Uitgegeven door Financiële Wijsbegeerte,Enschede KvK nr , Copyright 2008 Harry Premselaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitgegeven door Financiële Wijsbegeerte,Enschede KvK nr. 08119501, premselaar-methode@home.nl Copyright 2008 Harry Premselaar"

Transcriptie

1 de Point & Figure-grafiek Harry Premselaar Uitgegeven door Financiële Wijsbegeerte,Enschede KvK nr , Copyright 2008 Harry Premselaar

2 2 Het gebruik van grafieken bij de omgang met aandelen wint aan bekendheid en aan populariteit. De grondleggers van deze benadering zijn Robert Edwards en John Magee. Hun samenwerking resulteerde in het boek Technical analysis of Stock Trends, dat voor het eerst in 1948 is verschenen en in meerdere oplagen is uitgegeven. Dit boek wordt gekenmerkt door complexiteit. In onze methode zijn enerzijds zaken toegevoegd, anderzijds vereenvoudigd. De toevoeging houdt in dat de grafiekpatronen op de Nederlandse situatie zijn toegepast en naar de zogenaamde point & figuremethode zijn vertaald. Het was een ontdekking dat patronen van menselijk handelen, zoals door Edwards en Magee zijn ontwikkeld, bij uitstek geschikt bleken voor de Nederlandse aandelenmarkt. De effectenhandel hier te lande verloopt, tot voorheen, wat trager en is minder impulsief dan de fondsen die op de beurs van New York worden verhandeld. Dit kan samenhangen met de volksaard en de meer homogene samenstelling van het beleggerspubliek in Europa. De meeste grafieken zijn aan een tijdsverloop onderhevig. De notering van dag-, weekof maandkoersen geeft dit aan. Wij hebben er voor gekozen om het koersverloop niet aan tijd onderhevig te laten zijn. Vandaar dat alleen wordt genoteerd de hoogste en de laagste stand gedurende een bepaalde periode. De begrippen hoog en laag kennen geen tijdsfactor, maar is het van alle tijden. De point & figure-methode van koersnotering is bij uitstek een geschikt instrument gebleken om effecten te volgen die niet aan tijd onderhevig zijn, vorm te geven. Het hechten van een minder groot belang aan de tijdsfactor komt aan de volgende zaken tegemoet: Hoe langer de periode van rijkdomvermeerdering bestrijkt, des te groter zijn de kansen op continuïteit. De belangrijkste factor bij de omgang met aandelen, in welke vorm dan ook, positief of negatief, is de belegger zelf. Het gezegde zo gewonnen, zo geronnen geeft deze problematiek weer én is op de aandelenmarkt de belegger zelf het grootste struikelblok. De term aandeel geeft een relatie aan die niet aan tijd onderhevig is. Dit betekent voor de praktijk dat hoe langer men aandeelhouder is, des te groter de emotionele en financiële resultaten kunnen zijn. Hierbij is een tweede waarheid in het geding: de beste manier van handelen is niet-handelen. De point & figure-grafieken en het daaraan verbonden financieel kader voldoen aan deze twee voorwaarden. Bij de omgang met aandelen en grafieken die aan het koersverloop vormgeven is er een spanning tussen het geld en de duidelijkheid. Immers, hoe duidelijker de patronen zijn des te meer de koers in op- of neerwaartse richting is gestegen of gedaald. Dit betekent voor de koper dat er meer moet worden betaald en voor de verkoper dat er minder wordt ontvangen. Vandaar dat volgens ons de technische benadering een aanvulling behoeft: een zogenaamde financiële kader dat aan de emotionele beleving tegemoet komt. Hoewel de technische analyse een wijdverspreide manier van handelen is, kent deze haar achilleshiel: de mens die door emoties wordt bevangen wanneer deze zijn eigen schepping bekijkt. Notering van grafieken Het maken van grafieken, de te gebruiken schaalverdeling en de wijze van notering van grafieken is beschreven in de syllabus van de begincursus. Hoe de patronen hun vorm krijgen komt nu aan de orde.

3 3 Op één dag kunnen soms zowel kruisjes als nullen worden genoteerd. In dat geval heeft zich op die ene dag (of week) zowel een stijging als een daling voorgedaan, die groter is dan 8%. Men kan dan twijfelen welke bewegingen zich achtereenvolgens hebben voorgedaan: in eerste instantie een daling en later een stijging óf andersom. In dat geval dient men dan chronologisch, in de tijd, de koersbewegingen te volgen. Aan de hand van de vorige koers en de slotkoers kan men opmaken welke de volgorde der fluctuaties is geweest. Gedurende een periode, dag of week, kunnen er meerdere bewegingen zijn ontstaan; al deze bewegingen behoeven echter geen notering. Men kan volstaan met de notering van hooguit twee bewegingen per periode. Er zijn vier situaties mogelijk: situatie a: vorige koers 42 laagste koers 42 hoogste koers 46 slotkoers 46 Is bij een stijgende beweging de vorige koers gelijk aan de laagste koers en is de slotkoers gelijk aan de hoogste koers, dan heeft zich een stijging voorgedaan en worden er louter kruisjes genoteerd. situatie b: vorige koers 46 laagste koers 42 hoogste koers 46 slotkoers 42 Noteert de vorige koers gelijk aan de hoogste koers en is de slotkoers ongeveer gelijk aan de laagste koers, dan heeft zich een daling voorgedaan. De koers is gedaald zonder zich te herstellen. Er worden alleen nullen genoteerd. situatie c: vorige koers 42 laagste koers 46 hoogste koers 50 slotkoers 46 Is de hoogste koers hoger dan de vorige koers en de laagste koers gelijk aan de slotkoers, dan worden er naast een rij kruisjes ook nullen genoteerd. De koers is gestegen en is daarna gecorrigeerd. situatie d: vorige koers 52 laagste koers 41 hoogste koers 50 slotkoers 45

4 4 Is bij een daling de slotkoers hoger dan de laagste koers dan heeft zich een trendomkeer voorgedaan. De koers is gedaald en heeft zich hersteld. Er worden nullen en kruisjes genoteerd, mits de koersverschillen groot genoeg zijn Afrondingen Er wordt niet afgerond. Bij een stijgende beweging dient alleen het kruisje te worden geplaatst, wanneer de koers het (hele ronde) niveau heeft bereikt. Noteert een fonds bijvoorbeeld 20,9, dan wordt er op het 21 niveau geen kruisje bijgeplaatst. Pas bij het bereiken van dit niveau, of hoger, worden kruisjes genoteerd. Bij dalingen dient het nulletje te worden geplaatst wanneer het even getal van de schaalverdeling is verlaten. Is de koers bijvoorbeeld 19,9, dan wordt er onder het 20-niveau een nulletje genoteerd. Het plaatsen van nullen onder niveaus en het optekenen van kruisjes wanneer niveaus worden bereikt, betekent dat de grafiek een lichte afwijking heeft in neerwaartse richting. Het houdt in dat de stijgingen duidelijk moeten zijn en dat de dalingen zo snel mogelijk in kaart moeten worden gebracht.

5 Splitsing van aandelen De nominale waarde van aandelen, de coupure, wordt bij het oplopen van koersen vaak gesplist in kleinere porties. De reden hiervan is om kleinere beleggers in de gelegenheid te stellen de dan hoognoterende aandelen te kopen. Mensen kopen liever 10 aandelen tegen 100, dan 1 aandeel van De grafiekenservice zal de nieuwe koers en de nieuwe omstandigheden aanpassen. Na de splitsing is het zaak de grafiek opnieuw op te zetten aan de hand van de nieuwe schaalverdeling. Hiervoor is het nodig dat men de koers deelt in de nieuwe verhouding. Dus wanneer er een splitsing is van 1 op 2,5, dient men de koers door 2,5 te delen. Hierdoor ontstaat een nieuwe schaalverdeling die gekenmerkt wordt door oneven getallen en cijfers achter de komma. Het is dan verstandig de gesplitste schaalverdeling te vertalen naar een nieuwe, op een nieuw vel papier. Van de splitsingen en de splitsingverhouding wordt men veelal door de media én de bank, wanneer men aandeelhouder is, op de hoogte gesteld. Merk op dat splitsingen zich veelal voordoen bij stijgingen en niet bij dalingen. Mocht de koers van het fonds zich aan de bovenkant van het papier bevinden, dan is het onnodig de hele gesplitste grafiek mee te nemen op het nieuwe vel papier. Voor de nieuw te gebruiken schaalverdeling kan gebruik worden gemaakt van de schaal in de syllabus van de begincursus. Bij ogenschijnlijk sterke koersdalingen, die het gevolg zijn van uitkering van (herkapitalisatie)bonussen, is het onnodig de grafiek aan te passen aan de nieuwe verhoudingen. De grafiekenmaker dient zich bewust te zijn van de hoogte van de uitkeringen én de eventuele steundoorbrekingen die daar het gevolg van zijn. 5

6 6 De trendlijnen Heeft men enkele maanden grafieken bijgehouden dan zal het opvallen dat de meeste koersen een patroon volgen: Bij het oplopen van de koers kunnen de lage punten, de bodems, onderling met elkaar worden verbonden. De verbinding van deze lage punten levert veelal een rechte lijn op. Men spreekt hier van een stijgende trend. Een eerste en voorlopige lijn wordt getrokken tussen twee punten. Bij een stijgend verloop blijkt dat wanneer na een tweede lage punt, een derde of vierde bodem zich vormen, deze contact maken met de eerder getrokken lijn. Men spreekt dan van een stijgende trend. De hoge punten, de pieken, zullen wanneer de trend stijgend is een grillig verloop vertonen, dat geen steun voor het handelen biedt. Bij een dalend verloop daarentegen, levert de onderlinge verbinding van de hoge punten, de pieken, een rechte lijn op. De lage punten, de bodems, zullen wanneer de trend dalend is een grillig verloop vertonen, dat veelal geen steun biedt voor het handelen. Steun en weerstand De bovenste trendlijn wordt ook wel de aanbodlijn genoemd: Telkens als de koers deze lijn raakt stokt de koers en keert deze om. Dit is het gevolg van het feit dat het aanbod, verkopers van stukken, groter is dan de vraag, de kopers. Raakt de koers de aanbodlijn, dan treedt een zogenaamde weerstand op. Er zijn dan nog verkopers, bieders van stukken, actief die een belemmering tegen een verdere koersstijging vormen. Vandaar dat de aanbodlijn ook wel de weerstandslijn wordt genoemd. De onderste lijn noemt men de vraaglijn. Op dit punt stokt de koers en keert deze om als gevolg van het feit dat de vraag, de kopers van de stukken, groter is dan het aanbod, de verkopers. Telkens wanneer de koers de onderste lijn raakt blijkt er vraag naar stukken te zijn. Deze vraag zorgt ervoor dat de koers de steun niet doorbreekt en de koers verder daalt. Vandaar dat de vraaglijn ook wel de steunlijn wordt genoemd. Tevens wordt deze lijn gevormd door beleggers die op lage niveaus hebben gekocht en die, wanneer de koers daalt, niet geneigd zijn met verlies te verkopen. Men zou kunnen stellen dat de steunlijn wordt gevormd door beleggers die geld hebben om aandelen te kopen. Vandaar dat deze lijn ook wel de geldlijn heet. De weerstandslijn wordt gevormd door beleggers die aandelen bezitten en om welke reden dan ook tegen een vaste en bekende prijs willen verkopen. Vandaar dat de weerstandslijn ook de aandelenlijn wordt genoemd. Met de begrippen geld- en aandelen(lijn) kan duidelijk worden waarom de effectenbeurs een strijdtoneel is van maatschappelijke krachten. Samenvattend: de weerstandslijn = de aanbodlijn = de aandelenlijn de steunlijn = de vraaglijn = de geldlijn

7 7 Trends Er zijn drie trends te onderscheiden: de hoofdtrend, de secundaire of de tussentijdse trend én kleine trend. De drie trends worden in de volgende stappen behandeld. De hoofdtrend De hoofdtrend is de lange op- of neerwaartse beweging die meestal langer dan één jaar duurt en die een verandering van de koers met minimaal 40% tot gevolg heeft. Het zijn brede stijgende of dalende golfbewegingen die zich over meerdere jaren kunnen uitstrekken. Van een algemene koersstijging is sprake wanneer elke zogenaamde tussentijdse daling stokt en de koers omkeert van daling naar stijging, waarbij het laatste niveau hoger is dan de vorige reactie. Deze algemene stijging wordt een hausse genoemd. Van een algemene daling is het geval als na elke tussentijdse stijging de koers omkeert van stijging naar daling op een lager niveau dan de vorige stijging. Deze algemene daling wordt een baisse genoemd.

8 8 De stijgende hoofdtrend De hoofdtrend is te verdelen in drie fasen: In de eerste fase voelen vooruitziende beleggers dat de koersen veel te laag staan en een omkeer van de hoofdtrend kan worden verwacht. Deze beleggers zijn bereid elk aanbod tegen elke prijs van het ontmoedigde publiek te kopen. In deze fase van de economie zijn de financiële verslagen nog steeds slecht. Het beleggerspubliek is volkomen misselijk van de aandelenmarkt en mijdt deze als de pest. Het einde van de fase komt in zicht wanneer de handel nog gering is, maar langzaam begint te groeien. In deze fase bevinden de aandelen zich vooral in vaste handen: veelal (institutionele) beleggers die over grote financiële middelen beschikken. Tijdens de tweede fase van de hausse is een duidelijke toename van de omzet merkbaar. De tweede fase ontstaat wanneer betere winstcijfers zich aandienen. In deze fase van de economie is de technische handelaar tot zaaien in staat. De derde fase tenslotte, gaat in wanneer de markt oververhit raakt als het grote publiek in de markt stapt. Het financiële nieuws is goed; koersen stijgen spectaculair en halen de voorpagina van de kranten. Emissies en introducties zijn dagelijks aan de orde. Dit is de fase van de speculatie; ook de laaggeprijsde fondsen, zonder enige kwaliteit, stijgen in waarde. De kwaliteitsfondsen doen in deze fase minder aan de stijging mee. Op de Amsterdamse beurs zijn dan vooral de hoofdfondsen stabiel, terwijl de laaggeprijsde aandelen spectaculair stijgen. De dalende hoofdtrend Ook bij de dalende hoofdtrend kunnen drie fasen worden onderscheiden: De eerste fase wordt gekenmerkt door beleggers die het eerst in de gaten krijgen dat winsten abnormaal hoog zijn. Institutionele beleggers zoals belegging- en pensioenfondsen beginnen als eerste de stukken in een verhoogd tempo te verkopen. De aandelen zijn dan verspreid over een groot aantal, vooral particuliere, beleggers. In de loop van deze fase is de activiteit nog steeds groot, maar heeft de neiging tijdelijk te verminderen. Het publiek is nog steeds actief maar begint gefrustreerd te worden als blijkt dat de verwachte winsten uitblijven. De tweede fase is de paniekfase. Het kost moeite kopers te vinden en de noodzaak tot verkoop, voornamelijk bij de kleine beleggers, doet zich voor. De neerwaartse trend wordt er door verhevigd en de dalende trend neemt plotseling een verticale nullenlijn aan, terwijl de omzet geweldig toeneemt. Ná de paniekfase, die de aandelen te ver heeft doen dalen in vergelijking tot hun financiële waarden, kan zich een betrekkelijk lang tussentijds herstel aandienen. Dit herstel neemt de vorm aan van een tussentijdse beweging; hierover later meer. Nu begint de derde fase die wordt gekenmerkt door de verkoop van ontmoedigde particuliere beleggers, die de aandelen gedurende de paniekfase aanhielden en deze tegen een veel lagere koers alsnog van de handdoen. Hierdoor wordt de daling voortgezet, maar is deze minder hevig. De laaggeprijsde en in feite waardeloze fondsen staan weer op verlies en zijn ook de kwaliteitsfondsen in koers gedaald. De dalende hoofdtrend eindigt als al het slechte nieuws is verwerkt en het niet voor te stellen is dat het nog slechter kan. Wanneer koersen van aandelen op grond van slechte berichten stijgen dan kan worden aangenomen dat de laagste bodems bereikt zijn.

9 9 De tussentijdse trend De secundaire bewegingen gaan in de tegengestelde richting van de hoofdtrend. Het zijn belangrijke reacties die de voortgang van de hoofdtrend verstoren. Treden deze bewegingen op tijdens een algemene stijging, dan wordt er van correcties van de hoofdtrend gesproken. Onder een herstel wordt begrepen als de tussentijdse tegengestelde stijgende koersbeweging zich tijdens een algemene daling voordoet. Gewoonlijk duren de tussentijdse bewegingen niet langer dan drie weken tot drie maanden. Zij dalen of stijgen tussen éénderde tot tweederde van de winst (of het verlies). Dus, stel een haussemarkt waar een stijging van 30% heeft plaatsgevonden. Nu kan een correctie, een daling, worden verwacht die een grootte heeft van 30% tot 60% van de eerdere stijging van 30%. Ná de correctie zal de hoofdtrend met de opmars worden voortgezet. De constatering, een correctie van één- tot tweederde van de hoofdtrend, is geen wet hooguit een waarschijnlijkheid. De meeste tussentijdse trends stoppen op een punt dat dichtbij de helft van de vorige hoofdstijging of daling ligt. Zelden dalen deze minder dan éénderde. Anderzijds, andere tussentijdse bewegingen heffen de winst volkomen op. Hoewel een duidelijke markering van een trend tussentijds vaak moeilijk is, kunnen er toch twee criteria worden herkend: a. Elke prijsbeweging die tegengesteld is aan de hoofdtrend en die ten minste drie weken in beslag neemt. b. Een prijsbeweging die een correctie of herstel ondergaat van ten minste éénderde van de eerdere hoofdbeweging. De kleine trend De secundaire trend bestaat uit een serie van kleine bewegingen of de van dag-tot-dagfluctuaties. Dit zijn bewegingen die zelden langer duren dan drie weken en gewoonlijk korter zijn dan zes dagen. Wat betreft de technische analyse zijn deze bewegingen onbetekenend. Zij geven echter gestalte aan de tussentijdse trend. Gewoonlijk bestaat een tussentijdse beweging uit een serie van twee tot drie te onderscheiden secundaire golven. Gevolgtrekkingen op grond van dagelijkse fluctuaties zijn misleidend. De kleine trend is de enige van de drie bewegingen die kan worden gemanipuleerd. Hieronder wordt verstaan dat bij deze trend een beweging kan ontstaan die zijn grond in voorkennis heeft óf dat er groepen beleggers zijn die om een reden een (groot) belang in het fonds willen opbouwen. Hoewel betwijfeld kan worden of onder de huidige omstandigheden zelfs dit mogelijk is. De hoofdtrend en de tussentijdse bewegingen kunnen niet worden gemanipuleerd. Herkenning van steun- en weerstandniveau s Voor het herkennen en de interpretatie van de steun- en de weerstandsniveaus zijn de volgende negen criteria belangrijk: 1. de herkenning van de trendlijnen Trendlijnen ontstaan door de verbinding van de uiterste punten van het patroon. In het geval van een stijging worden de lage punten, de bodems, onderling verbonden. Bij een

10 10 daling leveren de hoge punten, de pieken, een rechte lijn op. Dat betekent dat de lijnen zelden door het patroon heen worden opgetekend. Dit zou inhouden dat wij tijdsdimensies, verleden en heden, door elkaar laten lopen. Wij dienen alleen geïnteresseerd te zijn in het zgn. jongste en laatste verleden en ons niet te bekommeren om de perioden ervoor. 2. de hoek van de lijn Hoe groter de hoek is des te sterker het patroon. Een flauwe hoek, een hoek van minder dan 45º, dient als zwak te worden beschouwd. Het criterium van de point & figuremethode voor een sterk patroon is een grotere hoek dan 45º. 3. de lengte van de trendlijn Hoe langer de lijnen zijn, des te meer zij ons vertellen over het toekomstige koersverloop. Bij een lange(re) steunlijn dan de weerstand(lijn) zal de steun voor een verdere koersstijging groter zijn dan bij een steunlijn die korter is dan de weerstandslijn. Hoe sterker de koers in het verleden is gestegen, des te langer zal de steunlijn zijn en des te groter de hoek die het patroon vormt. In dit geval kan worden verwacht dat het (stijgend) verleden zich in de toekomst voortzet. Anderzijds, een lange weerstandslijn aangegeven door de verbinding van de pieken zal langer zijn naarmate het patroon en de koers (diep) zijn gedaald. 4. het aantal testen Testen betekent het raken van de trendlijnen zonder dat er een uitbraak volgt. Hoe vaker een niveau is getest of aangevallen, des te minder het effectief blijkt te zijn. Elke keer dat een niveau is aangevallen wordt het zwakker en des te groter is de kans dat het zal bezwijken. Bij een weerstand of een steun zijn tijdens de vorige aanvallen een groot gedeelte van de aandelen of het geld, die het niveau vormden, verdwenen. Hoe vaker het niveau is aangevallen, des te minder kruit' het bezit om de volgende aanvallen te weerstaan. Het wordt als regel gesteld en door de ervaring bevestigd dat ná de derde of de vierde keer dat het niveau is aangevallen het geen stand meer houdt en bezwijkt. De aanvallen op de niveaus kunnen elkaar in tijd snel opvolgen. De aanvallen op de trendlijnen nemen doorgaans minder tijd in beslag dan de periode van fluctuaties binnen het patroon. Terwijl bij het laatste een tijdsbestek van enkele jaren mogelijk is, spelen de aanvallen zich af in een periode van enkele dagen, weken of hooguit maanden. 5. de ruimte op het papier of het scherm Bij de trendlijnen kunnen de raakpunten die de lijn vormen relatief dicht tegen elkaar aan liggen. Criterium voor een trendlijn is dat 'de spanning er in moet blijven'. Dit houdt in dat de raakpunten enkele dagen, hooguit enkele maanden, uit elkaar kunnen liggen. Hoe dichter de raakpunten tegen elkaar liggen des te zwakker de steun- c.q. weerstandslijn. Een weerstandsniveau dat één jaar oud en waar de punten ver uit elkaar liggen zal effectiever blijken dan een niveau dat meerdere jaren oud is. Het is echter opmerkelijk dat niveaus van jaren terug standhouden. Oude steunen en weerstanden kunnen halsstarrig zijn.

11 11 6. de mate van daling nádat de steun is doorbroken Anders gesteld: hoever moeten aandelen stijgen om na een forse daling een weerstand te ontmoeten? Het blijkt dat hoe groter de daling is geweest, des te sterker de verwachte weerstand zal zijn. Stel, een fonds daalt van 30 naar 20. Daarna klimt het naar 24 om vervolgens naar 19 te dalen. Wanneer het hierna gaat stijgen zal op 20 weinig worden verkocht en zal de weerstand zwak zijn. Echter, wanneer het fonds tot 15 is gedaald en weer naar 15 stijgt dan zal er op 20 een sterke weerstand optreden. Degenen die laag hebben gekocht (tussen 15 en 20) zullen als de koers stijgt snel tot verkoop overgaan. 7. patroonweerstand Een belangrijk punt is het volgende: Stel een fonds stijgt naar 62 en daalt vervolgens naar 57 om dan naar 68 te stijgen. Veel beleggers zullen 57 als steun ervaren. Waarschijnlijk omdat dit het laatste punt was waar het fonds steun vond voordat het omkeerde. Het is juister het niveau rondom 62 als steungebied te zien. Het is beter een vorige top dan een latere bodem als steun te beschouwen. In dit geval lopen lijnen wel door het vorige patroon heen. Deze uitzondering wordt gemaakt want de studie van grafieken laat zien dat het voor koersen veel makkelijker is door een oude steun heen te breken dan boven een vorige bodem te stijgen. Het blijkt dat (oude) weerstanden halsstarrig kunnen zijn, terwijl (oude) steunen als lucifers kunnen breken. In het geval dat een weerstand wordt doorbroken en de koers terugvalt tot ongeveer hetzelfde niveau van de vorige doorbraak dan verandert het niveau van functie: weerstand wordt dan steun. Dit geldt ook andersom. Mocht een trendlijn, steun of weerstand, worden doorbroken dan verandert deze van functie: steun wordt weerstand, en andersom. 8. ronde getallen Ronde of hele getallen als 10, 25, 30, 40 etc. komen vaak als steun of weerstand voor. Beleggers stellen zich vaak een doel wanneer te kopen of te verkopen. Dit zijn vaak ronde getallen. Wanneer een aandeel bijvoorbeeld vanaf 10 is gestegen naar 20, dan zal op deze ronde prijs een weerstand optreden. Dit zal met name het geval zijn als het een historisch hoog punt is. Het is daarom verstandig bij het handelen de 3%-regel toe te passen, waarover later meer. 9. de omzet De technische analyse legt een verband tussen het koersverloop en de grootte van de omzet. Bij een stijgende koers gaat ook de omzet merkbaar vaak omhoog. Anderzijds, een geringe omzet, waarbij verkopers de overhand hebben boven de kopers, doet de koers vaak dalen. Uit de bovengenoemde relatie, stijgende koersen bij een stijgende omzet, kan worden geconcludeerd dat het koersverloop van effecten niet aan het mechanisme van vraag en aanbod onderhevig is. Het economische principe van het creëren van een grote omzet om op die manier de prijzen te verlagen, is op de effectenbeurs niet actueel. Hier zou men kunnen stellen dat

12 12 het beeld bepaald wordt door het begrip waarde. Hoe sterker de koers stijgt des te meer de onderneming en de prijzen, die hier een uiting van zijn, waarde krijgen. Mensen zijn van nature geïnteresseerd in zaken die waardevol zijn; deze zaken worden dus gekocht. Zaken die minder waardevol zijn, zullen van de hand worden gedaan. De effectenbeurs kent het fenomeen van de opruiming niet. De dagelijkse omzet wordt getoetst aan de hand van de gemiddelde omzet over de laatste periode, jaar, half jaar of kwartaal. Hierbij is veelal van een dubbeltelling sprake: koop en verkoop worden bij elkaar opgeteld. Om het juiste aantal verhandelde stukken te kennen dient de omzet, zoals deze in de kranten staat vermeld, te worden gehalveerd. De percentuele verschillen tussen de dagelijkse en de gemiddelde omzet zijn belangrijker dan de vraag of er in het fonds veel of weinig omzet is. De mate van omzet in een fonds wordt courantheid genoemd. Het courant zijn van een fonds is van minder belang dan de relatieve omzet, de omzet van dag tot dag. Wij hebben gesteld dat de omzet kan worden gevolgd aan de hand van de dagelijkse grafiek. Het blijkt dat koersstijging veelal met omzetvergroting gepaard gaat, terwijl dit bij een daling van de koers niet noodzakelijk was. Bij de door ons gebruikte point & figure-grafiek kan de werkelijke omzet niet nauwkeurig worden gevolgd. Op zich hoeft dat geen bezwaar te zijn als men beseft dat elke belangrijke doorbreking van een weerstand het gevolg is van een vergrote omzet. Een andere reden om de omzet niet te volgen is, dat het rekening houden met de omzetgegevens op het handelen op de korte termijn van toepassing is, terwijl de point & figure-grafiek, waarbij van de tijd is geabstraheerd de lange termijn als oogmerk heeft. Lange en korte termijn (handelingen) zijn dubieuze begrippen. Met het ontbreken van de tijdsfactor op de grafiek komt ook de tegenstelling tussen lang en kort te vervallen. Voor de praktijk van het handelen hoeft het niet-volgen van de dagelijkse omzetgegevens geen probleem te zijn. Mocht er van een duidelijke doorbreking van de weerstand op de point & figure-grafiek sprake kan zijn, dan kan naar de omzet op die dag op de grafiek worden gekeken. Wanneer de grootte van de omzet duidelijk groter is dan het aantal gemiddelde handelingen, dan kan de doorbraak van de weerstand serieus worden genomen. Mocht er een koersdaling zijn ontstaan waarbij een belangrijke steun is doorbroken, terwijl de omzet op die dag (ver)groot is, dan moet de daling als ernstiger worden opgevat dan wanneer er van een geringere omzet sprake was. In het algemeen wordt er aan de omzetgegevens en aan andere indicatoren door de gangbare technische analyses te veel aandacht geschonken. Het zijn begrippen en gegevens die voor de lange termijn niet of minder bruikbaar zijn. Zijn zaken en begrippen bij omgang met effecten niet te gebruiken, terwijl men met het vocabulaire behept is, dan gaat men er zowel op lange als op korte termijn op verliezen. De omzet gaat trendmatig Zijn de omzetgegevens moeilijk te volgen, met de volgende uitdrukking daarentegen is zeker te leven. Het bovengenoemde kopje geeft aan dat de activiteit toeneemt als de koers zich beweegt in de richting van de hoofdtrend. Dus in een stijgende hoofdtrend, een hausse, neemt de omzet toe wanneer de prijzen stijgen en neemt het aantal verhandelde stukken af als de koersen dalen.

13 13 In een dalende hoofdtrend, een baisse, neemt de omzet toe wanneer de prijzen dalen en neemt deze af als de koers zich herstelt. Voor deze regel zijn vele uitzonderingen. Gevolgtrekkingen die gebaseerd zijn op de omzetgegevens kunnen niet beperkt worden tot één of enkele dag(en); een hele periode dient in acht te worden genomen. Zoals gesteld, zijn de omzetcijfers niet voldoende. Voor uiteindelijke conclusies wat te doen is het koerspatroon beslissend. De omzet geeft louter steun aan de interpretatie van de grafiek, die anders twijfelachtig kan zijn. Tot hoever gaat de trend? Een trend wordt verondersteld zich voort te zetten totdat de omkeer zich voordoet. Dit betekent dat aandelen stijgen als zij niet meer dalen en aandelen dalen als deze niet meer stijgen. Deze gedachte kan kritiek oproepen. Het geeft echter een waarschijnlijkheid aan, dat als men niet zeker van de zaak is men er verstandiger aan doet om te wachten. Enerzijds, is het een waarschuwing dat men niet al te vlug van positie moet veranderen. Anderzijds, geeft het aan dat men niet moet dralen als een teken aangeeft dat de trend verandert. Het is een ervaringsfeit dat de belegger, die zeker van zijn zaak is, meer kansen heeft dan de belegger die geen duidelijk beeld van de situatie heeft. Dit kan niet in een formule worden weergegeven. De algemene regel luidt: 'Houd de positie net zo lang aan tot dat er van een duidelijke trendomkeer sprake is. Dit betekent dat er altijd situaties voorkomen waarbij men het gevoel heeft te laat te zijn. Zulke gevallen zijn niet te vermijden en geven aan het beleggen kleur en betekenis.

14 14 Gewoonlijk is de hoofdtrend de enige trend waarin de lange termijn belegger geïnteresseerd is. Zijn doel is om zo vroeg mogelijk in een haussemarkt te kopen, zodra hij er zeker van is dat deze is begonnen. De stukken worden aangehouden totdat (en alleen totdat) de algemene stijging is beëindigd en er zich een baisse-markt heeft aangediend. Om de secundaire trend en de kleine reacties (waarover in de volgende stappen meer) maakt de lange termijn belegger zich geen zorgen. De technische handelaar daarentegen zal zich wel bezighouden met secundaire bewegingen en uit de cursus zal blijken dat dit profijtelijk is. De betekenis van de technische analyse De term technische analyse is al te hoogdravend. Het algemene idee dat de grafieken ons geven is de richting van de trend. Is de trend stijgend dan wordt er gekocht, is de trend dalend dan kan er worden verkocht. Om een idee te hebben van de richting van de trend is het niet altijd nodig om grafieken bij te houden. Ook een kind dat één aandeel Ahold tegen een koers van 40 heeft gekocht, heeft een besef dat als de koers 6 is, het fonds op de grafiek is gedaald. Het wordt lastiger wanneer men geen idee heeft welke richting het zaakje opgaat. In de grafieken manifesteren zich diverse patronen die wij nu zullen behandelen. Het tijdig herkennen van omkeerpatronen is van belang voor het bepalen van het juiste moment

15 15 van handelen. Het herkennen van consolidatiepatronen is van belang om rustig af te wachten en de gekozen strategie voort te zetten. In het dictaat zullen herhaaldelijk begrippen als top- en bodemformaties voorkomen met betrekking tot het patroon van de grafiek. Een topformatie waarschuwt voor een mogelijke daling. Een bodemformatie kan een voorbode van een stijging zijn. Omkeerformaties Een omkeerpatroon betekent een verandering van de stijgende hoofdtrend (hausse) naar een dalende hoofdtrend (baisse). Een consolidatiepatroon betekent een rustperiode, gevolgd door de voortzetting van de hoofdtrend. Aandelen bewegen zich in trends. Sommige zijn recht andere krom, sommige zijn kort andere lang, sommige zijn onregelmatig en onduidelijk afgebakend en andere zijn weer verbazend regelmatig. Vroeg of laat veranderen trends van richting. Zij kunnen een omkeer ondergaan óf zich bewegen in een zijdelingse beweging om later de trend te hervatten. In veel gevallen waarin de trend van richting verandert kan dit worden opgemerkt aan de hand van een patroon op de grafiek. Dit heet een omkeerpatroon. Sommige van deze patronen kunnen zich binnen enkele dagen vormen, andere doen er weken of maanden over. Alles wat in beweging is en van richting verandert vereist tijd. Zo hebben ook omkeerformaties tijd nodig voor de opbouw. In het algemeen kan worden gesteld dat de betekenis die aan formaties kan worden verleend afhangt van de volgende drie factoren:

16 16 - de grootte en lengte van het patroon - de mate van prijsfluctuatie binnen dat gebied - de grootte van de omzet tijdens de vorming van de formatie Hoe groter elk van deze factoren zijn des te waarschijnlijker dat van net ontstaan van een omkeer sprake is. Hoofd-en-schouders top De meest belangrijke en duidelijke omkeerformatie is de zogenaamde de hoofd-enschouders, aangeduid met de letter S-H-S. De letters S slaan op de beide schouders aan weerskanten van het hoofd (H). Er zijn twee te onderscheiden patronen: top- en bodemformaties. Een S-H-S topformatie duidt op een daling na een eerder stijgend verloop. Het patroon tekent zich af na een lange en uitgebreide stijging. Een S-H-S bodemformatie ontwikkelt zich na een lange en uitgebreide stijging. Het patroon duidt op een te verwachten stijging na een uitgebreide daling. Eerst kijken we naar de algemene kenmerken van de S-H-S formaties, daarna volgen de bijzonderheden. - de linkerschouder (1) Een duidelijke en sterke stijging van de koers gepaard gaand met een duidelijke vergroting van de omzet. Dit wordt gevolgd door een teruggang van zowel de koers als van de omzet. Hierdoor vormt zich de linkerschouder.

17 17 - het hoofd (2) Koers en omzet stijgen vervolgens, waarbij het niveau van de linkerschouder wordt overschreden. Nadien vallen koers en omzet terug tot ongeveer het niveau van het vorige laagste punt. Hierdoor ontstaat een tweede bodem die lager of hoger kan zijn dan de eerste bodem. Deze tweede bodem is in ieder geval lager dan de top van de linkerschouder. Nu heeft zich het hoofd gevormd. - de rechterschouder (3) Een derde opleving in het fonds, maar dit keer met minder omzet in vergelijking met de omzet bij de vorming van het hoofd en de linkerschouder. De koers bereikt niet het niveau van de vorige toppen. Hierdoor ontstaat de rechterschouder. - de neklijn (4) Tenslotte, een sterke daling van de koers tot onder een lijn die de beide vorige punten met elkaar verbindt. Deze lijn wordt de neklijn genoemd. (Eigenlijk is het de oksellijn ; hier zal de gangbare term neklijn worden gebruikt). De doorbreking van de neklijn met 3% van de koers op dat niveau is het teken van de uiteindelijke totstandkoming van de hoofd-en-schouders formatie. - de parallellijn (5) Er kan een lijn worden getrokken die evenwijdig aan de neklijn loopt. Dit is een lijn die door een formatie (het hoofd) heen is opgetekend. De parallellijn is een hulplijn die aangeeft tot hoever een stijging (het herstel) zal zijn, alvorens de neklijn zal worden doorbroken. Het houdt in dat wanneer de neklijn nog niet is doorbroken, de parallellijn aangeeft op welk niveau, bij een topformatie, alsnog kan worden verkocht voordat het S-H-S patroon zich heeft vervolmaakt en de koers sterk zal dalen. Voor herkenning van het patroon dient de aanwezigheid van de vorige vijf punten duidelijk te zijn. Het ontbreken van één van deze punten doet afbreuk aan de betekenis van de formatie voor het toekomstig koersverloop. Het belang van de parallellijn is dat wanneer een top hoofd-en-schouders patroon wordt herkend, verwacht kan worden dat voordat de neklijn bezwijkt in een laatste impuls de parallellijn wordt geraakt. Dit is voor de aandeelhouder een gelegenheid om voordat de neklijn wordt doorbroken het fonds te verkopen. Hoofd-en-schouders bodem De S-H-S bodem formatie geeft aan dat aan de dalende hoofdtrend een eind lijkt te komen. Het is een signaal voor een omslag naar een stijgende hoofdtrend. Het is een omgekeerde S-H-S top. Het omzetpatroon is, met enkele verschillen, ongeveer gelijk als bij de topformatie. Hieronder de karakteristieken van de S-H-S bodem, waarbij de verschillen met de S-H-S top zijn gecursiveerd.

18 18 - de linkerschouder (1) Een sterke daling die gepaard gaat met een sterk verhoogde activiteit in het fonds; vervolgens een herstel met een lagere omzet in vergelijking met de periode waarin de daling heeft plaatsgevonden.. - het hoofd (2) Een tweede daling die de koers onder de linkerschouder brengt waarbij de omzet licht stijgt; maar het niveau van de omzet geringer is dan tijdens de daling vanaf de linkerschouder. Dit wordt gevolgd door een herstel die de koers hoger brengt dan de bodem van de linkerschouder en waarbij de activiteit toeneemt. Dit is het hoofd. - de rechterschouder (3) Een derde daling met minder omzet in vergelijking met de omzet bij het ontstaan van de linkerschouder en het hoofd. De koers daalt niet tot aan het hoofd. Dit is de rechterschouder. - de neklijn (4) Tenslotte, een stijging waarbij de omzetten sterk stijgen, waarbij de neklijn met een grotere marge dan 3% wordt doorbroken. Dit gaat gepaard met een uitbarsting van activiteit tijdens de doorbreking van de neklijn. Dit is de bevestiging van het patroon. De neiging tot symmetrie van de S-H-S formatie Het is opvallend dat de S-H-S patronen een sterke neiging tot symmetrie bezitten. Dat wil zeggen dat de beide schouders een gelijkenis hebben wat betreft vorm en hoogte,

19 19 maar niet van gelijke tijdsduur zijn. Het omzetverloop kan bij beide schouders verschillen. Volkomen symmetrische patronen zijn echter zeldzaam. De berichten in de media, of die nu goed of slecht zijn, beïnvloeden de formering van de S-H-S patronen eigenlijk niet. De patroon is symmetrisch wanneer de neklijn een horizontaal verloop heeft. Hellende neklijnen De neklijn kan echter ook licht stijgen of dalen. In het geval van een S-H-S top ontstaat een stijgende neklijn als de bodem van de rechterschouder hoger is dan de eerder ontstane bodem van de linkerschouder. In de grafiek van Wessanen op de volgende pagina is een dalende neklijn te herkennen. Een dalende neklijn (rechterbodem lager dan de linkerbodem), bij een topformatie geeft een zwakke situatie aan. De reden hiervoor is dat de te verwachten daling al deels verdisconteerd is door de daling vanaf de rechterschouder. Is dit het geval, dan dienen dergelijke fondsen niet meer in het bezit te zijn; voordat het de neklijn heeft doorbroken dient men te hebben verkocht. Een dalende neklijn bij S-H-S bodemformatie, zoals in de grafiek van Wessanen, kondigt een sterkere stijging aan dan een zelfde formatie met een horizontale neklijn. Een stijgende neklijn bij een S-H-S bodem betekent dat de te verwachten stijging deels is verwerkt in de laatst gevormde rechterschouder.

20 20 Meerdere neklijnen Wanneer een S-H-S patroon zich steeds verder ontwikkelt kunnen er achtereenvolgens meerdere neklijnen ontstaan. De grafiek van Wessanen laat zien dat de eerste dalende neklijn werd gevolgd door een tweede horizontale neklijn en een derde stijgende. De verwachte stijging raakte als het ware uitgeput. In de paragraaf over de zogeheten minimumregel komen we hierop terug. De horizontale parallellijn Vanwege de neiging tot symmetrie van de S-H-S formaties is het mogelijk een lijn te trekken die parallel loopt aan de neklijn en die de toppen van beide schouders met elkaar verbindt. Deze parallellijn loopt dan door het hoofd. De getrokken lijn is een indicatie voor de grens van een mogelijke volgende stijging, die ontstaat wanneer de neklijn (nog) niet is doorbroken. Wordt bij een daling vanaf de neklijn deze lijn bereikt, dan dient men bij een bodemformatie, dit punt als een (nieuw) kooppunt te beschouwen. Dit is een nieuwe situatie waarbij men alsnog de stukken kan kopen wanneer men te laat bij was.

Technische Analyse. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep

Technische Analyse. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep Technische Analyse Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE Technische Analyse INTERMEDIATE p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Grafische technische analyse 4 Patronen 4 Kop-schouder Top formatie

Nadere informatie

De lange termijnrente stijgt: een reëel gevaar voor de aandelenmarkten?

De lange termijnrente stijgt: een reëel gevaar voor de aandelenmarkten? De lange termijnrente stijgt: een reëel gevaar voor de aandelenmarkten? In juli ging de 10-jarige US Treasury door een belangrijke weerstand. Aandelenmarkten anticipeerden kortstondig, maar vastgoed behoort

Nadere informatie

Technische Analyse: Haarscheuren in de obligatiebubbel!

Technische Analyse: Haarscheuren in de obligatiebubbel! Technische Analyse: Haarscheuren in de obligatiebubbel! De 10-jarige Duitse obligatie index German Bund en de 30-Jarige Amerikaanse obligatie index T- Bund kenden een slechte maand. Een beperkte terugval

Nadere informatie

Grondstoffen blijven interessant!

Grondstoffen blijven interessant! Grondstoffen blijven interessant! De Amerikaanse beurs sputtert. Sinds de top (1850 punten) van 31 december 2013, staan we na vier maanden nog steeds op hetzelfde niveau (1863 punten). Bent u op zoek naar

Nadere informatie

Tradingtechnieken met candlesticks. Stochastic Indicator

Tradingtechnieken met candlesticks. Stochastic Indicator Tradingtechnieken met candlesticks & Stochastic Indicator Niveau: geschikt voor de meer ervaren belegger. Er wordt een zekere basiskennis verwacht van technische analyse en marktinstrumenten. Voordat u

Nadere informatie

Beursdagboek 29 Oktober 2013.

Beursdagboek 29 Oktober 2013. Beursdagboek 29 Oktober 2013. Niemand gelooft meer in een daling van de financiële markten. Tijd 11:20 uur. Na een week in de Turkse zon ben ik weer achter de schermen. Ik heb een week rustig kunnen nadenken

Nadere informatie

Beleggen is er voor iedereen! (deel 2)

Beleggen is er voor iedereen! (deel 2) Beleggen is er voor iedereen! (deel 2) Beleggen is er voor iedereen! Dat moet u goed weten. Ik zal u in maar liefst 15 delen een wegwijs maken doorheen de fascinerende wereld van beleggen. Op het einde

Nadere informatie

Gebruikers handleiding Andix Wizard Technische Analyse

Gebruikers handleiding Andix Wizard Technische Analyse Andix Wizard Gebruikers handleiding Andix Wizard Technische Analyse http://www.andixwizard.nl Varsseveld, 12 januari 2014 Gebruikershandleiding Andix Wizard technische analyse Andix Wizard helpt de gebruiker

Nadere informatie

Doel: Het voorspellen van korte- Het bepalen van zekerheidstermijn. aandelenkoersen.

Doel: Het voorspellen van korte- Het bepalen van zekerheidstermijn. aandelenkoersen. TECHNISCHE ANALYSE Technische analyse is het analyseren van de koersvorming, die door vraag- en aanbodverhoudingen op een markt tot stand komt. De technisch analist gebruikt voor het maken van zijn analyses

Nadere informatie

Technische Analyse: Was de storm in New York een voorbode op wat komen zal?

Technische Analyse: Was de storm in New York een voorbode op wat komen zal? Technische Analyse: Was de storm in New York een voorbode op wat komen zal? De voorbije week raasde een nooit geziene storm door de straten van New York. Metershoge golven brachten het schip de HMS Bounty

Nadere informatie

Wanneer crasht de beurs?

Wanneer crasht de beurs? Wanneer crasht de beurs? Twee miljoen Belgen lezen dagelijks de krant. Zij lezen dat het Spaarboekje nu een Verliesboekje is geworden (Nieuwsblad 15/11). Dat beleggingsfondsen in Europese aandelen terug

Nadere informatie

Indexabonnement analyse 20 mei 2006

Indexabonnement analyse 20 mei 2006 Indexabonnement analyse 20 mei 2006 20 mei 2006 Vanaf vandaag voegen we een onderdeel toe aan het marktbericht, namelijk de financiele astrologie. Niet dat we nu denken dat dit het helemaal is, maar we

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Beursdagboek 18 September 2013.

Beursdagboek 18 September 2013. Beursdagboek 18 September 2013. Volgens Zero Hedge is de consensus 9 miljard tapering. Tijd 08:50 uur. De Bloomberg consensus voor vanavond ziet er zo uit. De markt verwacht dat de Fed haar maandelijkse

Nadere informatie

TECHNISCHE ANALYSE AARDAPPELEN GRANEN OLIEHOUDENDE ZADEN

TECHNISCHE ANALYSE AARDAPPELEN GRANEN OLIEHOUDENDE ZADEN TECHNISCHE ANALYSE AARDAPPELEN GRANEN OLIEHOUDENDE ZADEN DE VRIES & WESTERMANN B.V. IS NIET AANSPRAKELIJK VOOR DE INHOUD VAN DE TECHNISCHE ANALYSE. ER KUNNEN GEEN RECHTEN AAN DE INHOUD ONTLEEND WORDEN.

Nadere informatie

5 manieren om uw voordeel te halen uit de Bolero-Alerts

5 manieren om uw voordeel te halen uit de Bolero-Alerts 5 manieren om uw voordeel te halen uit de Bolero-Alerts Wilt u een aandeel kopen als het net onder een bepaalde koers gezakt is? Wilt u uw positie verkopen als u op 30% koerswinst staat? Hebt u misschien

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed dem s Jaargang 8 Mei ISSN 69-47 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving inhoud Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Nadere informatie

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap 1 Rekenen met procenten, basispunten en procentpunten... 1 2 Werken met indexcijfers... 3 3 Grafieken maken en lezen... 5 4a Tweedegraads functie: de parabool...

Nadere informatie

The Elliott Wave Principle

The Elliott Wave Principle The Elliott Wave Principle Het voorspellen van de beurs is een onderwerp dat de nodige fascinatie opwekt. Al eeuwen doet men pogingen om het voorspellen onder de knie te krijgen. Honderden theorieën over

Nadere informatie

Vijf tips om een trendommekeer te voorspellen.

Vijf tips om een trendommekeer te voorspellen. Vijf tips om een trendommekeer te voorspellen. Tijdens het schrijven van deze bijdrage vergadert de NAVO en verhoogt de spanning in Ukraine. Onzekerheid is dé katalysator die beleggers doen huiveren! In

Nadere informatie

Aandelenopties in woord en beeld

Aandelenopties in woord en beeld Aandelenopties in woord en beeld 2 Aandelenopties in woord en beeld 1 In deze brochure gaan we het hebben over aandelenopties zoals die worden verhandeld op de optiebeurs van Euronext. Maar wat zijn dat

Nadere informatie

Turbo-abonnement Analyse 20 mei 2006

Turbo-abonnement Analyse 20 mei 2006 Analyse 20 mei 2006 20 mei 2006 De markten zijn belangrijke bewegingen gestart. De volatiliteit neemt toe en de onrust ook. In olie zijn er bewegingen gaande die we nader bekeken hebben. We concluderen

Nadere informatie

Beursdagboek 28 Augustus 2013.

Beursdagboek 28 Augustus 2013. Beursdagboek 28 Augustus 2013. Het Midden Oosten staat op scherp. En helaas.. het zou dit keer ook echt kunnen gaan gebeuren. En dat is erg. Gisterenavond Tijd 22:57 uur. In de VS siddert de belegger ook

Nadere informatie

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI Trade van de Week Meeliften op het succes van BESI Wanneer we de in Nederland genoteerde aandelen bekijken sinds de start van 2009, dan komen we toch wel tot de conclusie dat BE Semiconductor N.V. (BESI)

Nadere informatie

Rogers Demark trend strategie.

Rogers Demark trend strategie. Rogers Demark trend strategie. UPTREND 4 Uur chart gebruiken!!! Bij een up trend: Bepalen van de trendlijn en de weerstandslijn. Bepaal de 2 weerstandspunten, van RECHTS naar LINK. Eerste punt: de laagste

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Technische Analyse: Selecteer aandelen op basis van relatieve sterkte!

Technische Analyse: Selecteer aandelen op basis van relatieve sterkte! Technische Analyse: Selecteer aandelen op basis van relatieve sterkte! Het welles-nietes-verhaal tussen de Amerikaanse Democraten en -Republikeinen zorgt voor volatiliteit. Toch kon de S&P500, de trendsetter

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Grafische voorstelling 4 2. Bull strategieën 5

Nadere informatie

Technische Analyse. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep

Technische Analyse. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep Technische Analyse Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC Technische Analyse BASIC p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Soorten grafieken 4 3. The trend is your friend 7 4. Steunen en weerstanden 8

Nadere informatie

Netwerkdiagram voor een project. AOA: Activities On Arrows - activiteiten op de pijlen.

Netwerkdiagram voor een project. AOA: Activities On Arrows - activiteiten op de pijlen. Netwerkdiagram voor een project. AOA: Activities On Arrows - activiteiten op de pijlen. Opmerking vooraf. Een netwerk is een structuur die is opgebouwd met pijlen en knooppunten. Bij het opstellen van

Nadere informatie

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD De macro-vraaglijn of geaggregeerde vraaglijn geeft het verband weer tussen het algemeen prijspeil en de gevraagde hoeveelheid binnenlands product. De macro-vraaglijn

Nadere informatie

Technische analyse: Lange termijn bull markt in aandelen begonnen

Technische analyse: Lange termijn bull markt in aandelen begonnen Publicatiedatum: 17 oktober 2013 ING Commercial Banking Technische analyse: Lange termijn bull markt in aandelen begonnen Door Roelof-Jan van den Akker, senior technisch analist van ING Financial Markets

Nadere informatie

Ontdek beleggingskansen met technische analyse

Ontdek beleggingskansen met technische analyse Online Seminar Beleggen Ontdek beleggingskansen met technische analyse Bas Heijink Technisch Analist ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 10 september 2013

Nadere informatie

Market Update. Gold&Discovery Fund. Edelmetalen bevinden zich al ruim tien jaar in een sterke bullmarkt

Market Update. Gold&Discovery Fund. Edelmetalen bevinden zich al ruim tien jaar in een sterke bullmarkt Market Update Gold&Discovery Fund Na twee zeer sterke hersteljaren is er dit jaar sprake van een wereldwijde groeivertraging Hierdoor staan de prijzen van veel grondstoffen onder druk. Toch noteert goud

Nadere informatie

Verzuimcijfers 2010 sector Gemeenten

Verzuimcijfers 2010 sector Gemeenten Verzuimcijfers 00 sector Gemeenten A+O fonds Gemeenten, april 0 Ziekteverzuim bij gemeenten daalt licht tot, procent in 00 Het ziekte van gemeenten is in 00 licht gedaald tot, procent. Ten opzichte van

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Postbus 622 6500 AP Nijmegen Tel: 024-3602978 Fax: 024-3888267 GSM: 06-22289539 E-mail: info@stockvision.nl Website: www.stockvision.

Postbus 622 6500 AP Nijmegen Tel: 024-3602978 Fax: 024-3888267 GSM: 06-22289539 E-mail: info@stockvision.nl Website: www.stockvision. Postbus 622 6500 AP Nijmegen Tel: 024-3602978 Fax: 024-3888267 GSM: 06-22289539 E-mail: info@stockvision.nl Website: www.stockvision.nl Algemene informatie over StockVision StockVision levert een softwarepakket

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Wordt ook China afgewaardeerd door de rating bureaus? Tijd 09:40 uur. Vanochtend rond acht uur zat ik voor de koersschermen. De opening van de futures

Nadere informatie

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses In het tweede kwartaal van 2011 is het aantal verkochte nieuwbouwwoningen gezakt naar circa 4.900 (zie figuur

Nadere informatie

technische analyse Begrippenlijst Publicatiedatum 16 augustus 2012 ING Investment Office Wat is technische analyse?

technische analyse Begrippenlijst Publicatiedatum 16 augustus 2012 ING Investment Office Wat is technische analyse? Publicatiedatum 16 augustus 2012 ING Investment Office Begrippenlijst technische analyse Wat is technische analyse? Technische analyse (TA) is een analysemethode waarbij in koersgrafieken naar trends en

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Basisstrategieën 2 2. Voorbeelden van toepassingen 2 3. Grafische

Nadere informatie

Laat de grafieken spreken!

Laat de grafieken spreken! Slimmer beleggen dankzij betrouwbaar advies TECHNISCHE ANALYSE Laat de grafieken spreken! In deze zomerspecial geven we u de basisbeginselen van technische analyse mee, met toepasbare tips hoe koop- en

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

www.transstock.com paul.gins@compugraphics.be

www.transstock.com paul.gins@compugraphics.be www.transstock.com paul.gins@compugraphics.be Het begrip Stop-Loss Software TransStock Databank TransQuotes Paul Gins Directeur CompuGraphics Inhoud 1. In en Uitstappen 2. Spreiding van risico 3. Invloed

Nadere informatie

Beurzen maken een betekenisvolle bodem!

Beurzen maken een betekenisvolle bodem! Beurzen maken een betekenisvolle bodem! Op maandag 24 juni daalde de S&P500 index tot 1553,25 punten. Die low is vanuit technisch oogpunt om meerdere redenen belangrijk. Voldoende reden voor een analyse.

Nadere informatie

Herstel van de verzekeringsbranche in 2003

Herstel van de verzekeringsbranche in 2003 Herstel van de verzekeringsbranche in 2003 Uit voorlopige cijfers 1 van de Pensioen- & Verzekeringskamer (PVK) blijkt dat de verzekeringsbranche na een moeizame periode (vanaf 1999) zich enigszins hersteld

Nadere informatie

Examen VWO-Compex. wiskunde A1,2

Examen VWO-Compex. wiskunde A1,2 wiskunde A1,2 Examen VWO-Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 1 juni 13.30 16.30 uur 20 04 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen; het examen bestaat uit 22 vragen.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Alle verzuimgrootheden worden berekend exclusief zwangerschap, tenzij anders vermeld.

Inhoudsopgave. Alle verzuimgrootheden worden berekend exclusief zwangerschap, tenzij anders vermeld. Inhoudsopgave 1. Tijdreeks verzuimcijfers 2. Verzuim naar geslacht 3. Verzuim naar grootteklasse 4. Verzuim en meldingsfrequentie naar leeftijd 5. Combinatie verzuimpercentage en meldingsfrequentie 6.

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Strategieën met Opties

Strategieën met Opties Strategieën met Opties Euronext, de nieuwe pan-europese beurs, komt voort uit de fusie tussen de beurzen van Amsterdam, Brussel en Parijs. Handelen op Euronext is snel en goedkoop. Bovendien heeft u binnenkort

Nadere informatie

VFB 10 de T.A. - DAG. Meten is Weten. Door P. Gins. Mark Schils. Directeur CompuGraphics

VFB 10 de T.A. - DAG. Meten is Weten. Door P. Gins. Mark Schils. Directeur CompuGraphics VFB 10 de T.A. - DAG Meten is Weten Door P. Gins Mark Schils Directeur CompuGraphics Uitgever van beursgrafiek.be CompuGraphics & TransStock VFB 10 de T.A. - DAG 7 Tips om het rendement van uw portefeuille

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

Sprinters Club 22/03/2011

Sprinters Club 22/03/2011 Sprinters Club 22/03/11 PORTEFEUILLE SPRINTERS Aankoop Sprinters Verkoop Sprinters Datum Markt LNG of SHT koers aantal totaal datum koers totaal AEX LNG 2 AEX SHT 9 9/3/11 OLIE LNG 69..02 71 2486.42 34.68

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Donderdag 7 mei 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Donderdag 7 mei 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Donderdag 7 mei 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Fibonacci-techniek

Nadere informatie

Welkom AEX DSM ING. Klik om u direct aan te melden voor een abonnement op http://www.wavisie.nl/ AEX brak wéér uit; klimt nu verder naar 375...

Welkom AEX DSM ING. Klik om u direct aan te melden voor een abonnement op http://www.wavisie.nl/ AEX brak wéér uit; klimt nu verder naar 375... Welkom AEX DSM ING Geachte lezer, December 2012 Speciaal voor de lezers van Wallstreetweb.nl presenteert WAvisie in dit rapport haar huidige visie op de AEX. Bovendien zijn twee aandelen geselecteerd met

Nadere informatie

Compex wiskunde A1-2 vwo 2004-I

Compex wiskunde A1-2 vwo 2004-I KoersSprint In deze opgave gebruiken we enkele Excelbestanden. Het kan zijn dat de uitkomsten van de berekeningen in de bestanden iets verschillen van de exacte waarden door afrondingen. Verder kunnen

Nadere informatie

I. Vraag en aanbod. Grafisch denken over micro-economische onderwerpen 1 / 6. fig. 1a. fig. 1c. fig. 1b P 4 P 1 P 2 P 3. Q a Q 1 Q 2.

I. Vraag en aanbod. Grafisch denken over micro-economische onderwerpen 1 / 6. fig. 1a. fig. 1c. fig. 1b P 4 P 1 P 2 P 3. Q a Q 1 Q 2. 1 / 6 I. Vraag en aanbod 1 2 fig. 1a 1 2 fig. 1b 4 4 e fig. 1c f _hoog _evenwicht _laag Q 1 Q 2 Qv Figuur 1 laat een collectieve vraaglijn zien. Een punt op de lijn geeft een bepaalde combinatie van de

Nadere informatie

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 2

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 2 Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 2 2.4.1 Basis Verhoudingen 1 13 cm : 390 km, dat is 13 cm : 390.000 m. Dat komt overeen met 13 cm : 39.000.000 cm en dat is te vereenvoudigen tot 1 : 3.000.000. 2 De schaal

Nadere informatie

Postbus 622 6500 AP Nijmegen Tel: 024-3602978 Fax: 024-3888267 GSM: 06-51799857 E-mail: info@stockvision.nl Website: www.stockvision.

Postbus 622 6500 AP Nijmegen Tel: 024-3602978 Fax: 024-3888267 GSM: 06-51799857 E-mail: info@stockvision.nl Website: www.stockvision. Postbus 622 6500 AP Nijmegen Tel: 024-3602978 Fax: 024-3888267 GSM: 06-51799857 E-mail: info@stockvision.nl Website: www.stockvision.nl Algemene informatie over StockVision StockVision levert een softwarepakket

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014 Technische Analyse Het stappenplan Inhoud Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse Stappenplan: 3 basisstappen

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Netwerkdiagram voor een project. AON: Activities On Nodes - activiteiten op knooppunten

Netwerkdiagram voor een project. AON: Activities On Nodes - activiteiten op knooppunten Netwerkdiagram voor een project. AON: Activities On Nodes - activiteiten op knooppunten Opmerking vooraf. Een netwerk is een structuur die is opgebouwd met pijlen en knooppunten. Bij het opstellen van

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

AEX gaat naar 430 én meer! WAvisie s Technische Analyse (week 18-2014)

AEX gaat naar 430 én meer! WAvisie s Technische Analyse (week 18-2014) Speciaal voor de lezers van Wallstreetweb.nl presenteert WAvisie in dit rapport haar huidige visie op de AEX en presenteert een aandeel geselecteerd met grote opwaartse koerspotentie. WAvisie is een initiatief

Nadere informatie

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Analyse voor: Ministerie van Economische Zaken 24 augustus 2015 Dun & Bradstreet Inhoud Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen

Nadere informatie

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep Brochure bestemd voor particuliere beleggers p. 2 Index 1. Hoe werken ze? 3 2. Welke kosten zijn er bij een belegging in Turbo s, Speeders, Sprinters,? 5 3. Wat zijn de voordelen van Turbo s? 5 4. Welke

Nadere informatie

Zomerspecial : Technische analyse Laat de grafieken spreken!

Zomerspecial : Technische analyse Laat de grafieken spreken! 29 Advies voor spaarders, beleggers en investeerders 28 juli 2009 www.belegger.be Zomerspecial : Technische analyse Laat de grafieken spreken! In deze zomerspecial geven we u de basisbeginselen van technische

Nadere informatie

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014 De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 ustus 2014 Op 31 ustus 2014 liep het kortetermijnherstelplan van Pensioenfonds UWV af. Tegen de verwachting in heeft het pensioenfonds de pensioenen

Nadere informatie

Beursdagboek 20 Juni 2013.

Beursdagboek 20 Juni 2013. Beursdagboek 20 Juni 2013. Het persbericht om 20.00 uur kan aangeven dat er eind 2013 begin 2014 met tapering wordt begonnen. Gisterenavond Tijd 20:14 uur. Op het persbericht ging de Dow eerst van 6 naar

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Belastinguitgave 2013

Belastinguitgave 2013 Belastinguitgave 2013 Overijsselse gemeenten beperken stijging woonlasten Inwoners van Overijssel betalen in 2013 gemiddeld slechts een fractie meer aan gemeentelijke woonlasten dan vorig jaar. In tien

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Folkert Buiter 2 oktober 2015

Folkert Buiter 2 oktober 2015 1 Nuchter kijken naar feiten en trends van aardbevingen in Groningen. Een versneld stijgende lijn van het aantal en de kracht van aardbevingen in Groningen. Hoe je ook naar de feitelijke metingen van de

Nadere informatie

Beleggingrisico s. Rendement en risico

Beleggingrisico s. Rendement en risico Beleggingsrisico s Beleggingrisico s Onderstaand tref je de omschrijving aan van de belangrijkste beleggingsrisico s die samenhangen met jouw keuze voor een portefeuilleprofiel. Je neemt een belangrijke

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Examen VWO-Compex. wiskunde A1

Examen VWO-Compex. wiskunde A1 wiskunde A1 Examen VWO-Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 1 juni 13.30 16.30 uur 20 04 Voor dit examen zijn maximaal 87 punten te behalen; het examen bestaat uit 24 vragen.

Nadere informatie

Hedging strategies: Turbo

Hedging strategies: Turbo Hedging strategies: Turbo Hedging van aandelenposities met een Turbo short p. 2 Index 1. Inleiding 3 Principes 3 2. Voordeel van een Turbo tegenover een optie 4 Risico 4 Hefboom 4 3. Scenario s voor een

Nadere informatie

De theorie achter de Hurst Files

De theorie achter de Hurst Files De theorie achter de Hurst Files Auteur: René van Mourik Datum: November 2011 De theorie achter de Hurst Files - www.hurstfiles.com - VDVM Research & Investment Consultancy blz 1/7 De cyclische theorie

Nadere informatie

Handel (tastbare goederen) 61 35 + 26 Diensten (transport, toerisme, ) 5 4 + 1 Primaire inkomens (rente, dividend, ) 11 3 + 8

Handel (tastbare goederen) 61 35 + 26 Diensten (transport, toerisme, ) 5 4 + 1 Primaire inkomens (rente, dividend, ) 11 3 + 8 betalingsbalans Zweden behoort tot de EU maar (nog) niet tot de EMU. Dat maakt Zweden een leuk land voor opgaven over wisselkoersen, waarbij een vrij zwevende kroon overgaat naar een kroon met een vaste

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt pagina 1 van 8 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Januari 2011 Inleiding Beste lezer, Voor

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Valutaopties 4 Twee valutaoptiecontracten 4 Waarom valutaopties

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

4.1 Negatieve getallen vermenigvuldigen [1]

4.1 Negatieve getallen vermenigvuldigen [1] 4.1 Negatieve getallen vermenigvuldigen [1] Voorbeeld 1: 5 x 3 = 15 (3 + 3 + 3 + 3 + 3 = 15) Voorbeeld 2: 5 x -3 = -15 (-3 +-3 +-3 +-3 +-3 = -3-3 -3-3 -3 = -15) Voorbeeld 3: -5 x 3 = -15 Afspraak: In plaats

Nadere informatie

Unlimited Speeders. Achieving more together

Unlimited Speeders. Achieving more together Unlimited Speeders Achieving more together Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom 3 Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom Snel en eenvoudig beleggen met een geringe investering? Inspelen op een

Nadere informatie

Limited Speeders. Achieving more together

Limited Speeders. Achieving more together Limited Speeders Achieving more together Limited Speeders: Beleg met een nog grotere hefboom! 3 Limited Speeders: Beleg met een nog grotere hefboom! Werking Limited Speeders Limited Speeders behoren,

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. We zijn als Nederlanders inderdaad niet helemaal wijs als we 4,7 miljard al aan de Grieken hebben weggegeven. Na het kwartje van Kok is dit de 4,7 miljard

Nadere informatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie WAARDERINGSKAMER NOTITIE Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie Datum: Versie 25 mei 2009 Bijlage(n): 1. Inleiding De kredietcrisis

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Gaat de zon weer schijnen tussen de wolken door. Tijd 09:06 uur. Na de zeer sterke stijging afgelopen vrijdag en een degelijk Wall Street stijgen de indices

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A1 vwo 2004-I

Eindexamen wiskunde A1 vwo 2004-I Bevolkingsgroei Begin jaren negentig verscheen in NRC Handelsblad een artikel over de bevolkingsgroei en de gevolgen van deze groei. Bij dit artikel werden onder andere de onderstaande figuren 1A, 1B,

Nadere informatie