.$ 1$$$50 6".1** $"0.$%$$' $*&77,( 1*$ "'-$ $'," %.'"/.$2,,%$&*$.$&&

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie

Supported Employment modelgetrouwheid in Vlaamse arbeidsrehabilitatieprogramma s Knaeps J. & Van Audenhove Ch. GGZ-congres, 2012 Overzicht Inleiding Onderzoek Onderzoeksvragen Methode Analyse Resultaten

Nadere informatie

e-learning Research Reeks Digitaal portfolio De hype voorbij of optimisme met grenzen?

e-learning Research Reeks Digitaal portfolio De hype voorbij of optimisme met grenzen? e-learning Research Reeks 6 Digitaal portfolio De hype voorbij of optimisme met grenzen? ! "#!!$$ %!"!"&''!!!"!"" '! () * +,,,* * -. $ /0 1 3 45 6 708!9:&#'9 ;9!!!# 7/%9,

Nadere informatie

Dagbehandeling. Ouderen

Dagbehandeling. Ouderen Dagbehandeling Ouderen Dagbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan Ouderen

Nadere informatie

) %* +, '* + #*%-* +. #* + / 0 %*1( %*$ 2 * 2 ** 2) ""-

) %* +, '* + #*%-* +. #* + / 0 %*1( %*$ 2 * 2 ** 2) - ! ""#$%&$ ' ( ) %* +, '* + #*%-* + ""#%&$ + #* + / 0 %*1( %*$ *%2) ""- 2 2 * 2 ** 2) ""- (! "#$!%%$"!&& '() #*+ '(, -$ " /0'- #$$ $(11$ $ -'( -$' ' $0 21,#(1 $(1$ $ 1( '# # # $$(11 -(3!'-45#**6"7 89- $&&$1

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Mechelen 4 december 2012. CAG MOVI Seminarie. Workshop Tewerkstelling: iedereen mee, iedereen actief. Bijdrage OCMW Gent:

Mechelen 4 december 2012. CAG MOVI Seminarie. Workshop Tewerkstelling: iedereen mee, iedereen actief. Bijdrage OCMW Gent: CAG MOVI Seminarie Mechelen 4 december 2012 Workshop Tewerkstelling: iedereen mee, iedereen actief Bijdrage OCMW Gent: Enige (kritische) bedenkingen over de relatie Vlaanderen OCMW s aan de hand van het

Nadere informatie

Dementiepoli. Ouderen

Dementiepoli. Ouderen Dementiepoli Ouderen Dementiepoli Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen Met deze folder willen we u en uw familieleden en/of verzorgers graag informeren over de gang van zaken bij de dementiepoli.

Nadere informatie

In behandeling bij het NPI

In behandeling bij het NPI In behandeling bij het NPI Optimale begeleiding In behandeling bij NPI U ontvangt deze folder omdat u in behandeling gaat bij het NPI. Hierin leest u hoe we te werk gaan bij het NPI en wat u van ons kunt

Nadere informatie

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging De zorg verandert en vindt zoveel mogelijk thuis of dichtbij huis plaats. Er worden minder mensen opgenomen

Nadere informatie

Martina Bühring NVvP Amsterdam, 2011

Martina Bühring NVvP Amsterdam, 2011 Diagnostiek & Advies bij Somatisch Onvoldoende verklaarbare Lichamelijke Klachten (SOLK) en somatoforme stoornissen Martina Bühring NVvP Amsterdam, 2011 AltrechtPsychosomatiek/ Eikenboom (kennis)centrum

Nadere informatie

Poliklinische behandeling

Poliklinische behandeling Poliklinische behandeling Ouderen Poliklinische behandeling Introductie Mondriaan Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van 65 jaar en ouder, die behoefte hebben aan behandeling,

Nadere informatie

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner?

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner? REFLECTIEVE PRACTITIONER Hoe wordt je een scientist-practitioner? 29 januari 2016 Boukje Dijkstra Inituïtie, fingerspitzengefühl, patiënt en zijn verschillen staan centraal, patiënt is uniek, geen standaard

Nadere informatie

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Ouderen Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Introductie Op dit moment is uw dementerend familielid in behandeling bij Mondriaan Ouderen van Mondriaan.

Nadere informatie

Ambulante behandeling

Ambulante behandeling Ambulante behandeling Ouderen Ambulante behandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan Ouderen heeft verschillende

Nadere informatie

Model cliëntendossier

Model cliëntendossier Model cliëntendossier Modelproduct van OKAB, Ondersteuning Kwaliteitszorg Alternatieve Behandelwijzen Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO INLEIDING In het kader van het project Ondersteuning

Nadere informatie

Opleiding Psychologie Masterroute KP

Opleiding Psychologie Masterroute KP Opleiding Psychologie Masterroute KP Master Your Talent 19 november 2012 Ineke Wessel Contact Twee coördinatoren Wiljo van Hout Ineke Wessel Eén e-mailadres: Mastercoordinator-K@rug.nl Wetenschappelijke

Nadere informatie

EBP: het nemen van beslissingen

EBP: het nemen van beslissingen EBP: het nemen van beslissingen EBP platform werkgroep Erica Baarends, Ergotherapie Ingrid Driessen en Xandra Gielen, Creatieve Therapie Saskia Duymelinck, Vepleegkunde Jacques Geraets, Fysiotherapie Michelle

Nadere informatie

Dementiepoli. Ouderen

Dementiepoli. Ouderen Dementiepoli Ouderen Dementiepoli Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen Met deze folder willen we u en uw familieleden en/of verzorgers graag informeren over de gang van zaken bij de dementiepoli.

Nadere informatie

Patiëntendossier. Jac. van der Zaag

Patiëntendossier. Jac. van der Zaag Patiëntendossier Jac. van der Zaag Even voorstellen 1983-1988 Tandheelkunde, Universiteit van Amsterdam 1988-1990 specialisatie tandarts gnatholoog (NVGPT) 1990-2006 Algemene praktijk centrum Amsterdam

Nadere informatie

Evidence based nursing: wat is dat?

Evidence based nursing: wat is dat? Evidence based nursing: wat is dat? Sandra Beurskens Lector kenniskring autonomie en participatie van mensen met een chronische ziekte Kenniskring autonomie en participatie EBN in de praktijk: veel vragen

Nadere informatie

Maak het waar met de cliëntenraad

Maak het waar met de cliëntenraad Maak het waar met de cliëntenraad Ouderen Maak het waar met de cliëntenraad Wat is de Cliëntenraad ouderen De cliëntenraad is een groep van vijf tot tien mensen die met de directeur overlegt over bepaalde

Nadere informatie

EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN

EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN 2 Hoogleraar Klinische Psychologie VU POH- GGZ in huisartsenpraktijk 3 E-health Wat bedoel ik daarmee? 4 Uitgangspunt:

Nadere informatie

VERANDERINGEN BINNEN HET

VERANDERINGEN BINNEN HET VERANDERINGEN BINNEN HET VERPLEEGKUNDIG LANDSCHAP Verpleegkunde en Geestelijke Gezondheidszorg Trends Vermaatschappelijking van zorg Individualisering van zorg, patiënt wordt mondiger GGZ-problemen komen

Nadere informatie

PERMANENTE VORMING IN DE GGZ

PERMANENTE VORMING IN DE GGZ PERMANENTE VORMING IN DE GGZ Doelgoep: Verpleegkundigen met minimum 2 jaar werkervaring in psychiatrie en geestelijke gezondheidszorg. A. Deze voldoen aan de voorwaarden voor het behalen van de bijzondere

Nadere informatie

Positieve Psychologie Interventies

Positieve Psychologie Interventies Positieve Psychologie Interventies PPI bij patiënten met bipolaire stoornis in de euthyme fase Melissa Chrispijn AIOS psychiatrie KenBiS Klinisch Wetenschappelijke Vergadering 16 december 2016 Inhoud Achtergrond

Nadere informatie

24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit. tot vaststelling van de criteria voor erkenning. waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde

24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit. tot vaststelling van de criteria voor erkenning. waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde 24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit tot vaststelling van de criteria voor erkenning waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde gemachtigd worden de bijzondere beroepstitel te dragen van verpleegkundige

Nadere informatie

Samen met de kinderartsen

Samen met de kinderartsen Samen met de kinderartsen L.H.M. Berg, kinder- en jeugdpsychiater GGNet Jeugd Indeling Visie beroepsvereniging (NVvP) op plaatsbepaling van psychiatrie Aanvulling afdeling Kinder en Jeugd Casus 5-jarige

Nadere informatie

Hulp bij zelfdoding. Informatie voor cliënten en hun familie/naasten

Hulp bij zelfdoding. Informatie voor cliënten en hun familie/naasten Hulp bij zelfdoding Informatie voor cliënten en hun familie/naasten Hulp bij zelfdoding GGz Breburg heeft in 2013 een Handreiking hulp bij zelfdoding vastgesteld. De handreiking is bedoeld voor de hulpverleners

Nadere informatie

Het beheer van een elektriciteitsnet

Het beheer van een elektriciteitsnet Het beheer van een elektriciteitsnet Wouter Stekelenburg, Albert-Jan Yzelman 23-06-2003 1 Inleiding In dit verslag gaan we er ons over buigen, hoe we zo efficient mogelijk bepaalde vastgezette middelen

Nadere informatie

KLINISCH NEUROPSYCHOLOOG (M/V) 75% tewerkstelling

KLINISCH NEUROPSYCHOLOOG (M/V) 75% tewerkstelling Je functie Als klinisch neuropsycholoog werk je binnen de doelgroep organische psychiatrie. Je voert zowel diagnostische, therapeutische als wetenschappelijke activiteiten uit. Je brengt het (neuro)psychologisch

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Promenzo werkt

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Promenzo werkt Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen Promenzo werkt Promenzo begeleidt en ondersteunt mensen met ernstige psychiatrische of psychische problemen bij het zoeken naar, vinden en behouden van

Nadere informatie

Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn

Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn 3 Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn De vijf ambulante teams van Altrecht Aventurijn zijn gevestigd in het Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn. Onze zorg is opgedeeld

Nadere informatie

Pioniers in place making

Pioniers in place making Habi_deel_omslag lupi 5-3-2007 16:52 Pagina 1 Vernieuwend Ruimtegebruik Pioniers in place making Proeftuin IJburg Tineke Lupi Annemarijn Walberg Sako Musterd !"#$ %& '()*+, #'-.&/.. 0#'-.&/./ 12!3 4"""3!3

Nadere informatie

Bijlage 11: Stellingen voor focusgroepen activering. Thema s voor de focusgroepen activering

Bijlage 11: Stellingen voor focusgroepen activering. Thema s voor de focusgroepen activering Bijlage 11: Stellingen voor focusgroepen activering Thema s voor de focusgroepen activering Tekst door inleider : De thema s waarover in de focusgroep gediscussieerd wordt, zijn weergegeven in een overzicht.

Nadere informatie

Informatie. Scenariobeschrijving. Amsterdam Zuidelijk Noord-Holland AMSTERDAM Rekentijd 0:38:12. Simulatie-instellingen. Voortgezet onderwijs

Informatie. Scenariobeschrijving. Amsterdam Zuidelijk Noord-Holland AMSTERDAM Rekentijd 0:38:12. Simulatie-instellingen. Voortgezet onderwijs Informatie Scenariobeschrijving Naam Amsterdam Zuidelijk Noord-Holland AMSTERDAM Rekentijd 0:38:12 Gebruikte Mirror versie 3.2936.0 (f20d48eb022c) Simulatie-instellingen Sector Voortgezet onderwijs Conjunctuur

Nadere informatie

Studentenbrochure Mobiel Crisisteam Noolim

Studentenbrochure Mobiel Crisisteam Noolim Studentenbrochure Mobiel Crisisteam Noolim INTRODUCTIEBROCHURE VOOR STUDENTEN MOBIEL CRISISTEAM NOOLIM 1 VOORSTELLING VAN MOBIEL CRISISTEAM 1.1 Noolim Noolim - het netwerk Geestelijke Gezondheidszorg Oost-Limburg

Nadere informatie

volwassenen en ouderen

volwassenen en ouderen volwassenen en ouderen Inhoudsopgave 1. Aanmelding... 1 2. Eerste gesprek... 1 3. De verdere behandeling... 2 4. Privacy en kwaliteit... 2 5. Kosten... 3 6. Eigen risico... 3 7. Tot slot... 4 AmaCura is

Nadere informatie

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch werker Volwassenen en ouderen mensenkennis Van onze klinisch psycholoog heb ik een groep cliënten overgenomen, bij wie ik de instrumenten uit de opleiding

Nadere informatie

Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar?

Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar? Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar? Doel van een richtlijn Vastleggen van wetenschappelijke kennis en expertise rond een bepaalde stoornis t.b.v. hulpverleners en cliënten.

Nadere informatie

Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT

Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT Voor u ligt de domeinbeschrijving manuele therapie. Deze beschrijving vormt de uitkomst van het project domeinbeschrijving manuele therapie dat door het bestuur

Nadere informatie

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 100% meer? Of 2x zoveel?!? Resultaten >20% minder tandplak

Nadere informatie

Psychotherapie. brochure. Praktijk de Cocon

Psychotherapie. brochure. Praktijk de Cocon brochure Praktijk de Cocon Psychotherapie Brochure Psychotherapie helpt je af te rekenen met vervelende gevoelens, storende gedachten, sociale problemen, terugkerende problemen waar je veel last van hebt.

Nadere informatie

UKJA in het landschap van de Vlaamse jeugdhulp en Geestelijke Gezondheid voor kinderen en jongeren. Dr. Linda Van Grootel Medisch diensthoofd UKJA

UKJA in het landschap van de Vlaamse jeugdhulp en Geestelijke Gezondheid voor kinderen en jongeren. Dr. Linda Van Grootel Medisch diensthoofd UKJA UKJA in het landschap van de Vlaamse jeugdhulp en Geestelijke Gezondheid voor kinderen en jongeren Dr. Linda Van Grootel Medisch diensthoofd UKJA Casus 5 Je werkt voor een opvang van jongeren die geplaatst

Nadere informatie

Competenties van de klinisch psycholoog. Ger Keijsers

Competenties van de klinisch psycholoog. Ger Keijsers Competenties van de klinisch psycholoog Ger Keijsers Onderwerpen 1. achtergrond 2. CanMEDS 3. competenties KP 4. themakaarten 5. waterscheiding 6. implementatie Achtergrond competentiegericht opleiden

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

ACT en Authenticiteit

ACT en Authenticiteit ACT en Authenticiteit Weg met het keurslijf, ruimte voor jezelf. Datum: 25-09-2015 Door: Tim Batink Locatie: Bussum even voorstellen Tim Batink, MSc GZ-Psycholoog i.o., Cognitief Gedragstherapeut VGCt,

Nadere informatie

Ontwikkeling van evidence based producten. Luciënne Heerkens Petri Embregts

Ontwikkeling van evidence based producten. Luciënne Heerkens Petri Embregts Ontwikkeling van evidence based producten Luciënne Heerkens Petri Embregts Vertalen van evidence naar praktijk Evidence based practice Gewetensvol, oordeelkundig gebruik van beste bewijs om beslissingen

Nadere informatie

Ark n. Wat kunnen wij voor u doen

Ark n. Wat kunnen wij voor u doen Ark n basis GGZ Wat kunnen wij voor u doen Arkin BasisGGz is uw partner in de generalistische basis GGz. Wij bieden een complete dienstverlening van behandeling tot praktijkondersteuning. Centraal in onze

Nadere informatie

Grenzen en mogelijkheden van een samenwerkingsverband vanuit het perspectief van leidinggevenden

Grenzen en mogelijkheden van een samenwerkingsverband vanuit het perspectief van leidinggevenden Grenzen en mogelijkheden van een samenwerkingsverband vanuit het perspectief van leidinggevenden Dr. An Haekens Overzicht Inleiding: afbakening van thema Spiritualiteit: wiens zorg? Coöperatief- complementair

Nadere informatie

Opleiding ouderbegeleiding

Opleiding ouderbegeleiding Opleiding ouderbegeleiding me nse nkennis vanuit een visie op ouderschap in ontwikkeling Als je krachtgericht werken met het netwerk rond het kind wilt invullen, dan zit hier alles in. Vanuit een betere

Nadere informatie

Informatiefolder voor cliënten: programma van het SAS-cluster Meer informatie: www.ggzwnb.nl

Informatiefolder voor cliënten: programma van het SAS-cluster Meer informatie: www.ggzwnb.nl PROGRAMMA VAN HET SAS-CLUSTER OVER DEZE FOLDER Deze cliëntenfolder geeft u informatie over het programma van het SAS-cluster van GGZ WNB. Ook staan er algemene afspraken in, bijvoorbeeld over vertrouwelijkheid,

Nadere informatie

Kerncompetenties psychotherapeut

Kerncompetenties psychotherapeut Kerncompetenties psychotherapeut 5 oktober 2006 Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie Overname is toegestaan, mits ongewijzigd en met gebruik van bronvermelding. Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie,

Nadere informatie

ZiN en kwaliteitsbeleid

ZiN en kwaliteitsbeleid ZiN en kwaliteitsbeleid Ineen Werkconferentie kwaliteit 24 april 2014 Prof Niek J de Wit, huisarts Lid advies commissie kwaliteit achtergrond Agenda Organisatie ZiN Visie op kwaliteit Kwaliteitsregister

Nadere informatie

Verdiepingsstage Dubbele diagnose. Loodds. informatie voor aios

Verdiepingsstage Dubbele diagnose. Loodds. informatie voor aios Verdiepingsstage Dubbele diagnose Loodds informatie voor aios Verdiepingsstage Dubbele diagnose Loodds Gaat je interesse uit naar psychiatrie in combinatie met een verslaving? Dan biedt Delta een verdiepingsstage

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

Therapieën in tijden van evidencebased behandelen

Therapieën in tijden van evidencebased behandelen Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum Kunstwerk: Jan Heerkens, Eeuwige beweging Therapieën in tijden van evidencebased behandelen Walter Krikilion (red.) Brochure met teksten en verslag Vijfde Studiedag Klinische

Nadere informatie

Professionele hulp voor kinderen en jongeren

Professionele hulp voor kinderen en jongeren Professionele hulp voor kinderen en jongeren Ik heb het leuker en gezelliger met mama. Lijn5 is er voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen die hulp nodig hebben in moeilijke fases van hun leven. Door

Nadere informatie

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Universitair Medisch Centrum Utrecht Verplegingswetenschappen cursusjaar

Nadere informatie

Zelf gediagnosticeerd en behandeld. Vervelende ervaringen. Vinden van de juiste behandeling

Zelf gediagnosticeerd en behandeld. Vervelende ervaringen. Vinden van de juiste behandeling Sam Schrevel, Ph.D. Zelf gediagnosticeerd en behandeld Vervelende ervaringen Vinden van de juiste behandeling Waar ben ik goed in? Hoe richt ik mijn leven in? Aan wie vraag ik hulp? Waar niet? Wat wil

Nadere informatie

KIND & jeugd Zuidoost Brabant

KIND & jeugd Zuidoost Brabant KIND & jeugd abant r B t s o o Zuid nleiding Kind&Jeugd Oost Brabant in transformatie Op 1 januari 2015 is de nieuwe Jeugdwet ingegaan. Vanaf die datum valt de zorg en ondersteuning voor kinderen en jongeren

Nadere informatie

Ambulante hulpverlening bij personen met een dubbel diagnose Het outreachproject Vlaams- Brabant: stand van zaken drie jaar na de opstart

Ambulante hulpverlening bij personen met een dubbel diagnose Het outreachproject Vlaams- Brabant: stand van zaken drie jaar na de opstart Ambulante hulpverlening bij personen met een dubbel diagnose Het outreachproject Vlaams- Brabant: stand van zaken drie jaar na de opstart Isabel Piot Sean Vandevoort Eddy Weyts Overzicht presentatie Een

Nadere informatie

Forensischezorg: circuit of kortsluiting?

Forensischezorg: circuit of kortsluiting? Forensischezorg: H. Beeuwsaert I. Cogneau J. De Ridder DG EPI Dienst Gezondheidszorg Gevangenissen Forensische zorg: Het is moeilijk goed te doen als geïnterneerde. Van zodra je een stap verkeerd zet,

Nadere informatie

Over nut en noodzaak van praktijkgericht onderzoek. Congres Focus op onderzoek - Oogsten en verbinden 1 en 2 december 2011, Galgenwaard, Utrecht

Over nut en noodzaak van praktijkgericht onderzoek. Congres Focus op onderzoek - Oogsten en verbinden 1 en 2 december 2011, Galgenwaard, Utrecht Over nut en noodzaak van praktijkgericht onderzoek Congres Focus op onderzoek - Oogsten en verbinden 1 en 2 december 2011, Galgenwaard, Utrecht Wat is het probleem? Volgens: 1. De professional 2. De wetenschapper

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis. Janine Collet specialist ouderengeneeskunde & onderzoeker

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis. Janine Collet specialist ouderengeneeskunde & onderzoeker Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Janine Collet specialist ouderengeneeskunde & onderzoeker Dubbele zorgvraag psychiatrie dementie somatiek 2 3 Zorgprogramma

Nadere informatie

VROEGDETECTIE, TIJDIGE INTERVENTIE EN GEPASTE TOELEIDING BIJ ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN

VROEGDETECTIE, TIJDIGE INTERVENTIE EN GEPASTE TOELEIDING BIJ ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN VROEGDETECTIE, TIJDIGE INTERVENTIE EN GEPASTE TOELEIDING BIJ ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN VDIP: korte historiek van een innovatief project Initiële doelgroep UHR/ eerste psychose jongeren jonge volwassenen:

Nadere informatie

Factsheet Verpleegkundig Specialisten

Factsheet Verpleegkundig Specialisten en Utrecht, maart 2012 Sinds 1 januari 2012 zijn de wettelijke regelingen rondom de verpleegkundig specialist door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport erkend. In dit document worden de belangrijkste

Nadere informatie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie centrum seksuologie Centrum Seksuologie Seksualiteit is een belangrijk thema in het leven van ieder mens. 2 Inhoud Algemene informatie 4 Problemen 4 Aanmelding 4 Behandeling 5 Behandelteam 7 Ontwikkeling

Nadere informatie

DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID

DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID Functie 1 Activiteiten op het vlak van preventie; geestelijke gezondheidszorgpromotie; vroegdetectie, -interventie en -diagnosestelling

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING Hoofdstuk 1 is de algemene introductie over de inhoud van dit proefschrift. Depressie en angststoornissen zijn de meest voorkomende psychische stoornissen en brengen een grote

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

" # Tweede lijn. Eerstelijn. Spoedeisende Hulp. Ambulance. Incident HAP. Callcenter HAP/ huisarts

 # Tweede lijn. Eerstelijn. Spoedeisende Hulp. Ambulance. Incident HAP. Callcenter HAP/ huisarts Incident 112 Callcenter HAP/ huisarts! " # Spoedeisende Hulp Ambulance HAP Tweede lijn Eerstelijn 1 Medisch Manager Ambulancezorg Regionale Ambulance Voorziening Agglomeratie Amsterdam 2 Hoogleraar Zorglogistieke

Nadere informatie

Organisatie van psychologen in algemene ziekenhuizen 16 mei 2013

Organisatie van psychologen in algemene ziekenhuizen 16 mei 2013 Organisatie van psychologen in algemene ziekenhuizen 16 mei 2013 Organisatie van een psychologische dienst. Een autonome dienst in het algemeen ziekenhuis. Ann Verhaert, AZ Sint Jan Brugge Erkende bedden

Nadere informatie

!" # $ % & '(( ) ) ) ( & ( *

! # $ % & '(( ) ) ) ( & ( * !" # $%& '(( (&(* +&%, " -*.& /+"12"// -*.& 3&4 &5! # $%& # -,7 &778", * -* 3-9 "7""7,": & : &,, 8*; < : 7:,, & : -9, & 7 *-9":,:7 =,, 7, : -9 -, &,,,,& " : " ", 7,& &" &:, ",8& ;:7, >"? @% 2&,A&B&,#$$C*

Nadere informatie

Afbakening Jeugdwet met andere wetten

Afbakening Jeugdwet met andere wetten ADHD onderwijsondersteuning Autisme Depressie Dyscalculie (zie Leerstoornis) Dyslexie diagnose en behandeling EED (Ernstige Enkelvoudige Dyslexie) begeleiding bij EED onderzoek naar dyslexie, niet zijnde

Nadere informatie

Inhoud. Deel I Het verpleegkundig beroep in beeld. Deel II Methodisch werken

Inhoud. Deel I Het verpleegkundig beroep in beeld. Deel II Methodisch werken IX I Deel I Het verpleegkundig beroep in beeld 1 Waar gaat het om in de verpleging?.............................................. 3 1.1 Oriëntatie op het beroep van mbo-verpleegkundige..................................

Nadere informatie

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Kwalitatief goede zorg tegen aanvaardbare kosten Door Sebastiaan Baan Korte uitleg animatie: https://youtu.be/dl6n5hix2dy 2 NETWERK KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Landelijk Platform

Nadere informatie

Cochrane Netherlands. Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals

Cochrane Netherlands. Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals Cochrane Netherlands Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals Utrecht, 6 en 7 oktober 2016 Achtergrond Iedere zorgprofessional neemt gedurende een werkdag continu beslissingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals. Utrecht, 14 en 15 oktober 2015. Cochrane

Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals. Utrecht, 14 en 15 oktober 2015. Cochrane Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals Utrecht, 14 en 15 oktober 2015 Cochrane Achtergrond Iedere zorgprofessional neemt gedurende een werkdag continu beslissingen, bijvoorbeeld over welke

Nadere informatie

De erkenning en de grenzen van ons multidisciplinair team

De erkenning en de grenzen van ons multidisciplinair team 1 / 6 Gebruikte afkortingen: MDT OBC MDV VAPH BVR Multidisciplinair team Observatie en Behandelingscentrum Multidisciplinair verslag Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap Besluit van de Vlaamse

Nadere informatie

Muziektherapie in de oncologie

Muziektherapie in de oncologie Muziektherapie in de oncologie Wetenschap en praktijk combineren Tom Abrahams 26 mei 2015 Wat is muziektherapie? Een vorm van vaktherapie Ervaringsgericht Interventies binnen muzikale context Waar wordt

Nadere informatie

Samenvatting. Nazorg en dus ook nacontrole heeft verschillende doelstellingen

Samenvatting. Nazorg en dus ook nacontrole heeft verschillende doelstellingen Samenvatting De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft de Gezondheidsraad gevraagd of het mogelijk is een toetsingskader te formuleren voor het beoordelen van de zin van nacontrole van patiënten

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

Masterchef revalidatie: Het belang van richtlijnen en protocollen?

Masterchef revalidatie: Het belang van richtlijnen en protocollen? Masterchef revalidatie: Het belang van richtlijnen en protocollen? Caroline van Heugten Sascha Rasquin NIP revalidatie Ik 19 denk april 2013 dus ik leer? UM Adelante Vragen vooraf: Wie gebruikt richtlijnen

Nadere informatie

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst 24 april 2013, Deventer Leendert Tissink Msc Fysiotherapeut Van Zuilichem / Partners Oud Gastel; Docent

Nadere informatie

Internetbehandeling voor depressie bij MS: een pilotstudie

Internetbehandeling voor depressie bij MS: een pilotstudie Internetbehandeling voor depressie bij MS: een pilotstudie Rosa Boeschoten, MSc promovendus/psycholoog Projectleden: Dr. P. van Oppen Prof. dr. J. Dekker Prof. dr. B. Uitdehaag Prof. dr. P. Cuijpers Prof.

Nadere informatie