Praktijkboek OR en (achterban) communicatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Praktijkboek OR en (achterban) communicatie"

Transcriptie

1 Professionele medezeggenschap voor de praktijk 6 Praktijkboek OR en (achterban) communicatie Drs. Wanne van den Bijllaardt Drs. ing. Rob Latten MBA _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

2 De reeks Professionele medezeggenschap voor de praktijk is een coproductie van GITP en Performa Uitgeverij. Jaarlijks verschijnen er meerdere boeken in de reeks. Deel 1: Handvatten voor de medezeggenschap Deel 2: Basisboek voor OR & PVT Deel 3: Basisboek Arbeidsomstandigheden en OR Deel 4: Praktijkboek Het managen van de OR Deel 5: Meer handvatten voor de OR Deel 6: Praktijkboek OR en (achterban)communicatie Eindredactie Wanne van den Bijllaardt Uitgever Wander de Groot Cartoons Ad Oskam Ontwerp omslag Anita Amptmeijer, Agraphics design Grafische productie Twin Design 2013 GITP/Performa Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van grafische of elektronische technieken of op welke andere wijze dan ook zonder schriftelijke toestemming van de auteur, de uitgever en GITP. U kunt zich hiertoe richten tot GITP, Wilhelminapark 25, 5041 EB Tilburg, Bestellen: Performa Uitgeverij BV, Torenstraat 144 B, 2513 BW Den Haag, (070) , ISBN: NUR: _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

3 Voorwoord Uw eerste gedachte is misschien: wéér een boek over de ondernemingsraad (OR) en communicatie? Dit boek onderscheidt zich door de gekozen insteek. Communicatie is meer dan het schrijven van een goede nieuwsbrief, jaarverslag of het maken van een aantrekkelijke OR-pagina op intranet. Het gaat niet alleen om de achterban. Het gaat vooral over hoe de OR met zijn omgeving communiceert, hoe de OR onderling communiceert en bovenal ook waarom. We vinden het essentieel eerst na te denken over het doel van communiceren, naar wie gecommuniceerd wordt en pas daarna bewust te kiezen voor een vorm en wijze. Oftewel: doel, doelgroep en middel. Juist deze denklijn maakt communicatie efficiënt en vooral doelgericht. De OR werkt aan adviesaanvragen, instemmingsverzoeken, monitort afspraken, controleert, voert overleg met elkaar en met anderen, informeert, beïnvloedt, initieert, noem maar op. Communicatie is daarmee een onderdeel van het gehele takenpakket van de OR en moet daarom bewust worden ingezet. Waarom wil de OR communiceren? Wat wil de OR bereiken? Wie wil de OR bereiken? De uitkomst van dit denkproces betekent kiezen voor bepaalde communicatiemiddelen. Uiteindelijk kan dan nog de keuze vallen op een goede nieuwsbrief, maar de keuze voor deze nieuwsbrief is dan bewust gemaakt. Het kan ook betekenen dat de OR beseft dat een goede verkiezingscampagne niet start op het moment van uitschrijven van de verkiezingen, maar dat het eigenlijk een permanente (communicatie)campagne moet zijn. In het eerste hoofdstuk kijken we naar het begrip communicatie. In hoofdstuk 2 wordt specifiek gekeken naar het doel dat de OR met communiceren wil bereiken. De verschillende doelgroepen (stakeholders) komen in hoofdstuk 3 aan bod. In hoofdstuk 4 wordt gekeken naar de communicatiemiddelen van schriftelijk, mondeling tot digitaal. Vervolgens wordt in hoofdstuk 5 het wettelijk kader besproken. Het gestructureerd werken aan een communicatieplan, komt in hoofdstuk 6 aan de orde. Het boek wordt in hoofdstuk 7 afgesloten met een aantal praktijkvoorbeelden. In dit boek maken we expliciet de keuze te schrijven voor alle medezeggenschapsorganen. De medezeggenschap wordt vormgegeven door onder andere centrale ondernemingsraden (COR), groepsondernemingsraden (GOR), ondernemingsraden (OR), personeelsvertegenwoordigingen (PVT) of onderdeelcommissies (OC). Om het boek leesbaar te houden kiezen we voor de algemene term ondernemingsraad (OR) _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

4 We hebben dit boek met veel plezier en enthousiasme geschreven. Onze dank gaat uit naar al onze collega s die ons bij het schrijven hebben geholpen. Tijdens het schrijven hebben we bij diverse OR-leden delen van dit boek voorgelegd en laten becommentariëren. De feedback die wij van hen hebben gekregen, sterkt ons in de gedachte dat dit boek voor een OR helpend kan zijn bij zijn communiceren. Dank daarvoor! We hopen dat u het met evenveel plezier leest en het u helpt met meer kennis, inzicht en vaardigheden. Natuurlijk zijn we benieuwd naar uw praktijkervaringen en eventuele opmerkingen over dit boek. We nodigen u uit ons daarvoor te benaderen. Drs. Wanne van den Bijllaardt Drs. ing. Rob Latten MBA _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

5 Inhoud 1. Wat is communiceren? 9 Problemen met communicatie 9 Wat is communicatie? 10 Het communicatieproces 11 Ruis 13 Stijl van communiceren 14 Wendbaarheid Doelgericht werken 18 Het verschil tussen doel, doelstelling en resultaat 18 Communicatiebeleid 19 Communicatiedoel en -doelstellingen 20 Imago en identiteit 21 Communicatiestrategie Voor wie doen we het? 25 Stakeholders en doelgroepen 25 De achterban 25 De bestuurder 27 De toezichthouder 28 De aandeelhouder 28 De vakverenigingen 29 Doelgroepanalyse 29 Willen en kunnen Welk communicatiemiddel zetten we in? 32 Goede communicatie 32 Schriftelijke communicatie 33 Mondelinge communicatie 37 Non-verbale communicatie 40 Digitale communicatie intranet 41 Sociale media _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

6 Meer handvatten voor de medezeggenschap 5. Wat is wettelijk geregeld? 51 De OR en vertegenwoordiging 51 Communicatieverplichtingen met de achterban 53 Het OR-reglement 53 De OR-vergadering: agenda en verslag 55 Het OR-jaarverslag 57 Rondom de verkiezingen 57 Geheimhouding 57 Communicatieverplichtingen met andere stakeholders Gestructureerd werken aan communicatie 62 Het OR-beleidsplan als basis 62 Elementen van het communicatieplan 63 Opstellen van een communicatieplan 64 De essentie van communicatie: KISS Praktijkvoorbeelden van communicatie 68 Netwerken 68 Het OR-jaarverslag 71 Meningen peilen 74 De OR-verkiezingen 77 Bijlage 1: Mogelijke communicatiemiddelen 83 Bijlage 2: Voorbeelden OR-beleidsplan 85 Bijlage 3: Model inhoudsopgave van het OR-jaarverslag 88 Bijlage 4: Uitstraling van uw OR-nieuwsbrief 90 Bijlage 5: Literatuurlijst 92 Bijlage 6: Over GITP en auteurs _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

7 Wat is communiceren? 1 Gedacht is nog niet gezegd. Gezegd is nog niet gehoord. Gehoord is nog niet begrepen. Begrepen is nog niet ingestemd. Ingestemd is nog niet gedaan. Vrij vertaald naar Konrad Lorenz Dit hoofdstuk gaat over communicatie, sterker nog, het hele boek gaat over communicatie. Maar wat verstaan we dan onder communicatie? Hoe verloopt een communicatieproces? Hoe is dit proces te ontrafelen in verschillende elementen, zoals zender en ontvanger, de boodschap en ruis? Communicatie is een groot verzamelbegrip, dus waar praten we eigenlijk over? Dit boek begint daarom met een hoofdstuk waarin het begrip communicatie wordt bekeken. Eerst kijken we naar problemen die bij communicatie kunnen voorkomen. Daarna beschrijven we wat onder communicatie wordt verstaan en hoe het communicatieproces er uit ziet. Ook besteden we aandacht aan een veelvoorkomend probleem bij communicatie: ruis. Tot slot behandelen we een specifiek onderdeel van ruis: de stijl van communiceren. Problemen met communicatie Communiceren is niet zo makkelijk. Elke OR herkent lastige situaties, problemen en dilemma s die in de praktijk voorkomen. Het zijn zaken waar de OR tegenaan loopt als hij met de achterban of de bestuurder communiceert en als hij contact heeft met de raad van commissarissen/toezicht of de pers. Maar wat gaat er eigenlijk mis in de communicatie? Natuurlijk is er een lange lijst te maken van problemen en knelpunten. De weerbarstigheid van de communicatie komt tot uitdrukking in tientallen praktijkvoorbeelden. Zo is de ene OR veel te terughoudend in zijn communicatie en past zelfs nadrukkelijk zelfcensuur toe. De andere OR voelt een enorme druk om zich te verantwoorden of worstelt met de opgelegde geheimhouding. Weer een andere OR kan niet omgaan met de desinteresse van zijn achterban of heeft moeite met de perceptie van de achterban rond invloed en mogelijkheden van de OR. Een terugkerend probleem is het gebrek aan communicatie tijdens en na een ingrijpend adviestraject. Ook het omgaan met individuele gevallen of met de media kan problematisch zijn. Daarnaast is interessant te weten dat dé achter _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

8 Praktijkboek OR en (achterban)communicatie ban niet bestaat, maar diversiteit in communiceren nauwelijks wordt toegepast. Ten slotte bepaalt de bestuurder vaak de wijze waarop de OR dient te communiceren en heeft de OR moeite met het innemen van een eigen positie. Of de OR heeft geen helder beeld van hetgeen hij met communicatie wil bereiken. Problemen te over. Daarmee stellen we niet dat altijd alles fout gaat in de communicatie. Niets is minder waar. Veel gaat wel goed. Natuurlijk, in meer of mindere mate heeft iedere OR problemen met zijn communicatie. In onze praktijk worstelen veel ondernemingsraden met de vraag hoe de communicatie te verbeteren is. Maar belangrijker dan het inzetten van communicatiemiddelen, is het verkrijgen van inzicht. Inzicht in de knelpunten met communiceren draagt bij aan het verbeteren van de communicatie van de OR. Daar begint het! Wat is communicatie? Communicatie is met elkaar praten, op elkaar reageren, elkaar informeren en elkaar beïnvloeden. Het gaat over de interactie tussen mensen. We communiceren de hele dag door: We praten tijdens de vergadering, overleggen met de directeur, luisteren naar een collega of schrijven een reactie op een adviesaanvraag. Het werk van een OR-lid bestaat veel uit communiceren. Het lijkt zo simpel, maar in de praktijk loopt het wel eens anders dan bedoeld: er wordt door elkaar gepraat, de bestuurder begrijpt het advies niet of de collega s van de afdeling gooien de nieuwsbrief ongelezen in de prullenbak. Er is onderscheid te maken in twee facetten van communicatie. Het eerste facet is de communicatie tussen de ene en de andere persoon. Veel boeken en artikelen gaan over dit facet van communicatie; de intermenselijke relatie. Die boeken gaan bijvoorbeeld over het communicatieproces met zender en ontvanger, vaardigheden, oog hebben voor de relatie, verbale en non-verbale communicatie, communicatiemiddelen en ruis. Het tweede facet is de communicatie in een organisatie. Hoewel dit in de kern kan worden teruggebracht tot mens-tot-mens communicatie, gaat het hier over communicatie in lijn met de strategie en de doelstellingen van de organisatie. De manager communiceert over een herstructurering naar zijn team. De organisatie wordt geciteerd in de media. En als we de OR beschouwen als een organisatie, communiceert hij met de achterban en de bestuurder. In dit kader wordt ook een onderscheid gemaakt in interne en externe communicatie. Met interne communicatie wordt het onderling samenwerken binnen de OR bedoeld: de communicatie in eenzelfde organisatorische eenheid (zoals de OR). Een voorbeeld is de manier waarop OR-leden met elkaar omgaan, de verdeling van taken en de onderlinge communicatie. Met externe communicatie wordt bedoeld het communiceren van de OR met andere partijen zoals de bestuur, aandeelhouders en de achterban _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

9 Wat is communiceren? Ondernemingsraden communiceren op verschillende momenten en plaatsen met: En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Voor ons boek is het van belang een definitie voor communicatie te hanteren, ooit verwoord door de hoogleraar Anne van der Meijden: Communicatie is een proces, waarin de zender of groep zenders, via een medium, met een bepaald doel informatie van welke aard dan ook doorgeeft aan een ontvanger, die deze informatie op de een of andere manier verwerkt. Het communicatieproces Zoals gezegd, zijn over communicatie veel boeken en theorieën verschenen. We gaan die in dit boek niet allemaal behandelen. Wel beschrijven we het vaak genoemde basiscommunicatiemodel van zender en ontvanger. Dit helpt om beter te kunnen snappen wat er allemaal mis kan gaan in de communicatie. Een belangrijk punt van aandacht is dat elk model zijn beperkingen heeft. Ook dit model: hier wordt uitgegaan van de push gedachte, die er van uitgaat dat de ontvanger passief is. Maar dat is de ontvanger van communicatie vaak helemaal niet. Ondanks de tekortkomingen die in elk model zitten, maken we graag gebruik van het onderstaande model. Het geeft namelijk op een later moment meer inzicht in de wijze waarop communicatie tot stand kan komen. In het onderstaande figuur staat het communicatieproces afgebeeld. Context: mensen en omgeving BRENGEN zender boodschap decoderen coderen medium medium coderen decoderen feedback Ontvanger/ doelgroep achterban bestruurder rvc/rvt vakbond aandeelhouder ruis HALEN ruis _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

10 Praktijkboek OR en (achterban)communicatie Communicatie houdt in dat een zender (bijvoorbeeld de OR) informatie (een boodschap) wil overdragen aan een ontvanger (bijvoorbeeld de medewerkers van de buitendienst). De zender kan de effectiviteit van de communicatie beoordelen aan de hand van de terugkoppeling of feedback van de ontvanger. Die feedback is iedere vorm van reactie op de boodschap. Een gesproken of geschreven woord, gebaar, lichaamshouding of gezichtsuitdrukking. De zender wil een boodschap overbrengen naar de ontvanger. Daartoe zet de zender de boodschap om in een code (bijvoorbeeld zijn gedachten omzetten in Nederlandse taal) en zendt deze gecodeerde boodschap via een bepaald medium/kanaal (bijvoorbeeld spraak of papier) naar de ontvanger. Deze decodeert de boodschap en kan daardoor de boodschap ontvangen. De OR heeft vele manieren (communicatiemiddelen) om zijn boodschap (van zender naar ontvanger) over te brengen. Dit loopt uiteen van veelgebruikte middelen zoals het verspreiden van de agenda en notulen van de Overlegvergadering tot minder vaak gebruikte middelen als een maandelijkse OR-lunch of speciale achterbanbijeenkomsten. Er is een breed scala aan communicatiemiddelen waaruit een OR kan kiezen. In hoofdstuk 4 gaan we hier nader op in. Maak als OR een bewuste keuze welk middel het beste in de betreffende situatie past. In bijlage 1 staat een alfabetisch overzicht van communicatiemiddelen die de OR kan gebruiken om met zijn doelgroep te communiceren. Zolang zender en ontvanger precies dezelfde code gebruiken (bijvoorbeeld in spreektaal of gebarentaal) is er niets aan de hand. Dan krijgt de ontvanger een exacte kopie van de boodschap die door de zender is verstuurd. We kunnen er echter niet zonder meer van uitgaan dat zender en ontvanger dezelfde code gebruiken. Zelfs als mensen dezelfde taal spreken, zijn er verschillen in de manier waarop individuen zich uitdrukken en de boodschap kunnen interpreteren. Voorbeeld: Hebben wij dezelfde verwachtingen? De OR presenteert aan de bestuurder een initiatiefvoorstel over fruit op de werkplek. Na de presentatie vraagt de OR om een reactie. De bestuurder antwoordt: Ik neem jullie voorstel mee. De OR denkt dat de bestuurder gecharmeerd is van het idee en zijn akkoord geeft. De bestuurder bedoelde alleen dat hij het voorstel met het managementteam gaat bespreken, maar zegt nog geen ja of nee. Een zender brengt niet alleen inhoud over. Een boodschap heeft vaak meerdere aspecten. Het is aan de ontvanger om naast de inhoud ook die extra aspecten te ontcijferen. In een vergadering zegt de lichaamshouding van de bestuurder soms meer dan wat hij letterlijk zegt. Een bestuurder die onrustig bewegend op _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

11 Wat is communiceren? zijn stoel, oogcontact vermijdend en met rode vlekken in de nek een adviesaanvraag toelicht, maakt een andere (onzekere) indruk dan een bestuurder die met vastberaden blik en enthousiasme hetzelfde verhaal uit de doeken doet. Als de bestuurder onzeker is, twijfelt hij mogelijk nog aan zijn plannen. Of is er meer aan de hand wat hij de OR (nog) niet wil vertellen. Deze lichaamshouding wordt ook wel non-verbale communicatie genoemd. Ook in schriftelijke communicatie bevat de getypte tekst regelmatig een extra boodschap. Dat zit niet alleen in de woordkeuze, maar ook in de opbouw van de tekst. Soms probeert de zender een extra boodschap toe te voegen door bij de tekst een smiley of de bekende ;-) te zetten. Het is de vraag of de ander de bedoelde knipoog altijd goed opvat. Wanneer twee partijen met elkaar communiceren, moeten we er dus rekening mee houden dat de ontvanger de boodschap iets anders ontvangt dan hij is verzonden. Daarnaast is het ook nog mogelijk dat de boodschap of delen van de boodschap de ontvanger helemaal niet heeft of hebben bereikt. De ontvanger kan selectief waarnemen. Hij mist bijvoorbeeld bepaalde boodschappen, hij dacht dat ze niet voor hem bestemd waren of hij vond ze niet interessant genoeg. De OR kan de effectiviteit van de communicatie beoordelen aan de hand van de terugkoppeling of feedback van de achterban. De achterban reageert met een , spreekt OR-leden persoonlijk aan of reageert helemaal niet. Deze laatste variant van feedback kan betekenen dat de boodschap de achterban niet heeft bereikt. Ook kan het zijn dat de achterban de boodschap niet begrijpt, niet snapt dat er enige vorm van reactie wordt verwacht of gewoon geen interesse heeft. Ruis Ruis is in dit kader een belangrijk begrip. In het communicatieproces staat de term voor een storing in de communicatiestroom. Denk aan onduidelijkheid over wat precies de boodschap is, het niet begrijpen van gebruikte afkortingen zoals COR (centrale ondernemingsraad) of selectief luisteren. Door ruis verwordt communicatie tot miscommunicatie. Ruis kan door storing in het communicatieproces zelf of door factoren daarbuiten ontstaan. We onderscheiden verschillende soorten ruis. Ruis bij de zender het personeelsblad geschreven door de OR of door de directie? lingen, management of raad van commissarissen? _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

12 Praktijkboek OR en (achterban)communicatie Ruis bij de ontvanger een account om de s van de OR te kunnen ontvangen. Ruis bij de boodschap een brief van de OR aan de bestuurder op bloemetjespapier. duidelijk opschrijven wat de OR nu precies aan de bestuurder vraagt. Externe storingsfactoren ontstaat communicatiemoeheid. slechts 20% van het personeel opdagen. Dit alles vindt plaats binnen een context waarin van alles gebeurt. Dit zijn de mensen in de organisatie die wel of niet willen luisteren. Die de boodschap wel of niet kunnen begrijpen. Dit willen en kunnen wordt in hoofdstuk 3 nader toegelicht. Aan de andere kant is het de omgeving waarin het communicatieproces plaatsvindt. Dit heeft bijvoorbeeld te maken met organisatiecultuur. In de ene organisatie is de communicatie heel informeel, lopen collega s zonder afspraak bij elkaar binnen om iets te bespreken en wordt duidelijk verteld wat aan de hand is. In andere organisaties is de communicatie formeler, wordt eerst een afspraak gemaakt om iets te bespreken, wordt het besprokene vastgelegd in notulen en worden die formeel goedgekeurd. Dit zijn de normen en waarden, gewoontes, de mores binnen de organisatie hoe communicatie verloopt en hoe op elkaar en boodschappen wordt gereageerd. Vaak is de communicatie van de OR een afspiegeling hiervan. Als de gewone communicatie formeel gaat, communiceert de OR ook formeler. Gaat het allemaal wat losser dan werkt de OR meestal ook wat informeler. De doelstelling van de communicatie kan divers zijn. De OR kan bijvoorbeeld verantwoording afleggen, informeren waar hij mee bezig is of informatie vergaren bij de achterban. Ook kan hij toetsen of gepresenteerde feiten kloppen of stakeholders bewerken, zoals aandeelhouders of de publieke opinie. In hoofdstuk 2 gaan we dieper in op het doel van communiceren. Stijl van communiceren Goed communiceren is effectief voor het samenwerken. Helaas gaan er, ook in de communicatie tussen personen, talloze dingen mis (interpersoonlijke ruis) _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

13 Wat is communiceren? We zijn geneigd te denken dat onze gesprekspartners net zo redeneren als wijzelf. En hetzelfde gedrag vertonen als waar wijzelf behoefte aan hebben. Dit is echter niet altijd zo. Met gedrag wordt in deze paragraaf het verbaal gedrag (wat wordt gezegd) en het non-verbaal gedrag (houding, gezichtsuitdrukking en gebaren) bedoeld. Een combinatie van verbaal en non-verbaal gedrag is een herkenbaar gedragspatroon en noemen we communicatiestijl. Door uw eigen communicatiestijl te kennen, kunt u uw kwaliteiten effectiever gebruiken en uw valkuilen vermijden. Als u daarnaast bewust bent van de stijl van uw gesprekspartner, kunt u uw communicatie hierop afstemmen. Zonder op de automatische piloot een primaire reactie te geven. De kans dat u uw gespreksdoel bereikt, wordt daarmee groter. Voor de OR is het niet alleen belangrijk te ontdekken wat de verschillende OR-leden en de bestuurder voor communicatiestijl hebben, maar ook om te weten wat nu juist wel of niet werkt. Let op de communicatiestijl van de gesprekspartner Indien de OR oog heeft voor de communicatiestijl van bijvoorbeeld zijn bestuurder en daarbij zijn (on)hebbelijkheden en verwachtingen kent, dan kan de OR daar zijn voordeel mee doen door de eigen overlegstijl aan te passen. Niet op een uiterst geforceerde wijze of door het toepassen van een kunstje. Dat is niet nodig. Misschien is het al voldoende hier en daar een kleine aanpassing te plegen, bijvoorbeeld door na te denken over: te geven. Oftewel, zet niet alleen het juiste communicatiemiddel in, maar zet dit ook op de juiste wijze in (in dit geval het overleggen met de bestuurder). Dit heeft een duidelijk effect op de effectiviteit van het communiceren. Om zicht te krijgen op de communicatiestijl, is het handig te werken met een model. Het communicatiestijlenmodel bestaat uit twee assen. De eerste as is de wijze van beïnvloeding. Als u uw gesprekspartner probeert te beïnvloeden, kunt u dit doen door in het gesprek ruimte te nemen of ruimte te geven. De tweede as is de mate waarin u de beleving van wat u meemaakt uit of benoemt. Sommige gesprekspartners benoemen in een gesprek alleen inhoudelijke onderwerpen, terwijl anderen eerst een relatie proberen te leggen en iets persoonlijks uiten. Door de combinatie van de twee assen ontstaat een figuur met vier verschillende stijlen _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

14 Praktijkboek OR en (achterban)communicatie Inhouden Beschouwend Directief Ruimte geven Coöperatief Expressief Ruimte nemen Uiten De directieve stijl Bij een directieve stijl horen zakelijkheid in de omgang met anderen, het nemen van initiatief en een doelgerichte, resultaatgerichte benadering. Iemand met deze stijl wordt gezien als iemand die houdt van uitdagingen en nieuwe ideeën, die snel reageert, anderen zonder aarzeling corrigeert, confronteert en met wijzigingen en aanpassingen bij voorstellen komt. Iemand die recht op zijn doel afgaat, snel in actie komt, opportunistisch en krachtdadig is. Directieve mensen bereiken hun doel bij voorkeur door de leiding op zich te nemen en initiatief te ontplooien. Ze worden gezien als personen die goed reageren op situaties waarin ze plannen kunnen ontvouwen om die door anderen te laten uitvoeren. Ze houden ervan dingen op touw te zetten, risico s te nemen en problemen of taken op te vatten als een uitdaging. De beschouwende stijl Een beschouwend persoon wordt gezien als weloverwogen, zichzelf beheersend en logisch denkend; als iemand die kan luisteren en zoveel mogelijk procedures hanteert om tot besluiten te komen nadat alle alternatieven zijn overwogen, maar wel steeds het doel voor ogen houdend. Mensen met deze stijl worden gezien als gedisciplineerde personen die in gezelschap het initiatief aan anderen overlaten, zonder van die anderen afhankelijk te worden, terwijl ze zich niet agressief opstellen. De indruk die mensen krijgen, is die van niet-emotionele, zakelijk ingestelde personen, die in hun omgang met anderen van volhouden weten. Mensen met een beschouwende stijl bereiken hun doeleinden door een enorme hoeveelheid gedetailleerde, feitelijke informatie te verzamelen als hulpmiddel om de risico s bij besluitvorming te minimaliseren. De coöperatieve stijl Een coöperatief persoon wordt gezien als rustig, niet aanmatigend en ondersteunend. Iemand die warm en vriendelijk luistert en met wie u gemakkelijk _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

15 Wat is communiceren? kunt opschieten, die veel prijs stelt op persoonlijk contact en het samen delen van verantwoordelijkheden. Mensen met deze stijl bereiken hun doel door eerst sterke persoonlijke banden te smeden. Ze worden gezien als personen die risico s en snelle beslissingen zoveel mogelijk mijden, tenzij ze steun krijgen of beschikken over feitelijke informatie die hun keuze ondersteunt. Een coöperatief persoon vindt het prettig als hij tijd genoeg heeft voor het opbouwen van persoonlijke relaties en zoekt graag steun en feedback bij anderen als hij beslissingen moet nemen. De expressieve stijl Een expressief persoon wordt gezien als intuïtief, inspirerend en emotioneel; een vriendelijk iemand, die het prettig vindt in gezelschap het initiatief te nemen en tijd besteedt aan koetjes en kalfjes vóór er met een taak wordt begonnen. Iemand die wordt beschouwd als afgaand op gevoelens bij het nemen van beslissingen, die snel geraakt is en bereid is tot het delen van inzichten en dromen. Wendbaarheid Onder communicatieve wendbaarheid wordt de mate verstaan waarin u in de ogen van de ander moeite doet om in uw gedrag tegemoet te komen aan wat de ander verwacht en waar de ander zich druk over maakt. Zonder daarbij uw eigen doel uit het oog te verliezen. Het is daarmee geen trucje of een toneelstuk. Het is vooral bedoeld om invloed te krijgen in een gesprek en uw eigen doel te bereiken. Wendbaar gedrag maakt uw communicatie effectiever. Dit betekent dat u bij wendbaarheid rekening moet houden met de kenmerken van de communicatiestijl van de ander. Zo moet u bij een gesprekspartner met een directieve stijl de zaken goed voorbereiden, structureren en alternatieven aanbieden. Bij een gesprekspartner met een beschouwende stijl betekent dit ook aandacht voor details en het vragen naar de mening van de ander. Een coöperatieve gesprekspartner heeft behoefte aan persoonlijk contact en het gegeven dat u iets van uzelf laat zien, een persoonlijke noot toevoegt. De expressieve gesprekspartner heeft daarbij behoefte aan tempo, hoofdlijnen en heldere afspraken. Tip: kijk waar het mis gaat Inventariseer de knelpunten in uw communicatie. Waar gaat het mis? U kunt dan gericht de communicatie verbeteren _OR_en_achterbancommunicatie_GITPserie.indd :59

1Communicatie als. containerbegrip

1Communicatie als. containerbegrip 1Communicatie als containerbegrip Als medisch specialist is communiceren onlosmakelijk verbonden met het uitoefenen van uw professie. Niet alleen hebt u contact met uw patiënten, maar ook met diverse professionals

Nadere informatie

Communicatiestijlen Rapport

Communicatiestijlen Rapport GITP Datum Deelnemer Beoordelen en Ontwikkelen > 04 092007 > Voorbeeldpersoon www.gitp.nl Communicatiestijlen Rapport Project Voorbeeldproject Deelnemer Voorbeeldpersoon Pakket Voorbeeld-V-486 Rapport

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

Meer handvatten voor de medezeggenschap

Meer handvatten voor de medezeggenschap Professionele medezeggenschap voor de praktijk 5 Meer handvatten voor de medezeggenschap Drs. Wanne van den Bijllaardt Mr. Niek van Keulen e.a. 5711_Meer_handvatten.indd 3 26-10-2012 14:23:46 De reeks

Nadere informatie

Communicatiemodel. Communicatieniveaus

Communicatiemodel. Communicatieniveaus Download #06 Een fantastisch communicatiemodel trainingmodule Communicatiemodel Mensen uiten hun gevoelens op verschillende manieren. De een laat meteen zien hoe hij zich voelt bij een situatie, terwijl

Nadere informatie

Whitepaper. Waarom begrijp je me niet?

Whitepaper. Waarom begrijp je me niet? Whitepaper Waarom begrijp je me niet? Beter samenwerken door het (h)erkennen van communicatiestijlen Brigitte Heldeweg, Gert van Grunsven en Manon Désar Waarom begrijp je me niet? Beter samenwerken door

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Basisboek voor OR & PVT

Basisboek voor OR & PVT Professionele medezeggenschap voor de praktijk 2 Basisboek voor OR & PVT Herziene editie: inclusief de vernieuwde WOR Drs. Steven van Slageren De reeks Professionele medezeggenschap voor de praktijk is

Nadere informatie

White Paper. Handvatten voor achterbancommunicatie. Voor een beter contact met uw achterban

White Paper. Handvatten voor achterbancommunicatie. Voor een beter contact met uw achterban White Paper Handvatten voor achterbancommunicatie Voor een beter contact met uw achterban Inhoudsopgave Inleiding 3 Uw communicatiebeleid 4 Problemen met achterbancommunicatie 5 Voor wie doet u het? 6

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

Accuraat communiceren

Accuraat communiceren Accuraat communiceren Erna Pluym Senior Trainer Consultant/ Business Development Manager erna.pluym@acerta.be 0472 92 11 66 Communicatie, waarom zo belangrijk? Communicatie, waarom zo belangrijk? Had ik

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Taak (G)MR De MR heeft tot taak het bevorderen van openheid en onderling overleg in de school (art 7, lid 1 Wms). Communicatie De MR of GMR (art 7, lid 3

Nadere informatie

BEPAAL UW COMMUNICATIESTIJL

BEPAAL UW COMMUNICATIESTIJL BEPAAL UW COMMUNICATIESTIJL Deze vragenlijst bestaat uit achttien maal twee stellingen. U verdeelt per koppel stellingen telkens 3 punten: - Als A heel kenmerkend is voor u en B totaal niet, geeft u A

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK)

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK) A Beginnend taalgebruiker B Onafhankelijk taalgebruiker C Vaardig taalgebruiker A1 A2 B1 B2 C1 C2 LUISTEREN Ik kan vertrouwde woorden en basiszinnen begrijpen die mezelf, mijn familie en directe concrete

Nadere informatie

De inhoud in vogelvlucht

De inhoud in vogelvlucht De inhoud in vogelvlucht Over de auteur... xvii Dankwoord... xviii Inleiding... 1 Deel I: Succesvol communiceren... 7 Hoofdstuk 1: Werken aan communicatie en communicatie op het werk... 9 Hoofdstuk 2:

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Communicatie. Els Ronsse. april 2008

Communicatie. Els Ronsse. april 2008 Communicatie Els Ronsse april 2008 Communicatie =? Boodschappen Heen en weer Coderen loopt bij mensen met autisme vaak fout Maar communicatie is meer. Relatiegericht Aandacht vragen Bevestiging geven Aanmoedigen

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

1 SITUATIE 2 TEST. Als ik luister denk ik niet aan andere zaken. Ik laat mensen uitpraten. Ik plaats wat ik hoor in een duidelijk kader

1 SITUATIE 2 TEST. Als ik luister denk ik niet aan andere zaken. Ik laat mensen uitpraten. Ik plaats wat ik hoor in een duidelijk kader LUISTEREN drs. W. Bontenbal 1 SITUATIE Wanneer u naar een lied luistert, luistert u dan naar de tekst of naar de muziek? Stelt u zich voor dat u zojuist bij een enerverende vergadering vandaan komt, u

Nadere informatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie Brochure Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie OR en contact met de achterban OR Academy Inhoudsopgave Over OR Academy 3 Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie 4 Algemene informatie

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Help, ik zit in de OR! Meer dan 200 Gouden tips voor de ondernemingsraad

Help, ik zit in de OR! Meer dan 200 Gouden tips voor de ondernemingsraad Help, ik zit in de OR! Meer dan 200 Gouden tips voor de ondernemingsraad De Gouden tips serie is in 2014-2016 verschenen op www.schateiland.com, op OR TV (Youtube) en in OR Rendement. Walter Landwier Help,

Nadere informatie

Vacatures en samenstelling OR

Vacatures en samenstelling OR COMMISSIE BEVORDERING MEDEZEGGENSCHAP Vacatures en samenstelling OR SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD Bezuidenhoutseweg 60 Postbus 90405 2509 LK Den Haag T 070 3499 499 E communicatie@ser.nl www.ser.nl September

Nadere informatie

OR INSIGHT. Performa s onderzoek. drs Simone van Houten-Pilkes MMO dr John Snel

OR INSIGHT. Performa s onderzoek. drs Simone van Houten-Pilkes MMO dr John Snel drs Simone van Houten-Pilkes MMO dr John Snel OR INSIGHT Performa s onderzoek HET GROOTSTE ONDERZOEK NAAR DE STAND VAN DE MEDEZEGGENSCHAP IN NEDERLAND Colofon Uitgever en redactie: Analyse en tekst: Met

Nadere informatie

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 Interpersoonlijke competentie Kern 1.2 Inter-persoonlijk competent Communiceren in de groep De student heeft zicht op het eigen communicatief gedrag in de klas

Nadere informatie

Toelichting. Intervisie

Toelichting. Intervisie Toelichting Intervisie December 2010 1. Wat is intervisie? Naast opleiding en training is gezamenlijke reflectie op het eigen handelen voor dierenartsen een goede manier om zich te ontwikkelen. Door in

Nadere informatie

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren.

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. FEEDBACK WAT IS FEEDBACK EIGENLIJK? Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. Hiermee is feedback een belangrijk middel

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

De dimensies van het coachen

De dimensies van het coachen A-H04-def 13-05-2003 16:22 Pagina 25 4 De dimensies van het coachen Lilian Soerel 4.1 Inleiding Het is ondertussen heel geaccepteerd dat managers bij een derde advies inwinnen. Maar is dit coachen? Het

Nadere informatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie 1. De meeste mensen zijn primair: A. visueel ingesteld. B. kinesthetisch ingesteld. C. socialistisch ingesteld. D. auditief ingesteld. 2. Wat is het belangrijkste

Nadere informatie

Voorbeelden compententieprofiel mentor

Voorbeelden compententieprofiel mentor BIJLAGE 1 Voorbeelden compententieprofiel mentor Voorbeeld 1 Meetindicator voor competenties en gedragingen van een mentor, opgesteld door Ryhove, beschutte werkplaats in Gent (PH= persoon met een handicap)

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

360 graden feedback formulier

360 graden feedback formulier 360 graden feedback formulier Je bent gevraagd om feedback te geven door middel van dit formulier. Het doel van dit onderzoek is: Aangeven waar Tessa Persijn na haar vierdejaarsstage op het koning Willem

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479. Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014

OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479. Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014 OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479 Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014 Missie Wij zijn als afspiegeling van ZorgSaam een ondernemingsraad die

Nadere informatie

Kan ik het wel of kan ik het niet?

Kan ik het wel of kan ik het niet? 1 Kan ik het wel of kan ik het niet? Hieronder staan een aantal zogenaamde kan ik het wel, kan ik het niet-schalen. Deze hebben betrekking op uw taalvaardigheid in zowel het Nederlands als het Engels.

Nadere informatie

Het Communicatiestijlenmodel bestaat uit twee elementaire gedragsdimensies:

Het Communicatiestijlenmodel bestaat uit twee elementaire gedragsdimensies: Toelichting op het communicatiestijlenmodel Het Communicatiestijlenmodel bestaat uit twee elementaire gedragsdimensies: A. De mate waarin iemand uit eigen beweging zijn mening geeft en pogingen doet de

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Verhouding OR en achterban

Verhouding OR en achterban Verhouding OR en achterban De werknemers kiezen natuurlijk de OR. Het belang van een goed contact gaat echter veel verder. Je moet weten wat er leeft onder de collega s. Hun zienswijze kennen als de directie

Nadere informatie

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan SLB-hoofdfase Jaar 3/4 2014-2015 Code: AFXX-SLB-J3J4-14 AC duaal: AFXX-SLB-D3D4-14 1 Bouwen aan je persoonlijk ontwikkelplan Het persoonlijk ontwikkelplan is

Nadere informatie

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ...

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ... P1 VOORBEELD OBSERVATIE-INSTRUMENT GROEP klantgerichtheid klanteninzicht groepsdynamica omgaan met diversiteit PRESENTATIE stemgebruik taalvaardigheid non-verbaal communiceren professionele houding PERSOON

Nadere informatie

Intervisiemethodes. Methode 1: Incidentenmethode

Intervisiemethodes. Methode 1: Incidentenmethode Intervisiemethodes Methode 1: Incidentenmethode Bij de incidentmethode wordt een gebeurtenis uit de werksituatie van een van de deelnemers op gestructureerde wijze besproken. Stap 1 Introductie van het

Nadere informatie

Professionele medezeggenschap voor de praktijk 4 Praktijkboek managen van de OR

Professionele medezeggenschap voor de praktijk 4 Praktijkboek managen van de OR Professionele medezeggenschap voor de praktijk 4 Praktijkboek managen van de OR Drs. Steven van Slageren De reeks Professionele medezeggenschap voor de praktijk is een coproductie van GITP en Performa

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

compact communicatietraject Speciaal voor startende ondernemers en kleine bedrijven

compact communicatietraject Speciaal voor startende ondernemers en kleine bedrijven Speciaal voor startende ondernemers en kleine bedrijven Wat wil je met je bedrijf bereiken? En hoe helpt communicatie daarbij? Wij hebben speciaal voor startende en kleine bedrijven een communicatie traject:

Nadere informatie

Workshop Communicatie & Mediation

Workshop Communicatie & Mediation Workshop Communicatie & Mediation Virginie de Zanger & Niels Kooijman Kooijman Mediation & Management 1 Workshop onder leiding van: Virginie de Zanger en Niels Kooijman Gediplomeerd en geregistreerd NMI

Nadere informatie

Voorwoord. ontslagbescherming vanuit de wet? 5 Wie bepaalt het zetelaantal? 7 Welke zaken behoren wel en niet in een or-budget thuis?

Voorwoord. ontslagbescherming vanuit de wet? 5 Wie bepaalt het zetelaantal? 7 Welke zaken behoren wel en niet in een or-budget thuis? Inhoud Voorwoord Wet- en regelgeving 1 Vakbondsleden en kandidaatstelling. Hoe zit dat? 2 Kan een medewerker met een nulurencontract zich kandidaat stellen voor de or? 3 Onze or verwacht een ernstig probleem

Nadere informatie

TRAININGENGIDS MC CONSULTANTS B.V. R. (Robert) Kuipers

TRAININGENGIDS MC CONSULTANTS B.V. R. (Robert) Kuipers TRAININGENGIDS MC CONSULTANTS B.V. P.A.M. (Petra) Vanderlyde Mr. H.E. (Harriëtte) van Luijken Mr. A.J.P.M. (Jan) Snoeijer A.P.M. (Arnold) Vanderlyde A. (André) Tolman, MFP H.F.M. (Henk) Vanderlyde F.G.R.

Nadere informatie

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus pag.: 1 van 5 Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus Ieder mens heeft een persoonlijke stijl van beïnvloeden. De een is meer gericht op het opbouwen

Nadere informatie

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS Geef de voorbereidingsvragen aan je medewerkers enkele dagen voor het gesprek plaatsvindt Bereid jezelf goed voor door de

Nadere informatie

Rapport Sales 360. Test Kandidaat

Rapport Sales 360. Test Kandidaat Rapport Sales 360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het rapport

Nadere informatie

Leergang Ambtelijk Secretaris I

Leergang Ambtelijk Secretaris I Cursusdag 1 09:30 uur Kennismaking We starten de leergang met een uitgebreide kennismaking. We inventariseren de verwachtingen van alle deelnemers. U krijgt een toelichting op het programma en de werkwijze.

Nadere informatie

Professionele medezeggenschap voor de praktijk 8 Basisboek OR voor bestuurder & HR

Professionele medezeggenschap voor de praktijk 8 Basisboek OR voor bestuurder & HR Professionele medezeggenschap voor de praktijk 8 Basisboek OR voor bestuurder & HR Drs. Jeannette Termeulen en Mr. Heleen Hoogeveen De reeks Professionele medezeggenschap voor de praktijk is een coproductie

Nadere informatie

Training: (gast)psychologie

Training: (gast)psychologie Training: (gast)psychologie Training 3 Laura de la Mar Gemeente Oldenzaal Facilitair 8 januari 2015 1. Terugblik training 2 en opdracht bespreken 2. Zelfkennis 3. Wie is je klant? 4. Wat zijn je uitdagingen?

Nadere informatie

Richtlijn voor het werkoverleg

Richtlijn voor het werkoverleg Richtlijn voor het werkoverleg Nummer: 11.0000274 Versie: 0.1 Vastgesteld door het CMT 10 maart 2011 doc.: pz_alle/regelingen/werkoverleg richtlijn Inleiding Communicatie is hét sleutelbegrip als het gaat

Nadere informatie

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden.

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden. 10 vaardigheden 3 Netwerken 7 Presenteren 1 Argumenteren 10 Verbinden Beïnvloeden 4 Onderhandelen Onderzoeken Oplossingen zoeken voor partijen wil betrekken bij het dat u over de juiste capaciteiten beschikt

Nadere informatie

Secretaresse Mei 2009

Secretaresse Mei 2009 Functienaam Vastgesteld: Secretaresse Mei 2009 Aard van de functie De secretaresse ondersteunt en faciliteert manager en (beleids)adviseurs. Zij voert haar werkzaamheden voornamelijk zelfstandig uit. Minder

Nadere informatie

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013 Effectief feedback geven en ontvangen Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, nderwijsinspectie 2013 Inleiding Deze handleiding is geschreven ter ondersteuning van het gebruik van het

Nadere informatie

Help, ik zit in de OR! 150 Gouden tips voor de ondernemingsraad

Help, ik zit in de OR! 150 Gouden tips voor de ondernemingsraad Help, ik zit in de OR! 150 Gouden tips voor de ondernemingsraad De Gouden tips serie is in 2014-2015 verschenen op www.schateiland.com. Walter Landwier Help, ik zit in de OR! 150 Gouden tips voor de ondernemingsraad

Nadere informatie

Niveaubepaling Nederlandse taal

Niveaubepaling Nederlandse taal Niveaubepaling Nederlandse taal Voor een globale niveaubepaling kunt u de niveaubeschrijvingen A1 t/m C1 doornemen en vaststellen welk niveau het beste bij u past. Niveaubeschrijving A0 Ik heb op alle

Nadere informatie

Handreiking 1 Leren van klachten en praktijk

Handreiking 1 Leren van klachten en praktijk Handreiking 1 Leren van klachten en praktijk Onnodige en dysfunctionele bureaucratie voorkomen in passend onderwijs Handreiking 1: Leren van klachten en praktijk z n minst een verschil van mening. Dat

Nadere informatie

Non-verbale communicatie

Non-verbale communicatie Non-verbale communicatie Wie de taal van het lichaam wil leren begrijpen, moet eerst de verschillende signalen leren kennen, herkennen en goed inschatten. Meestal richten we (bewust) onze aandacht op het

Nadere informatie

Uw bedrijf in beeld. Uw bedrijf in beeld versie 3.1 Pagina 1

Uw bedrijf in beeld. Uw bedrijf in beeld versie 3.1 Pagina 1 Uw bedrijf in beeld De manier waarop en de vorm waarin uw bedrijf zich presenteert, bepaalt in grote mate de beeldvorming van het bedrijf bij uw huidige en toekomstige relaties en klanten. Dit geldt voor

Nadere informatie

Jeugdwerker (vakantieaanbod) - tijdelijk

Jeugdwerker (vakantieaanbod) - tijdelijk Jeugdwerker (vakantieaanbod) - tijdelijk Functiebenaming/graad en functionele loopbaan Jeugdwerker, C1-C3. Doel van de functie Samen met de speelpleinverantwoordelijke organiseer je elke vakantie mee de

Nadere informatie

REEF-carrièremanagement. voor jouw persoonlijke groei. delen om te groeien

REEF-carrièremanagement. voor jouw persoonlijke groei. delen om te groeien REEF-carrièremanagement voor jouw persoonlijke groei delen om te groeien REEF hecht veel waarde aan de persoonlijke groei van zijn medewerkers. Daarom helpt REEF je in de eerste plaats aan uitdagende en

Nadere informatie

Schatten van de ondernemingsraad

Schatten van de ondernemingsraad Schatten van de ondernemingsraad Schateiland OR-trainingen Samen starten in de OR Samen werken aan invloed Samen werken met de WOR Samen werken aan de reorganisatie Samen werken met de bestuurder Samen

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

De gedragscriteria voldoen aan deze voorwaarden: duidelijk en begrijpbaar observeerbaar en meetbaar geen waardeoordeel

De gedragscriteria voldoen aan deze voorwaarden: duidelijk en begrijpbaar observeerbaar en meetbaar geen waardeoordeel Basisvaardigheden Algemeen Voor elke basisvaardigheid is omschreven wat de betekenis is = soort van definitie Daarnaast is een vertaling in (observeerbare) gedragscriteria gegeven om te kunnen scoren in

Nadere informatie

Concept Communicatieplan

Concept Communicatieplan Concept Communicatieplan DATUM AUTEUR VERSIE Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Randvoorwaarden... 3 2 Communicatiestrategie... 4 2.1 Doelgroepen...

Nadere informatie

COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP

COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP Dit competentieprofiel is een (zelf)reflectiedocument betreffende het functioneren van de BIO op een bepaald moment. Het wordt ingevuld: 1) door de begeleider zelf tijdens

Nadere informatie

Medewerker contractmanagement. Denkkracht: 3. Analytisch vermogen

Medewerker contractmanagement. Denkkracht: 3. Analytisch vermogen Denkkracht: 3. Analytisch vermogen Begrijpt een situatie door die op te delen in kleinere delen of de gevolgen ervan vast te stellen. Dit houdt in dat er verschillende onderdelen of aspecten met elkaar

Nadere informatie

Het gelijk. van de. team leider. teammanager vakgroepleider ploegleider shiftteamleader afdelingshoofd. Jan Koers

Het gelijk. van de. team leider. teammanager vakgroepleider ploegleider shiftteamleader afdelingshoofd. Jan Koers Het gelijk van de team leider teammanager vakgroepleider ploegleider shiftteamleader afdelingshoofd Jan Koers Het gelijk van de Teamleider Het gelijk van de Teamleider Teammanager, vakgroepleider, ploegleider,

Nadere informatie

- VERTROUWELIJK - RAPPORTAGE EFFECT METING ONTWIKKELINGSACTIVITEITEN. Naam: C.P.A. Kandidaat. Datum onderzoek

- VERTROUWELIJK - RAPPORTAGE EFFECT METING ONTWIKKELINGSACTIVITEITEN. Naam: C.P.A. Kandidaat. Datum onderzoek - VERTROUWELIJK - RAPPORTAGE EFFECT METING ONTWIKKELINGSACTIVITEITEN Naam: C.P.A. Kandidaat Datum onderzoek De resultaten van dit assessment center mogen slechts geïnterpreteerd worden vanuit de vraagstelling

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1 BELANG VAN COMMUNICATIE Alles wat u doet als teambegeleider/sportleider gebeurt via communicatie, zoals het motiveren van spelers, het luisteren naar spelers, het oplossen van de problemen in het team,

Nadere informatie

Waar kies je voor? Colofon: Dit is een uitgave van de Centrale Ondernemingsraad van Unilever in Nederland

Waar kies je voor? Colofon: Dit is een uitgave van de Centrale Ondernemingsraad van Unilever in Nederland Waar kies je voor? We leven in een dynamische tijd. De wereldeconomie staat voor uitdagingen die in tientallen jaren niet zo groot zijn geweest. Ook het bedrijfsleven moet zich voortdurend aanpassen aan

Nadere informatie

Leiding geven en communicatie

Leiding geven en communicatie Leiding geven en communicatie september 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Communiceren als proces... 3 2.1 Een eenvoudig model... 3 2.2 Het referentiekader... 4 3 Stuurbaar gedrag... 7 4 Conclusie...

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Communicatie onderzoek Team haarverzorging

Communicatie onderzoek Team haarverzorging Communicatie onderzoek Team haarverzorging Introductiebrief behorende bij de enquête over de interne communicatie Beste collega s, Gedurende het schooljaar doen wij ons uiterste best om de taken te vervullen

Nadere informatie

Kwaliteitszorg. Test jezelf.

Kwaliteitszorg. Test jezelf. Kwaliteitszorg. Test jezelf. Pagina 1 Weet jij hoe je je deskundigheid of die van je collega s kunt bevorderen of professionaliseren? Kun je goed samenwerken? Kun je kwaliteitszorg leveren? Doe de testjes

Nadere informatie

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei Afasie Informatie voor familieleden Ziekenhuis Gelderse Vallei Een van uw naasten is in de afgelopen periode opgenomen in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Er is door de logopedist een afasie geconstateerd.

Nadere informatie

GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS

GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS Het doel van dit onderzoek is een vergelijking te maken tussen de aanwezige competenties bij professionals en vrijwilligers

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Sales Skills Monitor. Rapportage. johndoe@live.nl. woensdag 8 januari 2014

Sales Skills Monitor. Rapportage. johndoe@live.nl. woensdag 8 januari 2014 woensdag 8 januari 2014 Rapportage Een competentie is een samenspel van wat je weet, kunt, wilt en wat je durft. Het gaat dus om dit klavertje-vier dat een verkoper in staat stelt in concrete situaties

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie