NOTA KOSTENTOEDELING 2014 Decos Post Versie 31 mei Samenvatting

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NOTA KOSTENTOEDELING 2014 Decos Post 2013-4515 Versie 31 mei 2013. 0 Samenvatting"

Transcriptie

1 NOTA KOSTENTOEDELING 2014 Decos Post Versie 31 mei Samenvatting De kostentoedelingsverordening van het waterschap moet tenminste eens in de vijf jaar worden herzien. Dat houdt in dat dit jaar herziening nodig is. In het bestuurlijk voorbereidingsproces is gepoogd binnen de wettelijke mogelijkheden de kosten zo eerlijk mogelijk toe te delen. Daartoe is van de belangrijkste kosten onderzocht voor welke categorie deze kosten gemaakt worden. Uit deze analyse blijkt, dat het algemeen belang - dat aan ingezetenen wordt toegerekend - ruimschoots meer betreft dan het huidige aandeel van 27,2%. Voorgesteld wordt dit aandeel te verhogen tot 35%. De overige aandelen volgen dan rechtstreeks uit de waardeverhoudingen, op de wijze zoals de wet voorschrijft: 49,4% voor gebouwd, 15,5% voor ongebouwd en 0,1% voor natuur. Door het hogere ingezetenenaandeel zullen de waterschapslasten voor huishoudens stijgen. Voor de grootste groep, meerpersoonshuishoudens met een eigen woning, blijft die toename per saldo beperkt tot ca 5,70 per jaar (afhankelijk van de waarde van het huis). Heeft hetzelfde huishouden echter een huurhuis, dan is de toename 18,70 op jaarbasis. Agrarische bedrijven gaan dan ca 0,8% minder betalen, bedrijven zonder grote vervuilingswaarde rond de 10% minder en bedrijven met grote vervuilingswaarde rond de 2,7% minder. De afgelopen 5 jaar was het ingezetenenaandeel fors lager dan het landelijk gemiddelde en het aandeel gebouwd fors hoger. Ingezetenen betaalden bij Groot Salland een kleiner aandeel dan zij voor 2009 betaalden. De nu voorgestelde stijging van hun aandeel compenseert dit. Daar komt bij dat de kosten op grond van algemeen belang die toe te rekenen zijn aan ingezetenen, fors zijn toegenomen door maatregelen voor de kaderrichtlijn water (natuur) en door de HWBP-bijdrage. Van de mogelijkheid van tariefdifferentiatie dient terughoudend gebruik te worden gemaakt. Evenals vijf jaar geleden wordt alleen voor buitendijks gelegen gebouwde en ongebouwde onroerende zaken een korting op het normale tarief voorgesteld (75%). Er vindt geen rechtstreekse toedeling van kosten van verkiezingen en/of heffing en invordering plaats. 1 Aanleiding Op grond van de Waterschapswet worden de kosten van het watersysteembeheer (incl. de zorg voor de waterkering) omgeslagen over de categorieën ingezetenen, gebouwd, ongebouwd en natuur. De wijze waarop deze kosten verdeeld worden over de categorieën, moet het algemeen bestuur vastleggen in een kostentoedelingsverordening. Binnen elk van de categorieën gebouwd, ongebouwd en ingezetenen bestaat vervolgens de mogelijkheid van tariefdifferentiatie. Indien een waterschapsbestuur daarvoor kiest, moet dat ook in die verordening worden vastgelegd. De kostentoedelingsverordening moet minstens één keer in de vijf jaar worden herzien. De huidige verordening is op 1 januari 2009 in werking getreden en moet derhalve voor 1 januari 2014 herzien te worden. 2 Wat houdt kostentoedeling in De kosten die het waterschap jaarlijks maakt voor het watersysteembeheer, worden opgebracht door ingezetenen en door eigenaren van gebouwd, ongebouwd en natuur. Elk van deze categorieën draagt een aandeel in de kosten bij. Deze aandelen liggen vast in de kostentoedelingsverordening van het waterschap. 1

2 Ingezetenen vertegenwoordigen het algemeen belang, terwijl het specifieke (eigenaren)belang betrekking heeft op gebouwde eigendommen, ongebouwde eigendommen en natuurterreinen. De wijze waarop het algemeen bestuur de aandelen vaststelt, ligt in belangrijke mate vast in de Waterschapswet en het Waterschapsbesluit. Eerst dient het ingezetenenaandeel bepaald te worden, waarbij de bevolkingsdichtheid van het waterschap richtinggevend is, doch het bestuur wel een ruime bandbreedte heeft. Het resterende deel vertegenwoordigt het specifieke belang. Dit deel moet volgens vastgelegde verdeelsleutels toegedeeld worden aan gebouwd, ongebouwd en natuur. 3 Bestuurlijke discussiepunten Verreweg het belangrijkste bestuurlijke discussiepunt is de keuze van het ingezetenenaandeel. De wettelijk toegestane bandbreedte is zo ruim, dat deze keuze ook een groot effect heeft op de andere aandelen. Een goede onderbouwing van deze keuze is daarom gewenst. In mindere mate is ook de mogelijkheid van tariefdifferentiatie binnen een categorie van invloed: Buitendijks gelegen onroerende zaken kunnen tot een kwart verlaagd worden qua tarief, waardoor binnendijks een fractie meer betaalt. Verharde openbare wegen kunnen een maximaal 100% hoger tarief krijgen dan het overig ongebouwd, waardoor de rest van het ongebouwd wat minder betaalt. Bemalen gebied kan een maximaal 100% hoger tarief krijgen, wat als gevolg heeft dat onbemalen gebied substantieel minder gaat betalen. Onroerende zaken die in hoofdzaak uit glasbestanden bestaan, kunnen een maximaal 100% hoger tarief krijgen, waardoor de rest van het gebouwd een fractie minder gaat betalen. Terreinen die blijkens de legger als waterberging worden gebruikt, kunnen een maximaal 75% lager tarief krijgen, waardoor de rest van het ongebouwd een fractie meer gaat betalen. De Unie van Waterschappen beveelt aan terughoudend om te gaan met tariefdifferentiatie. In het ontwerp voor de Wet herziening kostentoedeling watersysteemheffing (dat uiteindelijk niet bij de Tweede Kamer is ingediend) was alleen nog de differentiatie voor buitendijks opgenomen. Tenslotte bestaat nog de mogelijkheid om te besluiten de kosten van verkiezingen en/of heffing en invordering van de watersysteemheffing rechtstreeks aan een categorie toe te rekenen. 4 Bepaling van de omvang van de belangen 4.1 Juridisch kader belang ingezetenen Het belang van de categorie ingezetenen wordt aangeduid als het algemeen belang. Hoe meer inwoners een waterschap telt, hoe groter het algemeen belang is. De wet stelt daarom dat het ingezetenenaandeel hoger is naarmate de bevolkingsdichtheid hoger is. Als de bevolkingsdichtheid beneden de 500 per km² is, geeft de wet een bandbreedte van 20-30% voor het inwoneraandeel. Ligt de bevolkingsdichtheid tussen de 500 en 1000 per km², dan is de bandbreedte 30-40% en boven de 1000 per km² is het 40-50%. In alle gevallen is echter een verhoging met maximaal 10% mogelijk, mits dit gemotiveerd is. Aan deze motivering worden geen speciale vereisten verbonden, blijkens een uitspraak van de Raad van State van 28 juli Het ontwerp voor de Wet herziening kostentoedeling watersysteemheffing ging dan ook uit van een 10% grotere bandbreedte. 2

3 Groot Salland heeft een bevolkingsdichtheid van ca 375 per km². Tot aan genoemde uitspraak in 2010 werd er vanuit gegaan, dat de bestuurlijke keuzevrijheid tussen 20 en 30% lag. Thans kan worden uitgegaan van een bestuurlijke keuzevrijheid tussen 20 en 40%. Om bestuurlijk een onderbouwde keuze te kunnen maken voor het ingezetenenaandeel, is nagegaan welk deel van de kosten die het waterschap maakt het algemeen belang dienen en welk deel het specifieke belang. Om dat te kunnen doen, zijn de belangen eerst nader gedefinieerd. 4.2 Definitie belangen Omschrijving algemeen belang: Natuur en ecologie Recreatie Kaderrichtlijn Water (m.n. inrichting tbv natuur en ecologie) Tegengaan verdroging natuurgebieden Optimalisatie peilbeheer voor natuur Leefbaarheid /hinder bij wateroverlast Voorkomen stank (vanuit stedelijk water) Belevingswaarde van water Veiligheid mensen bij hoog water Het specifieke belang omvat o.m. de volgende zaken: Voor eigenaren gebouwd: Tegengaan wateroverlast stedelijk gebied Opvang van waterafvoer vanaf gebouwde percelen Tegengaan wateroverlast voor glastuinbouw Watervoorziening glastuinbouw Optimalisatie peilbeheer stedelijk gebied Bescherming objecten tegen hoog water Voor eigenaren ongebouwd: Tegengaan verdroging landbouwgrond Tegengaan wateroverlast landbouwgrond Optimalisatie peilbeheer voor landbouw Aanpassing watergangen nodig wegens ruilverkaveling Bescherming vee tegen hoog water / wateroverlast 4.3 Uitwerking Niet van alle kosten is aan te geven voor wie ze gemaakt worden: voor het algemeen belang (dus ingezetenen), voor het gebouwd, voor ongebouwd of voor natuurterreinen. Een deel van de kosten heeft een zo algemeen karakter (bijv. ondersteuning), dat er geen bijzonder belang van een categorie kan worden onderscheiden. Voor belangrijke basiselementen van de taak watersysteembeheer is dit echter wel te onderscheiden. De analyse van het onderscheiden van de verschillende belangen richt zich op deze basiselementen. Soms is het belang vrij objectief te bepalen (bijv. een watergang door landelijk gebied die geen stedelijk water afvoert, is in het belang van ongebouwd), maar soms is een bestuurlijke weging van de belangen nodig (bijv. hoe zwaar wegen we het belang van ingezetenen resp. gebouwd en ongebouwd bij een waterkering). 3

4 Bijlage 3 laat zien welke bestuurlijke weging heeft plaatsgevonden en wat de onderbouwing hiervan is. Bijlage 5 laat zien dat dit, gewogen met de werkelijke kosten (richtjaar 2017), tot de volgende redelijke aandelen leidt voor de categorieën ingezetenen, gebouwd en ongebouwd: Ingezetenen 37,2% Gebouwd 36,1% Ongebouwd 26,5% 5 Doorvertaling naar de kostentoedeling Voor alle duidelijkheid: de bovengenoemde percentages zijn belangenaandelen op grond van kostenveroorzaking. Voor de categorie ingezetenen is het mogelijk het aandeel bestuurlijk op grond van dit criterium vast te stellen, immers het ligt binnen de wettelijke bandbreedte (incl. de extra 10%) en deze kostenveroorzaking biedt een motief om van die extra bandbreedte gebruik te maken. Voor de andere categorieën behoort echter de verdeling over gebouwd, ongebouwd en natuur op grond van waardeverhoudingen plaats te vinden. Voor die categorieën kan bovenstaand percentage daardoor niet zo worden vastgesteld, maar het is niettemin nuttig om te beoordelen of hun uitkomst naast wettelijk correct ook redelijk is. 5.1 Ingezetenenaandeel Het huidige ingezetenenaandeel is 27,2%. Dat is aanzienlijk lager dan de 37,2% die thans als belang wordt ingeschat op grond van kostenveroorzaking. Het huidige aandeel is vijf jaar geleden vastgesteld door interpolatie binnen de bandbreedte van 20 tot 30%. Van de bovengrens van 30% werd toen aangenomen dat dit het absolute maximum was, passend bij een waterschap met een bevolkingsdichtheid tot 500 per km². In feite ging daarmee vijf jaar geleden het aandeel dat ingezetenen betaalden fors omlaag. Tot en met 2008 betaalden ingezetenen ruim 35% van de kosten die nu onder watersysteembeheer vallen. Gemiddeld genomen betalen ingezetenen in Nederland meer dan 40%. Bij een bevolkingsdichtheid tot 500 per km² is de nieuwe bandbreedte 20-40%. Met 375 per km² ligt Groot Salland rekenkundig op ¾ van 500 per km². Rekenkundig is het dan niet vreemd, dat het ingezetenenaandeel rond de 35% uitkomt (op ¾ tussen de 20 en de 40). Bestuurlijk besluit: Op grond van bovenstaande analyse ligt een aandeel van 35-37% in de rede. Dit leidt tot een grote sprong omhoog t.o.v. de huidige 27,2%. Daarom kiest ons bestuur voor een ingezetenenaandeel van 35%. 5.2 Specifiek belang Na vaststelling van het ingezetenenaandeel op 35% resteert een specifiek deel van 65%. De kostenaandelen binnen dit specifiek belang moeten worden bepaald op basis van waardeverhoudingen. De waarde van het gebouwd wordt ontleend aan de belastingbestanden (WOZ). Voor ongebouwd en natuur is dat niet mogelijk, omdat een dergelijk bestand niet beschikbaar is. De waarde van ongebouwd is geschat, op de wijze die wettelijk is voorgeschreven. Daarbij wordt rekening gehouden met zeer verschillende typen grondgebruik. Agrarische grond maakt 87% uit van de totale oppervlakte van het ongebouwde areaal, wegen en spoorwegen samen nog geen 9%. De waarde per ha van wegen en spoorwegen is echter vele malen hoger dan de waarde per ha van agrarische grond. Per saldo wordt de totale waarde van het ongebouwd daardoor voor 70% bepaald door de waarde van wegen en spoorwegen. 4

5 De schattingsmethode is gedetailleerd uitgewerkt in de Waterschapswet en het Waterschapsbesluit, alsmede in de Taxatiewijzer van de Unie van Waterschappen. In bijlage 1 is de berekening te zien, bijlage 2 verantwoordt de gebruikte gegevens. 5.3 De waardeverhoudingen binnen het specifiek belang De peildatum voor de waardegegevens is 1 januari De waarde van het gebouwd is 44,7 mld (bron: GBLT). Daarin is ha meegetaxeerd. De oppervlakte van het gehele waterschap is bijna ha (bron: digitale kaart van ons gebied). Na aftrek van met gebouwd meegetaxeerde grond resteert bijna ha. Daarvan is ha natuur (bron GBLT) en ongebouwd ha. Met behulp van GIS is vastgesteld dat openbare landwegen ha beslaat, openbare spoorwegen 360 ha en overige niet-agrarische gronden ha. Bouwpercelen zijn lastig te schatten; net als 5 jaar geleden wordt hieronder 400 ha aangehouden. Agrarische gronden zijn als restpost bepaald op ha. De waarde per ha van agrarische grond is (bron Grondprijsmonitor DLG). Dit is 60% hoger dan 5 jaar geleden. (Bij de vorige kostentoedeling is al gewezen op deze ontwikkeling!) Daarmee wordt de waarde van agrarische grond ruim 3,4 mld. De waarde per ha van wegen is (per type weg) ontleend aan de landelijke Taxatiewijzer van Tauw (i.o.v. de Unie). Gemiddeld is die waarde per ha (rekening houdend met een verplichte factor van 75% vanwege veroudering) per ha. In totaal is de waarde ruim 6,5 mld. De waarde van spoorwegen is eveneens ontleend aan de Taxatiewijzer. Gemiddeld is die waarde per ha (rekening houdend met een factor 75% vanwege veroudering) In totaal is de waarde een kleine 3,4 mld. De waarde per ha van bouwpercelen is gelijk verondersteld aan die van 5 jaar geleden ( 1,3 mln per ha). Dat resulteert in een waarde van ruim 0,5 mld. De waarde per ha van overige gronden wordt gelijkgesteld aan die van agrarische grond. Daarmee wordt de waarde een kleine 0,2 mld. Door optelling kan nu de totale waarde ongebouwd worden bepaald: ruim 14,0 mld. De waarde per ha van natuurterreinen wordt bepaald als 1/5 van de waarde van agrarische grond, dus per ha. Dat resulteert in een waarde van 0,13 mld. Dat resulteert in de volgende waardeverhoudingen: Gebouwd Ongebouwd Natuur Economische waarde in mld 44,7 14,0 0,13 Aandeel in specifieke deel 76,0% 23,8% 0,2% 5

6 5.4 Kostenaandeel gebouwd Op grond van de waardeverhoudingen wordt 76% van het specifieke deel aan gebouwd toegedeeld. Na vaststelling van het ingezetenenaandeel op 35% (en dus het specifieke deel op 65%) resulteert een kostenaandeel voor gebouwd van 49,4% (65% van 76%). Dit is royaal minder dan de huidige 57,2%. Overigens is het ruim meer dan de 36,2% die op grond van kostenveroorzaking redelijk zou zijn. Bestuurlijke overweging: Dat het aandeel fors daalt is redelijk. Vijf jaar geleden steeg het fors en kwam het aanzienlijk boven het landelijk gemiddelde. Een substantiële verlaging leek toen juridisch gezien niet mogelijk. Dat is inmiddels gebleken wel mogelijk te zijn. Gezien het aandeel in de kostenveroorzaking is een forse daling niet meer dan redelijk. (Omdat het ingezetenenaandeel niet hoger dan 40% mag worden vastgesteld, zal het aandeel gebouwd overigens nooit lager dan 45,6% kunnen worden vastgesteld.) 5.5 Kostenaandeel ongebouwd Op grond van de waardeverhoudingen wordt 23,8% van het specifieke deel aan gebouwd toegedeeld. Na vaststelling van het ingezetenenaandeel op 35% (en dus het specifieke deel op 65%) resulteert een kostenaandeel voor ongebouwd van 15,5% (65% van 23,8%). Dit is exact wat het nu ook is. De waardestijging van agrarische grond wordt op deze wijze precies gecompenseerd door de verhoging van het ingezetenenaandeel. Bestuurlijke overweging: Op grond van de kostenveroorzaking zou het belang van ongebouwd (met name agrarisch ongebouwd) meer dan 26% moeten zijn. Binnen de wettelijke mogelijkheden is dat aandeel echter bij lange na niet te realiseren. 5.6 Kostenaandeel natuur Op grond van de waardeverhoudingen wordt 0,22% van het specifieke deel aan natuur toegedeeld. Na vaststelling van het ingezetenenaandeel op 35% (en dus het specifieke deel op 65%) resulteert een kostenaandeel voor natuur van 0,1% (65% van 0,22%). Bestuurlijke overwegingen: Dit aandeel is buitengewoon klein, maar dat volgt geheel uit de wettelijke regels. 6 Lastenverschuivingen De tarieven voor de zuiveringsheffing worden niet anders door de nieuwe kostentoedeling, de tarieven van de watersysteemheffing wel. huidige aandeel nieuw aandeel ingezetenen 27,2 35 gebouwd 57,2 49,4 ongebouwd 15,5 15,5 natuur 0,1 0,1 Per groep belastingbetalers kan berekend worden hoeveel zij in 2013 meer resp. minder zouden betalen als bovenstaande nieuw aandelen van kracht zouden zijn geweest. Waar hieronder percentages worden genoemd, betreft het veranderingen ten opzichte van de totale waterschapslasten (incl. de zuiveringsheffing). 6

7 De grootste groep belastingbetalers bestaat uit meerpersoonshuishoudens met een eigen woonhuis. Uitgaande van een woonhuis met een WOZ-waarde van gaat deze groep bij de nieuwe kostentoedeling iets meer betalen: 1,8% ( 5,70). Voor meerpersoonshuishoudens zonder eigen woonhuis is de toename groter: 8,6% ( 18,70). Bij eenpersoonshuishoudens zonder eigen woonhuis is de absolute toename even groot: 18,70. Relatief is die toename echter groter: 16,1%. Een agrarisch bedrijf met 25 ha, een waarde gebouwd van en een vervuilingswaarde van 3 v.e. gaat 15,60 minder betalen (= 0,8%). Een bedrijf met een waarde gebouwd van 2,4 mln. en een vervuilingswaarde van 10 v.e. gaat 156 minder betalen (= 9,4%). Een bedrijf met een waarde gebouwd van 12 mln. en een vervuilingswaarde van 450 v.e. gaat 780 minder betalen (= 2,7%). Voor natuurterreinen verandert er niets. 7 Tariefdifferentiatie In principe leiden de kostenaandelen tot tarieven per categorie. Wanneer binnen een categorie echter bepaalde onroerende zaken duidelijk meer of minder belang hebben dan andere onroerende zaken, kan voor een dergelijke groep een hoger of lager tarief worden vastgesteld (met als gevolg dat de rest van de categorie minder resp. meer gaat betalen, want de bijdrage van de gehele categorie verandert er niet door). Wat een belastingbetaler betaalt, hangt derhalve ook af van het al dan niet toepassen van tariefdifferentiatie. Voor de categorie ingezetenen bestaat deze mogelijkheid van tariefdifferentiatie echter niet. De Unie van Waterschappen pleit voor een terughoudend gebruik van tariefdifferentiatie. In het wetsontwerp voor de herziening van de kostentoedeling was alleen nog de mogelijkheid voor tariefdifferentiatie voor buitendijkse gebieden opgenomen. Tariefdifferentiatie is zinvol indien aan twee voorwaarden wordt voldaan. In de eerste plaats moet er enige relatie zijn tussen de differentiatie en het profijt van waterschapsvoorzieningen (een hoger tarief is alleen redelijk als er een hoger profijt tegenover staat). In het verlengde hiervan moet er sprake zijn van, zoals de memorie van toelichting bij de betreffende wetswijziging zegt, evidente onredelijkheid die door de tariefdifferentiatie teniet kan worden gedaan. De tweede voorwaarde pakt verschillend uit voor de mogelijkheid van tariefopslag resp. tariefkorting. Een mogelijke korting achterwege laten zal altijd als onredelijk worden ervaren. Bij een mogelijke opslag ligt dat anders. Wie in aanmerking komt voor een opslag (eigenaren van kassen, wegen of onroerende zaken in bemalen gebied) zullen het achterwege laten van een opslag niet als onredelijk ervaren. Het gaat er in die gevallen om wat het effect is op de overige belastingplichtigen in die categorie. Als tariefverhoging voor een deel van de categorie een substantiële tariefverlaging voor de rest geeft, zou het achterwege laten van tariefdifferentiatie door die rest kunnen worden aangemerkt als evident onredelijk. Uitgangspunt In de vorenstaande is bij de keuze van het ingezetenenaandeel gezocht naar een redelijk aandeel door na te gaan voor wie doen we wat. Het ligt voor de hand om bij de vraag of een gelijk tarief binnen een categorie tot evidente onredelijkheid leidt, dezelfde methode te kiezen, gebaseerd op kostenveroorzaking. De wet noemt vijf situaties waarin tariefdifferentiatie mag worden toegepast. Per situatie leidt dit tot onderstaande afweging. 7

8 7.1 Buitendijkse gebieden Er is een duidelijke relatie tussen deze korting en het voorzieningenniveau dat het waterschap biedt: het waterschap beperkt zich buitendijks, enkele kleine bemalen gebiedjes nagelaten, voornamelijk tot toezicht. Een gelijk tarief kan daardoor als evident onredelijk voor buitendijks worden aangemerkt, een onredelijkheid die door tariefdifferentiatie te niet kan worden gedaan. Gezien het tamelijk grote verschil in taakuitoefening met het binnendijkse gebied, achten wij toepassing van de maximale differentiatie op zijn plaats, voor gebouwde en ongebouwde eigendommen. Voor buitendijkse natuurterreinen achten wij geen evidente onredelijkheid aanwezig, gezien het zeer lage tarief voor natuur. Van extra perceptiekosten is geen sprake, omdat de afgrenzing helder is. 7.2 Wegen Vijf jaar geleden zag het bestuur weinig grond voor het grotere belang van wegen ten opzichte van de rest van ongebouwd. Van evidente onredelijkheid zou sprake kunnen zijn als van de rest van het ongebouwd een onredelijke bijdrage gevraagd wordt die te niet kan worden gedaan door een opslag voor wegen. In onze analyse op grond van kostenveroorzaking blijkt echter niets van het grotere belang van wegen. Waar kosten zijn aangemerkt als voor ongebouwd, gaat het blijkens de motivering (zie bijlage 3) feitelijk om het agrarisch belang. Een argument dat wel geopperd wordt is, dat verharde oppervlakken een grotere piekafvoer kunnen veroorzaken. Een substantieel deel van de wegen ligt echter in stedelijk gebied en in de analyse voor wie doen we wat zijn deze kosten impliciet toegerekend aan gebouwd en ingezetenen. In zoverre er door wegen extra kosten zijn, zijn deze dus ten dele aan gebouwd en ingezetenen toegerekend. Als het aandeel ongebouwd conform de kostenveroorzaking op 26,5% zou zijn vastgesteld, zou het derhalve voor eigenaren van agrarische grond niet evident onredelijk zijn dat zij evenveel per ha betalen als eigenaren van wegen. Dat geldt temeer nu wordt voorgesteld het aandeel op 15,5% vast te stellen. Ook andere argumenten pleiten tegen een opslag voor wegen: De perceptiekosten stijgen met ca per jaar (om een belastingbestand voor wegen op te bouwen en up-to-date te houden). Het verschuift kosten naar andere overheden (gemeenten, provincies, Rijk). Het doet afbreuk aan de terughoudendheid bij het toepassen van tariefdifferentiatie. 7.3 Bemalen gebied In ca 30% van het gebied van het waterschap wordt het water met behulp van gemalen afgevoerd. Dit deel van het gebied kan dus als bemalen worden aangemerkt. Een verdubbeling van het tarief in het bemalen gebied zou een daling van de tarieven in de rest van het gebied van ca 23% betekenen. Achterwege laten van deze tariefdifferentiatie zou dus voor het onbemalen gebied als evident onredelijk kunnen worden aangemerkt. Toch kiezen wij niet voor het invoeren van deze differentiatie, omdat er geen relatie kan worden gelegd met het profijt van waterschapsvoorzieningen. In het onbemalen gebied profiteert men namelijk in de meeste gevallen van het wateraanvoerstelsel van het waterschap dat daar aanwezig is. 7.4 Kassen De waarde van kassen is slechts een fractie van de totale waarde van het gebouwd binnen het waterschap. Een verhoging van het tarief voor kassen zal daardoor een minimaal effect hebben op het tarief voor het overig gebouwd. Achterwege laten van deze tariefdifferentiatie leidt daarom niet tot evidente onredelijkheid voor het overig gebouwd. 8

9 7.5 Waterbergingen De eigenaar van een waterberging ontvangt al een vergoeding voor de negatieve gevolgen die gemoeid zijn met de inrichting van het perceel als waterberging. Bij het inrichten van een waterberging op particulier terrein wordt een overeenkomst gesloten met de eigenaar. Een schadevergoeding maakt deel uit van die overeenkomst. Het is niet efficiënt om daarnaast een korting op het tarief te verlenen. 8 Rechtstreekse toerekening kosten verkiezingen en/of heffing en invordering Nu in het vorenstaande het ingezetenenaandeel mede onderbouwd is met de kosten van kwijtschelding en verkiezingen, zou een rechtstreekse toerekening tot een dubbele toerekening van deze kosten leiden. Deze mogelijkheid zal daarom niet gebruikt worden. Bijlagen: 1. Overzicht kerngegevens kostentoedeling 2. Verantwoording oppervlakte- en waardegegevens 3. Bestuurlijke weging van het belang bij basiselementen van de taak 4. Kaartje landelijk en stedelijk water 5. Totaaloverzicht belang per categorie (kostenveroorzaking) 9

10 Bijlage 1 Overzicht kerngegevens kostentoedeling versie 6 mei 2013 bepalen van oppervlakten watersysteemheffing heffingsgebied categorie netto ha factor opvl in ha A1.1 autosnelwegen 97 2,5 243 A1.2 hoofd- en regionale wegen 807 3, A1.3 lokale wegen + beb.kom , A1.4 overige verharde wegen 517 1,0 517 A1 openbare landwegen subtotaal A2 agrarische gronden A3 openbare spoorwegen 360 A4 bouwpercelen 400 A5 overige A ongebouwd subtotaal B natuur subtotaal C gebouwd C gebouwd subtotaal A + B + C totaal E buitendijkse gebieden O overlap tussen F en G F waterbergingsgebieden G bemalen gebieden H gebied ex differentiatie E F G X1 beheergebied waterschap X2 vrijgestelde gebieden 0 X heffingsgebied > > totaal sluitfout in % en in ha 0,00% 0 10

11 bepalen waarden watersysteemheffing verou- heffingsgebied waarde categorie opvl in ha waarde per ha dering totale waarde verh. A1.1 autosnelwegen % A1.2 hoofd- en regionale wegen % A1.3 lokale wegen + beb.kom % A1.4 overige verharde wegen % A1 openbare landwegen A2 agrarische gronden A3 openbare spoorwegen % A4 bouwpercelen A5 overige ongebouwd ex landwegen A ongebouwd ,8% B natuur ,2% - gebouwd C gebouwd ,0% aandeel woningen in gebouwd 70% huishoudens inw. per km2 totaal % D ingezetenen bepalen aandeel watersysteemheffing categorie opvl in ha kostentoedeling A ongebouwd ,5% B natuur ,1% C gebouwd 49,4% 65,0% aantal huishoudens D ingezetenen % inwoners per km % 11

12 Bijlage 2 Verantwoording kerngegevens kostentoedeling Algemeen De Waterschapswet bepaalt dat de kostentoedeling tussen gebouwd, natuur en overig ongebouwd wordt gebaseerd op de waardeverhouding van deze categorieën (art. 120, lid 4). De wijze waarop de waarde van deze categorieën moet worden bepaald is verder uitgewerkt in het Waterschapsbesluit (artikel 6.1 t/m 6.11). Daarbij staat een globale bepaling van de totale waarde voorop. Het Waterschapsbesluit regelt in de eerste plaats voor welke categorieën onroerende zaken de waarde moet worden bepaald. Voor de categorie overig ongebouwd worden in het besluit diverse subcategorieën gedefinieerd. In de tweede plaats regelt het besluit hoe de waarde van de diverse (sub)categorieën moet worden vastgesteld. Voor het gebouwd wordt uitgegaan van de WOZ-waarde. Voor de overige (sub)categorieën wordt de waarde bepaald door het aantal hectares van die (sub)categorie te vermenigvuldigen met een gemiddelde prijs per hectare. 2 Peildatum Het Waterschapsbesluit (art. 6.10) stelt dat de peildatum waarop de waarden van de verschillende categorieën wordt vastgesteld, maximaal twee jaar voor de ingangsdatum van de kostentoedelingsverordening mag liggen. Als waardepeildatum is in dit geval gekozen voor Daarmee wordt gekozen voor een datum die actueel is en waarvoor tegelijkertijd voldoende betrouwbare gegevens beschikbaar zijn. Dat betekent dat voor het gebouwd de geraamde totale WOZ-waarde wordt gehanteerd die gebruikt wordt voor belastingjaar De WOZ-waarden 2013 zijn, conform de wet, gebaseerd op het prijspeil De taxatiewijzer wegen (zie hierna) gebruikt dezelfde waardepeildatum voor de waardebepaling van wegen en spoorwegen. Ook voor de andere categorieën is daarom het prijspeil gehanteerd. Op deze wijze worden vergelijkbare waarden bepaald voor gebouwd, natuur en overig ongebouwd. 3 Hulpmiddelen Bij de bepaling van de kostentoedeling is gebruik gemaakt van diverse hulpmiddelen die door de Unie van Waterschappen zijn ontwikkeld. Allereerst heeft de Unie in 2009 een GIS-module ontwikkeld, waarmee de oppervlakte kan worden bepaald van de (sub)categorieën die in het Waterschapsbesluit worden genoemd. Omdat voor diverse categorieën nauwkeuriger gegevens voorhanden zijn, is deze GISmodule alleen gebruikt voor de bepaling van de oppervlakte van wegen en spoorwegen en de oppervlakte van de restcategorie overige. De module maakt gebruik van de digitale bodemgebruikskaarten van het CBS (BBG, versie 2008) en de Top10NL bestanden (versie 2012). Voor de berekening van de waarde van wegen en spoorwegen heeft de Unie in 2013 een geactualiseerde taxatiewijzer met bijbehorend rekenmodel uitgebracht. 12

13 De oppervlakten en waarden zijn ingevoerd in het door de Unie ontwikkelde rekenmodel (versie 2009), dat de waardeverhouding tussen categorieën ongebouwd, natuur en gebouwd berekent. Hieronder wordt verwezen naar de diverse bladen van dit rekenmodel. 4 Oppervlakten Wegen Uit de GIS-module blijkt de oppervlakte van het verharde gedeelte van wegen. Deze oppervlakten zijn weergegeven in de kolom netto ha. Omdat bij de weg ook bermen, kunstwerken e.d. moeten worden gerekend, wordt op de netto-oppervlakte een correctie toegepast. Deze correctiefactor heeft de Unie ontleend aan onderzoeksgegevens die zijn verzameld bij het opstellen van de Taxatiewijzer wegen. Door de correctie wordt de netto oppervlakte van 4068 ha vergroot tot een bruto oppervlakte van 7303 ha. Agrarische gronden Deze oppervlakte is berekend door van de totaaloppervlakte van het waterschapsgebied de oppervlakten van de overige subcategorieën af te trekken. De op die manier berekende oppervlakte wijkt af van de uitkomst van de GIS-module, omdat de GIS-module ook objecten als verkeerspleinen, wegbermen, bouwpercelen, bebouwing in het buitengebied en recente bebouwing veelal als agrarische grond aanmerkt. De via aftrek verkregen uitkomst is daarom betrouwbaarder. Openbare spoorwegen Op het beschikbare digitale kaartmateriaal is de Hanzelijn nog niet opgenomen. De infrastructuur van de Hanzelijn was op de waardepeildatum vrijwel gereed en moet daarom worden meegenomen in de berekening. Het spoorwegennet in het waterschapsgebied is door de Hanzelijn ca. 7% uitgebreid ten opzichte van de vorige peildatum ( ). Daarom is de destijds gehanteerde oppervlakte met de factor 1,07 vermenigvuldigd. Bouwpercelen De oppervlakte van bouwpercelen kan niet met behulp van de GIS-module worden bepaald. De ervaring leert dat gemeenten deze percelen niet eenduidig hebben geregistreerd. Uit de analyse voor de vorige kostentoedelingsverordening is gebleken dat bij WGS (anders dan bij sommige andere waterschappen) de waarde van bouwpercelen nauwelijks invloed heeft op uitkomsten van de kostentoedeling. Daarom is de oppervlakte gelijk gehouden ten opzichte van het vorige kostentoedelingsonderzoek. Overige gronden Deze oppervlakte is bepaald m.b.v. de GIS-module. Natuur Deze oppervlakte is overgenomen uit het overzicht ontwikkeling eenheden dat op is besproken met GBLT. Gebouwd 13

14 Deze oppervlakte is overgenomen uit de rapportage kerngegevens Groot Salland van GBLT van 8 september Totaal De totale oppervlakte is gebaseerd op de digitale kaart van het waterschapsgebied. 5 Waarden Wegen De waarden van de diverse typen wegen zijn bepaald met behulp van de taxatiewijzer wegen van de Unie van Waterschappen. Die taxatiewijzer geeft per wegtype de vervangingswaarde (per ha), waarbij een differentiatie is gemaakt naar soort ondergrond. Bij de toepassing van het rekenmodel is er van uit gegaan dat in 69% van het gebied van WGS de ondergrond bestaat uit zandgrond, 16% uit veen en 15% uit klei. Deze percentages zijn al in 2008 bepaald op basis van de bodemkaart van het gebied van WGS. Conform het Waterschapsbesluit wordt in het rekenmodel de waarde gesteld op 75% van de berekende vervangingswaarde. Agrarische gronden DLG verzamelt verkoopprijzen van landbouwgrond ten behoeve van de zogenaamde grondmonitor. Jaarlijks publiceert DLG de Grondmonitor waarin de ontwikkeling van verkoopprijzen wordt beschreven. In die grondmonitor worden alle verkooptransacties in een jaar opgenomen. Op grond van het Waterschapsbesluit (6.5, lid 2) moeten voor de kostentoedeling alleen de transacties in aanmerking worden genomen waarbij de grond een agrarische bestemming houdt. Daarom heeft DLG een aparte gegevensset aan de waterschappen beschikbaar gesteld. Voor WGS zijn uit deze gegevensset de verkoopprijzen in de landbouwgebieden Weidegebied in Overijssel en Salland van belang. Volgens DLG bedroegen de gemiddelde verkoopprijzen in die gebieden in respectievelijk Voor de gemiddelde prijs op is uitgegaan van het (afgeronde) gemiddelde van deze twee waarden: Spoorwegen De waarde van spoorwegen is berekend met behulp van de taxatiewijzer. Zie de toelichting bij wegen hiervoor. Bouwpercelen Voor de waarde van bouwpercelen is dezelfde waarde aangehouden als in het vorige kostentoedelingsonderzoek ( 130,-/m²). Zie de toelichting bij de oppervlakte van bouwpercelen hiervoor. Overige gronden De waarde van overige gronden is conform het Waterschapsbesluit gelijk gesteld aan de waarde van agrarische gronden. 14

15 Natuur De waarde van natuur is conform het Waterschapsbesluit gesteld op 20% van de waarde van agrarische gronden Gebouwd Deze waarde is overgenomen uit het overzicht ontwikkeling eenheden dat op is besproken met GBLT. Deze raming die GBLT ten behoeve van de begroting 2013 heeft opgesteld correspondeert met de laatste inzichten van de Waarderingskamer over de waardeontwikkeling van onroerend goed in Nederland. 15

16 Bijlage 3 Bestuurlijke weging van belang bij basiselementen van de taak 1. Inleiding Het bestuur van het waterschap moet in een nieuwe kostentoedeling vaststellen voor de taak watersysteem. De huidige wet stelt daarvoor een aantal regels waaraan het waterschap zich moet houden, maar geeft op onderdelen ook veel bestuurlijke vrijheid. De Commissie Algemene Ontwikkelingen heeft in een aantal vergaderingen gezocht naar motiveringen die gebruikt kunnen worden bij de invulling van die bestuurlijke ruimte. Het is belangrijk dat een kostentoedeling door alle belastingcategorieën als redelijk wordt ervaren en dat bestuurders kunnen uitleggen waarom de uitkomsten zo zijn als ze zijn. In deze bijlage wordt in beeld gebracht welke werkzaamheden ten behoeve van welke categorie worden gedaan. Soms is dat tamelijk eenduidig (objectief), soms is het wat subjectief. In dat laatste geval hebben bestuurders hun argumenten uitgewisseld om gezamenlijk tot een gedeeld (intersubjectief) oordeel te komen. In deze bijlage gaat het met name over de belangen van categorieën ingezetenen, eigenaren gebouwd en eigenaren ongebouwd. Het kostenaandeel dat voor rekening van de eigenaren van natuurterreinen komt èn de wettelijke speelruimte daarbij zijn dermate klein, dat dit feitelijk geen invloed heeft op de aandelen van de andere categorieën. 2. Bepalende basiselementen Niet voor alle elementen van de begroting kan een duidelijke relatie gelegd worden met belangen van een bepaalde categorie. Dat geldt bijvoorbeeld voor het programma maatschappij en organisatie. Er zijn echter belangrijke bepalende basiselementen, vooral binnen de primaire watersysteemtaak, waarvoor dat wel mogelijk is. Als van dit deel van de begroting vastgesteld kan worden ten bate van welke categorie we het doen, kan dat als maatgevend worden beschouwd voor het voorzieningenniveau. Dit is geheel in lijn met de manier waarop tot en met 2008 toen kostenveroorzaking leidend was - de kostentoedeling werd toegepast. In deze notitie worden de volgende bepalende basiselementen onderscheiden: Watergangen Gemalen Belastingheffing/kwijtschelding, verkiezingen Ruimte om te leven met water / Waternood Kaderrichtlijn Water (KRW) Overname stedelijk water De Koekoek (glastuinbouw) Waterbodemsanering De Vecht Harmonisatie onderhoud watergangen Waterkeringen (incl bijdrage aan HWBP) Elk van deze basiselementen heeft zijn eigen belangenverdeling. Die zijn vervolgens vertaald in een totaalverdeling door weging met de financiële impact van de verschillende basiselementen. 16

17 3. Concretisering van belang Hieronder is opgesomd hoe de belangen geconcretiseerd zijn die aan een bepaalde categorie kunnen worden toegeschreven. Deze definiëring is grotendeels gelijk aan die van de kostentoedeling Voor ingezetenen doet het waterschap de volgende zaken: Natuur en ecologie Recreatie Kaderrichtlijn Water (m.n. inrichting tbv natuur en ecologie) Tegengaan verdroging natuurgebieden Optimalisatie peilbeheer voor natuur Leefbaarheid /hinder bij wateroverlast Voorkomen stank (vanuit stedelijk water) Belevingswaarde van water Veiligheid mensen bij hoog water Voor eigenaren gebouwd: Tegengaan wateroverlast stedelijk gebied Opvang van waterafvoer vanaf gebouwde percelen Tegengaan wateroverlast voor glastuinbouw Watervoorziening glastuinbouw Optimalisatie peilbeheer stedelijk gebied Bescherming objecten tegen hoog water Voor eigenaren ongebouwd: Tegengaan verdroging landbouwgrond Tegengaan wateroverlast landbouwgrond Optimalisatie peilbeheer voor landbouw Aanpassing watergangen nodig wegens ruilverkaveling Bescherming vee tegen hoog water / wateroverlast Met behulp van deze invulling van het begrip belang passeren hieronder alle bepalende basiselementen de revue. Onder 4, 5 en 6 worden de basiselementen behandeld die redelijk objectief zijn toe te wijzen, onder 7 t/m 14 de basiselementen die bestuurlijk ingeschat kunnen worden. 4. Watergangen De watergangen van het waterschap zijn oorspronkelijk aangelegd voor de afvoer van overtollig water en ter voorkoming van te hoge waterpeilen. Dit leverde een voorzieningenniveau op voor met name landbouw en stedelijk gebied. De laatste 15 jaar vindt een verschuiving plaats naar verdroging en naar natuur en ecologie. Dit zijn meer algemene belangen, die logischerwijs voor rekening van ingezetenen komen. De kosten van de oorspronkelijke aanleg zijn nu (of binnenkort) afgeschreven. De nieuwe investeringen zijn hoofdzakelijk aanpassingen aan nieuwe inzichten. Deze zijn terug te vinden in 7 t/m 13. Voor beheer en onderhoud van de watergangen wordt daarom alleen uitgegaan van exploitatiekosten. Baggerprojecten blijven zich herhalen, dus de kapitaallasten hiervan worden wel meegenomen. In de boekhouding worden de exploitatiekosten (beheer, onderhoud en baggeren) uitgesplitst naar landelijk gebied, stedelijk gebied en natuurvriendelijke oevers. Natuurvriendelijke oevers wordt rechtstreeks toegerekend aan ingezetenen, landelijk en stedelijk gebied zijn iets complexer. 17

18 Overtollig stedelijk water wordt in veel gevallen afgevoerd door een watergang die door landelijk gebied loopt. In bijlage 4 is een kaartje opgenomen, waarin stedelijk gebied zwart omlijnd is aangegeven en watergangen voor afvoer van stedelijk water rood. De kosten van die watergangen worden daarom aan stedelijk water toegerekend. Daarmee is ambtelijk te bepalen hoeveel er aan stedelijk water resp. aan landelijk water wordt besteed. In de begroting en de meerjarenbegroting komt een substantiële post voor kapitaallasten baggeren voor. Dit gaat om watergangen die stedelijk water afvoeren. Het voorzieningenniveau voor stedelijk water is in het belang van de categorie gebouwd, maar ook van ingezetenen, omdat de afvoer van overtollig water de leefbaarheid in het gebied garandeert. De verdeling kan alleen intersubjectief (bestuurlijk) vastgesteld worden. Het peilbeheer is van belang voor de waarde van panden, niet alleen van woonhuizen, ook van bedrijfspanden. Omdat die bedrijfspanden het wonen te boven gaan, ligt het voor de hand het overwicht bij het belang van gebouwd te leggen. Daar komt bij dat het onroerend goed ook veroorzaker is. Bestuurlijk is daarom gekozen voor de verdeling 40% ingezetenen en 60% gebouwd. Landelijk gebied bestaat voor ca 15% uit natuurgebied. Daarom kan 15% van deze kosten aan ingezetenen (belang bij natuur ) worden toegerekend. Verder is er in landelijk gebied ook verspreide bebouwing aanwezig. Net als voor de kostentoedeling 2005 gebeurd is, kan daarom 5% aan gebouwd worden toegerekend. De resterende 80% is dan ten behoeve van de categorie ongebouwd besteed. 5. Gemalen De meeste gemalen transporteren water van gemengde afkomst: natuurgebieden, stedelijk, landelijk. Dit is per gemaal geïnventariseerd. Natuurgebieden kan dan aan ingezetenen worden toegerekend. In het landelijk gebied is een deel van het water afkomstig van verspreide bebouwing. Daarom kan ook hier 5% aan gebouwd worden toegerekend. De resterende 95% is dan ten bate van ongebouwd. Stedelijk bestaat hier evenals bij watergangen uit belang gebouwd en belang ingezetenen. Hiervoor is dezelfde verdeelsleutel te gebruikt waarvoor onder punt 4 gekozen is (40-60). 6. Belastingheffing / kwijtschelding en verkiezingen Een deel van de kosten van heffing en invordering wordt specifiek gemaakt voor één categorie. Substantieel zijn slechts twee kostenposten: het verkrijgen van WOZ-gegevens voor de categorie gebouwd en de kwijtschelding voor de categorie ingezetenen. Het eerste is aan gebouwd toegerekend, het tweede aan ingezetenen. Bij verkiezingen stemmen de ingezetenen. Daarom zijn de jaarlijkse kosten hiervoor aan ingezetenen toegerekend. 7. Ruimte om te leven met water/waternood In het oude beleid (zie 4) waren de inrichting, het beheer en het onderhoud van watergangen gericht op de hoeveelheid aan en af te voeren water, in belangrijke mate ten behoeve van agrarische belangen. Het merendeel van de watergangen werd smal en diep uitgevoerd. Als onbedoeld neveneffect trad daardoor echter verdroging bij landbouw en natuur op. Om dat te voorkomen, wordt in het nieuwe beleid gekozen voor ondiepe en bredere watergangen. Doordat zo meer water wordt vastgehouden, ontstaat ook extra bergingsruimte. 18

19 Het algemeen belang is hier groot, omdat verdroging van de natuur wordt voorkomen. (Daarnaast biedt een waternood-plan de gelegenheid natuurbevorderende maatregelen mee te nemen. Het waterschap doet dit met name als er subsidies tegenover staan. Dan wordt het bovenwaterschappelijk gefinancierd en behoren deze extra kosten niet ten laste te komen van de eigen ingezetenen.) Het belang van gebouwd is eveneens groot, omdat de extra bergingsruimte de kans op schade bij wateroverlast voor stedelijk gebied vermindert. (Ook ingezetenen hebben hier overigens belang bij.) Het belang van ongebouwd is ook groot, omdat de kans op verdroging van landbouwgrond in de zomerperiode erdoor vermindert. Alle categorieën hebben dus groot belang bij deze maatregelen. Bestuurlijk is gekozen voor 35% ingezetenen 35% gebouwd 30% ongebouwd. Het iets lagere belang van ongebouwd heeft te maken met het feit dat ongebouwd ook wel eens enig nadeel kan ondervinden van deze maatregelen. 8. Kaderrichtlijn Water De maatregelen die specifiek op grond van deze kaderrichtlijn genomen worden, hebben met name als doel het herstel van natuurlijke waarden, de aanleg van natuurvriendelijke oevers en van vispassages en het voorkomen van gebiedsvreemd water. Dit is algemeen belang, zodat ervoor gekozen is dit volledig aan ingezetenen toe te rekenen. 9. Overname stedelijk water Het waterschap neemt geleidelijk meer stedelijk water in beheer. Het gaat hierbij om voorzieningen ter beperking van wateroverlast in stedelijk gebied; sierwater neemt het waterschap niet in beheer. Het belang van ongebouwd in deze voorzieningen is verwaarloosbaar. Primaire belanghebbende is gebouwd. Echter ook ingezetenen hebben profijt (belevingswaarde van water). Evenals bij 4 is gekozen voor de verdeling 40% ingezetenen 60% gebouwd. 10. Waterbodemsanering Omdat het stedelijk gebied betreft en wateroverlast van stedelijk gebied hiermee wordt voorkomen, is gebouwd de primair belanghebbende categorie. Voor ongebouwd treedt ook enig voordeel op (de afvoer benedenstrooms verbetert, waar ook het voorliggend landelijk gebied van profiteert), maar dit belang is maar een fractie van het stedelijk belang (dus verwaarloosbaar gering). Anders ligt het met ingezetenen. Ook ingezetenen hebben belang bij het voorkomen van wateroverlast in stedelijk gebied, omdat dit de leefbaarheid beïnvloedt. Het ingezetenenbelang is door het bestuur in 2004 daarom als tamelijk groot aangemerkt, maar wel minder dan dat van gebouwd. Bestuurlijk is ook hier gekozen voor de verdeling 40% ingezetenen - 60% gebouwd. 11. Harmonisatie onderhoud watergangen Om na de fusie van 1997 te komen tot harmonisatie van de bestaande verschillen in onderhoudsplicht en daarmee tot gelijke behandeling van aanliggende eigenaren, zijn aanpassingen in de infrastructuur in het landelijk gebied nodig. Het gaat om eigenarenbelang, zodat ingezetenen geen belang hebben. Gekozen is voor de verdeling 20% gebouwd 80% ongebouwd. 19

20 12. De Koekoek (glastuinbouw) In de polder de Koekoek worden kostbare voorzieningen getroffen ten bate van de daar gevestigde en verwachte glastuinbouw. Glastuinbouw maakt deel uit van de categorie gebouwd. 13. De Vecht Het waterschap wil de Vecht inrichten als halfnatuurlijke rivier. Waar mogelijk krijgen daardoor dynamische processen als meandering, erosie, sedimentatie en inundatie opnieuw de ruimte. Daarnaast is het waterschap ook verantwoordelijk voor het vaarwegbeheer. Ingezetenen hebben daarmee verreweg het grootste belang. Gebouwd heeft ook een belang van enige omvang, o.m. omdat het vasthouden van Vechtwater ook effect heeft op de bescherming van gebouwd in Zwolle. Het belang van ongebouwd is beperkt. Gekozen is voor de verdeling 80% ingezetenen - 15% gebouwd 5% ongebouwd. 14. Waterkeringen (incl. bijdrage HWBP) De waterkeringen beschermen objecten, mensen, vee en natuur. Tot en met 2008 bestond er een aparte taak waterkeringszorg. Die werd voor 40,4% aan ingezetenen toegerekend en op basis van waardeverhoudingen voor 55,8% aan gebouwd en voor 3,8% aan ongebouwd. Voor een deel worden de kosten gemaakt in de vorm van een bijdrage aan het landelijke budget voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Ook hier geldt dat gebouwd bestaat uit woonhuizen en bedrijfspanden en daarmee het wonen te boven gaat. De nieuwe maatregelen worden ook in belangrijke mate gemotiveerd door de toegenomen waarde achter de dijken. Het ligt daarom voor de hand het overwicht bij het belang van gebouwd te leggen. Bestuurlijk is gekozen voor de verdeling 40% ingezetenen 55%% gebouwd 5% ongebouwd. 15. Weging waterkering Bij de basiselementen 4-13 gaat het om grote brokstukken van het waterbeheer, maar niet om de volledige kosten. Het gaat slechts om de grote brokstukken, die als maatgevend voor de totale kosten worden beschouwd. Het basiselement 14 is hierboven anders geformuleerd: het betreft alle kosten van het programma waterkering. Als dit bedrag volledig mee zou wegen ten opzichte van alle vorige, zou waterkering een te zwaar gewicht krijgen. In 2017 is voor het programma watersysteembeheer (waterkwantiteit) begroot (Meerjarenbegroting ) en voor het programma waterkeringsbeheer De verhouding is 72:28. Waterkering is in deze verhouding meegewogen worden. Zie voor de totale weging bijlage 5. 20

21 Bijlage 4 kaart landelijk en stedelijk water 21

22 Bijlage 5 Totaaloverzicht belang per categorie (kostenveroorzaking) Watergangen % ingezetenen % gebouwd % ongebouwd totaal ingezetenen gebouwd ongebouwd landelijk water door landelijk gebied 15% 5% 80% stedelijk water door landelijk gebied 40% 60% stedelijk stroomgebied 40% 60% natuurvr. onderhoud 100% Gemalen landelijk water 5% 95% stedelijk water 40% 60% natuurgebieden 100% Heffingen (excl. keringen) kwijtschelding 100% WOZ 100% Baggeren stedelijk water 40% 60% Verkiezingen 100% Waternood 35% 35% 30% KRW 100% Overname stedelijk water 40% 60% Waterbodemsanering 40% 60% Vecht 80% 15% 5% Harmonisatie onderhoud watergangen 20% 80% De Koekoek 100% TOTAAL SYSTEEM 36,36% 28,76% 34,87% TOTAAL KERING 40,00% 55,00% 5,00% TOTAAL SYSTEEM + KERING 37,38% 36,11% 26,51% VERHOUDING SYSTEEM : KERING = 2,57 : 1 22

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Aandachtsveldhouder ir. G.W. Broens Vergadering : 2 juli 2013 Agendapunt : 4. Bijlagen : Rekenvoorbeeld te betalen kosten per gezin / bedrijf o.b.v. begroting 2013 Onderwerp

Nadere informatie

KOSTENTOEDELINGSONDERZOEK 2013. Inleiding

KOSTENTOEDELINGSONDERZOEK 2013. Inleiding KOSTENTOEDELINGSONDERZOEK 2013 Inleiding De kostentoedelingsverordening (KTV) regelt de procentuele verdeling van de kosten van het watersysteembeheer over de categorieën belanghebbenden. Te weten: ingezetenen

Nadere informatie

: Nieuw belastingstelsel

: Nieuw belastingstelsel A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 7 september 2011 Agendapunt: 7 Onderwerp : Nieuw belastingstelsel KORTE SAMENVATTING: In het Bestuursakkoord Water is overeengekomen dat de waterschappen

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Aandachtsveldhouder B.J. Bussink Vergadering : 5 juli 2016 Agendapunt : 6. Bijlagen : Varianten ingezetenenomslag met effect op tarieven en kosten per profiel Onderwerp

Nadere informatie

Kostentoedeling Waterschap Brabantse Delta 2014

Kostentoedeling Waterschap Brabantse Delta 2014 Kostentoedeling Waterschap Brabantse Delta 2014 1. Inleiding Als gevolg van de Wet modernisering waterschapsbestel gelden vanaf 1 januari 2009 nieuwe regels voor de wijze van vaststelling van de bijdragen

Nadere informatie

Kostentoedelingsonderzoek Een onderzoek naar de kostentoedeling bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Kostentoedelingsonderzoek Een onderzoek naar de kostentoedeling bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Kostentoedelingsonderzoek 2014 Een onderzoek naar de kostentoedeling bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 15 mei 2013 Verantwoording Titel Kostentoedelingsonderzoek 2014 Opdrachtgever Hoogheemraadschap

Nadere informatie

Toelichting op de Ontwerp Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer waterschap Noorderzijlvest 2014.

Toelichting op de Ontwerp Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer waterschap Noorderzijlvest 2014. Toelichting op de Ontwerp Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer waterschap Noorderzijlvest 2014. ALGEMEEN 1. Wettelijke basis Ingevolge artikel 120, eerste lid, van de Waterschapswet (Stb. 2007,

Nadere informatie

Exclusief kwijtschelding/ oninbaar. Watersysteem Zuiveren

Exclusief kwijtschelding/ oninbaar. Watersysteem Zuiveren TARIEVENNOTA 2017 1. Inleiding Het Beleidsjaarplan 2017 naar programma s sluit met een totaal aan lasten van 74.797.100. Aan baten is een bedrag geraamd van 15.344.400. Het saldo bedraagt derhalve 59.452.700.

Nadere informatie

Reparatie Waterschapswet

Reparatie Waterschapswet 347 Reparatie Waterschapswet verhoogt lasten huishoudens Mevr. Dr. C. Hoeben 1 In tegenstelling tot gemeenten en provincies bekostigen waterschappen hun taken voornamelijk door zelf belasting te heffen.

Nadere informatie

Toelichting op de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Groot Salland 2014

Toelichting op de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Groot Salland 2014 Toelichting op de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Groot Salland 2014 Algemeen 1. Wettelijke basis Ingevolge artikel 120, eerste lid, van de Waterschapswet moet het algemeen bestuur

Nadere informatie

Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3

Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 Kostentoedelingsonderzoek 2017 Waterschap Vechtstromen 17 mei 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Kostentoedelingsonderzoek... 3 1.3 Huidige kostentoedeling Vechtstromen... 4 2.

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Ami 08-06-2015 Conform Geparafeerd door: Boeren, M.M.L. D&H 23-06-2015 Conform Geparafeerd

Parafering besluit PFO Ami 08-06-2015 Conform Geparafeerd door: Boeren, M.M.L. D&H 23-06-2015 Conform Geparafeerd agendapunt 3.a.3 1199528 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KOSTENTOEDELINGSVERORDENING WATERSYSTEEMHEFFING 2016 Portefeuillehouder Smits, M. Datum 23 juni 2015 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming

Nadere informatie

Concept kostentoedelingsverordening watersysteembeheer 2014

Concept kostentoedelingsverordening watersysteembeheer 2014 Zaaknr. : 13.B0244/13.ZK00510 Kenmerk : 13IT015912 Barcode : *13IT015912* Concept kostentoedelingsverordening watersysteembeheer 2014 Het algemeen bestuur van waterschap Brabantse Delta; gelezen het voorstel

Nadere informatie

In D&H: Steller: M. Oppenhuizen BMZ Telefoonnummer: 5883 SKK Afdeling: Overig In AB: Portefeuillehouder: Miltenburg

In D&H: Steller: M. Oppenhuizen BMZ Telefoonnummer: 5883 SKK Afdeling: Overig In AB: Portefeuillehouder: Miltenburg Onderwerp: Onderzoek actualisatie kostentoedeling Nummer: 279444 In D&H: 20-04-2010 Steller: M. Oppenhuizen In Cie: BMZ 25-05-2010 Telefoonnummer: 5883 SKK Afdeling: Overig In AB: 30-06-2010 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Onderwerp: Kostentoedelingsverordening. Algemeen Bestuur

Onderwerp: Kostentoedelingsverordening. Algemeen Bestuur Onderwerp: Kostentoedelingsverordening Algemeen Bestuur Portefeuillehouder: Joop de Hoon Datum: 20-11-2013 Vergaderingnummer: 6 Agendapunt: 6 Registratienummer: 2013.19219 Voorstel 1. Constateren dat de

Nadere informatie

Herziening kostentoedelingsverordening HDSR 2009

Herziening kostentoedelingsverordening HDSR 2009 Herziening kostentoedelingsverordening HDSR 2009 4 mei 2011 Herziening kostentoedelingsverordening HDSR 2009 Onderzoek actualisatie kostentoedeling Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Verantwoording

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterschapswet - Waterschapsbesluit. Lelystad, 7 mei 2013. het college van Dijkgraaf en Heemraden,

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterschapswet - Waterschapsbesluit. Lelystad, 7 mei 2013. het college van Dijkgraaf en Heemraden, VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 28 mei 2013 Staf / CCBO STUKDATUM NAAM STELLER 15 april 2013 J. Van As / B. Donker ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 12 Actualisatie kostentoedelingsverordening PROGRAMMA

Nadere informatie

Besluit: Vast te stellen de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer alsvolgt:

Besluit: Vast te stellen de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer alsvolgt: Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân; Gelet op de artikelen 120 en 122 van de Waterschapswet (Stb 2007, nr 208), hoofdstuk 6 van het Waterschapsbesluit en het provinciale reglement voor het waterschap;

Nadere informatie

Toelichting op de Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Vallei en Veluwe

Toelichting op de Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Vallei en Veluwe Toelichting op de Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Vallei en Veluwe Algemeen 1. Wettelijke basis Ingevolge artikel 120, eerste lid, van de Waterschapswet (Stb. 2007, 208) moet

Nadere informatie

Kostentoedelingsonderzoek 2018 Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Kostentoedelingsonderzoek 2018 Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Kostentoedelingsonderzoek 2018 Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden 21 april 2017 Verantwoording Titel Kostentoedelingsonderzoek 2018 Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Opdrachtgever Hoogheemraadschap

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders Waterschapswet Waterschapsbesluit. Lelystad, 5 september het college van Dijkgraaf en Heemraden,

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders Waterschapswet Waterschapsbesluit. Lelystad, 5 september het college van Dijkgraaf en Heemraden, VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 24 september 2013 Stafafdeling STUKDATUM NAAM STELLER 5 september 2013 J. Van As / B. Donker ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 7 Kostentoedelingsverordening 2014 PROGRAMMA

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 23 september 2010 auteur W. van de Ridder telefoon 033-43 46 127 e-mail wvanderidder@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder D.J. Veldhuizen onderwerp Herijking kostentoedeling agendapunt

Nadere informatie

Waterschap Vallei en Veluwe Meerjarenperspectief

Waterschap Vallei en Veluwe Meerjarenperspectief Waterschap Vallei en Veluwe Meerjarenperspectief 2012-2017 Datum 13 oktober 2011 Opgemaakt door Werkgroep Financiën Afdeling Staf en Financiële en Economische Zaken Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Uitgangspunten

Nadere informatie

Provinciaal blad nr

Provinciaal blad nr Provinciaal blad nr. 2008-11 Rubriek Uitgegeven op Inlichtingen bij IV 12 februari 2008 dhr. E.W. de Jonge, telefoon 038 499 79 02 Wijziging Reglement voor het Waterschap Zuiderzeeland, onderdeel kostentoedeling

Nadere informatie

Toelichting Kostentoedelingsverordening wegenbeheer Waterschap Rivierenland 2014

Toelichting Kostentoedelingsverordening wegenbeheer Waterschap Rivierenland 2014 Toelichting Kostentoedelingsverordening wegenbeheer Waterschap Rivierenland 2014 Hoofdstuk 1 Algemeen 1. Wettelijke basis Ingevolge artikel 122b, eerste lid, van de Waterschapswet moet het algemeen bestuur

Nadere informatie

Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma

Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma dr. C. Hoeben prof. dr. M.A. Allers Centrum voor Onderzoek van de Economie van de

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Lelystad 19 augustus 2011, het college van Dijkgraaf en Heemraden, 8 september 2011 SMO / Financiën. 23 augustus 2011 J.

ALGEMENE VERGADERING. Lelystad 19 augustus 2011, het college van Dijkgraaf en Heemraden, 8 september 2011 SMO / Financiën. 23 augustus 2011 J. V E R G A D E R D A T U M S E C T O R / A F D E L I N G 8 september 2011 SMO / Financiën S T U K D A T U M N A A M S T E L L E R 23 augustus 2011 J. Klein ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP Aanpassing

Nadere informatie

Toelichting Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rivierenland 2014

Toelichting Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rivierenland 2014 Ontwerp Toelichting Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rivierenland 2014 Hoofdstuk 1 Algemeen 1. Wettelijke basis Ingevolge artikel 120, eerste lid, van de Waterschapswet moet het

Nadere informatie

Mev r. d r. C. Hoeben 1. 1 Inleiding. 2 Huidige stelsel waterschappen. zaken, niet zijnde natuurterreinen (kortweg ongebouwd);

Mev r. d r. C. Hoeben 1. 1 Inleiding. 2 Huidige stelsel waterschappen. zaken, niet zijnde natuurterreinen (kortweg ongebouwd); 1583 Voorgestelde wijzigingen waterschapsbelastingen vergroten weeffout Mev r. d r. C. Hoeben 1 1 Inleiding Sinds 2009 hanteren de waterschappen een nieuw belastingstelsel. De overstap op dit nieuwe belastingstelsel

Nadere informatie

Vragen en antwoorden aanpassing belastingstelsel waterschappen

Vragen en antwoorden aanpassing belastingstelsel waterschappen Bijlage 1 Bijlage Vragen en antwoorden aanpassing belastingstelsel waterschappen Algemeen 1. Waarom denken de waterschappen na over een nieuw belastingstelsel? Hiervoor zijn twee concrete aanleidingen:

Nadere informatie

Uitgangspuntennotitie Kostentoedelingsverordening Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Uitgangspuntennotitie Kostentoedelingsverordening Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Uitgangspuntennotitie Kostentoedelingsverordening 2016-2019 Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden 1. Inleiding 1.1 De aanleiding Zoals in Begroting 2015 is toegezegd wordt in 2015 een herziene kostentoedelingsverordening

Nadere informatie

Toelichting op de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rijn en IJssel 2014

Toelichting op de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rijn en IJssel 2014 Toelichting op de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rijn en IJssel 2014 Algemeen 1. Wettelijke basis Ingevolge artikel 120, eerste lid, van de Waterschapswet ( moet het algemeen

Nadere informatie

Ontwerp kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rijn en IJssel 2017

Ontwerp kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rijn en IJssel 2017 Ontwerp kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Waterschap Rijn en IJssel 2017 Het college van dijkgraaf en heemraden heeft op 19 juli 2016 besloten om aan het algemeen bestuur van het waterschap

Nadere informatie

Waterschap Vallei en Veluwe

Waterschap Vallei en Veluwe Het Waterschapsblad is een officiële uitgave van Waterschap Vallei en Veluwe 18 januari 2013 Uitgave nummer 1 Waterschap Vallei en Veluwe publiceert officiële bekendmakingen digitaal via dit Waterschapsblad.

Nadere informatie

Toelichting op de Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer en wegenbeheer Schieland en de Krimpenerwaard 2014

Toelichting op de Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer en wegenbeheer Schieland en de Krimpenerwaard 2014 Toelichting op de Kostentoedelingsverordening watersysteembeheer en wegenbeheer Schieland en de Krimpenerwaard 2014 Algemeen 1. Wettelijke basis Ingevolge artikel 120, eerste lid, en artikel 122b, eerste

Nadere informatie

Samenwerking/fusie. Waterschap Vallei & Eem en. Waterschap Veluwe. Steenbokstraat 10 Postbus AC Apeldoorn [T] (055) [F] (055) 527

Samenwerking/fusie. Waterschap Vallei & Eem en. Waterschap Veluwe. Steenbokstraat 10 Postbus AC Apeldoorn [T] (055) [F] (055) 527 Steenbokstraat 1 Postbus 4142 732 AC Apeldoorn [T] (55) 527 29 11 [F] (55) 527 Samenwerking/fusie Waterschap Vallei & Eem en Waterschap Veluwe Vergelijking financiën Datum 17 maart 211 (Bijgesteld 27 april

Nadere informatie

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 21 augustus 2012 314119 Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object 1 Inleiding Eind 2011 is de rioolheffing opnieuw berekend

Nadere informatie

Ontwikkeling waterschapslasten in de periode 1998-2012

Ontwikkeling waterschapslasten in de periode 1998-2012 Ontwikkeling waterschapslasten in de periode 1998-2012 dr. C. Hoeben Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Ontwikkeling waterschapslasten in de periode 1998-2012 Corine Hoeben

Nadere informatie

De leden-waterschappen. belastingstelsel waterschappen. Geachte leden,

De leden-waterschappen. belastingstelsel waterschappen. Geachte leden, De leden-waterschappen datum ons kenmerk contactpersoon 11 juli 2011 60071/EV mw. V.M. Anches betreft uw kenmerk e-mail Bestuursstandpunt aanpassing - vanches@uvw.nl belastingstelsel waterschappen bijlage(n)

Nadere informatie

AGENDAPUNT 4.5.A/ 5.5 B ONTWERP. Onderwerp: Wijziging belastingverordeningen voor 2015 Nummer: 874439. Voorstel

AGENDAPUNT 4.5.A/ 5.5 B ONTWERP. Onderwerp: Wijziging belastingverordeningen voor 2015 Nummer: 874439. Voorstel Onderwerp: Wijziging belastingverordeningen voor 2015 Nummer: 874439 VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 4.5.A/ 5.5 B ONTWERP In D&H: 11-11-2014 Steller: mr K. Wijma / E. Lodder In Cie: BMZ 25-11-2014

Nadere informatie

Kosten watersysteem Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Onderzoek naar opbouw en redenen kosten

Kosten watersysteem Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Onderzoek naar opbouw en redenen kosten Kosten watersysteem Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Onderzoek naar opbouw en redenen kosten 8 juli 2014 Verantwoording Titel Kosten watersysteem Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Opdrachtgever

Nadere informatie

Ontwikkeling van de lokale woonlasten 2017

Ontwikkeling van de lokale woonlasten 2017 Ontwikkeling van de lokale woonlasten 2017 Inhoud 1. Aanleiding 2. Methode 3. Ontwikkeling totale woonlasten 4. Ontwikkeling afvalstoffenheffing, rioolheffing en OZB 5. Conclusies Bijlage 1 Hoe ontwikkelen

Nadere informatie

In het kader van de behandeling van dit voorstel merken wij nog het volgende op:

In het kader van de behandeling van dit voorstel merken wij nog het volgende op: COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 9 Onderwerp: Oplegnotitie bij voorstel Wijziging belastingverordeningen 2014 Nummer: 751817 In D&H: 05-11-2013 Steller:

Nadere informatie

Zienswijzen Kostentoedelingsverordening 2014 [Versie 12 september 2013]

Zienswijzen Kostentoedelingsverordening 2014 [Versie 12 september 2013] Zienswijzen Kostentoedelingsverordening 2014 [Versie 12 september ] Nr. Indiener Datum Zienswijze Reactie waterschap 1. Provincie Drenthe Postbus 122 9400 AC Assen (uitstel) 19 juli Post in 1216 29 augustus

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen

Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen 1 juli 2014 Waterschap Amstel, Gooi en Vecht: een introductie Het waterschapsbestuur De waterschapsverkiezingen Introductie Filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=1gzlsvox

Nadere informatie

CMFB 02-11-2010 Agendapunt: CMFB 12 AAN DE COMMISSIE MIDDELEN EN FINANCIEEL BELEID

CMFB 02-11-2010 Agendapunt: CMFB 12 AAN DE COMMISSIE MIDDELEN EN FINANCIEEL BELEID CMFB 02-11-2010 Agendapunt: CMFB 12 Sittard, 18 oktober 2010 AAN DE COMMISSIE MIDDELEN EN FINANCIEEL BELEID Onderwerp: Wijziging Verordening verontreinigingsheffing, Verordening zuiveringsheffing en Verordening

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 9 Onderwerp: Grondslag rioolheffing Datum: 11 november 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer: 279 Informant: G.

Nadere informatie

Aan. V. Doorn. Portefeuillehouder

Aan. V. Doorn. Portefeuillehouder Voorstel Steenbokstraat 10 Postbus 4142 7320 AC Apeldoorn [T] (055) 527 29 11 [F] (055) 527 27 04 [E] waterschap@veluwe.nl [I] www.veluwe.nl Aan Portefeuillehouder algemeen bestuur 22 april 2009 V. Doorn

Nadere informatie

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Gemeente Bussum Vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen 2012 Brinklaan 35 Postbus 6000

Nadere informatie

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 8 november 2016

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 8 november 2016 No.: Portefeuillehouder: Wethouder Hoek Afdeling: Middelen Behandelaar: A. Moerland De raad van de gemeente Tholen Tholen, 8 november 2016 Onderwerp: Voorstel tot aanpassing van de gemeentelijke belastingen

Nadere informatie

Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J. Koomans van den Dries, 0595 447784 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. Koomans van den Dries)

Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J. Koomans van den Dries, 0595 447784 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. Koomans van den Dries) Vergadering: 20 november 2012 Agendanummer: 11 Status: Opiniërend Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J. Koomans van den Dries, 0595 447784 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. Koomans

Nadere informatie

1) van Wim Zwanenburg op 10 februari 2014 aan mevrouw Corine Hoeben van COELO.

1)  van Wim Zwanenburg op 10 februari 2014 aan mevrouw Corine Hoeben van COELO. Diverse email uitwisselingen van Wim Zwanenburg 1) Email van Wim Zwanenburg op 10 februari 2014 aan mevrouw Corine Hoeben van COELO. Geachte mevrouw Hoeben, Ik zag uw bijdrage, vanuit COELO, in Nieuwsuur

Nadere informatie

Adviseren over vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen

Adviseren over vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen Aan de leden van de commissie Vergadering d.d. Casenummer Notitienummer Commissienotitie Middelen 14 maart 2013 AB13.00145 CN2013.009 Gemeente Bussum Adviseren over vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders Waterschapswet Waterschapsbesluit. Lelystad, 7 mei 2013. het college van Dijkgraaf en Heemraden,

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders Waterschapswet Waterschapsbesluit. Lelystad, 7 mei 2013. het college van Dijkgraaf en Heemraden, VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 28 mei 2013 SMO / Financiën STUKDATUM NAAM STELLER 16 april 2013 B.C. Donker ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 6b Jaarverslag en jaarrekening 2012 PROGRAMMA Bedrijfsvoering

Nadere informatie

Financiële verhouding tussen waterschappen en rijk

Financiële verhouding tussen waterschappen en rijk 58 Financiële verhouding tussen waterschappen en rijk C. Hoeben* Samenvatting Waterschappen zijn decentrale overheden die van oudsher de regionale wateren beheren en de werkzaamheden bekostigen uit belastingopbrengsten.

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, 3 november 2015 Nummer voorstel: 2015/97

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, 3 november 2015 Nummer voorstel: 2015/97 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 november 2015 Nummer voorstel: 2015/97 Voor raadsvergadering d.d.: 08-12-2015 Agendapunt: Onderwerp:

Nadere informatie

Besluit tot vaststelling van de Verordening op de watersysteemheffing Waterschap Veluwe 2011.

Besluit tot vaststelling van de Verordening op de watersysteemheffing Waterschap Veluwe 2011. Besluit tot vaststelling van de Verordening op de watersysteemheffing Waterschap Veluwe 2011. Het algemeen bestuur van Waterschap Veluwe; Op voordracht van het dagelijks bestuur van 13 oktober 2010; Gelet

Nadere informatie

5.1.2 Woonlasten (lokale lastendruk)

5.1.2 Woonlasten (lokale lastendruk) 5.1.2 Woonlasten (lokale lastendruk) Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, rioolrechten en afvalstoffenheffing. De woonlasten vormen het grootste deel van de opbrengst uit de gemeentelijke heffingen

Nadere informatie

Voorstel aan algemeen bestuur

Voorstel aan algemeen bestuur Voorstel aan algemeen bestuur Van: Werkgroep Financiële zaken D.d.: 17 februari 2011 Betreft: Uitgangspunten, Meerjarenraming(en) en Begroting(en) 1. Voorstel De algemeen besturen wordt gevraagd in te

Nadere informatie

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning CPB Notitie Datum : 27 augustus 2004 Aan : de SP, de heer E. Irrgang SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning 1 Inleiding De SP-fractie heeft het CPB gevraagd de budgettaire en koopkrachteffecten te

Nadere informatie

Onderwerp Tweede wijzigingsverordening Reglement voor het Waterschap De Dommel 2008

Onderwerp Tweede wijzigingsverordening Reglement voor het Waterschap De Dommel 2008 Bijlage 4 Ontwerpbesluit 45/14 BIII Voorgestelde behandeling PS-vergadering : 31 oktober 2014 Onderwerp Tweede wijzigingsverordening Reglement voor het Waterschap De Dommel 2008 Provinciale Staten van

Nadere informatie

Onderwerp Actualisering belastingverordeningen + tarieventabel en aanpassing tarieven 2009

Onderwerp Actualisering belastingverordeningen + tarieventabel en aanpassing tarieven 2009 OPENBAAR Adviseur: E.N.M. 't Hart (POI, tst. 813) Portefeuillehouder: E. Mackay 08.13969 1 ADVIESNOTA Begrotingsraadsvergadering d.d. 6 november 2008 Voorstel nr. 85/08 Programma en product Bestuur Oegstgeest,

Nadere informatie

Kostentoedelingsverordening Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 2009

Kostentoedelingsverordening Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 2009 Kostentoedelingsverordening Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 2009 Registratienummer 08. 14180 1 van 16 Kostentoedelingsverordening Hoogheemraadschap Begripsbepalingen Artikel 1 Deze verordening

Nadere informatie

Provincie Zuid-Holland Beleidsnota kostprijsberekening en rentetoerekening 2017

Provincie Zuid-Holland Beleidsnota kostprijsberekening en rentetoerekening 2017 Provincie Zuid-Holland Beleidsnota kostprijsberekening en rentetoerekening 2017 1 1. Inleiding en achtergrond De Financiële verordening van de provincie Zuid-Holland schrijft voor dat Provinciale Staten

Nadere informatie

Verordening watersysteemheffing waterschap Vechtstromen 2015

Verordening watersysteemheffing waterschap Vechtstromen 2015 Verordening watersysteemheffing waterschap Vechtstromen 2015 Kenmerk: Het algemeen bestuur van het waterschap Vechtstromen; gezien het voorstel van het dagelijks bestuur van 28 oktober 2014; gelet op de

Nadere informatie

Aan. V. Doorn. Portefeuillehouder

Aan. V. Doorn. Portefeuillehouder Voorstel Steenbokstraat 10 Postbus 4142 7320 AC Apeldoorn [T] (055) 527 29 11 [F] (055) 527 27 04 [E] waterschap@veluwe.nl [I] www.veluwe.nl Aan Portefeuillehouder algemeen bestuur 25 november 2009 V.

Nadere informatie

Onderwerp : Voorstel tot vaststelling van de tarieven ozb 2005

Onderwerp : Voorstel tot vaststelling van de tarieven ozb 2005 Raad : 21 december 2004 Agendanr. : 29 Doc.nr : B200413438 Afdeling: : Financiën RAADSVOORSTEL Onderwerp : Voorstel tot vaststelling van de tarieven ozb 2005 Toelichting Vanaf 1 januari 2005 moeten de

Nadere informatie

Vergaderdatum 30 maart 2016 Arrest Hoge Raad in voorbeeldprocedure classificatie natuur aanvullende dotatie aan de voorziening Agendapunt

Vergaderdatum 30 maart 2016 Arrest Hoge Raad in voorbeeldprocedure classificatie natuur aanvullende dotatie aan de voorziening Agendapunt Ter kennisname voor Commissie besturen en organiseren Vergaderdatum 30 maart 2016 Onderwerp Arrest Hoge Raad in voorbeeldprocedure classificatie natuur aanvullende dotatie aan de voorziening Agendapunt

Nadere informatie

WATERSCHAPSBELASTINGEN 2013 in het gebied van Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht

WATERSCHAPSBELASTINGEN 2013 in het gebied van Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht WATERSCHAPSBELASTINGEN 2013 in het gebied van Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht In het gebied waar u woont, werkt en/of eigendommen heeft, is Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht verantwoordelijk

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen Artikel 4 Waterschapswet juncto afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht

Nota van Zienswijzen Artikel 4 Waterschapswet juncto afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht Provincie Noord-Brabant Wijzigingsbesluiten van de Reglementen van de waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta en de Dommel Nota van Zienswijzen Artikel 4 Waterschapswet juncto afdeling 3.4 Algemene wet

Nadere informatie

De LokaleLastenVergelijker

De LokaleLastenVergelijker Centraal Bureau voor de Statistiek De LokaleLastenVergelijker Arjan Bruil 1. Inleiding De LokaleLastenVergelijker (LLV) van het Centraal Bureau voor de Statistiek geeft informatie over de hoogte van lokale

Nadere informatie

Beleidsregel tariefdifferentie wegen Hunze & Aa s

Beleidsregel tariefdifferentie wegen Hunze & Aa s Beleidsregel tariefdifferentie wegen Hunze & Aa s Het dagelijks bestuur van Hefpunt, Gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht en artikel 123 van de Waterschapswet en Bijlage I, punt 4 van

Nadere informatie

: 12 december : wethouder B. Bonnema

: 12 december : wethouder B. Bonnema R16.00048 E bprrv Littenseradiel : 12 december 2016 : Gemeentelijke belastingen, heffingen en tarieven : wethouder B. Bonnema : De raad besluit : 1. de belastingen, de heffingen en de tarieven overeenkomstig

Nadere informatie

Rapportage 2 e kwartaal 2016 Wetterskip Fryslân

Rapportage 2 e kwartaal 2016 Wetterskip Fryslân Rapportage 2 e kwartaal 2016 Wetterskip Fryslân 1. Inleiding In deze rapportage leest u de voortgang van de heffing en inning van de belastingen voor uw waterschap, over het tweede kwartaal van 2016. De

Nadere informatie

GEMEENTE LITTENSERADIEL

GEMEENTE LITTENSERADIEL GEMEENTE LITTENSERADIEL Agendanummer 10 Raadsvoorstel Raadsvergadering : 17 november 2008 Onderwerp : Gemeentelijke belastingen en tarieven 2009 Portefeuillehouder : Burgemeester J. Liemburg Voorstel :

Nadere informatie

B&W-Aanbiedingsformulier

B&W-Aanbiedingsformulier B&W.nr. 08.0911, d.d. 23 september 2008 B&W-Aanbiedingsformulier Onderwerp Belastingen 2009 BESLUITEN Behoudens advies van de commissie 1. Vast te stellen bijgaande brief aan de Raad Belastingen 2009 met

Nadere informatie

Samenvatting: Voorgesteld wordt de Verordening Onroerende Zaakbelasting 2016 vast te stellen.

Samenvatting: Voorgesteld wordt de Verordening Onroerende Zaakbelasting 2016 vast te stellen. Agendapuntnr.: Nr.: 149815 Behandeld door: A. van de Kamp Onderwerp: Verordening Onroerende zaakbelasting 2016 Renswoude, 27 oktober 2015. Aan de gemeenteraad Geachte raad, Samenvatting: Voorgesteld wordt

Nadere informatie

*468686* Onderwerp Kostentoedeling Waterschap Zuiderzeeland

*468686* Onderwerp Kostentoedeling Waterschap Zuiderzeeland Nota Discussie P r o v i n c i e F l e v o l a n d ** Onderwerp Kostentoedeling Waterschap Zuiderzeeland Samenvatting: 1. Inleiding Op 10 oktober 2006 heeft de Algemene Vergadering van Waterschap Zuiderzeeland

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. 27 oktober 2011 CCBO

ALGEMENE VERGADERING. 27 oktober 2011 CCBO VERGADERDATUM 27 oktober 2011 CCBO SECTOR/AFDELING STUKDATUM NAAM STELLER 13 oktober 2011 J. Van As ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 6 Kostentoedelingsverordening 2012 PROGRAMMA Bedrijfsvoering

Nadere informatie

2. Wij stellen uw raad voor om in te stemmen met de gewijzigde ramingen op het gebied van afval voor 2015-2018.

2. Wij stellen uw raad voor om in te stemmen met de gewijzigde ramingen op het gebied van afval voor 2015-2018. Agendapunt nr.: 6 Raadsvoorstel Onderwerp: Belasting- en tarievenmaatregelen 2015 Datum voorstel: 27 oktober 2014 Vergaderdatum: 16 december 2014 Registratienr.: 094-2014 Opsteller: Jan Roest Portefeuillehouder:

Nadere informatie

4.1.2 Woonlasten (lokale lastendruk)

4.1.2 Woonlasten (lokale lastendruk) Procentueel aandeel per belastingsoort op totale belastingopbrengsten 2006 Burgerzaken 3% Parkeren 11% Rioolrecht 14% Havengelden 6% Bouwleges 4% Begraaf- en crematierechten 4% Overige baten 2% OZB 33%

Nadere informatie

Doel van de notitie: vaststelling van de Begroting 2013 en de tarieven voor de heffing van de waterschapsbelastingen

Doel van de notitie: vaststelling van de Begroting 2013 en de tarieven voor de heffing van de waterschapsbelastingen Vergadering algemeen bestuur van 31 oktober 2012 Agendapunt 3c Behandelend ambtenaar: M. Snoek Beleidsveldbeheerder: A. van Mieghem Portefeuillehouder: Th. Schots Zaaknr. : 12.ZK08677/12.B0327 Kenmerk

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie Zaaknummer OLOGWB10. Onderwerp Tarieven rest- en GFT-afval 2012

Raadsvoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie Zaaknummer OLOGWB10. Onderwerp Tarieven rest- en GFT-afval 2012 Raadsvoorstel Inleiding Het Afvalbeheerplan 2011 2015 is op 8 februari 2011 vastgesteld door uw gemeenteraad. Eén van de maatregelen uit het plan is het vergroten van het verschil tussen het tarief voor

Nadere informatie

Raad V200700980 versie 4 december 2007. Onderwerp: Vaststellen verordening onroerende-zaakbelastingen 2008

Raad V200700980 versie 4 december 2007. Onderwerp: Vaststellen verordening onroerende-zaakbelastingen 2008 Raadsvoorstel Inleiding:Voor het jaar 2008 dienen de tarieven voor heffing van de onroerende-zaakbelastingen (ozb) te worden vastgesteld vóór de aanvang van het belastingjaar. De ozb wordt geheven op basis

Nadere informatie

P r o v i n c i e F l e v o l a n d

P r o v i n c i e F l e v o l a n d Onderwerp Reglement Waterschap Zuiderzeeland: methode van kostentoedeling Registratienummer: CRU03.006 Samenvatting 1. Inleiding Op 15 juli 2003 heeft het college van gedeputeerde staten aan uw commissie

Nadere informatie

Statenvoorstel 20/14 A

Statenvoorstel 20/14 A Statenvoorstel 20/14 A Voorgestelde behandeling Statencommissie : PS-vergadering : 11 april 2014 Onderwerp Initiatiefvoorstel aanpassing reglementen waterschappen Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant

Nadere informatie

Deze rapportage is opgedeeld in een rapportage over de opbrengsten van de voorgaande jaren en de opbrengst in het huidige belastingjaar.

Deze rapportage is opgedeeld in een rapportage over de opbrengsten van de voorgaande jaren en de opbrengst in het huidige belastingjaar. Rapportage 2013 HEA 1. Algemeen Deze rapportage is opgedeeld in een rapportage over de opbrengsten van de voorgaande jaren en de opbrengst in het huidige belastingjaar. In de tabellen worden de netto belastingopbrengsten

Nadere informatie

Nieuwe kansen voor systeem. belastingheffing AGV. Onderzoek rekenkamercommissie AGV. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht

Nieuwe kansen voor systeem. belastingheffing AGV. Onderzoek rekenkamercommissie AGV. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht Nieuwe kansen voor systeem belastingheffing AGV Onderzoek rekenkamercommissie AGV Korte Ouderkerkerdijk 7 Amsterdam Postbus 94370 1090 GJ Amsterdam T 0900 93 94

Nadere informatie

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei 1 OPSTELLER VOORSTEL: M. Gorter AFDELING: Openbare Werken PORTEFEUILLEHOUDER: R.J. Boersma. Agendapunt: No. /'05 Dokkum, 15 april 2009 ONDERWERP: Overdracht

Nadere informatie

IBML Financieel technische vragen begroting 2017

IBML Financieel technische vragen begroting 2017 IBML Financieel technische vragen begroting 2017 Pag. 3 Herprioritering van groot onderhoud levert op korte termijn niet voldoende investeringsruimte op. Vraag 1: Welk bedrag is wel op korte termijn beschikbaar?

Nadere informatie

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Aanvullend advies aan het Interprovinciaal Overleg over de verdelingsvraagstukken samenhangend met de BBL-oud-grond Juni 2013 Inhoud 1 Inleiding 2

Nadere informatie

Belastinguitgave 2013

Belastinguitgave 2013 Belastinguitgave 2013 Overijsselse gemeenten beperken stijging woonlasten Inwoners van Overijssel betalen in 2013 gemiddeld slechts een fractie meer aan gemeentelijke woonlasten dan vorig jaar. In tien

Nadere informatie

13 Stiens, 15 november 2016

13 Stiens, 15 november 2016 13 Stiens, 15 november 2016 Raadsvergadering: 8 december 2016 Voorstelnummer: 2016/46 Portefeuillehouder: drs. J.R.A. Boertjens Behandelend ambtenaar: S. Vis E-mail: s.vis@leeuwarderadeel.nl Telefoonnr.

Nadere informatie

Wijkoverleg Aalsmeer Oost. maandag 6 maart

Wijkoverleg Aalsmeer Oost. maandag 6 maart Wijkoverleg Aalsmeer Oost maandag 6 maart Onderwerp voor vanavond 1. Het hoogheemraadschap van Rijnland 2. Watersystemen en onderhoud 3. KRW2 Westeinderplassen en Bovenlanden 4. Watergebiedsplan Aalsmeer

Nadere informatie

Mogelijkheden rioolheffing Stein

Mogelijkheden rioolheffing Stein Van den Bosch & partners Mogelijkheden rioolheffing Stein 9 maart 2015 de heer mr. R.M.M. (Robert) Duits Mogelijkheden rioolheffing Stein Overzicht onderwerpen: 1. Zorgplichten (brede) rioolheffing 2.

Nadere informatie

Wie betaalt wat? Kostentoedeling bij waterschappen

Wie betaalt wat? Kostentoedeling bij waterschappen Wie betaalt wat? Kostentoedeling bij waterschappen dr. ir. C. Hoeben Rapport 03-03 November 2003 ISBN 90 76276 28 5 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Faculteit der Economische

Nadere informatie

Handreiking waterbodemkwaliteitskaart Delfland

Handreiking waterbodemkwaliteitskaart Delfland Handreiking waterbodemkwaliteitskaart Delfland Inleiding Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft op 19 februari 2015 een waterbodemkwaliteitskaart (WBKK) vastgesteld. De WBKK van Delfland is een belangrijk

Nadere informatie

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Zaaknummer: OLOGWB10. Onderwerp Tarieven rest- en GFT-afval 2012

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Zaaknummer: OLOGWB10. Onderwerp Tarieven rest- en GFT-afval 2012 Zaaknummer: OLOGWB10 Collegevoorstel Inleiding Het Afvalbeheerplan 2011 2015 is op 8 februari 2011 vastgesteld door de gemeenteraad. Eén van de maatregelen uit het plan is het vergroten van het verschil

Nadere informatie

algemeen bestuur (financiële producten) Beraadslagen en besluiten Nee

algemeen bestuur (financiële producten) Beraadslagen en besluiten Nee Voorstel voor algemeen bestuur Vergaderdatum 2 januari 2014 Onderwerp Programmabegroting 2014-2017 Agendapunt 20 Portefeuillehouder/Aandachtsveldhouder Opsteller/indiener Fusieopdracht 8 (financiële producten)

Nadere informatie

BEREKENING KINDERALIMENTATIE

BEREKENING KINDERALIMENTATIE BEREKENING KINDERALIMENTATIE In Aliment 2016 worden de kinderen waarvoor betrokkene onderhoudsplichtig is individueel benaderd. De kinderen worden dus niet, zoals het uitgangspunt van het Tremarapport

Nadere informatie