Economisch waarderen vastgoed PT FINANCE 16 MEI 2017 SUSANNE OVERES

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Economisch waarderen vastgoed PT FINANCE 16 MEI 2017 SUSANNE OVERES"

Transcriptie

1 Economisch waarderen vastgoed PT FINANCE 16 MEI 2017 SUSANNE OVERES

2 Real economic value?

3 AGENDA Aanleiding: waarom bestaat er behoefte aan een economische waarde van vastgoed Wat is economische waarde? Operationalisering van het begrip Toepassingsmogelijkheden

4 Aanleiding Nationalisatie SNS REAAL Real economic value European valuation standards (EVS) 2016 Sustainable value Jaarverslaggeving Fair value vs. bedrijfswaarde

5 Nationalisatie SNS Reaal In 2013, dieptepunt van de markt Nationalisatie en risico op staatssteun Waardering op marktwaarde zou catastrofaal zijn Waardering hypothekenportefeuille op real economic value is toegestaan door EU

6 Real economic value Begrip geïntroduceerd door EU (Werk)definitie: Contante waarde van toekomstige kasstromen, waarbij wordt uitgegaan van voldoende liquiditeit in de markt en de (huidige) risico-aversie buiten beschouwing wordt gelaten

7 Real economic value?

8 Aanleiding Waarom is er behoefte aan dit begrip, ook na de crisis?

9 European valuation standards 2016 Sustainable value: waarde op lange(re) termijn ervan uitgaande dat bepaalde parameters naar gemiddelde tenderen

10 EVS 2016 Sustainable value Geen vervanging van het marktwaardebegrip Aanvullend op de marktwaarde aangeven waar huidige marktomstandigheden afwijken van gemiddelden over decennia Bijvoorbeeld de huidige yield die afwijkt van het gemiddelde over de lange termijn Aangekondigd begrip: nog geen uitwerking ervan gegeven!

11 Jaarverslaggeving Doelstelling jaarrekening Relevantie van waardebegrippen Belang business model Objectiviteit Fair value Een prijs of een waarde? Waarde en subject Bedrijfswaarde Relevant bij afwaardering naar realiseerbare waarde Rol ondernemingsleiding, subjectiviteit

12 Jaarverslaggeving behoefte aan ander waardebegrip? Continuïteitsveronderstelling jaarrekening Toelichtingen op waardering in jaarrekening te summier Transparantie rondom referentie-objecten is laag Andere factoren relevant om tot beslissing over te gaan Factor mens Verwachting toekomst (mede ingegeven door crisis) Toezichthouders

13 Economische waarde Werkdefinitie De waarde van vastgoed op een waarderingsmoment, uitgaande van de positie van een beschouwend subject, gebaseerd op te verwachten vrije geldstromen en te verwachten marktontwikkelingen en risico's, waarbij wordt geabstraheerd van de huidige prijsvorming

14 Economische waarde Marktwaarde De waarde van vastgoed op een waarderingsmoment, uitgaande van de positie van een beschouwend subject, gebaseerd op te verwachten vrije geldstromen en te verwachten marktontwikkelingen en risico's, waarbij wordt geabstraheerd van de huidige prijsvorming Het geschatte bedrag waartegen vastgoed zou worden overgedragen op de waardepeildatum tussen een bereidwillige koper en een bereidwillige verkoper in een zakelijke transactie, na behoorlijke marketing en waarbij de partijen zouden hebben gehandeld met kennis van zaken, prudent en niet onder dwang

15

16 Operationalisering De waarde van vastgoed op een waarderingsmoment, uitgaande van de positie van een beschouwend subject, gebaseerd op te verwachten vrije geldstromen en te verwachten marktontwikkelingen en risico's, waarbij wordt geabstraheerd van de huidige prijsvorming Wat zou een vastgoedtaxateur kunnen invullen? En wat niet? Wie of wat is er nog meer nodig?

17 Elementen uit de werkdefinitie Een waarderingsmoment T 0 of T +X Positie beschouwend subject Positie en situatie van het subject Beschouwingsperiode

18 Elementen uit de werkdefinitie (2) Te verwachten marktontwikkelingen en risico s Causale verbanden Objectivering inputparameters Geabstraheerd van huidige prijsvorming Bereidwillige koper en verkoper? Waarde op lange(re) termijn

19 Voorbeelden van parameters Cashflow Gebied (locatie, en verwachte ontwikkelingen) Gebouw (staat van onderhoud, eisen aan gebouwen op langere termijn) Gebruiker (soort huurder, huurcontract, nieuwe huurders) Business model van de ondernemer Rol asset manager Huidige rente of gemiddelde rentevoet Objectivering?

20 Toepassing Er wordt een financieringsaanvraag voor een verhuurde winkel gedaan. De jaarlijkse winkelhuur bedraagt De huidige marktwaarde bedraagt Jou wordt gevraagd de economische waarde te bepalen. Van welke factoren is de (bestendige) economische waarde van deze winkel afhankelijk?

21 Toepassing Lange termijn visie Fiscale afwaarderingsdiscussies Aanmerkelijke en duurzame waardedaling

Taxeren en waarderen bewezen misvattingen en valkuilen in de fiscale praktijk

Taxeren en waarderen bewezen misvattingen en valkuilen in de fiscale praktijk Dia 1 Taxeren en waarderen bewezen misvattingen en valkuilen in de fiscale praktijk Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS PT Finance, Bouw- en vastgoedcursus, Slot Zeist, 16 mei 2017 Dia 2 TMB 5-2017 2 Dia

Nadere informatie

de taxateur en duurzaamheid

de taxateur en duurzaamheid de taxateur en duurzaamheid Stichting TEGoVA Netherlands waarborgt op transparante en uniforme wijze de kwaliteit van het taxatie vak en de harmonisering van taxatiestandaarden volgens de European Valuation

Nadere informatie

WEBINAR WAARDERINGS- HANDBOEK

WEBINAR WAARDERINGS- HANDBOEK WEBINAR WAARDERINGS- HANDBOEK IN VOGELVLUCHT 23 NOVEMBER 2015 WELKOM 1. Voorstellen presentatoren/moderatoren 2. Technische zaken (beeld/geluid) 3. Werkwijze vragen 4. Enquête aan het eind PROGRAMMA 1.

Nadere informatie

Waardering van gemeentelijk Vastgoed

Waardering van gemeentelijk Vastgoed Waardering van gemeentelijk Vastgoed Dordrecht, 5 juni 2015 Sake van den Berg MSc MRICS RTsv RMT (RICS Registered Valuer) Wouter van den Wildenberg MSc 1 Inhoud Impressie voor gemeentelijk vastgoed actuele

Nadere informatie

HUURVERHOGINGSBELEID GELIBERALISEERDE WONINGEN 2016-2019

HUURVERHOGINGSBELEID GELIBERALISEERDE WONINGEN 2016-2019 Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Wettelijk kader... 2 3. Vorig beleid... 2 4. Aanvullend beleid: huurverhogingsbeleid geliberaliseerde huurwoningen... 2 4.1 Uitwerking... 2 4.2 Afbakening beleid... 3 5. Slotbepalingen...

Nadere informatie

ons kenmerk bijlage(n) datum 08.5550 RK 21 november 2008

ons kenmerk bijlage(n) datum 08.5550 RK 21 november 2008 Nyenrode Real Estate Center de heer prof.dr. T.M. Berkhout MRE MRICS de heer prof.dr. A.C. Hordijk Straatweg 25 3621 BG Breukelen ons kenmerk bijlage(n) datum 08.5550 RK 21 november 2008 betreft: Reactie

Nadere informatie

Leidraad Taxeren Bijzonder Beheer Bedrijfsmatig Vastgoed

Leidraad Taxeren Bijzonder Beheer Bedrijfsmatig Vastgoed Inleiding Gezien de huidige markt en te verwachten ontwikkelingen is het een toegevoegde waarde als de taxateur Bedrijfsmatig Vastgoed in staat is om in zijn rapportage naast de Marktwaarde bijzondere

Nadere informatie

Werkinstructie taxatierapport voor Bijzonder Beheer

Werkinstructie taxatierapport voor Bijzonder Beheer Werkinstructie taxatierapport voor Bijzonder Beheer Introductie Vanaf 1 januari 2011 is het verplicht voor NHG zaken om ook taxaties in het kader van Bijzonder Beheer te laten valideren. Het is dan ook

Nadere informatie

Model Taxatieverslag Woningen

Model Taxatieverslag Woningen Model Taxatieverslag Woningen Locatie woning Straatnaam Huisnummer Postcode Woonplaats * 1 Foto getaxeerde woning WOZ-objectnummer Waardepeildatum 1 januari 20.. Toestandspeildatum 1 januari 20.. Vastgestelde

Nadere informatie

KAVEL TE PETROLEUMWEG MEETBRIEF NUMMER 19 VAN 1966 ESPERANZA BIJ SALSBACH CURAÇAO

KAVEL TE PETROLEUMWEG MEETBRIEF NUMMER 19 VAN 1966 ESPERANZA BIJ SALSBACH CURAÇAO Mei 2016 2016179 W A A R D E B E P A L I N G KAVEL TE PETROLEUMWEG MEETBRIEF NUMMER 19 VAN 1966 ESPERANZA BIJ SALSBACH CURAÇAO TAXATEUR: Lysander A.A Borgschot 1 OPDRACHT/OPNAME Waardepeildatum : Prijspeil

Nadere informatie

Vorige vastgestelde WOZ-waarde (waardepeildatum )

Vorige vastgestelde WOZ-waarde (waardepeildatum ) Locatie woning Huisnummer 339 1019 LG Taxatieverslag Woningen WOZ-objectnummer 036300495439 Dagtekening taxatieverslag 21-09-2016 Waardepeildatum 01-01-2016 Toestandspeildatum 01-01-2016 Vastgestelde WOZ-waarde

Nadere informatie

Taxatieverslag Woningen

Taxatieverslag Woningen Locatie woning Da Costastraat 94 H 1053 ZS Taxatieverslag Woningen WOZ-objectnummer 036300072828 Dagtekening taxatieverslag 03-09-2015 Waardepeildatum 01-01-2015 Toestandspeildatum 01-01-2015 Vastgestelde

Nadere informatie

Model taxatieverslag woningen dat is opgenomen in de bijlage bij deze regeling.

Model taxatieverslag woningen dat is opgenomen in de bijlage bij deze regeling. Artikel Het in bijlage 4 van de Uitvoeringsregeling instructie waardebepaling Wet waardering onroerende zaken opgenomen Model taxatieverslag woningen wordt vervangen door het Model taxatieverslag woningen

Nadere informatie

Taxatieverslag Woning

Taxatieverslag Woning Taxatieverslag Woning Locatie woning Boostenstraat Huisnummer 35 6412 ZS WOZ-Objectnummer 91700075954 Toestandspeildatum: 01-01-2016 Indien sprake is van een aan- of verbouwing in 2016 is de toestandspeildatum

Nadere informatie

Certitudo Vastgoed II B.V. T.a.v. Mevrouw F. van Erp RA Postbus 777 5201 AT S-HERTOGENBOSCH. Nunspeet 24 april 2014,

Certitudo Vastgoed II B.V. T.a.v. Mevrouw F. van Erp RA Postbus 777 5201 AT S-HERTOGENBOSCH. Nunspeet 24 april 2014, Certitudo Vastgoed II B.V. T.a.v. Mevrouw F. van Erp RA Postbus 777 5201 AT S-HERTOGENBOSCH Nunspeet 24 april 2014, Betreft: Aanvulling op het taxatierapport d.d. 26-04-2013 Geachte mevrouw Van Erp, U

Nadere informatie

Taxeren in crisistijd P.C. van Arnhem FRICS

Taxeren in crisistijd P.C. van Arnhem FRICS VVOR 12 september 2013 Taxeren in crisistijd P.C. van Arnhem FRICS www.vanarnhem.com 1 Taxeren in crisistijd Crises, de vastgoedval Impact professie Respons branche, wetgever, toezichthouders Mark-to-market

Nadere informatie

Meerwaarde van het flexibiliseren van bestaande sociale huurwoningen?

Meerwaarde van het flexibiliseren van bestaande sociale huurwoningen? Meerwaarde van het flexibiliseren van bestaande sociale huurwoningen? Hogere huurwaarde, marktwaarde en bedrijfswaarde door middel van het flexibiliseren van de bestaande sociale huisvesting om levensloopbestendige

Nadere informatie

WAARDERING PER BESTEMMING. Bepaling "normwaarden" ten behoeve van nieuwe bestemmingen in het buitengebied Rijssen-Holten

WAARDERING PER BESTEMMING. Bepaling normwaarden ten behoeve van nieuwe bestemmingen in het buitengebied Rijssen-Holten WAARDERING PER BESTEMMING Bepaling "normwaarden" ten behoeve van nieuwe bestemmingen in het buitengebied Rijssen-Holten Uitgebracht aan: Gemeente Rijssen-Holten, Mevrouw W. Weis en mevrouw A. Brinkhuis

Nadere informatie

1.1. Deze richtlijn biedt aanwijzingen en bespreekt richtlijnen voor leden met betrekking tot de begrippen Executiewaarde en Gedwongen verkoopwaarde.

1.1. Deze richtlijn biedt aanwijzingen en bespreekt richtlijnen voor leden met betrekking tot de begrippen Executiewaarde en Gedwongen verkoopwaarde. RL Executiewaarde en Gedwongen verkoop verkoopwaarde 1. Inleiding 1.1. Deze richtlijn biedt aanwijzingen en bespreekt richtlijnen voor leden met betrekking tot de begrippen Executiewaarde en Gedwongen

Nadere informatie

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen VBA - Seminar Jef Holland Head of Real Estate Audit Amsterdam Tel. : +31 (0)20-582 4504 E-Mail: jholland@deloitte.nl

Nadere informatie

Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopcomfort

Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopcomfort Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopcomfort 11 juni 2014 Deze toelichting is bedoeld als achtergrondinformatie voor de opdrachtgevende corporaties bij de Taxatie-instructie Koopcomfort. Van deze

Nadere informatie

Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen April 2016, vastgesteld door NVM, VastgoedPRO en VBO Makelaar

Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen April 2016, vastgesteld door NVM, VastgoedPRO en VBO Makelaar Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen April 2016, vastgesteld door NVM, VastgoedPRO en VBO Makelaar Bedrijfsnaam opdrachtgever: Contactpersoon: Adres: Postcode en vestigingsplaats: Emailadres:

Nadere informatie

Corporatie Taxaties Een gestroomlijnd proces

Corporatie Taxaties Een gestroomlijnd proces Corporatie Taxaties Een gestroomlijnd proces Joosje Lugard 21 december 2016 drs. Joosje Lugard MSRE MRICS RT National director 16 jaar werkzaam DTZ/ Verantwoordelijk voor woningwaarderingen Ervaring met

Nadere informatie

Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopgarant

Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopgarant Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopgarant 7 april 2016 Deze toelichting is bedoeld als achtergrondinformatie voor de opdrachtgevende corporaties/ontwikkelaars bij de Taxatie-instructie Koopgarant.

Nadere informatie

Economisch waarderen van vastgoed de ontbrekende schakel toegevoegd?

Economisch waarderen van vastgoed de ontbrekende schakel toegevoegd? Economisch waarderen van vastgoed de ontbrekende schakel toegevoegd? Aanknopingspunten voor een bestendig economisch waardebegrip voor vastgoedinvesteringen Scriptie MRE opleiding 2014-2016 Auteur: Susanne

Nadere informatie

Taxatie duurzaam vastgoed in Den Bosch

Taxatie duurzaam vastgoed in Den Bosch Taxatie duurzaam vastgoed in Den Bosch Inleiding Op maandag 26 mei 2014 hebben 18 taxateurs van VastgoedPRO in Den Bosch twee duurzame woningen getaxeerd. De taxateurs kwamen uit alle delen van het land.

Nadere informatie

Taxatierapport. Taxatierapport Moerdijkregeling. Ter bepaling van de marktwaarde per 1 januari 2013 van:

Taxatierapport. Taxatierapport Moerdijkregeling. Ter bepaling van de marktwaarde per 1 januari 2013 van: Taxatierapport Ter bepaling van de marktwaarde per 1 januari 2013 van: Object: te Moerdijk AKKOORD BURGEMEESTER: DATUM: Pagina 1 van 21 INHOUDSOPGAVE 1 OPDRACHT...

Nadere informatie

Fiscale aspecten bij winstneming in vastgoed

Fiscale aspecten bij winstneming in vastgoed Fiscale aspecten bij winstneming in vastgoed PT Finance Donderdag 12 juni 2014 Drs. W.J.A. Ambergen Willie.ambergen@cms-dsb.com Donderdag 12 juni 2014 Afschrijvingen Willie Ambergen Vastgoedfiscalist partner

Nadere informatie

VRAAG EN ANTWOORD PROEF OPKOOPREGELING

VRAAG EN ANTWOORD PROEF OPKOOPREGELING VRAAG EN ANTWOORD PROEF OPKOOPREGELING 1. Waarom is er geen Koopinstrument voor alle woningen die te koop staan? De koopregeling is een proef. Deze proef geldt voor huizen van eigenaarbewoners en biedt

Nadere informatie

TE GEBRUIKEN WAARDEBEGRIPPEN BIJ TAXATIE VAN ONROEREND GOED; januari 2001

TE GEBRUIKEN WAARDEBEGRIPPEN BIJ TAXATIE VAN ONROEREND GOED; januari 2001 TE GEBRUIKEN WAARDEBEGRIPPEN BIJ TAXATIE VAN ONROEREND GOED; januari 2001 Inleiding Dit overzicht behandelt voornamelijk de definiëring van de meest voorkomende waardebegrippen, voor zover het gebruik

Nadere informatie

Een nieuw leven Zorgvastgoed.nl

Een nieuw leven Zorgvastgoed.nl Een nieuw leven Zorgvastgoed.nl 16 februari 2017 Inhoud De ontwikkelingen in de sector De sector in actie De praktijk De martkwaardering De transitie 2010 tot en met 2017 tot 2010 Kapitaalslasten methodiek

Nadere informatie

TAXATIERAPPORT financiering woonruimte MODEL januari 2011 vastgesteld door CHF, NVM, VastgoedPRO, VBO

TAXATIERAPPORT financiering woonruimte MODEL januari 2011 vastgesteld door CHF, NVM, VastgoedPRO, VBO Bij dit taxatierapport behoort het Normblad Taxatierapport financiering woonruimte januari 2011 TAXATIERAPPORT financiering woonruimte MODEL januari 2011 vastgesteld door CHF, NVM, VastgoedPRO, VBO ----------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

MARKTWAARDE EN BIJZONDERE UITGANGSPUNTEN

MARKTWAARDE EN BIJZONDERE UITGANGSPUNTEN MARKTWAARDE EN BIJZONDERE UITGANGSPUNTEN De komst van de EVS en de introductie van de nieuwe taxatiemodellen vragen om aandacht voor het gebruik van de begrippen marktwaarde en marktwaarde met bijzondere

Nadere informatie

AAR OF NIET W W AARDE: AAR?

AAR OF NIET W W AARDE: AAR? ARTIKEL F.P.H. (Frank) Aalbers MSc ing. J. (Jan) Veuger MRE FRICS Sinds de val van Lehman Brothers in september 2008, AANLEIDING Eindwaarde is het verwachte bedrag dat op de laatste dag van de beschouwde

Nadere informatie

College VU Amsterdam. Taxeren van kantoren. drs. E.F. Halter MRICS ehalter@dtz.nl 030 252 4545

College VU Amsterdam. Taxeren van kantoren. drs. E.F. Halter MRICS ehalter@dtz.nl 030 252 4545 College VU Amsterdam Taxeren van kantoren drs. E.F. Halter MRICS ehalter@dtz.nl 030 252 4545 1 Taxeren 2 1. Theorie 2. Praktijk 1. Theorie 3 1. Theorie 1a. Theorie Wat is waarde? 4 1b. Doel 1c. Waardebegrip

Nadere informatie

Wethouder van Financiën en Stadsbeheer

Wethouder van Financiën en Stadsbeheer Wethouder van Financiën en Stadsbeheer Sander Dekker Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag De voorzitter van de Commissie Bestuur De voorzitter van de Commissie Ruimte Uw brief

Nadere informatie

Aanbevolen waardedefinities

Aanbevolen waardedefinities Aanbevolen waardedefinities Iedereen krijgt vroeg of laat te maken met verschillende waardedefinities, al is het maar voor een inboedelverzekering of bij de verdeling van een erfenis. Termen als nieuwwaarde

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

Nr. PB2011/148 13 oktober 2011 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nr. PB2011/148 13 oktober 2011 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Provinciaal Blad Nr. PB2011/148 13 oktober 2011 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Vaststelling Beleidsregel waardering glastuinbouw- en grondgebonden landbouwbedrijven

Nadere informatie

Inleiding over de gewijzigde spelregels en begrippenkader van vastgoedtaxateurs STEENHUIJS

Inleiding over de gewijzigde spelregels en begrippenkader van vastgoedtaxateurs STEENHUIJS Inleiding over de gewijzigde spelregels en begrippenkader van vastgoedtaxateurs Het is belangrijk dat onze klanten realistisch en toekomstgericht ondernemen. Bart Huijts Een gezonde taxatiepraktijk draagt

Nadere informatie

VOORBEELD NWWI TAXATIERAPPORT

VOORBEELD NWWI TAXATIERAPPORT VOORBEELD NWWI TAXATIERAPPORT Voorbeeldstraat 123 1000 AA BREDA Referentie aanvrager: BIJN3926897 Rapportnummer: W4089VP8743_4 Uitgebracht op: 10 oktober 2013 Uitgebracht door: BIJN Real Estate BV (www.taxatievergelijk.nl)

Nadere informatie

Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopgarant

Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopgarant Toelichting bij de Taxatie-instructie Koopgarant 1 juli 2015 Deze toelichting is bedoeld als achtergrondinformatie voor de opdrachtgevende corporaties/ontwikkelaars bij de Taxatie-instructie Koopgarant.

Nadere informatie

Marktwaarde: plaatje van de website van de gemeente Amsterdam

Marktwaarde: plaatje van de website van de gemeente Amsterdam De marktwaarde van het erfpachtrecht in Amsterdam, de grote diefstal nader uitgelegd. Heeft u de rekentool ook ingevuld? Bent u ook zo geschrokken van de afkoopsom voor de overstap naar de eeuwigdurende

Nadere informatie

TAXATIERAPPORT Bijzonder Beheer woonruimte

TAXATIERAPPORT Bijzonder Beheer woonruimte TAXATIERAPPORT Bijzonder Beheer woonruimte Versie: april 2016 ------------------------------------------------------------------------- Dit rapport is geregistreerd bij onder

Nadere informatie

Tuchtcollege van de Stichting Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (NRVT)

Tuchtcollege van de Stichting Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (NRVT) Dossiernummer: 20170622 Datum: 24 oktober 2017 UITSPRAAK Tuchtcollege van de Stichting Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (NRVT) Partijen: Stichting A, hierna te noemen klaagster, tegen: B RT, register

Nadere informatie

DE REËLE WAARDE VAN VASTGOEDTAXATIES

DE REËLE WAARDE VAN VASTGOEDTAXATIES DE REËLE WAARDE VAN VASTGOEDTAXATIES It takes two to tango Door de financiële en economische crisis in Nederland is er momenteel veel discussie rondom en aandacht voor de waardering van vastgoedobjecten

Nadere informatie

TAXATIERAPPORT Transactie woonruimte complex

TAXATIERAPPORT Transactie woonruimte complex TAXATIERAPPORT Transactie woonruimte complex Versie: april 2016 ------------------------------------------------------------------------- Dit rapport is geregistreerd bij onder

Nadere informatie

Agenda. Wie is De Hooge Waerder?

Agenda. Wie is De Hooge Waerder? 1 Agenda 1. Wie is De Hooge Waerder? 2. Wat is mijn bedrijf waard? 3. Is uw bedrijf verkoopklaar? Vestigingen Wie is De Hooge Waerder? 2 Wie is De Hooge Waerder? Divisies: op alle vestigingen zijn alle

Nadere informatie

Taxatie-instructie Koopstart

Taxatie-instructie Koopstart Taxatie-instructie Koopstart 25 september 2017 1. Inleiding Deze instructie is bestemd voor de situatie dat de woningcorporatie of projectontwikkelaar eigenaar is van de grond en ten behoeve van Koopstart

Nadere informatie

Energie Merenwijk. Wie ben ik?

Energie Merenwijk. Wie ben ik? Energie Merenwijk Wie ben ik? Marcel van Ewijk Makelaar & Taxateur SCVM Eigen kantoor Aangesloten bij VBO Makelaar Seniorkeur Makelaar EPA Adviseur Energielabel Woningbouw Erkend deskundige Energielabel

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers.

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA Alert 41 6 december 2016 Status NBA Alert Deze publicatie, die tot stand is gekomen onder verantwoordelijkheid van de NBA, beoogt registeraccountants en

Nadere informatie

EUROPESE TAXATIESTANDAARDEN - EVS 2016

EUROPESE TAXATIESTANDAARDEN - EVS 2016 The European Group of Valuers Associations Nederlandse vertaling is mogelijk gemaakt voor TEGoVA Netherlands www.tegovanetherlands.nl ACHTSTE EDITIE m PLI EUROPESE TAXATIESTANDAARDEN - EVS 2016 148 m m

Nadere informatie

De bepaling van de marktwaarde van vastgoedbeleggingen bij woningcorporaties

De bepaling van de marktwaarde van vastgoedbeleggingen bij woningcorporaties De bepaling van de marktwaarde van vastgoedbeleggingen bij woningcorporaties Woningcorporaties hebben voor de jaarrekening 2012 te maken gehad met ingrijpende wijzigingen in de voorschriften voor de jaarverslaggeving.

Nadere informatie

REGELING WAARDEDALING

REGELING WAARDEDALING REGELING WAARDEDALING van de Nederlandse Aardolie Maatschappij 1. De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. ( NAM ) is sinds 30 mei 1963 op basis van de winningsvergunning Groningen gerechtigd om het aardgasveld

Nadere informatie

Taxatierichtlijn Commercieel Vastgoed (TCV)

Taxatierichtlijn Commercieel Vastgoed (TCV) Taxatierichtlijn Commercieel Vastgoed (TCV) Inhoud 1. Inleiding 4 2. Doel 5 2.1 Doelstelling en gelding 5 2.2 Uitgever 5 2.3 Voor wie is de Taxatierichtlijn Commercieel Vastgoed bestemd? 5 2.4 Wat wil

Nadere informatie

De opdrachtgever en het taxatiebedrijf zijn de hierna volgende belangrijke aspecten van de uit te voeren taxatieopdracht overeengekomen:

De opdrachtgever en het taxatiebedrijf zijn de hierna volgende belangrijke aspecten van de uit te voeren taxatieopdracht overeengekomen: Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen, vastgesteld en beheerd door NRVT in samenwerking met CHF, NVM, VastgoedPro, VBO Makelaar en Waarborgfonds Eigen Woningen (versie model woonruimte

Nadere informatie

Opleiding Vastgoed-Makelaardij. Opleidingsonderdeel Waardebepaling. Lector werkcollege Thomas Couckuyt

Opleiding Vastgoed-Makelaardij. Opleidingsonderdeel Waardebepaling. Lector werkcollege Thomas Couckuyt Opleiding Vastgoed-Makelaardij Opleidingsonderdeel Waardebepaling Lector werkcollege Thomas Couckuyt Studenten Simon Pieters (201424739) Mathieu Vande Voorde (201425323) Academiejaar 2015-2016 Algemeen

Nadere informatie

Opdracht tot dienstverlening bij taxatie voor consumenten

Opdracht tot dienstverlening bij taxatie voor consumenten Opdracht tot dienstverlening bij taxatie voor consumenten De opdrachtgever Het taxatiebedrijf Naam : Partner : Straat : Postcode : Woonplaats : Legitimatie en nummer : KvK: E-mailadres : Telefoon : zijn

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

De waarde van een supermarkt

De waarde van een supermarkt De waarde van een supermarkt Maarten H.L. van Lit RT 20 mei 2011 LMBS retail B.V. Maarten van Lit directeur makelaar sinds 1990 9 jaar Van Boxtel & Partners Winkels 9 jaar DTZ Zadelhoff Retail specialisaties:

Nadere informatie

EVS 2 Waarderingsgrondslagen anders dan marktwaarde Breidt het commentaar uit met betrekking tot hypotheekwaarde (MLV)

EVS 2 Waarderingsgrondslagen anders dan marktwaarde Breidt het commentaar uit met betrekking tot hypotheekwaarde (MLV) Deel 1 (EVS 1-5) EVS 1 Marktwaarde Mineure aanpassingen marktwaarde en markthuur EVS 2 Waarderingsgrondslagen anders dan marktwaarde Breidt het commentaar uit met betrekking tot hypotheekwaarde (MLV) EVS

Nadere informatie

Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen vastgesteld door VastgoedPRO, NVM en VBO Makelaar

Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen vastgesteld door VastgoedPRO, NVM en VBO Makelaar Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen vastgesteld door VastgoedPRO, NVM en VBO Makelaar Naam opdrachtgever: Naam opdrachtgever (2): Adres: Postcode en plaats: Emailadres: Telefoonnummer:

Nadere informatie

Zodra het bekend is welke taxateur de opdracht heeft aanvaard, krijgt u een bericht van deze taxateur.

Zodra het bekend is welke taxateur de opdracht heeft aanvaard, krijgt u een bericht van deze taxateur. Opdracht voor een professionele taxatiedienst (Financiering) woonruimte en Bedrijfs Onroerend Goed (BOG) En Landelijk Vastgoed (LV) Naam opdrachtgever: Naam opdrachtgever (2): Adres: Postcode en plaats:

Nadere informatie

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde Technische Universiteit Delft Architecture, Urbanism & Building sciences Real Estate & Housing Joris Tensen 1560387

Nadere informatie

TAXATIERAPPORT LONDENSTRAAT GENT

TAXATIERAPPORT LONDENSTRAAT GENT 15-12-2015 TAXATIERAPPORT LONDENSTRAAT 72 9000 GENT Vandemalle Thijs Geldhof Bjorn BACHELOR IN HET VASTGOED: MAKELAARDIJ 2B WAARDEBEPALING 1 - COUCKUYT THOMAS ACADEMIEJAAR 2015-2016 2 INHOUDSOPGAVE 1 Opdracht/opname...

Nadere informatie

De opdrachtgever en het taxatiebedrijf zijn de hierna volgende belangrijke aspecten van de uit te voeren taxatieopdracht overeengekomen:

De opdrachtgever en het taxatiebedrijf zijn de hierna volgende belangrijke aspecten van de uit te voeren taxatieopdracht overeengekomen: Opdrachtvoorwaarden professionele taxatiedienst Wonen, vastgesteld door NVM, VastgoedPRO en VBO Makelaar (versie model financiering woonruimte) Naam opdrachtgever: Naam opdrachtgever (2): Adres: Postcode

Nadere informatie

PRAKTIJK HANDREIKING NEDERLANDSE VASTGOEDTAXATIES COMMERCIEEL VASTGOED

PRAKTIJK HANDREIKING NEDERLANDSE VASTGOEDTAXATIES COMMERCIEEL VASTGOED PRAKTIJK HANDREIKING NEDERLANDSE VASTGOEDTAXATIES COMMERCIEEL VASTGOED Aan de lezer(es): Waar in deze uitgave de mannelijke voornaamwoorden hij, hem of zijn worden gebruikt in een context die met evenveel

Nadere informatie

Probleem Vastgoed: insolventie en herstructurering

Probleem Vastgoed: insolventie en herstructurering i.s.m. Probleem Vastgoed: insolventie en herstructurering Wist u dat VJ? - >125.000 unieke bezoekers per maand heeft - Een nieuwsbriefoplage heeft van >40.000 per dag - Beschikt over 30 jaar historische

Nadere informatie

De nauwkeurigheid van taxaties in juridisch perspectief

De nauwkeurigheid van taxaties in juridisch perspectief De nauwkeurigheid van taxaties in juridisch perspectief Wat mag een opdrachtgever van een taxatie van vastgoed verwachten van de nauwkeurigheid van de getaxeerde waarde van een object. In een neergaande

Nadere informatie

Bedrijfsoverdrachten & Waarderingscontext in relatie tot. Joy van der Veer, 11 juni 2014 CIFA evenement Amsterdam

Bedrijfsoverdrachten & Waarderingscontext in relatie tot. Joy van der Veer, 11 juni 2014 CIFA evenement Amsterdam Bedrijfsoverdrachten & Waarderingscontext in relatie tot Joy van der Veer, 11 juni 2014 CIFA evenement Amsterdam Onderwerpen: Handbook of Business Valuation 1. Bedrijfswaardering Algemeen; 2. Waarde versus

Nadere informatie

Welkom. RB Studiekring Lezing ondernemingswaardering. ValuePro - RB Studiekring 1

Welkom. RB Studiekring Lezing ondernemingswaardering. ValuePro - RB Studiekring 1 Welkom RB Studiekring Lezing ondernemingswaardering 1 Voorstellen drs. Chris Denneboom RV RAB cdenneboom@valuepro.nl Master in Business Valuation Register Valuator Register adviseur bedrijfsopvolging Gerechtelijk

Nadere informatie

Publicaties vanwege het CENTRUM VOOR NOTARIEEL RECHT. Waarde en Erfrecht

Publicaties vanwege het CENTRUM VOOR NOTARIEEL RECHT. Waarde en Erfrecht Publicaties vanwege het CENTRUM VOOR NOTARIEEL RECHT Waarde en Erfrecht Beschouwingen over de waarde van een onderneming in het erfrecht en enige verwante wetten door Mr. W. Burgerhart Kluwer a Wolters

Nadere informatie

AANBEVOLEN WAARDEDEFINITIES FEDERATIE TMV

AANBEVOLEN WAARDEDEFINITIES FEDERATIE TMV AANBEVOLEN WAARDEDEFINITIES FEDERATIE TMV versie oktober 2015 INLEIDING 2 I. AANBEVOLEN WAARDEDEFINITIES KUNST, ANTIEK, INBOEDELGOEDEREN, EN JUWELEN-, GOUD- EN ZILVERWERKEN 3 VERZEKERINGSTAXATIES 3 VERVANGINGSWAARDE

Nadere informatie

Woningcorporaties. Financieren zonder borging

Woningcorporaties. Financieren zonder borging Woningcorporaties Financieren zonder borging 25 oktober 2011 Astrid van Arum, Sectorspecialist Woningcorporaties Erik Steinmaier, Hoofd Research Real Estate Finance Update Criteria: Brussel proof (DAEB,

Nadere informatie

Deskundigheid & Objectiviteit. waardering van bedrijf en onderneming

Deskundigheid & Objectiviteit. waardering van bedrijf en onderneming Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen LRGD Vianen, 19 november 2010 Deskundigheid & Objectiviteit bij waardering van bedrijf en onderneming Drs. Joost Groeneveld RA RV Wingman Business Valuators

Nadere informatie

Taxatiewijzer. Handreiking uitbesteding taxaties gemeentelijk vastgoed

Taxatiewijzer. Handreiking uitbesteding taxaties gemeentelijk vastgoed Handreiking uitbesteding taxaties gemeentelijk vastgoed Wat zijn de uitgangspunten? Bestuurlijke intentie om het vastgoed af te stoten Bestuurlijke intentie om het vastgoed duurzaam te exploiteren Handreiking

Nadere informatie

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf?

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf? 19 mei 2008 Wat is de waarde van een bedrijf? Wat is de waarde van een bedrijf? P.P.C. Buijsrogge RV Register Valuator Makelaar in bedrijfsbelangen www.corporatesearch.nl buijsrogge@corporatesearch.nl

Nadere informatie

Beoordeling jaarrekening van een woningcorporatie versus WSW en CFV

Beoordeling jaarrekening van een woningcorporatie versus WSW en CFV Beoordeling jaarrekening van een woningcorporatie versus WSW en CFV FAMO, Den Haag Wim Pijffers, Senior Manager BDO Consultants B.V. 23 april 2015 Uw gesprekspartner Wim Pijffers Senior Manager Treasury

Nadere informatie

Grondwaarde advies maatschappelijke voorzieningen en zendmasten

Grondwaarde advies maatschappelijke voorzieningen en zendmasten Grondwaarde advies maatschappelijke voorzieningen en zendmasten Gemeente Oss TaxatieCie Oss 25 april 2016 Grondwaarde advies maatschappelijke voorzieningen en zendmasten 2 Opdrachtgever : Gemeente Oss

Nadere informatie

DE EINDWAARDE, WAAR OF NIET WAAR?

DE EINDWAARDE, WAAR OF NIET WAAR? DE EINDWAARDE, WAAR OF NIET WAAR? EEN ONDERZOEK NAAR DE ONDERBOUWING VAN DE EXIT YIELD BIJ DE WAARDERING VAN WONINGCOMPLEXEN VOLGENS DE DCF METHODE Afstudeerscriptie Master Real Estate Naam : Mw. J.F.M.

Nadere informatie

Visie ABN AMRO op woningcorporaties

Visie ABN AMRO op woningcorporaties Visie ABN AMRO op woningcorporaties 1december 2011 Astrid van Arum, Sectorspecialist Woningcorporaties De nieuwe bank: het beste van twee werelden LOGO KLANT binnen dit kader Op 1 juli 2010 zijn Fortis

Nadere informatie

Training Marktwaarde Woningcorporaties. Het routeboek van de te nemen stappen.

Training Marktwaarde Woningcorporaties. Het routeboek van de te nemen stappen. Training Marktwaarde Woningcorporaties Het routeboek van de te nemen stappen. Marktwaarde in verhuurde staat Onderscheiden worden de volgende type vastgoed: Woningen BOG Parkeerplaatsen Herontwikkelingsprojecten:

Nadere informatie

Taxatie in het kader van de Landschapsinvesteringsregeling (LIR) Lagemierdseweg 10-12 en 14a,

Taxatie in het kader van de Landschapsinvesteringsregeling (LIR) Lagemierdseweg 10-12 en 14a, 1 Taxatie in het kader van de Landschapsinvesteringsregeling (LIR) Lagemierdseweg 10-12 en 14a, 5085 NC Esbeek. Aanvrager: Van Dal Vastgoed B.V., Lagemierdseweg 10, 5085 NC Esbeek. 31 maart 2015. 2 Opdracht:

Nadere informatie

RJ-Uiting Gevolgen van wijziging Titel 9 en het Besluit actuele waarde voor grote en middelgrote rechtspersonen

RJ-Uiting Gevolgen van wijziging Titel 9 en het Besluit actuele waarde voor grote en middelgrote rechtspersonen RJ-Uiting 2005-2 Gevolgen van wijziging Titel 9 en het Besluit actuele waarde voor grote en middelgrote rechtspersonen Deze RJ-Uiting vormt een aanvulling op de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor

Nadere informatie

BOUWFONDS OFFICE VALUE FUND NV. 2 e EMISSIE

BOUWFONDS OFFICE VALUE FUND NV. 2 e EMISSIE BOUWFONDS OFFICE VALUE FUND NV 2 e EMISSIE Bouwfonds Vastgoedfondsen Beheer BV biedt beleggers de mogelijkheid om certificaten van aandelen te verwerven in Bouwfonds Office Value Fund NV. Waarom Bouwfonds

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR WONINGCORPORATIES

MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR WONINGCORPORATIES MVGM VASTGOEDTAXATIES VOOR WONINGCORPORATIES INTRODUCTIE 2 INTRODUCTIE MVGM VASTGOEDTAXATIES: HELDER INZICHT, BETERE KEUZES Zoekt u helder inzicht in de waarde van uw vastgoed? Wilt u meer grip op uw vastgoed

Nadere informatie

Kalverla, M (Michele) Hetwaarderingshandboek voor woningcorporaties nader beschouwd. Masterscriptie MSRE Amsterdam School of Real Estate

Kalverla, M (Michele) Hetwaarderingshandboek voor woningcorporaties nader beschouwd. Masterscriptie MSRE Amsterdam School of Real Estate Hetwaarderingshandboek voor woningcorporaties nader beschouwd Kalverla, M (Michele) Masterscriptie MSRE Amsterdam School of Real Estate Opgesteld door: M.S. (Michele) Kalverla m_kalverla@hotmail.com Begeleiders:

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES BEDRIJFSECONOMISCHE TAXATIES

MVGM VASTGOEDTAXATIES BEDRIJFSECONOMISCHE TAXATIES MVGM VASTGOEDTAXATIES BEDRIJFSECONOMISCHE TAXATIES INTRODUCTIE 2 INTRODUCTIE MVGM VASTGOEDTAXATIES: HELDER INZICHT, BETERE KEUZES Zoekt u helder inzicht in de waarde van uw vastgoed? Wilt u meer grip op

Nadere informatie

S N H Partners. Impairment wees voorbereid! Inleiding op impairment

S N H Partners. Impairment wees voorbereid! Inleiding op impairment Inleiding op impairment Impairment wees voorbereid! Het wijzigen van de bekostigingssystematiek voor vastgoed (verdwijnen van de nacalculatie en de invoering van de Normatieve Huisvestingscomponent) brengt

Nadere informatie

Taxatierapport. Commercieel Vastgoed. Fakkelstede 1, Fakkelstede 1, 3430 DC Nieuwegein Opgesteld op datum: 26-10-2011 door: NVM

Taxatierapport. Commercieel Vastgoed. Fakkelstede 1, Fakkelstede 1, 3430 DC Nieuwegein Opgesteld op datum: 26-10-2011 door: NVM Taxatierapport Commercieel Vastgoed Fakkelstede 1, Fakkelstede 1, 3430 DC Nieuwegein Opgesteld op datum: 26-10-2011 door: NVM A Opdracht / opname Naam opdrachtgever NVM Adres opdrachtgever Fakkelstede

Nadere informatie

Interim-management en advies Financiële specialisten voor de overheid en not for profit

Interim-management en advies Financiële specialisten voor de overheid en not for profit Aan de slag met de Normatieve Huisvestingscomponent Interim-management en advies Op 1 januari 2012 is de normatieve huisvestingscomponent AWBZ (hierna: NHC) ingevoerd. Uw instelling moet mogelijk in de

Nadere informatie

Financiering niet-daeb activiteiten. Aedesbijeenkomsten

Financiering niet-daeb activiteiten. Aedesbijeenkomsten Financiering niet-daeb activiteiten Aedesbijeenkomsten December 2010 29 september 2010 Inhoud Beoordeling ongeborgde financieringsaanvraag Enkele voorbeelden Prijsvorming Aanbevelingen 2 December 2010

Nadere informatie

Normblad taxatierapport Landelijk en Agrarisch vastgoed

Normblad taxatierapport Landelijk en Agrarisch vastgoed Normblad taxatierapport Landelijk en Agrarisch vastgoed Inleiding Dit normblad geeft de contouren van die grenzen aan voor een reguliere taxatie op basis van het landelijk model: Taxatierapport commercieel

Nadere informatie

Investerings- en financieel statuut

Investerings- en financieel statuut Investerings- en financieel statuut Inleiding Het belang van financiële sturing is in de afgelopen jaren toegenomen. Wijzigingen in de wettelijke regels, waaronder de scheiding van DAEB en niet-daeb activiteiten

Nadere informatie

Ruimte voor privaat initiatief vereist een level playing field Bezuinigen vraagt om transparante huurprijssystematiek

Ruimte voor privaat initiatief vereist een level playing field Bezuinigen vraagt om transparante huurprijssystematiek Onderstaand artikel is gepubliceerd in de Barometer Maatschappelijk Vastgoed (J. Veuger, 2013), pagina 149 ISBN 978-90-819774-2-5 Ruimte voor privaat initiatief vereist een level playing field Bezuinigen

Nadere informatie

DCFA themabijeenkomst

DCFA themabijeenkomst DCFA themabijeenkomst 25 april 2013 Waarderen in crisistijd José de Wit RA RV Programma Introductie Prijs / waarde Invloed crisis op waarderen? Valkuilen bij waarderen Prijs Transactie onderhandelen over

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

BEDRIJFSPAND TAXATIERAPPORT

BEDRIJFSPAND TAXATIERAPPORT BEDRIJFSPAND TAXATIERAPPORT Commercieel Vastgoed Proefstraat 148 en 150, 4800 AA Breda Opgesteld op datum: 01-01-2013 door: Taxateur A. Algemene gegevens 3 A.1 Opdrachtgever 3 A.2 Taxateur 3 B. Doel van

Nadere informatie

Wijziging waardering vastgoed in het MKB. Per boekjaar 2016

Wijziging waardering vastgoed in het MKB. Per boekjaar 2016 Wijziging waardering vastgoed in het MKB Per boekjaar 2016 2017 Koninklijke NBA Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in

Nadere informatie

Waarde en prijs bij een overname

Waarde en prijs bij een overname 28-33_Jan Vis_11_2005 21-10-2005 15:41 Pagina 28 WAARDERING Prof.drs. J. Vis MBA is directeur bij Talanton Corporate Finance BV en als adjunct-professor business valuation verbonden aan de RSM Erasmus

Nadere informatie