Gouden Kompas Taxatiebeleid Nederlandse vastgoedbeleggers en de rol van de taxateur. troostwijk TAXATIES

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gouden Kompas 2009. Taxatiebeleid Nederlandse vastgoedbeleggers en de rol van de taxateur. troostwijk TAXATIES"

Transcriptie

1 Gouden Kompas 2009 Taxatiebeleid Nederlandse vastgoedbeleggers en de rol van de taxateur

2

3 Voorwoord Voor u liggen de resultaten van het onderzoek dat werd uitgevoerd door Troostwijk Research voorafgaand aan de uitreiking van het Gouden Kompas. Dit zal een jaarlijks terugkerend onderdeel worden van het Gouden Kompas. Het onderzoek zal zich richten op een actueel thema waarvoor een brede interesse bestaat in de vastgoedmarkt. Deze eerste editie staat in het teken van transparantie met betrekking tot de waardering van vastgoedbeleggingen. Hoe open zijn vastgoedbeleggers in hun waarderingsbeleid, hoe vaak wordt het vastgoed gewaardeerd, wat zien zij veranderen in de toekomst ten aanzien van taxaties en de rol van de taxateur, zijn vragen die aan bod komen in dit onderzoek. Dit jaar werd het Gouden Kompas voor de tweede keer uitgereikt. Het Gouden Kompas 2009 stond in het teken van transparantie in de waardering van de vastgoedbeleggingen binnen de jaarverslaggeving. Cyril van den Hoogen nam de award namens Altera Vastgoed tijdens de Provada in ontvangst. Troostwijk Research wil de deelnemers aan het onderzoek bedanken voor hun medewerking en het uitbrengen van hun stem op één van de genomineerde vastgoedbeleggers. Door hun medewerking is Troostwijk er dit jaar wederom in geslaagd het Gouden Kompas uit te reiken. In 2010 is de derde editie van het Gouden Kompas. Ook dan zal Troostwijk de award tijdens de Provada uitreiken aan een partij die bepalend en innovatief is geweest in het neerzetten van de juiste koers binnen de vastgoedsector en daarin onderscheidend en voorspellend is geweest! Troostwijk Research Gouden Kompas 2008 Innovatie en duurzaamheid - TNT Real Estate, dhr. Flip Verwaaijen 2009 Transparantie vastgoedwaarderingen - Altera Vastgoed, dhr. Cyril van den Hoogen 3

4 Inhoudsopgave Altera Vastgoed wint Gouden Kompas Visie Troostwijk: de toekomstige rol van de taxateur 6 Taxatiebeleid vastgoedbeleggers 8 Extern taxatiebeleid 9 Intern taxatiebeleid 10 Veranderende rol taxateur 11 Roulatie 12 Onafhankelijke taxaties 13 Database met referentietransacties 14 Toelichting taxateur in de jaarrekening 15 Conclusie 16 Column Hans Grönloh: De markt is gebaat bij een taxateur die stevig in zijn schoenen staat 17 4

5 Altera Vastgoed wint Gouden Kompas 2009 Het Gouden Kompas 2009 is door Troostwijk uitgereikt aan Altera Vastgoed. Cyril van den Hoogen, financieel directeur Altera Vastgoed, ontving op donderdagmiddag 18 juni tijdens de Provada de award uit handen van Wiebe Westerhof, algemeen directeur Troostwijk Groep. Deelnemende partijen aan dit onderzoek hebben hun stem uitgebracht op één van de genomineerden. Het Gouden Kompas 2009 stond in het teken van transparantie in de waardering van de vastgoedbeleggingen binnen de jaarverslaggeving. Genomineerden voor het Gouden Kompas waren Nieuwe Steen Investments, Amvest, VastNed Groep en Altera Vastgoed. Met het Gouden Kompas is Altera Vastgoed door medebeleggers beloond voor het transparante karakter van de organisatie. Wiebe Westerhof (rechts), algemeen directeur van de Troostwijk Groep, met de prijswinnaar Cyril van den Hoogen, financieel directeur van Altera Vastgoed. v.l.n.r.: Jako Tenholter en Jacqueline van der Mispel (VastNed Groep), Tak Lam (Amvest), Cyril van den Hoogen (Altera Vastgoed), Wiebe Westerhof (Troostwijk Groep) en Johan Buijs (Nieuwe Steen Investments). Cyril van den Hoogen, financieel directeur Altera Vastgoed: Vanzelfsprekend is Altera Vastgoed heel verheugd met het winnen van deze prijs. Transparantie in de resultaatverantwoording en met name ook in het taxatieproces is cruciaal voor het vertrouwen van de aandeelhouders. Dit geldt voor Altera Vastgoed in het bijzonder want aandelentransacties vinden per kwartaal plaats tegen de net asset value. Dan moet de aandelenprijs een juiste reflectie van de marktwaarde zijn. In de huidige markt met een gering transactievolume zie je dat we nog meer de nadruk leggen op de consistente en transparante researchmatige onderbouwing van de taxaties. De sector mist juist nu een goede centrale database met beleggingstransacties. De transparantie en daarmee de kwaliteit van de taxaties zou daarmee gediend zijn. 5

6 Visie Troostwijk: de toekomstige rol van de taxateur De vastgoedmarkt wordt gekenmerkt door: een gebrek aan transparantie, integriteitrisico en beperkt toezicht. Steeds meer bedrijven onderstrepen het belang van transparantie om het vertrouwen in de markt te vergroten. Binnen de discussies rondom transparantie en integriteit krijgen de rol van taxaties en de huidige positie van de taxateur veel aandacht. De taxateur kan een bijdrage leveren aan het realiseren van een transparantere vastgoedsector. Onafhankelijke taxateurs nemen in dit proces een prominente plaats in. Onzekerheid De verslechterde economische omstandigheden en de onzekerheid over de toekomstige economische ontwikkelingen zorgen voor terughoudendheid op de vastgoedmarkt. Transacties zijn schaars geworden, financieringsvoorwaarden zijn aangescherpt en de spelregels zijn gewijzigd. De waardedalingen hebben zich verder voortgezet en de aanvangsrendementen zijn verder gestegen. De terughoudendheid vormt op dit moment een grote risicofactor voor de vastgoedmarkt. Door de recessie is er een duidelijke afname van de vraag zichtbaar op de gebruikersmarkt. Afname van de vraag, dalende huren, gestegen financieringskosten, strengere eisen door financiers, maar ook het leegstandsrisico is toegenomen door de verslechterde economische situatie (waardoor grotere kans op faillissementen, schaalverkleining, etc.). De actuele risico s en recente marktontwikkelingen komen tot uitdrukking in de waarderingen. Door het beperkt aantal transacties is betrouwbare market evidence schaars waardoor de onzekerheid ten aanzien van waarderingen toeneemt. Taxeren in een inactieve markt is complex en vereist veel kennis van de markt van de taxateur. In een dalende markt leidt deze onzekerheid tot grote verschillen in de waardering van onroerend goed. Een verantwoorde onderbouwing van de uitgangspunten en keuze van de parameters zijn cruciaal. Naast een referentiedatabase wordt goede research steeds belangrijker als basis voor betrouwbare waarderingen. Integriteit Onlangs bleek uit de publicatie Net werken en netwerken dat taxateurs het imago hebben als niet integer. Accountants en notarissen hebben daarentegen een goede reputatie als het gaat om integriteit. Beleggers en accountants zijn het meest positief over taxateurs. Bestaat er een causaal verband in de perceptie van vastgoedprofessionals tussen makelaars en taxateurs? Makelaars en taxateurs binnen één organisatie vergroot het risico van belangenverstrengeling. De scheiding tussen makelen en taxeren zal door dit integriteitrisico in de toekomst verder toenemen. Indien de taxateur zich als een accountant positioneert, en er geen sprake is van belangenverstrengeling, zal de onafhankelijke taxateur een hogere score verdienen wat betreft integriteit. Integriteit is overigens niet alleen van belang voor de taxateur als individu maar tevens voor de kwaliteit en de betrouwbaarheid van waarderingen. 6

7 Veranderende rol De taxateur zal zich in de toekomst meer als raadgever gaan ontwikkelen en een sleutelfunctie gaan innemen in de markt om de diverse belangen van partijen af te wegen en te waarderen. Onafhankelijkheid, vertrouwen en integriteit hebben in toenemende mate een nuttige functie in het bepalen, afwegen en waarderen van de risico s. De onafhankelijke taxateur moet integer en betrouwbaar in de huidige markt de partijen bij elkaar brengen en de belangen zuiver houden. Planning Ontwerp Risico analyse Kostencalculaties Scenario uitwerking Milieu onderzoek Risico Manager Mediator Value Engineering Duurzaamheid Design & Build Ontwerp Concept Locatieonderzoek SWOT analyse Studies Strategische partner De veranderende rol van de taxateur Financiering/balans Financiering Bouw Aannemer Directievoering General Contracting Afstoten/ Hergebruik Gebruik Sale en Leaseback (off-balance) Verkoop Sloop Herontwikkeling Facility Management Projectmanagement Verbouw/herhuisvesting Contract-/vastgoedbeheer Dit betekent een verschuiving in de rol van de taxateur naar een partner in business die niet uitsluitend de actuele waarde vaststelt, maar ook kijkt naar de potentiële waarde en daarin de opdrachtgever adviseert ten aanzien van risico s en strategie. Een mooi voorbeeld hiervan is hoe de taxateur duurzaamheidsaspecten kan opnemen in zijn taxatie. Troostwijk Taxaties introduceerde tijdens de Provada het taxatieproduct Green Valuation. Dit product maakt de financiële voordelen voor de belegger en de eindgebruiker van een duurzaam gebouw ten opzichte van een regulier gebouw inzichtelijk. Het effect van duurzaamheid op de cashflow en tevens de waarde van het vastgoed kunnen in kaart worden gebracht. Op deze wijze krijgt de belegger inzicht of de duurzame investeringen in een bestaand object rendabel zijn. De taxateur wordt zo eerder in het vastgoedproces betrokken en kan zo toevoegde waarde leveren. De taxateur zal met partijen gaan samenwerken en meedenken en levert kostenbesparende oplossingen door de integratie van disciplines en processen. Hiermee zal de rol van de taxateur wijzigen in die van strategische partner, risicomanager en mediator. Amsterdam, oktober 2009 Directie Troostwijk Taxaties 7

8 Taxatiebeleid vastgoedbeleggers Hoe ziet het taxatiebeleid eruit van Nederlandse vastgoedbeleggers? Taxeren vastgoedbeleggers intern, extern of hanteren zij een interne taxatie met een externe validatie? Troostwijk Research heeft door middel van een enquête het huidige taxatiebeleid onder grote (> 200 mln.) en middelgrote ( mln.) vastgoedbeleggers geïnventariseerd. Tevens hebben de beleggers hun mening gegeven rondom een aantal actuele thema s in de vastgoedmarkt. Partijen die hebben meegewerkt aan het onderzoek zijn: beurs- en niet-beursgenoteerde fondsen, pensioenfondsen, assetmanagers, participatiefondsen, private beleggingsmaatschappijen en (bank) verzekeraars. In dit onderzoek is onderscheid gemaakt tussen grote en middelgrote beleggers. Onder de grote beleggers was de respons aanzienlijk hoger dan onder de middelgrote beleggers, respectievelijk 58% en 29%. Het totale volume directe vastgoedbeleggingen van de top 60 beleggers in Nederland bedraagt circa 215 miljard. De grote beleggers, die hebben deelgenomen aan het onderzoek, beheren ruim 160 miljard aan directe vastgoedbeleggingen in binnen- en buitenland. In deze publicatie worden de resultaten van het onderzoek naar het taxatiebeleid onder Nederlandse vastgoedbeleggers gepresenteerd. Ook worden diverse actuele thema s besproken rondom de veranderende rol van de taxateur. Huidige frequentie externe volledige taxatie Verdeling respons naar type belegger 35% 3% 22% 3% Assetmanager Bankverzekeraar Beursgenoteerd fonds 11% 13% 13% Niet-beursgenoteerd fonds Participatiefonds Private beleggingsmaatschappij Verzekeraar Verdeling respons naar beleggingsvolume ( mln.) 11% 6% 43% < % % >

9 Extern taxatiebeleid In de afgelopen jaren is de frequentie van volledige taxaties (full valuations) door een externe taxateur aanzienlijk verhoogd. Het vaststellen van de waarde van vastgoed gebeurde meestal eens in de drie jaar. Een groot deel van de beleggers heeft inmiddels de frequentie van een volledige taxatie verhoogd naar eenmaal per jaar. Steeds meer beleggers laten hun portefeuille frequenter extern taxeren om een actueel beeld te krijgen van de waarde van de portefeuille. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden in volledige taxaties, hertaxaties en (markttechnische) updates. Het taxatiemanagement van vastgoedbeleggers is een van de instrumenten om de transparantie in de vastgoedsector te vergroten en de kans op vastgoedfraude te verkleinen. Hieronder een opsomming van een aantal richtlijnen en waarderingsvoorschriften: - IFRS (International Financial Reporting Standards) is een boekhoudkundige standaard voor de jaarrekening van beursgenoteerde bedrijven. Ook niet-beursgenoteerde ondernemingen baseren in toenemende mate hun jaarrekening op IFRS. Momenteel dient onder IFRS eenmaal in de drie jaar een externe volledige taxatie plaats te vinden. Onder IFRS worden nieuwe vastgoedbeleggingen gewaardeerd tegen kostprijs. Daarna heeft de belegger de keuzemogelijkheid (IAS 40) te waarderen tegen de historische kostprijs minus afschrijvingen (cost model) of tegen de reële waarde (fair value). - GIPS is een internationale standaard die zorgt voor meer transparantie en uniformiteit. Volgens GIPS dienen vastgoedbeleggingen minimaal op kwartaalbasis gewaardeerd te worden. Dit mag extern dan wel intern. Extern dienen vastgoedbeleggingen volgens GIPS minimaal eenmaal per drie jaar door een externe taxateur gewaardeerd te worden. GIPS beveelt een frequentie van minimaal eenmaal per jaar aan. - Volgens de EPRA-richtlijnen moeten beleggers minimaal één keer per jaar extern taxeren. De EPRA (European Public Real Estate Association) raadt beleggers aan om hun portefeuille tweemaal per jaar extern te taxeren. - De deelnemers aan de ROZ/IPD Vastgoedindex dienen eenmaal per drie jaar een externe taxatie te laten verrichten en in de tussenliggende jaren kan volstaan worden met een markttechnische update: extern dan wel intern. Een grote meerderheid (82%) van de grote beleggers waardeert de vastgoedbeleggingen tegen de reële waarde. Onder de middelgrote beleggers is het aantal beleggers dat het reële waarde principe hanteert iets lager, namelijk 73%. De meerderheid van de grote beleggers laat de vastgoedportefeuille minimaal één keer per jaar taxeren door een externe taxateur. In de praktijk betekent dit meestal dat er een taxatiecyclus gehanteerd wordt waarbij per kwartaal telkens 25% van de vastgoedportefeuille door een externe taxateur wordt getaxeerd. Aan het einde van ieder boekjaar worden daarbij alle externe taxaties geactualiseerd. Omdat deze wijze van taxeren kan leiden tot smoothing effecten, kiezen diverse beleggers ervoor om de hele vastgoedportefeuille in een keer te waarderen. Van de grote beleggers hanteert 18% een frequentie van eenmaal per drie jaar en 5% van de grote beleggers past een taxatiefrequentie toe van eenmaal per vijf jaar. In de tussenliggende jaren vindt dikwijls een externe hertaxatie plaats. In de overige kwartalen wordt door een aantal beleggers een interne of externe update van de volledige externe taxatie uitgevoerd. Bij de middelgrote beleggers ligt de frequentie van een externe volledige taxatie aanzienlijk lager. Onder deze groep beleggers wordt commercieel onroerend goed doorgaans eenmaal in de drie of vijf jaar gewaardeerd. Hoewel niet onderzocht, is het aannemelijk dat vanuit kostenoverwegingen de frequentie van een externe volledige taxatie in deze categorie aanmerkelijk lager ligt. Een andere verklaring zou kunnen zijn dat door deze groep beleggers uitsluitend bij aan- en verkoop of herfinanciering van onroerend goed een externe taxatie wordt uitgevoerd. 9

10 Huidige frequentie externe volledige taxatie 18% 5% 18% 1 x per 5 jaar 13% 34% 1 x per 5 jaar 9% 1 x per 3 jaar 20% 1 x per 3 jaar 1 x per jaar 1 x per jaar 1 x per kwartaal Anders 50% Anders 33% Circa 90% van de beleggers geeft aan de huidige frequentie van externe taxaties in de toekomst niet te zullen verhogen. Slechts een enkele in de categorie grote beleggers geeft aan dit wel te zullen doen. Hiermee lijkt voorlopig een einde te komen aan de trend dat beleggers de frequentie van externe taxaties hebben verhoogd. Van de grote beleggers vindt 59% dat een jaarlijkse externe taxatie verplicht moet worden gesteld voor alle vastgoedbeleggers. Bij de middelgrote beleggers is 40% het hiermee eens. Dat dit aandeel lager is kan worden verklaard door de aanzienlijke verhoging van de kosten als gevolg van de verhoging van de frequentie. Verplichting jaarlijkse externe taxatie voor alle beleggers 9% 59% 40% Eens Eens 32% Oneens 60% Oneens Geen mening Intern taxatiebeleid Hoewel de frequentie van externe taxaties de afgelopen jaren sterk is verhoogd, wordt door beleggers veelal ook intern de waarde vastgesteld. Veelal gaat het hier om een interne update van een taxatie (full valuation, hertaxatie of marktechnische update) verricht door de externe taxateur. Diverse beleggers investeren in een taxatie managementsysteem waarmee marktconform intern getaxeerd kan worden. Op dit moment voert 58% van de grote beleggers een interne update uit per kwartaal. Bij de middelgrote beleggers is dit slechts 25%. stellen tenminste eenmaal per jaar intern de waarde van de vastgoedbeleggingen vast. De verwachting is dat de frequentie van interne updates in de komende jaren verder zal toenemen. 10

11 Huidige frequentie interne update 17% Per kwartaal 25% Per kwartaal 17% Per halfjaar 58% Per halfjaar Per jaar Per jaar 8% 58% Anders 17% Zo geeft van de grote beleggers 18% aan in de toekomst vaker intern een update uit te voeren. Circa 30% van de grote beleggers voert geen interne updates uit en 50% van de grote beleggers geeft aan dat de huidige frequentie gehandhaafd blijft. Bij de middelgrote beleggers zegt 13% in de toekomst vaker gebruik te zullen maken van een interne update. Toekomstige frequentie interne update 32% 18% Ja, frequenter 7% 13% 13% Ja, frequenter Nee, ongewijzigd Nee, ongewijzigd Geen interne updates Nee, minder frequent 50% 67% Geen interne updates Veranderde rol taxateur In de markt gaan steeds meer geluiden op dat de rol van de taxateur gaat veranderen naar die van assurance valuator. Hierbij zien beleggers de rol van de taxateur verschuiven naar een controlerende en validerende rol. Oorzaak van deze ontwikkeling zit hem in het feit dat grote vastgoedbeleggers meer grip willen hebben op het interne en externe taxatieproces. Vanzelfsprekend komt het de transparantie ten goede indien een onafhankelijke externe taxateur de parameters en uitgangspunten valideert. Dit komt niet alleen de bezwaren tegen het intern waarderen tegemoet maar zorgt ook voor meer zekerheid over de interne taxaties. In deze ontwikkeling is een belangrijke rol weggelegd voor de onafhankelijke taxateur. In het taxatie managementsysteem wordt de vastgoedportefeuille gewaardeerd op basis van een intern taxatiemodel waarbij de waardering gevalideerd kan worden door een externe taxateur. De externe taxateur zal de vastgestelde waarde controleren en beoordelen middels een eigen waarderingsmodel en een verklaring (letter of comfort) afgeven indien de intern vastgestelde taxatiewaarde zich binnen de gestelde bandbreedtes bevindt. Wordt deze veranderende rol bevestigd door de beleggers? Hoewel de meerderheid van de beleggers de rol van de taxateur in de toekomst vooralsnog niet ziet wijzigen, is bijna een kwart (23%) van de beleggers het eens met de stelling en ziet derhalve de rol van de taxateur wel verschuiven. Van de beleggers die interne taxaties hanteren, legt slechts 33% van de grote beleggers en 25% van de middelgrote beleggers minimaal één interne waardering voor aan een externe taxateur. 11

12 Externe validatie van interne taxaties 16% 17% Ja, alle interne taxaties 8% 17% Ja, alle interne taxaties Ja, minimaal 1 interne taxatie Ja, minimaal 1 interne taxatie 67% Nee 75% Nee Op de vraag of externe validatie van interne taxaties verplicht gesteld zou moeten worden, antwoordt 54% van de grote beleggers positief. Bij de middelgrote beleggers is dit aandeel aanzienlijk lager. Anderen geven aan dat dit uitsluitend verplicht zou moeten worden gesteld voor beurs- en niet beursgenoteerde vastgoedfondsen en pensioenfondsen. Verplichting extern valideren voor alle beleggers 14% 54% 6% 27% Eens Eens 32% Oneens 67% Oneens Geen mening Geen mening Roulatie Om een marktconform beeld te krijgen van de waarde van de vastgoedportefeuille worden doorgaans roulerend meerdere taxateurs ingeschakeld. In de praktijk wordt periodiek een ander deel van de portefeuille door de externe taxateur gewaardeerd. Een andere vorm van roulatie is dat beleggers bijvoorbeeld eens in de drie jaar van taxateur wisselen. Circa 70% van de vastgoedbeleggers geeft aan dat het wisselen van taxateur de betrouwbaarheid en marktconformiteit van taxaties vergroot. Voorwaarde hiervoor is een goede overdracht van documentatie en informatie tussen opdrachtgever en externe taxateur. Indien er geen sprake is van roulatie bestaat de kans dat de taxateur zich teveel laat leiden door een recent uitgevoerde taxatie en huidige marktontwikkelingen niet volledig laat doorwerken in zijn taxatie. Ook is het mogelijk dat er zich verschillen voordoen in de visie van de taxateur. Van de grote beleggers geeft 64% aan regelmatig te wisselen van taxateur. Bij de middelgrote beleggers is van vooraf gereguleerde roulatie nauwelijks sprake. Hoewel de meerderheid van de middelgrote beleggers aangeeft dat roulatie van de externe taxateur de betrouwbaarheid van waarderingen vergroot blijkt slechts 20% van de middelgrote beleggers hier ook daadwerkelijk vooraf rekening mee te houden. 12

13 Vooraf gereguleerde roulatie van externe taxateurs 36% 64% Ja Nee 80% 20% Ja Nee Onafhankelijke taxaties Om de transparantie in de vastgoedsector verder te vergroten stellen diverse marktpartijen dat taxaties onafhankelijk uitgevoerd dienen te worden. Taxateurs dienen daarbij niet gehinderd te worden door belangen die voortvloeien uit aan- en verkooptransacties en verhuur. Deze onafhankelijkheid kan gegarandeerd worden door een strikte scheiding tussen taxateurs en makelaars. Een methode om de onafhankelijkheid van de taxateur te vergroten is het loskoppelen van de honorering van de taxateur en de taxatiewaarde. Uitgangspunt hierbij is dat elke vorm van belangenverstrengeling voorkomen moet worden, om te kunnen komen tot objectieve taxaties. Om de onafhankelijkheid van interne taxaties te garanderen is het gewenst om functiescheiding aan te brengen binnen de organisatie. Om een objectieve waardebepaling te garanderen is het mogelijk om binnen vastgoedorganisaties de aansturing van taxateurs en het assetmanagement van elkaar te scheiden. De performance van assetmanagement is immers afhankelijk van de waardegroei van de vastgoedbeleggingen. De gedachte is dat door deze functiescheiding ongepaste invloed op zowel interne als externe taxaties voorkomen kan worden. Onder de grote beleggers blijken veel partijen (68%) een functiescheiding te hebben tussen de opdrachtgever van externe taxaties en de portefeuillemanager(s). Onder de middelgrote beleggers ligt dit aandeel (27%) aanmerkelijk lager. Een mogelijke verklaring is gelegen in de geringere omvang van het beleggingsvolume en grootte van de organisatie. Functiescheiding aansturing taxaties en performance vastgoed 32% 68% 27% Ja Nee Ja Nee 73% 13

14 Database met referentietransacties Een van de grootste knelpunten in de waardering van vastgoed is het ontbreken van voldoende vergelijkbare en betrouwbare referentietransacties. Vooral in de huidige markt, met geringe beleggingsvolumes, is dit het geval. De huidige economische situatie wordt in feite veroorzaakt door een gebrek aan liquiditeit. Voor de vastgoedmarkt betekent dit het ontstaan van een vrijwel inactieve markt, die leidt tot het ontbreken van voldoende betrouwbare market evidence. Een actieve markt leidt immers tot voldoende referentietransacties voor zowel beleggers als taxateurs om de reële waarde vast te stellen. Volgens de International Accounting Standards IAS 16 en IAS 40 wordt de reële waarde gedefinieerd als: het bedrag waarvoor een actief kan worden verhandeld in een zakelijke objectieve transactie tussen goed geïnformeerde, tot een transactie bereid zijnde partijen die onafhankelijk zijn. Door de huidige financiële situatie zou kunnen worden gesteld dat bepaalde delen van de vastgoedmarkt onvoldoende actief zijn, om betrouwbare waarderingen te kunnen doen. Door het ontbreken van voldoende en betrouwbare referenties wordt tevens de kans op verschillen in taxatiewaarden groter. Deze kwestie geldt niet alleen voor de onafhankelijke taxateurs maar ook voor de full-service kantoren die uitsluitend over informatie beschikken in dat deel van de vastgoedmarkt waarin zij actief zijn. Beleggers en makelaars zijn over het algemeen terughoudend met het verstrekken van informatie rondom gerealiseerde transacties. Dikwijls ontbreekt in de berichtgeving gedetailleerde informatie zoals de gerealiseerde huurprijs, de koopsom, de metrages en welke incentives zijn overeengekomen. In sommige gevallen wordt deze informatie, al dan niet volledig, pas veel later gemeld. Bovendien dienen taxateurs zich af te vragen of de beschikbare referenties wel representatief zijn en met welke aanpassingen de referenties toch gehanteerd kunnen worden in taxaties. Door het ontbreken van voldoende actuele referentietransacties baseren taxateurs dikwijls de waardering op eerder uitgevoerde taxaties (smoothing) en wordt nieuwe marktinformatie niet direct verwerkt (lagging). Voor een betrouwbare waardering is een uitgebreide toelichting, een goede vertaling van beschikbare referentietransacties en een onderbouwing van de parameterkeuze essentieel. De toelichting op de taxatie moet uitgebreider zijn dan in een relatief stabiele en actieve markt. De oprichting van een database met referentietransacties zou op dit punt uitkomst kunnen bieden voor zowel beleggers als taxateurs. Het zou de transparantie in de vastgoedmarkt, de betrouwbaarheid en de vergelijkbaarheid van taxaties vergroten. Een database met transactiegegevens waar beleggers hun beleggings- en verhuurtransacties melden maakt het beoordelen van taxaties eenvoudiger en zou tevens de positie van de onafhankelijke taxateur versterken. Belangrijke voorwaarde voor het slagen van een dergelijke database is het creëren van toegevoegde waarde. Initiatieven van onder andere de Vereniging van Institutionele Beleggers in Vastgoed Nederland (IVBN) hebben tot op heden nog geen resultaat opgeleverd. Diverse marktpartijen geven aan het initiatief van een onafhankelijke database met referentietransacties te ondersteunen. Van zowel de grote als de middelgrote beleggers is respectievelijk 54% en 67% voorstander van de oprichting van een centrale database met referentietransacties. Onder de grote beleggers is slechts 14% het hiermee oneens en 32% heeft hierover geen mening. 14

15 Oprichting database met referentietransacties 32% 54% Eens Oneens 20% 13% 67% Eens Oneens Geen mening Geen mening 14% Circa 60% van de beleggers is bereid om transactiegegevens aan te leveren. Opvallend is dat dit geldt voor zowel grote als middelgrote beleggers. Wel noemen beleggers ook bezwaren tegen het kenbaar maken van transacties. Vanuit commerciële en/of strategische belangen kan het voor de belegger niet interessant zijn om een transactie te melden of de kengetallen van de transactie openbaar te maken. Diverse beleggers geven aan sceptisch te staan tegenover de haalbaarheid van een dergelijke transactiedatabase. Een database met kengetallen in plaats van complete transactiegegevens zou volgens enkele beleggers al een enorme stap voorwaarts zijn. Bereidheid aanleveren transactiegegevens 41% 59% 40% 60% Ja Nee Ja Nee Meerdere beleggers geven echter aan niet te verwachten dat de markt dit zelf gaat oppakken. Om daadwerkelijk tot een oprichting van een database met referentietransacties te komen dient de markt te bepalen welke onafhankelijke organisatie de aangewezen partij is inzake realisatie, beheer en kwaliteitsbewaking. Indien initiatieven vanuit de markt niet van de grond zullen komen, is hier mogelijk een rol weggelegd voor de overheid. Toelichting taxateur in de jaarrekening Accountants geven voor de controle van de cijfers in de jaarrekening een accountantsverklaring af. Deze verklaring houdt in dat de controlerende accountant tot het oordeel is gekomen dat de verantwoording voldoet aan de gestelde eisen. Om de transparantie in de vastgoedmarkt verder te vergroten heeft accountant Hans Grönloh (KPMG) voorgesteld een ondertekende toelichting op te nemen in de jaarrekening (valuation certificate) door de taxateur. In deze toelichting wordt voor de gebruiker van de jaarrekening duidelijk hoe de taxateur tot de waardering is gekomen. Hans Grönloh pleit voor het versterken van de huidige positie van de taxateur en voor volledige onafhankelijkheid van taxateurs. 15

16 Hoe reageren beleggers op dit initiatief? Van de grote beleggers is 45% het hiermee eens. Bij de middelgrote beleggers is het aandeel dat het hiermee eens is aanzienlijk lager, namelijk 34%. Op zich een opmerkelijke uitkomst gezien de huidige positie van de taxateur. Een aanmerkelijk deel van de grote beleggers ziet kennelijk toch de meerwaarde van een ondertekende toelichting in de jaarrekening. Taxateur moet jaarrekening ondertekenen 23% 45% Eens 13% 34% Eens Oneens Oneens Geen mening Geen mening 32% 53% Conclusie Vastgoedbeleggingen dienen bij voorkeur minimaal eenmaal per jaar te worden vastgesteld door een onafhankelijke taxateur. Van de grote beleggers vindt 59% dat een jaarlijkse externe taxatie verplicht gesteld zou moeten worden. Naast het feit dat de frequentie van externe taxaties de afgelopen jaren sterk is verhoogd, blijken grote vastgoedbeleggers steeds vaker intern te gaan waarderen. Deze tendens wordt mede veroorzaakt door de toegenomen onzekerheid. Indien beleggers steeds vaker gebruik zullen maken van modelmatige interne taxaties vraagt ook deze ontwikkeling om een andere positionering van de taxateur om de betrouwbaarheid en onafhankelijkheid van interne waarderingen te kunnen blijven garanderen. Het ondoorzichtige proces van waardebepaling waarbij een vastgoedbelegger een grote hoeveelheid aan informatie overhandigd aan de taxateur en vervolgens uitsluitend een taxatierapport terugkrijgt, wordt vervangen door een modelmatige wijze van taxeren. Voor de externe taxateur betekent dit een verschuiving naar een controlerende, validerende en adviserende rol. De oprichting van een database met referentietransacties en een door de taxateur ondertekende toelichting ten behoeve van de jaarrekening worden door een aanzienlijk deel van de beleggers als positief gezien. Van zowel de grote als de middelgrote beleggers vindt respectievelijk 54% en 67% dat er een database met referentietransacties opgericht dient te worden mede ter ondersteuning van taxaties. Onder 60% van de beleggers in dit onderzoek is ook de bereidheid aanwezig om transactiegegevens aan te leveren aan een dergelijke onafhankelijke database. Ook geeft 45% van de grote beleggers aan een ondertekende toelichting van de taxateur(s) in de jaarrekening een positieve ontwikkeling te vinden. Overigens is onder de middelgrote beleggers dit aandeel aanmerkelijk kleiner. Deze initiatieven kunnen de transparantie in de vastgoedmarkt vergroten en de positie van de onafhankelijke taxateur versterken. 16

17 De markt is gebaat bij een taxateur die stevig in zijn schoenen staat Hans Grönloh, partner KPMG Financial Services In Nederland hanteren veel vastgoedbeleggers reële waarde als waardebegrip in hun jaarrekening. Aan de hand van de reële waardes kan de gebruiker een beter inzicht krijgen in de werkelijke prestaties en financiële positie van de onderneming; daarmee krijgt de jaarrekening voor deze gebruikers meer betekenis. De reële waarde van vastgoed wordt uiteraard door middel van taxatie bepaald. De reële waarde is een professionele schatting van de prijs die in een transactie tussen goed geïnformeerde en tot een transactie bereid zijnde partijen tot stand zou kunnen komen. In de huidige markt zijn de risico s groot en worden weinig transacties gedaan en is de transparantie naar de transacties die wel gedaan worden klein. Kortom een markt die voor de taxateur een grote uitdaging vormt. En daarmee wordt het voor de gebruiker van de taxaties ook een uitdaging. Een uitdaging om vertrouwen te hebben in de uitkomsten van de taxaties. Het is van belang dat de taxateur zich realiseert wie die gebruiker is en op welke wijze deze specifieke gebruiker het vertrouwen houdt. Voor de waarderingen die de taxateur voor de jaarrekening opstelt is de gebruiker niet zozeer degene die de opdracht geeft voor de waardering, maar veel meer is dat de gebruiker van de jaarrekening (bijvoorbeeld de aandeelhouder). Het is de gebruiker van de jaarrekening immers die inzicht probeert te krijgen aan de hand van de jaarrekening. Dit is voor de taxateur een lastig gegeven, je communiceert als taxateur namelijk niet direct met de eigenlijke gebruiker. Voor de taxateur die voor de jaarrekening taxeert is het zaak het vertrouwen van de gebruiker van de jaarrekening te houden. Hij dient het belang van deze gebruiker voorop te stellen. Daartoe dient hij de waardebegrippen voor de jaarrekening te kennen en toe te passen; een rechte rug te hebben in gesprekken met het management en in wezen en in schijn onafhankelijk te zijn. Ten slotte is het wellicht goed als de taxateur directer met de gebruiker gaat communiceren. Dit zou kunnen door het opnemen van een taxatieverslag in de jaarrekening. Hierin wordt de uitkomst van de taxatie evenals de gehanteerde methoden en uitgangspunten uiteengezet. De taxateur kan dan publiekelijk verantwoordelijkheid nemen voor zijn werk en dat moet de kwaliteit ten goede komen. 17

18 Troostwijk Research Onafhankelijk Wij bieden u onderzoek waarbij geen andere belangen meespelen, een onafhankelijke blik op trends en ontwikkelingen in de markt. Kwaliteit Wij stellen hoge eisen aan de kwaliteit van onze data en werken permanent aan uitbreiding en verdieping van onze marktinformatie. Uniek Door informatie van de afdeling Research met kennis en inzichten van onze taxateurs te combineren ontstaat een uniek product. Onbevooroordeeld Wilt u een onbevooroordeeld onderzoek naar een vastgoedmarkt, sector, regio of project? Of zoekt u juist een analyse voor uw portefeuille, financiering of investering? Neem dan contact op met onze afdeling Research Wij bieden u onderzoek op maat.

19

20 Anderlechtlaan HM Amsterdam

MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR WONINGCORPORATIES

MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR WONINGCORPORATIES MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR WONINGCORPORATIES INTRODUCTIE 2 INTRODUCTIE MVGM VASTGOEDTAXATIES: HELDER INZICHT, BETERE KEUZES Zoekt u helder inzicht in de waarde van uw vastgoed? Wilt u meer grip op uw vastgoed

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES INSTITUTIONELE BELEGGERS

MVGM VASTGOEDTAXATIES INSTITUTIONELE BELEGGERS MVGM VASTGOEDTAXATIES INSTITUTIONELE BELEGGERS INTRODUCTIE 2 INTRODUCTIE MVGM VASTGOEDTAXATIES: HELDER INZICHT, BETERE KEUZES Zoekt u helder inzicht in de waarde van uw vastgoed? Wilt u meer grip op uw

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES BEDRIJFSECONOMISCHE TAXATIES

MVGM VASTGOEDTAXATIES BEDRIJFSECONOMISCHE TAXATIES MVGM VASTGOEDTAXATIES BEDRIJFSECONOMISCHE TAXATIES INTRODUCTIE 2 INTRODUCTIE MVGM VASTGOEDTAXATIES: HELDER INZICHT, BETERE KEUZES Zoekt u helder inzicht in de waarde van uw vastgoed? Wilt u meer grip op

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR DE ZORG

MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR DE ZORG MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR DE ZORG INTRODUCTIE INTRODUCTIE MVGM VASTGOEDTAXATIES: HELDER INZICHT, BETERE KEUZES Zoekt u helder inzicht in de waarde van uw vastgoed? Wilt u meer grip op uw vastgoed portefeuille?

Nadere informatie

Ervaringen met TMS. van Mozaïek Wonen. Ortec Finance Case Study

Ervaringen met TMS. van Mozaïek Wonen. Ortec Finance Case Study Ervaringen met TMS van Mozaïek Wonen Andre Mimpen: De grootste toegevoegde waarde tot op heden is meer inzicht. In waarde, in rendement en in informatie. Mozaïek Wonen is een middelgrote woningstichting

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen VBA - Seminar Jef Holland Head of Real Estate Audit Amsterdam Tel. : +31 (0)20-582 4504 E-Mail: jholland@deloitte.nl

Nadere informatie

De Waard Makelaars en Taxateurs, kan elke erkende discipline van onroerende zaken voor u uitvoeren!

De Waard Makelaars en Taxateurs, kan elke erkende discipline van onroerende zaken voor u uitvoeren! De Waard Makelaars en Taxateurs, kan elke erkende discipline van onroerende zaken voor u uitvoeren! DE WAARD MAKELAARS EN TAXATEURS We hebben het allemaal in huis......als we u kunnen helpen, dan horen

Nadere informatie

CBRE HEaltHCaRE Taking Care of your real estate

CBRE HEaltHCaRE Taking Care of your real estate CBRE Healthcare Taking Care of your Real Estate Met onze kennis en ervaring in zowel de zorg- als de vastgoedsector slaan wij dagelijks bruggen tussen beide werelden. Wij bieden u een onderbouwd advies

Nadere informatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie WAARDERINGSKAMER NOTITIE Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie Datum: Versie 25 mei 2009 Bijlage(n): 1. Inleiding De kredietcrisis

Nadere informatie

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 18 januari 25 Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Datum 13 januari 2009 Onderwerp Beantwoording Kamervragen van de leden Heerts en Depla (beiden PvdA) inzake het falend tuchtrecht van de taxateurs

Datum 13 januari 2009 Onderwerp Beantwoording Kamervragen van de leden Heerts en Depla (beiden PvdA) inzake het falend tuchtrecht van de taxateurs > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Taxeren in de tegenwoordige tijd

Taxeren in de tegenwoordige tijd Taxeren in de tegenwoordige tijd Henk-Jan Kruidenier RMT RT sv Postbus 8 8070 AA NUNSPEET 0341-252363 info@vandeloosdrechtrbm.nl www.vandeloosdrechtrbm.nl onderwerpen Inleiding Waarom (frequenter) taxeren?

Nadere informatie

MPC PRIVATE EQUITYFONDS

MPC PRIVATE EQUITYFONDS MPC PRIVATE EQUITYFONDS GLOBAL 8 CV GRONINGEN Financieel verslag 2011 MPC Private Equityfond Global 8 CV Groningen JAARVERSLAG Hierbij bieden wij u het jaarverslag 2011 aan van MPC Private Equityfonds

Nadere informatie

Model Taxatieverslag Woningen

Model Taxatieverslag Woningen Model Taxatieverslag Woningen Locatie woning Straatnaam Huisnummer Postcode Woonplaats * 1 Foto getaxeerde woning WOZ-objectnummer Waardepeildatum 1 januari 20.. Toestandspeildatum 1 januari 20.. Vastgestelde

Nadere informatie

WONINGCORPORATIES MARKTWAARDE IN VERHUURDE STAAT

WONINGCORPORATIES MARKTWAARDE IN VERHUURDE STAAT WONINGCORPORATIES MARKTWAARDE IN VERHUURDE STAAT Marktwaarde in verhuurde staat 2 Marktwaarde verplicht in de Verantwoordingsinformatie 2015 (dvi) en vanaf jaarrekening 2016 Grondslag voor splitsing in

Nadere informatie

MVGM BEDRIJFSHUISVESTING DÉ VASTGOEDREGISSEUR

MVGM BEDRIJFSHUISVESTING DÉ VASTGOEDREGISSEUR MVGM BEDRIJFSHUISVESTING DÉ VASTGOEDREGISSEUR VOORWOORD 2 VOORWOORD ONAFHANKELIJK EN RESULTAATGERICHT ADVIES OP MAAT Met plezier en trots wil ik u graag met deze brochure kennis laten maken met ons bedrijf:

Nadere informatie

Werkinstructie taxatierapport voor Bijzonder Beheer

Werkinstructie taxatierapport voor Bijzonder Beheer Werkinstructie taxatierapport voor Bijzonder Beheer Introductie Vanaf 1 januari 2011 is het verplicht voor NHG zaken om ook taxaties in het kader van Bijzonder Beheer te laten valideren. Het is dan ook

Nadere informatie

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische Statistieken en Publicaties 3 november 24 Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Drs. J.L. Gebraad De Stichting Leerstoel

Nadere informatie

De internationale vastgoedmarkt

De internationale vastgoedmarkt De internationale vastgoedmarkt Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Graaf, N. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij Global Property Research te Maastricht. Eichholtz is daarnaast verbonden aan de

Nadere informatie

WATERLAND AMSTERDAM. Welkom thuis

WATERLAND AMSTERDAM. Welkom thuis WATERLAND AMSTERDAM Kocken Makelaardij is een makelaarskantoor dat actief is op zowel de particuliere als zakelijke markt. Als hedendaagse makelaar beseffen we ons dat wij door onze diversiteit en brede

Nadere informatie

Model taxatieverslag woningen dat is opgenomen in de bijlage bij deze regeling.

Model taxatieverslag woningen dat is opgenomen in de bijlage bij deze regeling. Artikel Het in bijlage 4 van de Uitvoeringsregeling instructie waardebepaling Wet waardering onroerende zaken opgenomen Model taxatieverslag woningen wordt vervangen door het Model taxatieverslag woningen

Nadere informatie

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur.

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij N.V. 2 Opgericht in 1915 Missie: Leading Europa 350 kantoren 4 business lines Planning

Nadere informatie

De waarde van marktwaarde

De waarde van marktwaarde De waarde van marktwaarde Een nieuwe uitdaging voor de (meeste) corporaties 27 mei 2015 Maria Molenaar Voorzitter RvB Woonstad Rotterdam Bestuurslid Aedes Inhoud Aanleiding: de nieuwe woningwet De corporatiesector

Nadere informatie

98 De Pensioenwereld in 2015

98 De Pensioenwereld in 2015 10 98 De Pensioenwereld in 2015 Verslaggeving & communicatie 99 Weloverwogen keuzes nodig voor juiste waardering beleggingen Auteurs: Jacco van Kleef en Lars Mion Pensioenfondsen moeten volgens de verslaggevingsregels

Nadere informatie

Sliedrecht, 12 maart 2013 Versie 0.3. Beknopte Handreiking onroerende-zaaktransacties

Sliedrecht, 12 maart 2013 Versie 0.3. Beknopte Handreiking onroerende-zaaktransacties Sliedrecht, 12 maart 2013 Versie 0.3 Beknopte Handreiking onroerende-zaaktransacties Inhoud blz. 1 Inleiding...2 2 Doel en status...2 3 Aard en omvang gemeentelijk vastgoed...2 4 Richtlijnen bij de aan-

Nadere informatie

Residential Agency Property & Facility Management Quares Real Estate Investment Management. Finance Avenue 23/10/2010

Residential Agency Property & Facility Management Quares Real Estate Investment Management. Finance Avenue 23/10/2010 New Deal in Vastgoedbeleggingen Quares Finance Avenue 23/10/2010 Quares Group Residential Agency Quares Group Quality in Real Estate Services Opgericht in 2006, uit 2 reeds bestaande bedrijven 3 divisies

Nadere informatie

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers ASRE Talent Seminar Marco Mosselman Juni 2014 Institutioneel vastgoed (31-12-2011) Totaal belegd vermogen Waarvan vastgoed Pensioenfondsen

Nadere informatie

Toepassing IFRS door vastgoedbeleggers

Toepassing IFRS door vastgoedbeleggers Toepassing IFRS door vastgoedbeleggers Vastgoedbeleggers verbeteren geleidelijk de transparantie en vergelijkbaarheid van hun jaarrekeningen onder IFRS, zo blijkt uit onderzoeken die PricewaterhouseCoopers

Nadere informatie

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Materieel belang in de jaarrekening Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Agenda Inleiding Doel van de jaarrekening Wat is materieel belang Wat

Nadere informatie

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011 Presentatie Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen Zeist 26 mei 2011 1930 1970 Veilingen, taxaties & schaderegeling 1990 1997 Specialisatie & Focus 1970 1980 Expansie 1997-2007 Diversificatie 1980

Nadere informatie

Belang juiste waardering hypotheekleningen

Belang juiste waardering hypotheekleningen Onderwerp: Bijlage Q&A Waardering hypotheekleningen in de toereikendheidstoets Dit document beschrijft welke aspecten DNB betrekt bij haar oordeel over de waardering en het waarderingsproces (conform artikel

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Het belang van het Toelatingsmemorandum en het verschil tussen Initial Business en Geneba

Het belang van het Toelatingsmemorandum en het verschil tussen Initial Business en Geneba Amsterdam, 14 juli 2014 Geachte heer/mevrouw, Ten vervolge op onze brief van 7 juli 2014, waarin wij uiteenzetten welke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden sinds het nieuwe management van Geneba Properties

Nadere informatie

Q&A Handboek Marktwaardering

Q&A Handboek Marktwaardering Q&A Handboek Marktwaardering Jaarrekening... 1 Oppervlakte... 1 Complex... 2 Splitsing daeb/niet daeb... 2 Model BOG/MOG... 2 Model parkeren... 2 Objectgegevens... 3 Mutatiekans... 3 Eindwaarde... 4 Contante

Nadere informatie

24-4-2012 I&PN Investment and Pensions Nederland

24-4-2012 I&PN Investment and Pensions Nederland Vastgoed onder druk 24-4-2012 I&PN Investment and Pensions Nederland 1 hour ago Vastgoed is een probleemsector, waarschuwde DNB-directeur Jan Sijbrand onlangs. Is de vastgoedportefeuille van Nederlandse

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

11-521 RvT Zwolle. Taxatie als deskundige. Noodzaak van plaatselijke bekendheid.

11-521 RvT Zwolle. Taxatie als deskundige. Noodzaak van plaatselijke bekendheid. 11-521 RvT Zwolle DE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS IN ONROERENDE GOEDEREN NVM. -------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Waardering van en toelichting op vastgoedbeleggingen. Toezicht Financiële Verslaggeving

Waardering van en toelichting op vastgoedbeleggingen. Toezicht Financiële Verslaggeving Waardering van en toelichting op vastgoedbeleggingen Toezicht Financiële Verslaggeving Oktober 2012 Inhoudsopgave 1 Executive Summary 4 2 Belangrijkste onderzoeksresultaten 8 3 Toelichting onderzoeksopzet

Nadere informatie

Advies vastgoed en integriteit

Advies vastgoed en integriteit Advies vastgoed en integriteit De Beleggingscommissies van OPF en VB hebben naar aanleiding van het onderzoek naar fraude bij vastgoedtransacties een werkgroep samengesteld om pensioenfondsbestuurders

Nadere informatie

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%)

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%) Persmededeling onder embargo tot vrijdag 28 mei 17u40 GEREGLEMENTEERDE INFORMATIE JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT

Nadere informatie

De bepaling van de marktwaarde van vastgoedbeleggingen bij woningcorporaties

De bepaling van de marktwaarde van vastgoedbeleggingen bij woningcorporaties De bepaling van de marktwaarde van vastgoedbeleggingen bij woningcorporaties Woningcorporaties hebben voor de jaarrekening 2012 te maken gehad met ingrijpende wijzigingen in de voorschriften voor de jaarverslaggeving.

Nadere informatie

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 Markt, trends en ontwikkelingen Amsterdam, april 2012 Ir. L. van Graafeiland Dr. P. van Gelderen Baken Adviesgroep BV info@bakenadviesgroep.nl

Nadere informatie

Nieuwe bepalingen over verbonden partijen en niet in de balans opgenomen regelingen

Nieuwe bepalingen over verbonden partijen en niet in de balans opgenomen regelingen Nieuwe bepalingen over verbonden partijen en niet in de balans opgenomen regelingen Eind 2008 zijn in de Nederlandse wet nieuwe bepalingen opgenomen met vereisten voor de toelichting van de jaarrekening.

Nadere informatie

BOUWFONDS OFFICE VALUE FUND NV. 2 e EMISSIE

BOUWFONDS OFFICE VALUE FUND NV. 2 e EMISSIE BOUWFONDS OFFICE VALUE FUND NV 2 e EMISSIE Bouwfonds Vastgoedfondsen Beheer BV biedt beleggers de mogelijkheid om certificaten van aandelen te verwerven in Bouwfonds Office Value Fund NV. Waarom Bouwfonds

Nadere informatie

Financiering van maatschappelijk vastgoed

Financiering van maatschappelijk vastgoed van maatschappelijk vastgoed Naar nieuwe vormen van financiering? Arie van Oord KMVG Congres, 19 april 2011 BNG en maatschappelijk vastgoed Klantgroepen Gemeenten Woningcorporaties Zorginstellingen Onderwijsinstellingen

Nadere informatie

ons kenmerk bijlage(n) datum 08.5550 RK 21 november 2008

ons kenmerk bijlage(n) datum 08.5550 RK 21 november 2008 Nyenrode Real Estate Center de heer prof.dr. T.M. Berkhout MRE MRICS de heer prof.dr. A.C. Hordijk Straatweg 25 3621 BG Breukelen ons kenmerk bijlage(n) datum 08.5550 RK 21 november 2008 betreft: Reactie

Nadere informatie

IT S THE ECONOMY STUPID

IT S THE ECONOMY STUPID NIEUWSBRIEF 2014 IT S THE ECONOMY STUPID TUSSEN WAARDERING EN COMMON SENSE Het begrip waarde is heel actueel anno 2014. Voor de crises was waarde heel gewoon en niet bijzonder interessant. Iedereen wist

Nadere informatie

Ontwikkelingen in vastgoedbeleggingen van institutionele beleggers

Ontwikkelingen in vastgoedbeleggingen van institutionele beleggers Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 3 februari 26 Ontwikkelingen in vastgoedbeleggingen van institutionele beleggers drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE

advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE SAMENMEERWAARDE WPM Groep staat voor ruim 20 jaar visie, kennis en ervaring op het gebied van advies, ontwikkeling

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

College VU Amsterdam. Taxeren van kantoren. drs. E.F. Halter MRICS ehalter@dtz.nl 030 252 4545

College VU Amsterdam. Taxeren van kantoren. drs. E.F. Halter MRICS ehalter@dtz.nl 030 252 4545 College VU Amsterdam Taxeren van kantoren drs. E.F. Halter MRICS ehalter@dtz.nl 030 252 4545 1 Taxeren 2 1. Theorie 2. Praktijk 1. Theorie 3 1. Theorie 1a. Theorie Wat is waarde? 4 1b. Doel 1c. Waardebegrip

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND I. INLEIDING Safe Harbour Fund Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder van American Value Fund (het Fonds ). De bewaarder van het Fonds is Stichting

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode Drs. ing. Norbert Bol Drs. Tjeerd Tromp Agenda 2 Introductie onderzoek Norbert

Nadere informatie

REFERENTIE IS NOG EEN REFERENTIE!

REFERENTIE IS NOG EEN REFERENTIE! DE SLECHTSTE REFERENTIE IS NOG EEN REFERENTIE! EEN VERKENNEND ONDERZOEK NAAR EEN MOGELIJKE STANDAARDISATIE VOOR DE BEOORDELING VAN HUURREFERENTIES VINCENT HUIZINGA (Leopold Willems - taxateur, 1963 heden)

Nadere informatie

Een gemengd woningfonds

Een gemengd woningfonds Een gemengd woningfonds Cathelijne van den Berg 1/43 Inhoudsopgave Introductie Opzet onderzoek Literatuurstudie Onderzoeksresultaten Conclusie & aanbevelingen 2/43 Introductie Housing Woningcorporaties

Nadere informatie

Algemene leveringsvoorwaarden

Algemene leveringsvoorwaarden Algemene leveringsvoorwaarden Artikel 1. Definities In deze algemene voorwaarden worden de volgende definities gehanteerd, zowel in enkelvoud als in meervoud. 1.1 Aanvraagformulier Het (online) formulier

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Participatieregelingen: beloning of investering?

Participatieregelingen: beloning of investering? Participatieregelingen: beloning of investering? Participatieregelingen zijn een veel voorkomend instrument om management te binden en te belonen, zowel in corporate- als privateequity-omgevingen. Ondernemingen

Nadere informatie

Welk accountantskantoor is dit?

Welk accountantskantoor is dit? Vraag # Vraag 1 Klopt het dat een accountantskantoor in juni 2010 in een rapport de internationale portefeuille met kredieten en Nederlandse joint-ventures heeft geanalyseerd waarin als voorstel staat

Nadere informatie

Gemeenten en vastgoed

Gemeenten en vastgoed Gemeenten en vastgoed Gebiedsregisseur & vastgoedgebruiker www.dtz.nl www.dtz.com Transparant en efficiënt omgaan met vastgoed Vooruitstrevende gemeenten grijpen kansen Een gemeente is naast eigenaar/gebruiker

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed Supermarktvastgoed op waarde geschat Beleggen in supermarktvastgoed 20 mei 2011 Onderwerpen Wie is Annexum Waarom beleggen in supermarktvastgoed? Hoe beleggen in (supermarkt)vastgoed? Welke beleggingsvormen

Nadere informatie

20 jaar toptaxateur van golfbanen

20 jaar toptaxateur van golfbanen 20 jaar toptaxateur van golfbanen 20 jaar toptaxateur van golfbanen Vincent Schmutzer en Junior Zegger van Troostwijk Groep zijn expert op het gebied van de taxatie van exploitatie-gerelateerd onroerend

Nadere informatie

ER Capital Vastgoedfonds BV Halfjaarverslag 2011 juli 2011

ER Capital Vastgoedfonds BV Halfjaarverslag 2011 juli 2011 ER Capital Vastgoedfonds BV Halfjaarverslag 2011 juli 2011 Profiel & strategie ER Capital Vastgoedfonds BV investeert in kleinschalig commercieel vastgoed, voornamelijk in kantooren bedrijfspanden. Het

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering -

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - -PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014 - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - De recente faillissementen in de zorg tonen aan dat de risico's voor banken zijn toegenomen. Banken hebben

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering Fair Value Business Valuation Specialist in Ondernemingswaardering PROFIEL Fair Value Business Valuation heeft zich, als één van de weinige bureaus in Nederland, uitsluitend toegelegd op het specialisme

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

Schiphol Nederland B.V. 2011. Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening

Schiphol Nederland B.V. 2011. Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening Schiphol Nederland B.V. 2011 Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening Jaarverslag 2011 Schiphol Nederland B.V. is onderdeel van de Schiphol Group (N.V. Luchthaven Schiphol voert Schiphol

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES RESEARCH & CONSULTANCY

MVGM VASTGOEDTAXATIES RESEARCH & CONSULTANCY MVGM VASTGOEDTAXATIES RESEARCH & CONSULTANCY 2 RESEARCH & CONSULTANCY MVGM is dé vastgoedregisseur en neemt de gehele of gedeeltelijke regie van de vastgoedportefeuilles van haar opdrachtgevers uit handen.

Nadere informatie

Heeft IFRS 13 Fair value measurement toegevoegde waarde?

Heeft IFRS 13 Fair value measurement toegevoegde waarde? Heeft IFRS 13 Fair value measurement toegevoegde waarde? De recent gepubliceerde IFRS 13 bevat geen nieuwe voorschriften over wanneer reële waarde toegepast moet worden, maar legt uit hoe de reële waarde

Nadere informatie

2012 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

2012 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden. 11 Risicomanagement 79 Risicomanagement vastgoedbeleggingen verdient professionalisering en transparantie Auteurs: Sander Grünewald, Niels Heijstek en Tjerk Klompmaker De rendementen van vastgoedbeleggingen

Nadere informatie

In deze algemene voorwaarden worden de volgende definities gehanteerd, zowel in enkelvoud als in meervoud.

In deze algemene voorwaarden worden de volgende definities gehanteerd, zowel in enkelvoud als in meervoud. Algemene Voorwaarden Taxatie-Totaal.nl (versie januari 2011) Voor zowel de toegang tot en het gebruik van de website www.taxatie-totaal.nl als de daarop aangeboden dienstverlening van taxatie-totaal.nl

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP XVI/WINKELFONDS C.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2009. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP XVI/WINKELFONDS C.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2009. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP XVI/WINKELFONDS C.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2009 Balans per 30 juni 2009 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2009 31 december 2008 Beleggingen Terreinen en gebouwen

Nadere informatie

NBA Alert 30. Jaarrekeningcontrole woningcorporaties 2012

NBA Alert 30. Jaarrekeningcontrole woningcorporaties 2012 NBA Alert 30 Jaarrekeningcontrole woningcorporaties 2012 April 2013 Status NBA Alert Deze publicatie, die tot stand is gekomen onder verantwoordelijkheid van de NBA, beoogt registeraccountants en accountants-administratieconsulenten

Nadere informatie

Taxatie. Financieringstaxatie. Onjuiste taxatiewaarde. Nationale Hypotheek Garantie.

Taxatie. Financieringstaxatie. Onjuiste taxatiewaarde. Nationale Hypotheek Garantie. Taxatie. Financieringstaxatie. Onjuiste taxatiewaarde. Nationale Hypotheek Garantie. Beklaagde heeft in het kader van de financiering en verkrijging van Nationale Hypotheek Garantie (NHG) voor een koper

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

Allround in vastgoedmanagement en -advies

Allround in vastgoedmanagement en -advies Allround in vastgoedmanagement en -advies Samen waardegroei creëren en stimuleren. Daar gaan wij voor Amstelius Vastgoed Amstelius is een onafhankelijk allround kantoor voor vastgoedmanagement en -advies.

Nadere informatie

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen MiFID Een betere bescherming van uw vermogen Inhoud MiFID, een betere bescherming van beleggers op Europees niveau............... 4 De verplichtingen van BIL tegenover haar cliënten-beleggers... 6 Classificatie

Nadere informatie

Vastgoedmanagement. Stand van zaken bij gemeenten. Onderzoeksresultaten 2013

Vastgoedmanagement. Stand van zaken bij gemeenten. Onderzoeksresultaten 2013 Vastgoedmanagement Stand van zaken bij gemeenten Onderzoeksresultaten 2013 Een jaarlijks onderzoek naar de wijze waarop gemeenten invulling geven aan het management van hun vastgoedportefeuille Datum:

Nadere informatie

Platform Taxateurs en Accountants t.a.v. Rob Schouten Postbus 7984 1008 AD Amsterdam per email: r.schouten@nba.nl

Platform Taxateurs en Accountants t.a.v. Rob Schouten Postbus 7984 1008 AD Amsterdam per email: r.schouten@nba.nl Platform Taxateurs en Accountants t.a.v. Rob Schouten Postbus 7984 1008 AD Amsterdam per email: r.schouten@nba.nl Voerendaal/Deventer, 13 augustus 2014 Betreft: reactie op PTA Good Practices, voorbeelden

Nadere informatie

Daarmee was de schriftelijke behandeling van de klacht gereed.

Daarmee was de schriftelijke behandeling van de klacht gereed. Taxatie. Boedeltaxatie. Peildatum. Klager en zijn partner hebben in 2006 een woning gekocht. Nadat klager en zijn partner in augustus 2008 uit elkaar waren gegaan heeft hij beklaagde in verband met de

Nadere informatie

www.vanhasselmakelaars.nl TE HUUR: MARKT 6 TE ZUNDERT Exclusief nutsvoorzieningen Oppervlakte winkel-/kantoorruimte: ca. 77 m²

www.vanhasselmakelaars.nl TE HUUR: MARKT 6 TE ZUNDERT Exclusief nutsvoorzieningen Oppervlakte winkel-/kantoorruimte: ca. 77 m² TE HUUR: MARKT 6 TE ZUNDERT Huurprijs: 695,00 p.m. Exclusief nutsvoorzieningen Oppervlakte winkel-/kantoorruimte: ca. 77 m² Huurperiode: 1 januari 2013 t/m 31 juli 2014 Algemeen: Gunstig gelegen winkel-/kantoorruimte

Nadere informatie

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012 Amsterdam Zuidoost Daling opnameniveau 2011 Aanbod en leegstand Huurprijzen verder onder druk Beleggingsmarkt; Afname transactievolume Toekomstverwachting Deelgebieden Regio Amsterdam Onze jaarlijkse kantorenvisie

Nadere informatie

Taxatie. Afgeven taxatierapport zonder inspectie/opname door taxateur zelf.

Taxatie. Afgeven taxatierapport zonder inspectie/opname door taxateur zelf. Taxatie. Afgeven taxatierapport zonder inspectie/opname door taxateur zelf. Een makelaar wordt door de NVM verweten dat zij een taxatierapport heeft afgegeven zonder dat zij het te taxeren object zelf

Nadere informatie

Symposium VOGON. Effecten van financiering op kwaliteit. Donderdag 6 juli 2006

Symposium VOGON. Effecten van financiering op kwaliteit. Donderdag 6 juli 2006 Symposium VOGON Effecten van financiering op kwaliteit Donderdag 6 juli 2006 Rechtbank Haarlem en Rekenkamer Den Haag 2 Inleiding 1. Onderscheid Real Estate en Corporate Real Estate 2. Doelstellingen CRE

Nadere informatie

Vastgoed in de beleggingsportefeuille van pensioenfondsen

Vastgoed in de beleggingsportefeuille van pensioenfondsen Vastgoed in de beleggingsportefeuille van pensioenfondsen Investeren in vastgoed is van alle tijden. 2000 jaar geleden waren de Romeinen er bijvoorbeeld volop mee bezig. Factoren als locatie, omvang en

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V.

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. 2007: VERDER HERSTEL RESULTATEN. - Huuropbrengst + 19,6 % (van 9,1 naar 10,8 miljoen) - Bezetting gebouw van 63% naar 81,5% - Resultaat van 8.276.000 naar 12.643.000

Nadere informatie

Waardering van staatsobligaties

Waardering van staatsobligaties Controle van banken Waardering van staatsobligaties Wat mag van de accountant worden verwacht? December 2011 1 Het NIVRA en de NOvAA gaan fuseren en worden samen de NBA: De leden van de NBA vormen een

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP XV/RETAIL RESIDENTIAL FUND C.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2009. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP XV/RETAIL RESIDENTIAL FUND C.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2009. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP XV/RETAIL RESIDENTIAL FUND C.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2009 Balans per 30 juni 2009 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2009 31 december 2008 Beleggingen Terreinen

Nadere informatie

Fusies en overnames in tijden van crisis. 27 mei 2013 Wilbert van Gerwen

Fusies en overnames in tijden van crisis. 27 mei 2013 Wilbert van Gerwen Fusies en overnames in tijden van crisis 27 mei 2013 Wilbert van Gerwen Inhoud Brabant Finance Event Introductie Rembrandt Fusies & Overnames Fusies en Overnames: markt trends Kansen in een roerige markt

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND I. INLEIDING Safe Harbour Fund Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder van Haven

Nadere informatie

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012 Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton 22 maart 2012 Inhoud Inleiding Ipse de Bruggen en Fakton De noodzaak van professioneel assetmanagement

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

Beleidsregel vervreemding onroerende zaken. Het College sanering zorginstellingen, Gelet op artikel 18 van de Wet toelating zorginstellingen, Besluit:

Beleidsregel vervreemding onroerende zaken. Het College sanering zorginstellingen, Gelet op artikel 18 van de Wet toelating zorginstellingen, Besluit: Het College sanering zorginstellingen, Gelet op artikel 18 van de Wet toelating zorginstellingen, Besluit: HOOFDSTUK 1 ALGEMEEN Artikel 1 In deze beleidsregel wordt verstaan onder: a. de wet: Wet toelating

Nadere informatie