Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA"

Transcriptie

1 Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA A. Doel en achtergrondinformatie Doel Patiënten met chronische nierschade in een vroege fase diagnosticeren en het juiste behandeltraject inzetten om verdere achteruitgang te vertragen; Beleid bij albuminurie en of verminderde nierfunctie bepalen en vaststellen welke patiënten: - door de huisarts begeleid worden; - een consultatie door de 2 e lijn krijgen aangeboden; - verwezen worden naar de 2 e lijn Achtergrondinformatie Aandoeningen van de nieren kunnen zich uiten in: 1. Een afwijkend urinesediment: aanwezigheid van dysmorfe (misvormde) erytrocyten en/of celcilinders 2. Eiwitverlies in de urine Eiwitverlies in de urine moet via een bepaling in het laboratorium worden verricht. Hiervoor kan de albumineconcentratie in de urine of de albumine/creatinine-ratio worden bepaald. Bij een verhoogde waarde moet de bepaling herhaald worden omdat de uitscheiding van eiwitten varieert. De afkappunten staan hieronder weergegeven. Van micro-albuminurie wordt gesproken bij: een verlies in de urine van 2,5 tot 25 mg albumine/mmol creatinine bij mannen en 3,5 tot 35 mg albumine/mmol creatinine bij vrouwen in een willekeurige urineportie, of 30 tot 300 mg albumine/dag in een 24-uurs urineverzameling, dan wel 20 tot 200 mg/l in een willekeurige portie urine. Van macro-albuminurie wordt gesproken bij: een albumineverlies van meer dan 25 mg albumine/mmol creatinine bij mannen en meer dan 35 mg albumine/mmol creatinine bij vrouwen in een willekeurige urineportie, of 300 mg albumine/dag in een 24-uurs urineverzameling, dan wel 200 mg/l in een willekeurige portie urine. Bij macro-albuminurie > 300 mg/dag is er door verlies van ook andere eiwitten dan albumine, ten minste een totale eiwituitscheiding van > 500 mg/dag. We spreken dan van proteïnurie. 3. Afnemende egfr (glomerulaire filtratiesnelheid) De nierfunctie kan gemeten worden met de MDRD-formule 1 of met de Cockroft-Gault-formule. Een grote spiermassa kan een onderschatting van de nierfunctie geven. De medicijnen Cimetidine, cotrimoxazol en trimethoprim, zware spierarbeid en het eten van veel vlees kan een onderschatting geven van de nierfunctie. Bij personen ouder dan 65 jaar kan een egfr < 60 ml/min/ 1,73m2 normaal zijn voor de leeftijd! Bij een egfr < 60 ml/min/1,73m2 kunnen er metabole veranderingen ontstaan. 1 Een formule ontwikkeld in de Modification of Diet in Renal Disease trial 1 van 6

2 De gevolgen van een verminderde nierfunctie kunnen zijn: 1) Ca/P-afwijkingen; in de nieren wordt vitamine D omgezet in een actieve vorm, waardoor Calcium wordt opgenomen uit de voeding. Bij een afwijkende nierfunctie daalt het Calcium gehalte omdat vitamine D niet meer wordt omgezet. Dit geeft een stijging van het PTHhormoon met als gevolg dat Calcium uit de botten wordt gemobiliseerd. Hierdoor ontstaan botafwijkingen bij nierfalen. 2) Renale anemie door verminderde erythropoëtine productie 3) Metabole acidose (verzuring) 4) Jeuk 5) Jicht 6) Misselijkheid 7) Verminderde weerstand 8) Zenuwafwijkingen B. Stappenplan - Patiënten die worden gecontroleerd in het kader van de reguliere controles in verband met diabetes mellitus type 2 (T2DM) of een verhoogd cardiovasculair risico (CVRM) - Patiënten bij wie een oriënterend bloed- en/of urineonderzoek een verminderde nierfunctie of (micro-)albuminurie wordt gevonden. Diagnostiek Bij personen met type 2 diabetes of personen die in het kader van het cardiovasculair risicomanagement een albuminurie of verlaagde egfr is gevonden, wordt het volgende nagegaan: - (Micro-)Albuminurie (via laboratoriumbepaling), of is sprake van ontregelde diabetes, manifest hartfalen, urineweginfectie of koortsende ziekte? - Is de patiënt bekend met nierziekten, recidiverende pyelonefritis of auto-immuunziekte? - Nierziekten in de familie? - Medicatie die schadelijk is voor nieren of nierfunctie kan verminderen? - Bloeddruk verhoogd? Aanvullend laboratoriumonderzoek: - herhalen onderzoek albuminurie (na enkele dagen en na 3 maanden) - bij persisterende micro-albuminurie: urinesediment, serumcreatinine, egfr (bij sedimentsafwijkingen verwijzen naar 2 e lijn) - echografie: bij aanwijzingen voor post-renale obstructie en cystenieren Taakverdeling Praktijkondersteuner (POH)/huisarts (HA): - POH: reguliere controles bij T2DM/CVRM - POH: Bij afwijkende uitslag: bespreken met HA - POH/HA: in overleg herhalen onderzoek micro-albuminurie, urinesediment, serumcreatinine, egfr en echografie - POH: voorbereiden consult bij HA: anamnese en familieanamnese uitvragen, bloeddruk meten, medicatieoverzicht maken - HA/POH: bespreken resultaten - HA: bepalen beleid (begeleiding 1 e lijn, consultatie of verwijzing 2 e lijn) - POH: controleren of beleid wordt uitgevoerd 2 van 6

3 C. Beleid Een groot deel van de patiënten kunnen in de huisartsenpraktijk worden begeleid. Bij een deel dient de 2 e lijn te worden geconsulteerd of moet de patiënt verwezen worden. In onderstaande tabel wordt het onderscheid aangegeven. De keuze is afhankelijk van de leeftijd, de egfr en het bestaan van eiwitverlies in de urine. a) Begeleiding in de 1e lijn - Patiënten > 65 jaar, egfr ml/min/1,73 m2 - Patiënten met persisterende micro-albuminurie met normale nierfunctie, egfr > 60 ml/min/1,73 m2 Beleid Bespreken met patiënt - Advies stop-met-roken / afvallen - Bij hypertensie: zout beperken (geen zout toevoegen en geen industrieel bereid voedsel gebruiken) - Voorkom dehydratie - Terughoudend met gebruik contrastmiddelen - Voorkom nefrotoxische medicatie (NSAID s)- Medicatie beoordelen - Medicatie beoordelen: medicatie die negatieve invloed heeft op nierfunctie? - Medicatiedosering aanpassen? (zie ook bijlage medicatie) Afspraken over vervolg - Jaarlijks: egfr, glucose, albumine, A/C-ratio, bloeddruk - Behandeling DM en RR volgens richtlijnen (zie ook bijlage protocol micro-albuminurie) - Daling egfr > 3 ml/jaar/1,73m2: consult 2 e lijn. Praktisch - egfr < 60: apotheek informeren - egfr < 60 en/of micro-albuminurie: ICPC/ruiter in HIS Advies om patiënt te vervolgen - Bij oriënterend onderzoek micro-albuminurie gevonden: controle na 1 jaar van bloeddruk, albumine of A/C-ratio in urine, egfr; als geen toename micro-albuminurie, egfr en RR normaal: geen verdere controle nodig. 3 van 6

4 - Bij hypertensie of T2DM: behandeling volgens richtlijnen. Bij toename albuminurie ondanks goede behandeling bloeddruk: consult 2 e lijn. Taakverdeling POH/HA - POH: afspraak (laten) maken voor patiënt bij HA - HA: beleid bespreken met patiënt, medicatie beoordelen, vervolg bespreken - POH: controlesysteem voor follow-up (oproep, laboratoriumonderzoek, consult huisarts) b) Consultatie 2 e lijn - Patiënten > 65 jaar, egfr ml/min/1,73 m2, normo-/micro-albuminurie - Patiënten < 65 jaar, egfr ml/min/1,73 m2, normo-/micro-albuminurie - Bij toename albuminurie ondanks adequate behandeling RR - Bij afname egfr > 3 ml/min/1,73m2 per jaar Beleid Gegevens verzamelen - Anamnese - egfr, mate van albuminurie, sediment - aanvullend laboratoriumonderzoek: Hb, K, Ca, P, serumalbumine, PTH - echografie (indien verricht) - medicatie-overzicht Overleg HA met 2 e lijn over - eventuele metabole stoornissen - welke maatregelen om achteruitgang te voorkomen - wanneer verwijzen naar 2 e lijn - streefwaarden bloeddruk + welke medicatie voor bloeddruk - comedicatie bespreken/aanpassingen medicatie - wat te doen bij intercurrente infecties - nog aanvullend onderzoek nodig om oorzaak nierschade te achterhalen? Adviezen en maatregelen - Advies stop-met-roken / afvallen - Bij hypertensie: zout beperken (geen zout toevoegen en geen industrieel bereid voedsel gebruiken) - Voorkom dehydratie - Terughoudend met gebruik contrastmiddelen - Voorkom nefrotoxische medicatie (NSAID s) - Behandeling bloeddruk volgens richtlijnen - Vit D als PTH < 7,7 mmol/l: o R/ Colecalciferoldrank FNA 1 ml (50.000IE), eerste 3 maanden eenmaal per week, daarna eenmaal per maand o Als na 3 maanden PTH > 7,7 mmol/l: voeg actief vit D toe: alfacalcidol of calcitriol 0.25 o microgram 3 maal per week Controle Ca en P na 4 weken Opm: Volgens nieuwe inzichten lijkt het belang van PTH minder groot dan in de LTA wordt aangenomen. Echter pas als de LTA is aangepast zal dit protocol hierop worden aangepast - Twee tot drie maal per jaar controle egfr, albumine of A/C-ratio in urine, Hb, K, Ca, P, serumalbumine en (jaarlijks) PTH. - Extra maatregelen ter preventie metabole en cardiovasculaire complicaties? Wanneer geen consultatie nodig? - hoogbejaarden met beperkte levensverwachting en comorbiditeit 4 van 6

5 - bij bekende oorzaak verminderde nierfunctie, geen metabole complicaties en stabiele nierfunctie (< 3ml/min/1,73 m2 achteruitgang per jaar) Taakverdeling POH/HA - POH: afspraak (laten) maken voor patiënt bij HA - POH: aanvullend onderzoek regelen in overleg met HA (laboratorium echo, sediment) - POH: medicatie-overzicht maken - HA: beleid bespreken met patiënt, medicatie beoordelen, vervolg bespreken - HA: overleg met 2 e lijn/consultformulier - HA: terugkoppeling met patiënt + POH - POH: controlesysteem voor follow-up (oproep, laboratoriumonderzoek, consult huisarts) b) Verwijzing naar 2 e lijn - Patiënten met macro-albuminurie (ongeacht egfr) - Patiënten > 65 jaar, egfr < 30 ml/min/1,73 m2 - Patiënten < 65 jaar, egfr < 45 ml/min/1,73 m2 - Vermoeden onderliggende nierziekte (auto-immuunziekte, recidiverende pyelonefritis, antirefluxoperaties of nefrectomie, nierziekte in familie, persisterende afwijkingen in urinesediment) Opm: in de 2 e lijn zijn nefrologen en internisten met nefrologische belangstelling werkzaam. Onderling hebben ze goede afspraken gemaakt welke patiënt onder welke deskundigheid valt. Het is in principe ter beoordeling van de huisarts naar wie wordt verwezen rekening houdend met de totale gezondheidssituatie van de patiënt. Bij twijfel is telefonisch overleg mogelijk. Taakverdeling POH/HA - POH: n.a.v. overleg met HA beleid bespreken met patiënt + afspraak (laten) maken bij HA - HA: verwijzing voor 2 e lijn (internist met nefrologische belangstelling/nefroloog) regelen Aanvullende Literatuur met info over het aanpassen van medicatie bij een verminderde nierfunctie: - KNMP, Verminderde nierfunctie (2009) doseringsadviezen voor geneesmiddelen 2012, bestellen via - Langerhans, Protocollaire Diabeteszorg, mogelijkheden voor taakdelegatie, ISBN: van 6

6 Bijlage 1 Behandeling micro-albuminurie Van micro-albuminurie wordt gesproken bij: een verlies in de urine van 2,5 tot 25 mg albumine/mmol creatinine bij mannen en 3,5 tot 35 mg albumine/mmol creatinine bij vrouwen in een willekeurige urineportie, of 30 tot 300 mg albumine/dag in een 24-uurs urineverzameling, dan wel 20 tot 200 mg/l in een willekeurige portie urine. Behandeling: start ACE remmer of A2 antagonist, ook indien RR systole < 130. controle creatinine en kalium na 2 weken bij stijging van creatinine> 25% stop ACE/AII (overweeg overleg 2 lijn) bij stijging van creatinine> 15 % check creatinine en kalium na 1mnd bij kalium> 5.5 stop ACE/AII en herhaal kalium check RR, creatinine en kalium ongeveer 6 weken na elke dosisverhoging bij stabiele instelling controle RR, creatinine, kalium, micro-albuminurie portie elke 6 maanden streef naar RR < 130/80 zo nodig licht Na-beperkt dieet max. 5 gram dd zo nodig thiazide-diuretcum toevoegen contra-indicatie: NSAID en Cox-2 remmers (bv arcoxia) behandel dyslipidemie (als cardiovasculaire risicofactor) Indien egfr afwijkend is: check dosis aanpassing van medicatie (bv Metformine, digoxine, antibiotica, diuretica) denk aan reversibele oorzaken van nierfunctie verlies: uitdroging, diuretica, hartfalen, blaasretentie, hydronefrose, Cox2 remmers! 6 van 6

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring MDRD vs kreatinine klaring Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine Dr. Wim JC de Grauw Huisarts Afd. Eerstelijnsgeneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Diabetes Huisartsen Adviesgroep (DiHAG) Lid

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade RCH15.331 Chronische Nierschade Chronische Nierschade Leonie Tromp Huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling

Nadere informatie

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen! Nierschade April 2013 Leonie Tromp huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler BSD september 2014 Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler Casuïstiek chronische nierschade Wat kan de huisarts Wanneer consultatie nefroloog Wanneer verwijzing

Nadere informatie

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Nierschade: erger voorkomen.... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Inleiding Begrippen Indeling en voorkomen van chronische nierschade (CNS) Proteinurie en GFR als risicofactoren voor progressie nierschade

Nadere informatie

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010 Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis 30 september 2010 Onderwerpen 1. Definitie 2. Prevalentie 3. Richtlijnen 4. Diagnostiek 5. Preventie nierfunctieverlies 6. Behandeling metabole complicaties 7.

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

Chronische nierschade (CNS)

Chronische nierschade (CNS) Chronische nierschade (CNS) Wilbert Jellema Internist-nefroloog, St Antonius Ziekenhuis Chronische nierschade (CNS) Outline: 1. Waarom zoveel aandacht voor CNS? 2. Hoe screenen? 3. Hoe verdere achteruitgang

Nadere informatie

Chronische nierschade bij volwassenen

Chronische nierschade bij volwassenen Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Chronische nierschade bij volwassenen Toelichting Pagina 1 Nierfunctie Vanaf veertigjarige leeftijd neemt de nierfunctie geleidelijk af met ongeveer 0,4

Nadere informatie

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Tips en trics voor de nefrologie anno 2015 Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Disclosures Dr. I.C. van Riemsdijk None Drs. M. Wabbijn None Inleiding Algemeen: wat is nierfunctie

Nadere informatie

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE Samenvatting Opdrachtnemer: Hans Mak Instituut Uitgevoerd door: Gezonde Nieren B.V. Opdrachtgever: Nierstichting Nederland Het volledige rapport is op te vragen

Nadere informatie

Landelijke Transmurale Afspraak Chronische nierschade

Landelijke Transmurale Afspraak Chronische nierschade Landelijke Transmurale Afspraak Chronische nierschade De Grauw WJC, Kaasjager HAH, Bilo HJG, Faber EF, Flikweert S, Gaillard CAJM, Labots-Vogelesang SM, Verduijn MM, Verstappen WHJM, Vleming LJ, Walma

Nadere informatie

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Chronische nierinsufficientie WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Belangenverstrengeling: Geen Bronnen (Concept) richtlijn Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade Nederlandse

Nadere informatie

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85.

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85. Casusschets 1 De heer. H. is 55 jaar. Hij is bekend met DM type 2, goed gereguleerd met metformine en tolbutamide. De bloeddruk heb je recent een paar keer achter elkaar gemeten en bedroeg gemiddeld 150/90.

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM

Fries Wisselprotocol CVRM Fries Wisselprotocol CVRM Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding waaronder zoutbeperking (tot 5 gram/dag) o stoppen roken o voldoende lichamelijke activiteiten

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het aantal mensen met een gestoorde nierfunctie is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit betekent dat er steeds meer mensen moeten dialyseren of een niertransplantatie moeten

Nadere informatie

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Kathy Schoenmakers, nursepractitioner Hagaziekenhuis Anneke Boon, diabetesverpleegkundige SHG Annick Linders, huisarts SHG Leefregels

Nadere informatie

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85.

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85. Casusschets 1 De heer. H. is 55 jaar. Hij is bekend met DM type 2, goed gereguleerd met metformine en tolbutamide. De bloeddruk heb je recent een paar keer achter elkaar gemeten en bedroeg gemiddeld 150/90.

Nadere informatie

Chronische nierschade bij volwassenen

Chronische nierschade bij volwassenen Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Chronische nierschade bij volwassenen Toelichting Pagina 1 Nierfunctie Vanaf veertigjarige leeftijd neemt de nierfunctie geleidelijk af met ongeveer 0,4

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt

Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt ... Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt Gijs Van Pottelbergh Huisarts te Leuven Onderzoeker aan het ACHG (KULeuven) en departement gezondheidzorg en technologie (UC Leuven en Limburg) 1

Nadere informatie

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid 1//010 Haagsenieren protocol Kant A: albuminurie Haagsenieren protocol Kant B: klaring 1 Haagsenieren protocol Aanvullend onderzoek bij verminderde klaring Haagsenieren protocol Toelichting beleid 3 4

Nadere informatie

Samenvatting en adviezen uitgebreid

Samenvatting en adviezen uitgebreid Samenvatting en adviezen uitgebreid Doel De doelstelling van deze richtlijn is het bevorderen van de preventie en het ondersteunen van een zo goed mogelijke en gecoördineerde behandeling van patiënten

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

LTA Chronische nierschade

LTA Chronische nierschade LTA Chronische nierschade (CNS) hoe omgaan met de patiënt met CNS? hoe rigide is de richtlijn? wat doet u zelf? Han Groeneveld Marianne Dekeukeleire 15 januarimaand 2016 outline Noodzaak LTA - richtlijn

Nadere informatie

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen Samenvatting Chronische nierschade (CNS) en de complicaties daarvan, veroorzaken, naast de grote persoonlijke impact, veel druk op gezondheidszorg voorzieningen. Door de vergrijzing en de toename van suikerziekte

Nadere informatie

Vermelden bij consultatie of verwijzing Actie internist na verwijzing C/V

Vermelden bij consultatie of verwijzing Actie internist na verwijzing C/V Indicatie Diagnostiek Aanwijzingen voor ander type diabetes dan type 2 (o.a. LADA en MODY) Glycemische instelling Moeilijk te reguleren diabetes mellitus type 2 Actie huisarts voor verwijzing Overweegt

Nadere informatie

Transmurale afspraken m.b.t. patiënten met Diabetes mellitus type 2

Transmurale afspraken m.b.t. patiënten met Diabetes mellitus type 2 Transmurale afspraken m.b.t. patiënten met Diabetes mellitus type onsultatie of verwijzing:. Twijfel over diagnose. Problemen bij *glycemische instelling *behandeling risicofactoren *behandeling complicaties

Nadere informatie

Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten?

Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten? Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten? Luc Harms, huisarts Susan Pruijsen, huisarts Stijn Konings, internist-nefroloog Els Lambooij, internist-ouderengeneeskunde

Nadere informatie

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006)

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006) Nierschade Samenvatting van de lezing door dr. A.G.Lieverse, als specialist interne geneeskunde verbonden aan het Máxima Medisch Centrum, op maandag 22 september 2014 voor de DVN Regio Peel & Kempen. door

Nadere informatie

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Bijwerkingen op de nier Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Belangrijkste aandoeningen Acuut nierfalen Pre-renaal Renaal Post-renaal Nefrotisch syndroom Chronisch nierfalen Acuut nierfalen

Nadere informatie

Diabetes Ketenzorg. Transmurale werkgroep diabetes

Diabetes Ketenzorg. Transmurale werkgroep diabetes Diabetes Ketenzorg Transmurale werkgroep diabetes H. Kole huisarts en kaderarts Zorggroep Almere H. van Houten internist, Flevoziekenhuis M. van Renselaar diabetesverpleegkundige, Flevoziekenhuis I. Beers

Nadere informatie

Nierfunctie bij oudere patiënten

Nierfunctie bij oudere patiënten Nierfunctie bij oudere patiënten Aris Prins, apotheker Apotheek Poeldijk Wie ben ik? Apotheker sinds april 2004 Na studie gewerkt als ziekenhuis apotheker in Ninewells Hospital Dundee, Schotland Sinds

Nadere informatie

Doelgroepenonderzoek. Chronische Nierschade:

Doelgroepenonderzoek. Chronische Nierschade: 1 Doelgroepenonderzoek Chronische Nierschade: Betere informatie-uitwisseling is mogelijk en nodig Patiënten met diabetes mellitus, hypertensie of hart- en vaatziekten lopen een verhoogd risico op chronische

Nadere informatie

Stadia chronische nierschade

Stadia chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Stadia chronische nierschade Nierschade

Nadere informatie

CVRM in N.Kennemerland

CVRM in N.Kennemerland CVRM in N.Kennemerland Goof Zonneveld Jacco Rempe Huisartsenzorg Noord-Kennemerland Zorgprogramma CVRM Preventie Preventie van HVZ traditioneel altijd aandacht voor hypertensie, onvoldoende aandacht voor

Nadere informatie

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het?

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Lichaamswater Bij mannen 60%; vrouwen 50% ECV: iets minder dan de helft ICV: iets meer dan de helft Intravasculair (plasma): onderdeel van

Nadere informatie

Verwijzing van patiënten met chronische nierschade

Verwijzing van patiënten met chronische nierschade Verwijzing van patiënten met chronische nierschade VERSCHILLEN IN VERWIJSCRITERIA TUSSEN ZIEKENHUIZEN Loes J. Meijer en François G. Schellevis Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A5679

Nadere informatie

CNE vasculaire zorg, 18 maart 2014 Dieetadviezen bij chronische nierschade

CNE vasculaire zorg, 18 maart 2014 Dieetadviezen bij chronische nierschade CNE vasculaire zorg, 18 maart 2014 Dieetadviezen bij chronische nierschade Sanne Huisman, diëtist Inhoud Dieetadviezen bij nierfunctiestoornissen: Verwijzen Doelstelling behandeling diëtist Dieetkenmerken

Nadere informatie

De nier en de rotonde. Googelen op rotondes in België. Wat gaat er mis bij diabetes? Nieren 10-12-2012. De nieren deel I. Nanno Kleefstra Henk Bilo

De nier en de rotonde. Googelen op rotondes in België. Wat gaat er mis bij diabetes? Nieren 10-12-2012. De nieren deel I. Nanno Kleefstra Henk Bilo De nieren deel I Nanno Kleefstra Henk Bilo De nier en de rotonde Googelen op rotondes in België Wat gaat er mis bij diabetes? Wat gaat er mis bij de rotonde? Nieren 1 Functie & schade Functie & schade

Nadere informatie

Transmurale afspraken CVRM AMC

Transmurale afspraken CVRM AMC Transmurale afspraken CVRM AMC Hypertensie Hyperlipidemie Nierfunctie stoornissen 6 februari 2014 Willy Völke (huisarts) en Erik Stroes (vasculaire geneeskunde) Hypertensie Uitgangspunten bij behandeling

Nadere informatie

Nephrology. up-date science to clinical practice

Nephrology. up-date science to clinical practice 2 juli 2009 from Nephrology up-date science to clinical practice in dit nummer Richtlijn voor behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS) Mw. Dr. H.A.H. Kaasjager internist gespecialiseerd

Nadere informatie

VUmc Basispresentatie

VUmc Basispresentatie Samenwerking waarover? Richtlijnen en zorgstandaarden Cardiovasculair risicomanagement (zorgstandaard) Samenwerking e en e lijn Prof dr Piet ter Wee Afdeling Nefrologie Hypertensie Diabetes mellitus (zorgstandaard)

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

Nierfalen bij ouderen

Nierfalen bij ouderen Nierfalen bij ouderen Dr. Yvo Sijpkens, internist-nefroloog (ysijp @ twitter) Bronovo, Den Haag Mariette Makkink, huisarts, Den Haag Leerdoelen nierfalen bij ouderen Zorgverlener kent de definitie en epidemiologie

Nadere informatie

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 1 Diabetes mellitus 2 Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 2 Inhoud Epidemiologie Diagnostiek en behandeling in de diabetesketenzorg in Nederland Wat doet de praktijkondersteuner binnen

Nadere informatie

Diabetes en nierziekten

Diabetes en nierziekten Diabetes en nierziekten Samenvatting van de lezing door dr. C.H.Beerenhout, als internist - nefroloog verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Veldhoven en Mw. M.Nouwens, verpleegkundige MMC, op maandag

Nadere informatie

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014 Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk Iefke Drion 30 oktober 2014 Casus Casus Vrouw 43 jaar Fam anamnese: moeder op 45 jaar ernstige nierfunctiestoornissen o.b.v.

Nadere informatie

Landelijke Transmurale Afspraak Chronische nierschade

Landelijke Transmurale Afspraak Chronische nierschade Landelijke Transmurale Afspraak Chronische nierschade De Grauw WJC, Kaasjager HAH, Bilo HJG, Faber EF, Flikweert S, Gaillard CAJM, Labots-Vogelesang SM, Verduijn MM, Verstappen WHJM, Vleming LJ, Walma

Nadere informatie

Medicatie, diabetes en verminderde nierfunctie. Lieke Mitrov-Winkelmolen Ziekenhuisapotheker

Medicatie, diabetes en verminderde nierfunctie. Lieke Mitrov-Winkelmolen Ziekenhuisapotheker Medicatie, diabetes en verminderde nierfunctie Lieke Mitrov-Winkelmolen Ziekenhuisapotheker Diabetes medicatie en verminderde nierfunctie Kort overzicht Verminderde nierfunctie Metabolisme/eliminatie van

Nadere informatie

Primaire preventie HVZ

Primaire preventie HVZ Primaire preventie HVZ Stel altijd een risicoprofiel op bij patiënten: met doorgemaakte HVZ, diabetes mellitus (DM), reumatoïde artritis (RA) of chronische nierschade met een belaste familieanamnese voor

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Workshop voor apothekers en huisartsen (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Diabetes Mellitus type 2 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l

Nadere informatie

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3.

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie Ingrid de Vries, dialyseverpleegkundige Casper Franssen, internist-nefroloog Universitair Medisch Centrum Groningen Inhoud Hypoglycemie Verschillende

Nadere informatie

HaCa 14-10-2014. Albert-Jan Aarnoudse

HaCa 14-10-2014. Albert-Jan Aarnoudse HaCa 14-10-2014 Albert-Jan Aarnoudse Inleiding Enige historie Definitie Relevantie Kreatinine en klaring Oorzaken chronische nierschade Wat te controleren Behandeldoelen Medicatie Wanneer verwijzen Samenvatting

Nadere informatie

Samen Scholing 17 mei 2011

Samen Scholing 17 mei 2011 Samen Scholing 17 mei 2011 Zorggroep GO DM bv > april 2010, nu 1 jaar oud Zorgprogramma aanpassingen 2011 Kwaliteitscie. uitgebreid met 2 POH-S KIS verder uitgebouwd met FF en mogelijkheid voor teleoogheelkunde

Nadere informatie

Bepalingenclusters CVRM

Bepalingenclusters CVRM Bepalingenclusters CVRM Onderstaande clusters zijn afkomstig uit de HIS-tabel Bepalingenclusters en zijn in verschillende HIS en ingebouwd. De clusters zijn opgebouwd uit bepalingen uit de HIS-tabel diagnostische

Nadere informatie

Fries wisselprotocol Diabetes Mellitus type 2 1. Organisatie van Diabeteszorg in Friesland Niveau 1: ongecompliceerde diabeteszorg

Fries wisselprotocol Diabetes Mellitus type 2 1. Organisatie van Diabeteszorg in Friesland Niveau 1: ongecompliceerde diabeteszorg Fries wisselprotocol Diabetes Mellitus type 2 Er wordt een overzicht gegeven van de eerder opgestelde documentatie m.b.t. organisatie van de diabeteszorg, een wisselprotocol en van de indicaties voor consultatie

Nadere informatie

Chronische Nierschade. dr. HAH Kaasjager, nefroloog Rijnstate ziekenhuis Arnhem

Chronische Nierschade. dr. HAH Kaasjager, nefroloog Rijnstate ziekenhuis Arnhem Chronische Nierschade dr. HAH Kaasjager, nefroloog Rijnstate ziekenhuis Arnhem Kennistoets 1. Bij sedimentafwijkingen met een normale egfr is er nog geen sprake van nierschade 2. Patiënten met proteïnurie

Nadere informatie

Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS)

Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS) Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS) Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS). Richtlijndoelstelling Het geven van adviezen aan

Nadere informatie

Richtlijn DIABETISCHE NEFROPATHIE

Richtlijn DIABETISCHE NEFROPATHIE Richtlijn DIABETISCHE NEFROPATHIE ADDENDUM 2003 Richtlijn Diabetische Nefropathie ADDENDUM pagina 1 Verantwoording en aansprakelijkheid De Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) heeft deze richtlijnen en

Nadere informatie

Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine onderzoek bij katten

Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine onderzoek bij katten Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine bij katten Methode en interpretatie van de resultaten Ontwikkeld in samenwerking met Tjerk Bosje, Specialist Interne Geneeskunde Inleiding Chronische

Nadere informatie

Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS)

Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS) Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS) Richtlijn voor de behandeling van patiënten met Chronische Nierschade (CNS). Richtlijndoelstelling Het geven van adviezen aan

Nadere informatie

DIABETES MELLITUS TYPE 2 APELDOORNSE STANDAARD

DIABETES MELLITUS TYPE 2 APELDOORNSE STANDAARD DIABETES MELLITUS TYPE 2 APELDOORNSE STANDAARD Revisie 2014 1a. Opsporing De huisarts bepaalt de (bij voorkeur nuchtere) bloedglucosewaarde bij mensen met klachten of aandoeningen die het gevolg kunnen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen PATIËNTEN INFORMATIE Chronische nierschade en nierfalen Inhoud Waarom deze folder?... 3 Waar zitten de nieren en hoe zien ze eruit?... 3 Wat doen de nieren?... 4 Wat is chronische nierschade?... 4 Wat

Nadere informatie

Transmurale Werkafspraken Diabetes mellitus Zaanstreek

Transmurale Werkafspraken Diabetes mellitus Zaanstreek Transmurale Werkafspraken Diabetes mellitus Zaanstreek Stichting Eerstelijns Zorggroep (SEZ) Zaanstreek Waterland & Diabetesteam Zaans Medisch Centrum (ZMC) April 2014 Transmurale werkafspraken Diabetes

Nadere informatie

Regionale Transmurale Afspraak Utrecht Diabetes Mellitus Type 2 (DM2)

Regionale Transmurale Afspraak Utrecht Diabetes Mellitus Type 2 (DM2) Regionale Transmurale Afspraak Utrecht Diabetes Mellitus Type 2 (DM2) Deelnemende Partijen De RTA wordt gedragen door: 1. Zorggroepen regio Utrecht die de samenwerkingsovereenkomst getekend hebben. 2.

Nadere informatie

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e?

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Workshop 1 Be,e Hoekstra, Verpleegkundig specialist Maasstad Ziekenhuis (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie

Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie Informatie voor patiënten November 2010 In samenwerking met zorgtrajectpromotoren Uw gegevens Naam: Adres:... TelefoonGSM: Emailadres: Samenvatting

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 138 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Een belangrijke functie van de nier is het uitscheiden van afvalstoffen via de urine. Grote hoeveelheden water en kleine stoffen

Nadere informatie

Urologie Hematurie en PSA

Urologie Hematurie en PSA Urologie Hematurie en PSA Marina Hovius en George van Andel, urologen Susanne van Laatum, huisarts 15 januari 2016 Casus 1 Vrouw van 63 jaar, blanco VG, 2 vaginale bevallingen heeft recidiverend urineweginfecties

Nadere informatie

STAPPENPLAN VRM PRIMAIRE PREVENTIE

STAPPENPLAN VRM PRIMAIRE PREVENTIE STAPPENPLAN VRM PRIMAIRE PREVENTIE 2014 Inhoudsopgave A. INTRODUCTIE... 3 B. HET STAPPENPLAN... 4 1. Selecteren doelgroep... 4 2. Uitbreiden doelgroep... 4 3. Registreren in CareSharing... 5 4. Oproepen

Nadere informatie

Regulatie van DM en hypertensie bij ouderen met chronische nierschade

Regulatie van DM en hypertensie bij ouderen met chronische nierschade Regulatie van DM en hypertensie bij ouderen met chronische nierschade Symposium Chronische Nierschade, MCHaaglanden, 29-10-2012 Anneke Boon, diabetesverpleegkundige / POH Eduard Scholten, internist-nefroloog

Nadere informatie

22-12-2010. Beleid CNS in de eerste lijn. Richtlijn CNS 2009 en LTA 2009> Regionale Haagse richtlijn. Wat behelst het actieplan voor CNS?

22-12-2010. Beleid CNS in de eerste lijn. Richtlijn CNS 2009 en LTA 2009> Regionale Haagse richtlijn. Wat behelst het actieplan voor CNS? -1-010 Beleid CNS in de eerste lijn Marc Groeneveld, internist-nefroloog 7 oktober 010 Richtlijn CNS 009 en LTA 009> Regionale Haagse richtlijn Wat behelst het actieplan voor CNS? 3 1 -1-010 Gezamenlijk

Nadere informatie

Werken met het ketenprogramma CVRM

Werken met het ketenprogramma CVRM Werken met het ketenprogramma CVRM Praktijkinformatie Zorgprogramma CVRM voor huisartsen en praktijkondersteuners www.rohamsterdam.nl Inhoud 1. AAN DE SLAG MET CVRM!... 3 2. KETENPARTNERS... 3 3. WAT DOET

Nadere informatie

RICHTLIJN. Nederlandse federatie voor Nefrologie. Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade.

RICHTLIJN. Nederlandse federatie voor Nefrologie. Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade. RICHTLIJN Nederlandse federatie voor Nefrologie Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade Herziening 2015 De richtlijn bevat aanbevelingen van algemene aard. Het is mogelijk dat

Nadere informatie

Versie 2.0. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud.

Versie 2.0. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud. Benchmark bijeenkomst: De benchmark is een twee uur durende bijeenkomst waarbij de aanwezige

Nadere informatie

Orgaanschade bij DM. Microvasculair. Macrovasculair. Neurologisch. Retinopathie, nefropathie. Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA

Orgaanschade bij DM. Microvasculair. Macrovasculair. Neurologisch. Retinopathie, nefropathie. Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA Microvasculair Orgaanschade bij DM Retinopathie, nefropathie Macrovasculair Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA Neurologisch Neuropathie: perifeer, autonoom Cerebraal Neuropathie Sensorisch Gevoelszenuwen

Nadere informatie

Consequenties voor de voeding

Consequenties voor de voeding Alleen Diabetes? Chronische Nierschade Diabetes Mellitustype 2 wat betekent dat voor de voeding? DieGo, diëtisten Gooi en Omstreken Mariëtte Hoogers, diëtist te Hilversum Bron: DieGo Caresharing Nevendiagnoses

Nadere informatie

Transmurale afspraken interne <-> huisartsen

Transmurale afspraken interne <-> huisartsen Transmurale afspraken interne huisartsen dr. D.R. Faber, internist-vasculair geneeskundige A. van Essen-Rubingh, huisarts 18-03-2014 Casus Hypertensie Vrouw, 44 jaar, belaste familie anamnese, was

Nadere informatie

Nadere uitwerking (medische) behandeling en streefwaarden

Nadere uitwerking (medische) behandeling en streefwaarden Nadere uitwerking (medische) behandeling en streefwaarden Streefwaarden Met HVZ RR systole RR diastole RR systole > 75 jaar Totaal Cholesterol LDL Nuchter Glucose Kalium Creatinine < 140 mmhg < 90 mmhg

Nadere informatie

Amsterdam 1 11 11. Joke Lanphen Kaderarts Hart en Vaatziekten. huisarts in GZC de Lloods. Amsterdam 1-11-11 1

Amsterdam 1 11 11. Joke Lanphen Kaderarts Hart en Vaatziekten. huisarts in GZC de Lloods. Amsterdam 1-11-11 1 Amsterdam 1 11 11 Joke Lanphen Kaderarts Hart en Vaatziekten huisarts in GZC de Lloods Amsterdam 1-11-11 1 Amsterdam 1 11 11 Voor de fietslichten: Ik heb mijn eigen CVR beoordeeld ahv de score kaart Ik

Nadere informatie

Behandeling diabetes mellitus bij. gevorderde chronische nierschade

Behandeling diabetes mellitus bij. gevorderde chronische nierschade Behandeling diabetes mellitus bij gevorderde chronische nierschade 9 maart 2015 Gabe van Essen, internist-nefroloog HagaZiekenhuis Aris Prins, apotheker Mirjam Timmerman, huisarts en kaderarts diabetes

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1)

Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1) Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1) Nederlandse Diabetes Federatie 033-4480845 info@diabetesfederatie.nl Stationsplein 139 3818 LE Amersfoort Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1) De

Nadere informatie

Kind met een mononier

Kind met een mononier Kind met een mononier Inleiding Normaal heeft een mens twee nieren. De functie van de nieren bestaat onder andere uit het verwijderen van afvalstoffen uit het bloed en regeling van de bloeddruk (zie ook

Nadere informatie

Fosfaat. 4/10/2014 Aegida Neradová

Fosfaat. 4/10/2014 Aegida Neradová Fosfaat 4/10/2014 Aegida Neradová Indeling fosfaat fosfaat en het menselijk lichaam nierfunctie(s) chronische nierschade dieet fosfaatbinders Fosfaat Fosfaat EU-verbod op fosfaten in wasmiddelen 14 dec

Nadere informatie

Wijzigingen laboratoriumbepalingen ten opzichte van de richtlijn 2006

Wijzigingen laboratoriumbepalingen ten opzichte van de richtlijn 2006 RICHTLIJN LABORATORIUMBEPALINGEN EN PERIODIEK ONDERZOEK BIJ STABIELE CHRONISCHE HD EN PD PATIËNTEN Wijzigingen laboratoriumbepalingen ten opzichte van de richtlijn 2006 - Bepaling van de aluminiumspiegel

Nadere informatie

Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam

Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam Sanne van Wissen internist-vasculair geneeskundige Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Stellingen Stelling 1: Niet elke diabeet heeft

Nadere informatie

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich.

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich. Bijlage 1: samenwerkingsafspraken diëtisten binnen DBC CVRM GHC Uitgangspunten Cardio Vasculair Risico Management (CVRM) staat voor de diagnostiek, behandeling en follow-up van risicofactoren voor hart-

Nadere informatie

AKL mededelingen 2009-25

AKL mededelingen 2009-25 AKL mededelingen 2009-25 AKL mededelingen: ook vindbaar op Internet (Algemeen) Behalve op het Intranet van het Elkerliek ziekenhuis zijn alle AKL mededelingen ook vindbaar op Internet. Kies hiervoor op

Nadere informatie

Wat te doen bij chronische nierschade?

Wat te doen bij chronische nierschade? Nynke Scherpbier Nascholing Wat te doen bij chronische nierschade? C Inleiding Chronische nierschade (CNS) is een gezondheidsprobleem om rekening mee te houden: het komt veel voor en is geassocieerd met

Nadere informatie

Cardiorenaal syndroom

Cardiorenaal syndroom Cardiorenaal syndroom Symposium Chronische Nierschade 29-10-2012 Irene van der Meer nefroloog, HAGA ziekenhuis Huisarts-voorzitter: Marjon Tombrock (HA te Rijswijk) 1 Cardiorenaal syndroom Betekenis: Een

Nadere informatie

MDRD: Diagnostiek en interpretatie

MDRD: Diagnostiek en interpretatie MDRD: Diagnostiek en interpretatie Daan van de Kerkhof Dr ir D. van de Kerkhof 06-10-010 Daan.vd.kerkhof@cze.nl (040) 39 86 39 1 CHRONISCHE NIERSCHADE Chronische nierschade is een belangrijke, onafhankelijke

Nadere informatie

Werkprotocol CVRM praktijkondersteuner en huisarts

Werkprotocol CVRM praktijkondersteuner en huisarts Werkprotocol CVRM praktijkondersteuner en huisarts Werkwijze risicoprofiel De huisarts verwijst de patiënt voor een inventarisatieconsult naar de POH (labformulier en evt. urineonderzoek bij antihypertensiva

Nadere informatie

Factsheets indicatoren Voorkomen van nierinsufficiëntie bij intravasculair gebruik van jodiumhoudende contrastmiddelen.

Factsheets indicatoren Voorkomen van nierinsufficiëntie bij intravasculair gebruik van jodiumhoudende contrastmiddelen. aan Factsheets indicatoren Voorkomen van nierinsufficiëntie bij intravasculair gebruik van jodiumhoudende contrastmiddelen Publicatienummer: 2009.1901 Versiebeheer Wijzigingen 2009.1900 (okt 2009) Eerste

Nadere informatie