Audiovisuele verslaglegging van vertegenwoordigende organen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Audiovisuele verslaglegging van vertegenwoordigende organen"

Transcriptie

1 Audiovisuele verslaglegging van vertegenwoordigende organen In opdracht van: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Project: Publicatienummer: Datum: Utrecht, 10 januari 2008 (versie def_1.1) Auteurs: Drs. Barbera van den Berg Ir. ing. Reg Brennenraedts Drs. Sven Maltha Drs. Robbin te Velde

2

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Achtergrond Doelstelling en onderzoeksvragen Onderzoeksaanpak Leeswijzer Overzicht van het gebruik van audiovisuele verslaglegging Inleiding Globaal overzicht Grootte versus gebruik van online audiovisuele verslaglegging Grootte versus gebruik van archivering Audiovisuele versus geschreven verslaglegging Conclusie Techniek en markt Mogelijkheden van de beschikbare systemen Leveranciers van systemen voor audiovisuele verslaglegging Overzicht van vraag naar online audiovisuele verslaglegging Mogelijke ontwikkelingen in de techniek Mogelijke ontwikkelingen in de markt Conclusie Case studies Raadsinformatiesysteem Amsterdam (RIA) Ontwikkeling van het systeem Democratische waarde van het systeem Audiovisuele verslaglegging versus schriftelijke verslaglegging Politiek.residentie.net (Den Haag) Ontwikkeling van het systeem Democratische waarde van het systeem Audiovisuele verslaglegging versus schriftelijke verslaglegging Case: Deventer Ontwikkeling van het systeem Democratische waarde van het systeem Audiovisuele verslaglegging versus schriftelijke verslaglegging...47 Dialogic innovatie interactie 3

4 4.4 Staten informatie systeem (provincie Gelderland) Ontwikkeling van het systeem Democratische waarde van het systeem Audiovisuele verslaglegging versus schriftelijke verslaglegging Vergelijking tussen de cases Ontwikkeling van het systeem Democratische waarde van het systeem Audiovisuele verslaglegging versus schriftelijke verslaglegging Uitkomsten, trends en aanbevelingen Belangrijkste uitkomsten Trends Discussiepunten Concrete aanbevelingen...63 Bijlage 1. Generiek raamwerk voor de beschrijving van AV-toepassingen 65 Bijlage 2. Lijst van respondenten Bijlage 3. Achtergrondcijfers en statistieken Bijlage 4. Overzicht van de cases Dialogic innovatie interactie

5 Dialogic innovatie interactie 5

6 1 Inleiding 1.1 Achtergrond Eén van de doelstellingen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is het bevorderen van de toegankelijkheid van overheidsinformatie. Democratische basisinformatie de besluiten en vergaderstukken van vertegenwoordigende organen is daarbij erg belangrijk. In steeds meer gemeenten en provincies worden vergaderingen live via het internet uitgezonden ( webcasting ). Dit is een toegankelijke manier om het democratische proces aan de burgers te presenteren. Algemeen wordt aangenomen dat de lokale en provinciale politiek daardoor meer gaat leven. Wanneer de audiovisuele bestanden worden opgeslagen, ontstaan er daarnaast tal van geavanceerde mogelijkheden. Audiovisuele fragmenten kunnen per onderwerp en per spreker worden geïndexeerd en op een willekeurig tijdstip worden afgespeeld. Ook van deze ontwikkeling wordt verondersteld dat ze een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verbeteren van de ontsluiting van bestuurlijke en politieke informatie voor een breder publiek. 1 Naast de vermeende voordelen zou er echter ook een belangrijk nadeel kunnen optreden. Het opstellen van schriftelijke verslagen is een arbeidsintensieve en dus relatief dure optie. Het ligt daardoor voor de hand te veronderstellen dat gemeenten en provincies die audiovisuele verslaggeving inzetten, gaan bezuinigen op de traditionele schriftelijke verslaglegging. Het gebruik van de nieuwe optie van webcasting zou zo de toegankelijkheid van bestuursinformatie eerder kunnen verslechteren dan verbeteren. 1.2 Doelstelling en onderzoeksvragen Dit onderzoek geeft een kwantitatief en kwalitatief beeld van de gevolgen van het gebruik van audiovisuele verslaglegging door gemeenten en provincies op hun schriftelijke verslaglegging. Het onderzoek richt zich met name op de effecten van de mogelijke verschuiving op de kwaliteit van de aangeboden bestuurlijke informatie. In de centrale onderzoeksvraag is dat als volgt verwoord: Leidt het gebruik van audiovisuele verslaggeving door gemeenten en provincies tot een verslechtering of verbetering van de toegankelijkheid van bestuursinformatie ten opzichte van de situatie dat er alleen van schriftelijke verslaggeving gebruik werd gemaakt? Gegeven de doelstellingen die in het offerteverzoek zijn geformuleerd is deze centrale vraag opgesplitst in een vijftal vervolgvragen: 1. Is de manier waarop gemeenten en provincies via hun website audiovisuele informatie aanbieden een verbetering ten opzichte van het schriftelijk verslag in termen van toegankelijkheid en begrijpelijkheid? 1 Zie onder andere prof. Elzinga in Binnenlands Bestuur ( Raadsinformatiesysteem Amsterdam heeft de toekomst. 1 juli 2007, p.15) 6 Dialogic innovatie interactie

7 2. Is de audiovisuele verslaglegging democratisch verantwoord? 3. Welke opties bestaan er in de markt om de toegankelijkheid van audiovisuele verslagen (verder) te optimaliseren? 4. Wat zijn de verschillen in het gebruik van audiovisuele versus schriftelijke verslaglegging in gemeenten en provincies waarbij de algehele verslaglegging een hoge kwaliteit heeft en van het gebruik van audiovisuele versus schriftelijke verslaglegging in gemeenten en provincies waarbij de algehele verslaglegging een gemiddelde kwaliteit heeft? 5. Welke concrete maatregelen en adviezen kunnen er worden geformuleerd om de transparantie en toegankelijkheid van overheidsinformatie te waarborgen zodat een audiovisueel verslag minstens zo toegankelijk is als een schriftelijk verslag? 1.3 Onderzoeksaanpak Een centrale veronderstelling bij het ontwerp van het onderzoek is dat er geen noodzakelijk verband bestaat een toename van het gebruik van audiovisuele verslaglegging en een afname van de kwaliteit van schriftelijke verslaglegging. Of er uiteindelijk substitutie optreedt, hangt niet zozeer af van de inherente kenmerken van de technologie maar veel meer van de wijze waarop de nieuwe technologie lokaal wordt ingezet. Dit proces kan alleen goed samen met de direct betrokkenen (gebruikers, beheerders, bestuurders) worden beschreven. De focus in dit onderzoek ligt daarom op de kwalitatieve beschrijving van de verschillende soorten van gebruik van audiovisuele verslaggeving. Het gevaar bij kwalitatieve beschrijvingen is dat de nadruk teveel komt te liggen op de unieke en onderscheidende kenmerken van de case. Gegeven de relatief beperkte omvang van het onderzoek kunnen er slechts een handvol cases worden onderzocht. Er bestaat dan een reëel gevaar dat de eindconclusies van het onderzoek (te) sterk worden gekleurd door opvallende maar relatief zeldzame gebeurtenissen. Verder is het daardoor niet goed mogelijk om de case studies met elkaar te vergelijken en over de case studies heen conclusies te trekken. We hebben er daarom voor gekozen om eerst een breed overzicht te maken van het gebruik van audiovisuele verslaglegging door gemeenten en provincies. Om op een zo efficiënte en consistente manier zoveel mogelijk cases te kunnen beschrijven is er gebruik gemaakt van een generiek raamwerk. In het raamwerk wordt het centrale thema van dit onderzoek democratische toegankelijkheid van overheidsinformatie in een viertal dimensies verder is uitgewerkt. 2 In de logische volgorde zijn dit: 1. beschikbaarheid, 2. toegankelijkheid (in enge zin), 3. begrijpelijkheid en 2 Informatie moet eerst beschikbaar zijn voordat het toegankelijk kan worden gemaakt. Als die informatie vervolgens niet op een begrijpelijke manier wordt gepresenteerd, heeft de toegankelijkheid vanuit democratisch oogpunt weinig toegevoegde waarde. Dat geldt tenslotte ook voor informatie waar de burger zich niet formeel op kan beroepen (dat wil zeggen die niet officieel is geaccordeerd door het bestuursorgaan). In bijlage 1 is een verdere uitwerking van het raamwerk opgenomen. Dialogic innovatie interactie 7

8 4. verantwoordelijkheid. Hetzelfde raamwerk is later gebruikt om in de (vier) kwalitatieve cases de democratische toegankelijkheid van schriftelijke verslaglegging en die van audiovisuele verslaglegging op een vergelijkbare wijze te beschrijven. De cases zijn beschreven op basis van diepteinterviews met de partijen die direct betrokken waren bij de invoering van de online audiovisuele verslaglegging. In alle cases bleek de griffie de centrale ingang te zijn. Gegeven de beperkte omvang van het onderzoek was het niet mogelijk om zelf data te verzamelen over de eindgebruikers van de webcasting toepassingen (de burgers). Er is daarom voor zover mogelijk zoveel mogelijk gebruik gemaakt van secundaire data (bezoekersstatistieken en dergelijke). De vier cases zijn niet allemaal even uitgebreid beschreven. Er is voor gekozen om de beperkte beschikbare onderzoekscapaciteit te concentreren op de cases waarin het meest uitgebreid gebruik wordt gemaakt van audiovisuele verslaglegging. Voorafgaande aan de vier case studies is het huidige aanbod van toepassingen voor online audiovisuele verslaglegging in Nederland onderzocht. Op deze manier konden de specifieke resultaten in de vier cases worden beoordeeld tegen de algemene ontwikkelingen in de markt en in de stand der techniek. De beschrijving van de Nederlandse markt is grotendeels gebaseerd op een aantal interviews met vertegenwoordigers van de belangrijkste leveranciers in Nederland. 3 Tijdens de uitvoering van het onderzoek bleek al snel dat de mogelijke substitutie tussen audiovisuele en schriftelijke verslaglegging met name zou kunnen optreden bij kleinere gemeenten. De veronderstelling was dat deze gemeenten vanwege hun relatief bescheiden budgetten de inzet van hun middelen zouden moeten concentreren op een van de twee soorten verslaglegging. 4 Omdat in de cases op verzoek van de opdrachtgever bewust is gekozen voor grotere gemeenten 5 is het brede overzicht van het gebruik van audiovisuele verslaglegging later uitgebreid met een beknopt kwantitatief onderzoek naar de relatie tussen het gebruik van audiovisuele verslaglegging en de kwaliteit van de schriftelijke verslaglegging. 1.4 Leeswijzer In de structuur van dit rapport zijn de verschillende onderdelen van het onderzoek in een logische volgorde van breed naar smal en vervolgens weer naar breed geplaatst. Hoofdstuk 2 geeft een globaal overzicht van het gebruik van online audiovisuele verslaglegging in Nederland. Hoofdstuk 3 gaat in op de aanbodzijde. In het eerste deel van het hoofdstuk worden de huidige technische mogelijkheden beschreven. In het tweede deel volgt een overzicht van de belangrijkste leveranciers die op de Nederlandse markt actief zijn. Hoofdstuk vier beschrijft de vier cases in detail. De volgorde van de cases volgt 3 In Bijlage 2 is een overzicht opgenomen van alle respondenten. Dit betreft zowel de personen die we hebben gesproken in het kader van de case studies als in het kader van de marktverkenning. 4 Sommige aanbieders van audiovisuele verslaglegging gebruiken het substitutie-effect zelfs als verkoopargument: Voortaan kunt u ervoor kiezen om minder gedetailleerd schriftelijk te notuleren en deels naast een besluitenlijst door te verwijzen naar het videoarchief. Hiermee bespaart u aanzienlijk op de kosten van notuleren. (http://www.gemeenteoplossingen.nl/producten/raadsinformatie/io4_%7c_raad_direct/ ) 5 Dit is gedaan in de (naar later bleek correcte) veronderstelling dat grote gemeenten voorop lopen in het gebruik van audiovisuele verslaglegging. Het bestuderen van de toepassing van audiovisuele verslaglegging door grote gemeenten levert dan de meest rijke en uitgebreide informatie op. 8 Dialogic innovatie interactie

9 gedeeltelijk de chronologie van het onderzoek. De meest uitgebreide case (Amsterdam) is eerst onderzocht, daarna de minder uitgebreide cases. In het afsluitende vijfde hoofdstuk zijn de conclusies uit de afzonderlijke case studies met elkaar vergeleken en geplaatst tegen de achtergrond van de resultaten van de marktverkenning en de kwantitatieve onderzoek van de vraagkant. In het tweede deel van dit hoofdstuk zijn tenslotte een aantal concrete aanbevelingen geformuleerd op basis van de conclusies die in het voorafgaande zijn getrokken. 1.5 Definities Het overkoepelende begrip online audiovisuele (AV) verslaglegging omvat zowel het aanbieden van geluidsfragmenten over het internet (online audio verslaglegging) als videobeelden (online video verslaglegging). Welbeschouwd verwijst video alleen naar beeldmateriaal en niet naar geluidsmateriaal. In het gangbare taalgebruik wordt met video echter beeld en geluid bedoeld denk aan een viderecorder of videocamera die zowel beeld en geluid opnemen en afspelen. In het vervolg van dit rapport wordt met video verwezen naar audiovisuele verslaglegging waarin functionaliteiten voor beeld en geluid zijn opgenomen, bij audio is er alleen sprake van geluid. Dialogic innovatie interactie 9

10 2 Overzicht van het gebruik van audiovisuele verslaglegging 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt een kwantitatief overzicht gegeven van het gebruik van online audiovisuele verslaglegging door vertegenwoordigende organen in Nederland. Om een goede vergelijking tussen de organen (en statistische analyses) mogelijk te maken is ervoor gekozen om het overzicht te beperken tot gemeenten. Daar staat tegenover dat het overzicht nagenoeg compleet is, dat wil zeggen alle gemeenten in Nederland dekt. In theorie is het mogelijk dat bij ons onderzoek op het internet enkele webcasting applicaties van gemeenten over het hoofd zijn gezien. Dit leidt echter nauwelijks tot vertekening omdat de impact van een applicatie die niet te vinden is via zoekmachines zeer gering zal zijn. Verder zijn alle gevallen waarbij slechts één uitzending beschikbaar was, beschouwd als pilot project en niet in de analyses opgenomen. Het accent van het onderzoek lag immers op het structurele gebruik van online audiovisuele verslaglegging, niet op het traceren van experimenten. 2.2 Globaal overzicht Van de 443 gemeenten in Nederland maken er op dit moment 67 gebruik van online audiovisuele verslaglegging. Dat is 15% van het totaal. Deze groep kent een goede spreiding over Nederland: Van de gemeente Ameland tot de gemeente Heerlen, van de gemeente Vlaardingen tot de gemeente Zwolle. Met uitzondering van de grootte van de gemeente (zie de volgende paragraaf) lijken er geen kenmerken te zijn waarop deze groep gemeenten zich onderscheidt van de rest van de Nederlandse gemeenten. Het gros van de gemeenten maakt alleen gebruik van audio verslaglegging. De groep van gemeenten die daarnaast ook van video gebruik maakt dus van audiovisuele verslaglegging in de ware zin van het woord is nog zeer beperkt. In totaal gaat het dan nog slechts om tien gemeenten, of 2% van het totaal. 2.3 Grootte versus gebruik van online audiovisuele verslaglegging Er is een duidelijk verband tussen de omvang van de gemeente en het gebruik van audio verslaglegging door die betreffende gemeente. Zo is de gemiddelde grootte van een gemeente die gebruik maakt van online audio verslagging uitgedrukt in het aantal bewoners bijna twee keer zo hoog als van het landelijk gemiddelde. 6 Als we de verdeling over de verschillende grootteklasses bekijken wordt het beeld nog duidelijker. Met uitzondering van de op een na grootste klasse is er sprake van een continue stijging van het percentage gemeenten met webcasting bewoners tegen een landelijk gemiddelde van bewoners. 10 Dialogic innovatie interactie

11 Tabel 1. Aandeel gemeenten met online audio (only) verslaglegging per grootteklasse naar aantal inwoners (september 2007) 7 Aantal inwoners < > totaal aantal gemeenten totaal aantal gemeenten met online audio verslaglegging relatief aandeel 9% 10% 17% 22% 5% 17% Als we de set beperken tot gemeenten die video gebruiken is het verband nog sterker. De gemiddelde grootte van deze gemeenten is bijna zes keer zo groot ( inwoners) als het landelijke gemiddelde. Een opvallende uitzondering is de gemeenten Oostzaan, die slechts inwoners telt. Beperken we de set nog verder tot de gemeenten die ook live online videobeelden aanbieden, dan is het aantal bijna acht keer zo groot ( inwoners) als het landelijke gemiddelde. Tabel 2: Aandeel gemeenten met online video (plus audio) verslaglegging per grootteklasse naar aantal inwoners (september 2007) 8 totaal aantal Aantal inwoners < > gemeenten totaal aantal gemeenten met video webcasting relatief aandeel 1% 0% 0% 7% 16% 50% 2.4 Grootte versus gebruik van archivering Het gebruik van een archief geeft een duidelijke meerwaarde aan een toepassing voor audiovisuele verslaglegging. 9 Als er een archief is kunnen burgers bijvoorbeeld de meest 7 In de periode september december 2007 zijn er minimaal 12 gemeenten bijgekomen. Dat brengt het totaal voor audio only gemeenten dan op 69 (16%, zie ook figuur 6, paragraaf 3.3). 8 De groei in de afgelopen maanden (zie vorige voetnoot) was met name sterk in het videosegment. 9 Daar zijn minimaal 14 gemeenten bijgekomen dus meer dan een verdubbeling in twee maanden (van 2,3% naar 5,4%, zie wederom figuur 6, paragraaf 3.3). Het opslaan van online uitgezonden mediabestanden is niet vanzelfsprekend. Met name videobestanden zijn relatief groot in omvang en het archiveren van dergelijke bestanden vereist veel Dialogic innovatie interactie 11

12 recente vergadering terugzien of op trefwoord zoeken naar een bepaalde specifieke vergadering die voor hun van belang is. Ook voor deze variabele hebben we het verband met de grootte van de gemeente onderzocht (zie Tabel 3). Gemeenten hebben gemiddeld 32 audio en/of videobestanden online staan. De variatie tussen de gemeenten is relatief beperkt, en er is dit maal geen duidelijk patroon te onderkennen. 10 Er is geen eenduidig verband tussen grootte en omvang van het AV-archief. Tabel 3: Relatie tussen omvang archief van webcasting en omvang gemeente (september 2007) totaal aantal gemeenten met audio Aantal inwoners < > en/of video totaal aantal bestanden Gemiddeld omvang archief 15,4 33,7 37,9 43,7 13,9 38,6 2.5 Audiovisuele versus geschreven verslaglegging De laatste relatie die is onderzocht, is die tussen audiovisuele verslaglegging en de kwaliteit van schriftelijke verslaglegging. In het laatste geval is kwaliteit geoperationaliseerd als de mate van detail van de verslaglegging. Hiervoor is de volgende schaal gebruikt: Tabel 4: Meetinstrument voor de kwaliteit van schriftelijke verslaglegging (mate van detail) Label INTEGRAAL WOORDELIJK UITGEBREID SAMENVATTEND BESLUITENLIJST Omschrijving Dit is een letterlijke weergave, inclusief versprekingen en grammaticale fouten. Spreektaal wordt omgezet naar schrijftaal. Samenvatting van het betoog van een spreker. Samenvatting per agendapunt opgesteld. Wettelijk minimum. Omdat het scoren van de kwaliteit van schriftelijke verslaglegging relatief veel tijd kost is de analyse beperkt tot de (tien) gemeenten die online video verslaglegging gebruiken. Deze kwaliteit van schriftelijke verslaglegging van deze (experimentele) groep is (kostbare) opslagruimte. Vaak worden dit soort bestanden daarom als als vluchtige, eenmalige uitzendingen verspreid. Daarnaast is het doorzoekbaar maken van audio- en videobestanden geen sinecure (zie hierna, hoofdstuk 3). In het laatste geval is het toevoegen van een apart spoor voor ondertiteling een belangrijk middel om de AV-bestanden beter doorzoekbaar te maken (zie hierna). 10 Zie ook figuur 11 in bijlage Dialogic innovatie interactie

13 vervolgens vergeleken met een vergelijkbare (controle)groep van gemeenten die geen gebruik maken van audiovisuele verslaglegging. 11 In de onderstaande tabel worden de resultaten van de analyse getoond. Er blijkt niet of nauwelijks verschil te bestaan tussen de experimentele groep en de controlegroep. De gemeente Westland heeft een hogere score dan haar evenbeeld (Sittard-Geleen) maar gebruikt wel video verslaglegging. Alleen in het geval van Zwolle scoort de gemeente uit de experimentele groep lager dan de bijbehorende gemeente uit de controlegroep. Voorheen (in 2002) beschikte Zwolle nog wel over woordelijke schriftelijke samenvattingen. Het is echter onduidelijk of deze achteruitgang in kwaliteit te maken heeft met de invoering van de audiovisuele toepassing. Vooralsnog is er geen reden om aan te nemen dat er enig verband bestaat tussen de kwaliteit van schriftelijke verslaglegging en het gebruik van AV (hier: video) verslaglegging. Tabel 5: Kwaliteit online video verslaglegging versus kwaliteit van schriftelijke verslaglegging (matched pairs) naam gemeente Strijen Oostzaan inwonertal video Nee Ja wijze van schriftelijke verslaglegging uitgebreid uitgebreid Gouda Lelystad Nee Ja woordelijk woordelijk Alkmaar Leeuwarden Nee Ja uitgebreid uitgebreid Sittard-Geleen Westland Nee Ja uitgebreid woordelijk Zoetermeer Zwolle Nee Ja woordelijk samenvattend Apeldoorn Nijmegen Nee Ja woordelijk woordelijk Breda Groningen Nee Ja woordelijk woordelijk Almere Eindhoven Nee Ja woordelijk woordelijk Utrecht Den Haag Nee Ja woordelijk woordelijk Rotterdam Amsterdam Nee Ja woordelijk woordelijk 11 Hierbij zijn gemeenten van verschillende grootte betrokken. Voor het onderzoeksontwerp is er gebruik gemaakt van een opzet met matched pairs. Dit betekent dat voor elke gemeente in de experimentele groep een gemeente is gekozen die ongeveer dezelfde omvang heeft, maar die géén gebruik maakt van AV-verslaglegging (de referentiegroep). We hebben bijvoorbeeld Amsterdam (video) vergeleken met Rotterdam (geen AV) en Oostzaan (video) met Strijen (geen AV). Door deze opzet is het ondanks de omvang van de twee groepen in principe mogelijk om uitspraken te doen over de gehele groep van gemeenten. Dialogic innovatie interactie 13

14 2.6 Conclusie Op het eerste gezicht lijkt er weinig verband te liggen tussen eigenschappen van gemeenten en het gebruik van webcasting. Uit kwantitatief onderzoek blijkt echter dat het aantal inwoners van een gemeente samenhangt (en dus waarschijnlijk van invloed is) op het al dan niet gebruiken van online AV-verslaglegging. Door de bank genomen blijkt dat de omvang van een gemeente positief samenhangt met het gebruik van zowel audio als video verslaglegging. Als het gaat om de omvang van het webcasting archief, is er daarentegen geen duidelijk patroon te vinden. Tenslotte laat een paarsgewijze analyse zien dat het gebruik van online AV-verslaglegging zeer waarschijnlijk niet van invloed is op de kwaliteit van de schriftelijke verslaglegging. 14 Dialogic innovatie interactie

15 3 Techniek en markt 3.1 Mogelijkheden van de beschikbare systemen De belangrijkste functionaliteiten van online audiovisuele toepassingen zijn het op verschillende manieren (bijvoorbeeld live of vertraagd) weergeven van geluid (audio) en beeld (video) en het indexeren (bijvoorbeeld op onderwerp of spreker) en opslaan (archivering) van de audio- en videobestanden. Al deze mogelijkheden worden hieronder puntsgewijs behandeld. Audio Bij het uitzenden van vergaderingen maakt elke toepassing die we zijn tegengekomen uiteraard minimaal gebruik van audio het gebruik van video komt (nog) relatief weinig voor. Het formaat waarin de audiobestanden worden aangeboden is doorgaans MP3 12 of WMA. 13 Deze formaten zijn zeer gangbaar en worden ook voor andere toepassingen (zoals het comprimeren van muziekbestanden) gebruikt. Als het gaat om audio bestanden, dan zijn deze vaak in het WMA-formaat. De audiobestanden kunnen op twee manieren worden aangeboden: via een downloadbaar bestand of via een geïntegreerde speler op de website. In het laatste geval kunnen gebruikers eenvoudig geluid beluisteren door in een website op play te drukken. 14 Figuur 1 toont een voorbeeld van een geïntegreerde speler op een website. De meer geavanceerde oplossingen die door de grotere marktpartijen worden aangeboden, maken gebruik van de geïntegreerde speler op de website. MP3-bestanden die gebruikers kunnen downloaden worden doorgaans alleen aangeboden door gemeenten die een custom-made oplossing gerealiseerd hebben. Figuur 1: Voorbeeld van een geïntegreerde speler op een website 15 De kwaliteit van de audio is over het algemeen zeer goed. Wij zijn nauwelijks passages tegengekomen die niet of slecht te verstaan zijn Zie Het bekendste voorbeeld van een in een website geïntegreerde speler is misschien wel Ook hier kunnen gebruikers eenvoudig multimediale content gebruiker door op een knop op een website te drukken. Vergelijk dit bijvoorbeeld met het downloaden van MP3 s: Om deze bestanden af te spelen heeft een gebruiker een programma (bijvoorbeeld Windows Media Player, Winamp) of apparaat (zoals een ipod) nodig. 15 Afkomstig van de website: Dialogic innovatie interactie 15

16 Video Een relatief klein gedeelte van multimediale verslagen van vergaderingen die we hebben gevonden (zie hoofdstuk 2), maakt gebruik van videobeelden. Het formaat waarin deze beelden worden aangeboden, is bijna altijd het WMV-formaat (Windows Media Video). 17 Dit is een verzamelnaam van een aantal compressietechnologieën dat wordt aangeboden door Microsoft. Videobestanden worden aangeboden door middel van een geïntegreerde speler op de website. Zo kunnen gebruikers direct toegang krijgen tot de beelden. Er zijn geen aanbieders gevonden die de bestanden expliciet downloadbaar aanbieden. 18 De kwaliteit van de videobeelden wordt beïnvloed door een groot aantal factoren. Het maken van videobeelden is veel complexer dan het maken van geluidsopnamen. Om te beginnen is er de wijze van opnemen van het beeld. Zo kan er gekozen worden voor een vaste camera. Dit lijkt enigszins op een beveiligingscamera van goede kwaliteit die aan het plafond hangt. Deze maakt vanuit een vast punt opnamen van de gehele vergaderzaal. Omdat de resolutie van deze uitzendingen vrij beperkt is en de camera een groot gebied afdekt, is het moeilijk om details te zien. Een tweede manier om opnames te maken is door gebruik te maken van een camerasysteem dat automatisch focust op de spreker. Dit vraagt om een systeem waarin de camera in ieder geval om haar assen moet kunnen bewegen. Het richten op de spreker kan gebeuren door gebruik te maken van de gegevens over de microfoon. Daar waar de microfoon aanstaat, bevindt zich de spreker. Dit systeem geeft een goed overzicht van de vergadering, doordat het de beperkte resolutie goed inzet. Alleen de spreker is immers in beeld. Indien er echter sprake is van snel wisselende sprekers (zoals bijvoorbeeld tijdens discussies) kan de verslaglegging onduidelijk zijn. Een derde manier van het maken van opnamen is het inzetten van cameramensen of camera s met verschillende standpunten. In principe is dit gelijk aan de manier waarop televisie gemaakt wordt. Hoewel dit zonder twijfel voor de beste kwaliteit zorgt, zijn de kosten hiervan verreweg het hoogst. Daarnaast doet zich uit oogpunt van verantwoordelijkheid het probleem voor door de menselijke tussenkomst (regisseur!) de objectiviteit van het vastleggen van de beelden niet meer gewaarborgd is. Bij het bekijken van de videobeelden hebben wij een aantal drempels ervaren. Bovendien bleek de kwaliteit van videoverslaglegging van geval tot geval sterk te verschillen. De belangrijkste problemen waar we mee te maken kregen waren de volgende: Moeite met positiewijzigingen. Vrij veel systemen kunnen niet goed omgaan met een gebruiker die snel door het verslag heen wil lopen. Een gebruiker wil bijvoorbeeld slechts een paar fragmenten van enkele agendapunten zien. We zien dan vaak dat het zeer lang duurt voordat de positiewijziging wordt doorgevoerd. Soms valt ook het beeld of geluid (tijdelijk) weg of wordt het systeem instabiel (browser hangt). Synchronisatie. Zelfs kleine imperfecties in de afstemming van beeld en geluid kunnen mensen zeer goed waarnemen. Het synchroniseren van beeld en geluid is dan ook een 16 In de enkele gevallen dat het geluid slecht te verstaan was, had dit meestal te maken met politici die door elkaar heen spraken. Dat heeft dus meer de gebruiker te maken dan met de techniek Er zijn de afgelopen tien jaar talloze systemen bedacht die content trachtten te beschermen tegen kopiëren, herhaaldelijk gebruiken, downloaden, et cetera. Tegenwoordig worden deze systemen vaak DRM (Digital Rights Management) genoemd. In de praktijk blijken deze systemen echter niet succesvol te zijn in het uitvoeren van hun taak. Elk bestand dat een gebruiker kan gebruiken (bijvoorbeeld beluisteren, bekijken, installeren, et cetera), kan per definitie worden gekopieerd, opgeslagen en bewerkt. Zelfs de beste bescherming van video (of audio) kan worden omzeild door het beeld (of geluid) via een camera (of microfoon) op te nemen. 16 Dialogic innovatie interactie

17 probleem waar veel online videoapplicaties mee te maken hebben. Zelfs bij betrekkelijk geavanceerde spelers komt dit probleem regelmatig voor. Instabiel. Sommige systemen kunnen ertoe leiden dat de internetbrowser vastloopt. Traag. Enkele systemen hebben lange tijd nodig (minuten ) om in te laden. Een minuut is een eeuwigheid in het internettijdperk. Een groot gedeelte van de potentiële kijkers zal bij dit soort wachttijden waarschijnlijk afhaken. Browsercompatibiliteit. Enkele videospelers bleken niet goed te kunnen omgaan met andere browsers dan Internet Explorer. Het testen van de systemen op een FireFox browser bleek dan ook niet altijd succesvol. 19 Live uitzendingen Live uitzendingen maken het mogelijk dat burgers meteen kunnen vernemen welke beslissingen er in hun raad worden genomen. Hoewel relatief veel aanbieders het mogelijk maken om vergaderingen live uit te zenden, maken betrekkelijk weinig vertegenwoordigende organen hier nog gebruik van. In de praktijk zijn we geen live uitzendingen tegengekomen die alleen betrekking hadden op audio. 20 Elke live uitzending was dus een combinatie van beeld en geluid. Gegevens over het aantal gebruikers laten zien dat er doorgaans minder mensen de live uitzending bekijken dan de gearchiveerde uitzending. Daarentegen bestaat binnen de sector het beeld dat kijkers van live-uitzendingen een groter gedeelte van de vergadering bekijken dan mensen die via het archief de beelden benaderen. Archieffunctie 19 Dit is een belangrijk punt dat voor een deel teruggevoerd kan worden op de toegepaste techniek. Er worden ondermeer componenten gebruikt die browserspecifiek zijn; een alternatief voor andere browsers is niet voorhanden. Dit lijkt niet in overeenstemming te brengen te zijn met de Webrichtlijnen, een kwaliteitsmodel dat is ontwikkeld om de toegankelijkheid van overheidswebsites te waarborgen. Om dat te bereiken staan de richtlijnen alleen het gebruik van een beperkte set, veel voorkomende, generieke componenten toe. In dit specifieke geval werkt het echter juist discriminatie in de hand. Het probleem is dat 99% van alle AV-materiaal op overheidssites in Microsoftformaten staat (omdat de Nederlandse overheid nu eenmaal Windows en Office als standaard gebruikt). De aansturing vanuit de browser naar de Mediaplayer (bijvoorbeeld heen en weer springen tussen frames) werkt alleen met (Microsoft) Explorer goed omdat die browser nu eenmaal goed is geïntegreerd met (Microsoft) Media Player. Vanuit een andere browser (zoals Firefox of Safari) kan dezelfde aansturing alleen worden bereikt als er gebruik wordt gemaakt van een aantal specifieke componenten die niet in de generieke toolbox van de Webrichtlijnen staan. Met andere woorden, als gemeenten zich strikt aan de Webrichtlijnen houden is de functionaliteit van audiovisuele applicaties op de website van die gemeente beperkt voor niet-microsoft browsers. Volgens de experts van Webrichtlijnen heeft dit probleem echter niets te maken met de webrichtlijnen zelf maar met de manier waarop de achterliggende systemen van de leverancier van de AVapplicatie is ingericht. Hierbij verwijzen ze onder andere naar de succesvolle interdepartementale pilot waar een goed functionerende player is geïntegreerd in een website die door een willekeurige browser correct kan worden weergegeven (zie Het ontwerp van de player is gelaagd, zodat een gebruiker audiovisuele bestanden krijgt aangeboden in een formaat dat voor zijn systeem geschikt is. Dat lost echter maar voor een deel de problemen op die de leverancier heeft met het gebruik van de Webrichtlijnen. Het is volgens de leverancier niet mogelijk om vanuit zijn back-end systeem (het systeem waarin de tekst van de verslagen staan) rechtstreeks naar een bepaald frame binnen een audio- of videofragment te springen. De fragmenten kunnen dus alleen integraal worden afgespeeld. 20 Een bekend voorbeeld van het live audio uitzenden van bijeenkomsten is de kerktelefoon. Een moderne digitale variant is de KerkWerkRadio (zie o.a. Dialogic innovatie interactie 17

18 Door de bestanden van vergaderingen die reeds hebben plaatsgevonden online te plaatsen, kan een archief gerealiseerd worden. In de praktijk blijken nagenoeg alle initiatieven een dergelijke functie te hebben. Bij het online plaatsen van deze bestanden, is het belangrijk dat ze goed te vinden zijn en dat er een goede context is. In de meest eenvoudige vorm plaatst men een bestand online met hierbij alleen een datum en een titel. In de meest complexe vorm maken de audiovisuele bestanden deel uit van een raadsinformatiesysteem en worden ze in een context geplaatst. Het wordt op deze manier mogelijk om andere bestanden die relevant zijn voor de bijeenkomst, zoals beleidsnota s, eenvoudig beschikbaar te maken voor gebruikers. Figuur 2 is een aardig voorbeeld hiervan en is afkomstig van het systeem van de Gemeente Schijndel. Het laat zien dat gebruikers de notulen kunnen lezen en beluisteren, maar tevens de beschikking hebben over relevante documenten. Zo kunnen zij direct doorklikken naar de Verordening Beschermde Bomen Schijndel 2006 en dus de vergadering veel beter begrijpen. Gegevens over het gebruik van audiovisuele bestanden in archieven laten zien dat er relatief veel kijkers (luisteraars) zijn, maar dat zij meestal een beperkt aantal fragmenten bekijken (beluisteren). Figuur 2: Voorbeeld van een systeem waar notulen gekoppeld zijn aan het archief 21 Indexering Indexering kan gebruikt worden bij zowel audio- als videobestanden. Het indexeren leidt ertoe dat het integrale bestand van de gehele vergadering op logische wordt opgeknipt in kleinere onderdelen. 22 Op deze manier kan de gebruiker eenvoudig naar het gedeelte van 21 Afkomstig van 22 Vergelijk de scènes in een film. 18 Dialogic innovatie interactie

19 de vergadering springen waar hij of zij specifiek in is geïnteresseerd. Door gebruik te maken van indexering wordt de doorzoekbaarheid van de bestanden in sterke mate verhoogd. De meest eenvoudige manier van indexering kan ontstaan door het bestand te koppelen aan de agenda. Elk agendapunt betekent een knip in het bestand. Zo wordt het mogelijk om snel tussen de verschillende punten heen en weer te springen. Uiteraard bestaat er binnen het indexeren veel variatie. Men kan immers kiezen voor een zeer globale agenda, een zeer gedetailleerde versie en alles wat zich hier tussenin bevindt. Om tot de indexering te komen moet een persoon handmatig aangeven wanneer het volgende agendapunt begint. Dit kan tijdens of na afloop van de vergadering gebeuren. In alle gevallen is het een relatief arbeidsintensieve (en dus dure) activiteit. Een meer uitvoerige manier van indexeren is het indexeren op spreker. Doorgaans wordt dit gebruikt als aanvulling op het indexeren naar agendapunten. Door te indexeren op spreker wordt het betoog van elke spreker op elk agendapunt duidelijk. Zo wordt het nog eenvoudiger om het bestand te doorzoeken. Het bestand is immers in kleinere onderdelen opgesplitst. Bij het gebruik van dit systeem is het belangrijk om unieke sprekersprofielen te hanteren. 23 Zo wordt elke uitlating van een persoon gekoppeld aan zijn sprekersprofiel en wordt het mogelijk te zoeken naar alle uitlatingen van deze persoon. Het realiseren van deze vorm van indexering kan op drie manieren gebeuren: Ten eerste kan het door een persoon worden gedaan. Door te kijken en luisteren kan hij of zij aangeven welke spreker aan het woord is. Het is duidelijk dat dit een relatief arbeidsintensief proces is. Ten tweede kan een computersysteem worden gebruikt dat verschillende stemmen kan onderscheiden (stemherkenning). De eerste keer dat een spreker het woord neemt, dient de beheerder van het systeem aan te geven wat de naam is van de spreker. Daarna wordt deze stem automatisch gekoppeld aan de naam van de spreker. Ten derde kan men elke spreker een eigen microfoon geven. Zo wordt het mogelijk om het signaal van een microfoon te koppelen aan een bepaalde spreker. Koppeling aan geschreven verslag Het koppelen van audiovisuele bestanden aan een geschreven verslag lijkt sterk op indexering, maar verschilt hier toch enigszins van. In zekere zin is het een uitbreiding op een geïndexeerd bestand. Door de verschillende onderdelen van het geïndexeerde bestand te koppelen aan het schriftelijke verslag, wordt het mogelijk om te kijken, luisteren en lezen tegelijk. De gebruiker ziet dan bijvoorbeeld wat een spreker zegt over een onderwerp in geschreven tekst, maar hoort en/of ziet tegelijk zijn betoog. De wijze waarop de koppeling gemaakt kan worden, hangt af van de kwaliteit van het geschreven verslag (zie tabel 4). Hoe groter de mate van detail van de schriftelijke verslaglegging hoe preciezer de indexering op basis van het verslag kan plaatsvinden. De grote kracht van een koppeling tussen een geschreven verslag en een audiovisueel verslag is doorzoekbaarheid. Het is immers wel mogelijk om door tekst te zoeken maar niet door beeld of geluid. Door de doorzoekbare tekst aan het audiovisuele verslag te koppelen, kan het laatste verslag ook doorzocht worden. In zekere zin hebben de 23 Sprekersprofielen worden later in deze paragraaf behandeld. Dialogic innovatie interactie 19

20 fragmenten een codering meegekregen (in de vorm van het geschreven verslag) die het mogelijk maakt in de fragmenten te zoeken. Sprekersprofielen Zoals gezegd is het maken van een onderscheid naar spreker ook een (grofmazige) manier om te indexeren. Het is mogelijk om dit te integreren in sprekersprofielen. Zo kan de gebruiker van het systeem verschillende gegevens over de betreffende spreker bekijken. Tijdens het bekijken of beluisteren van het fragment ziet men dan de naam, de politieke partij, de foto en zelfs het adres van de spreker in kwestie. Uiteraard kunnen vertegenwoordigers zelf kiezen welke gegevens zij in hun profiel willen hebben. De onderstaande afbeelding toont het sprekersprofiel van de heer Dales. Burgers kunnen hem een mail sturen door op de betreffende knop te drukken. Bij een goed ingericht systeem krijgt elke spreker een uniek ID, waardoor de doorzoekbaarheid hoger wordt. Figuur 3: Voorbeeld van een sprekersprofiel uit de Gemeente Leeuwarden Commentaar Vergaderingen van vertegenwoordigende organen zijn soms complex van aard. Hierdoor kan het voorkomen dat niet iedereen volledig begrijpt wat er precies gebeurt en wordt besloten tijdens de vergadering. Om de toegankelijkheid te verhogen, is het in sommige systemen mogelijk om (geschreven) commentaar aan de audiovisuele verslaglegging toe te voegen. Zo kan bijvoorbeeld de griffier tijdens een live uitzending aan de kijkers duidelijk maken dat de vergadering tijdelijk geschorst is, of dat er gestemd gaat worden. Evenals bij het regisseren van beelden ligt hier het gevaar van vertekening op de loer. Er moet dus een afweging worden gemaakt tussen toegankelijkheid en verantwoording. 3.2 Leveranciers van systemen voor audiovisuele verslaglegging De markt voor online audiovisuele verslaglegging is jong en kent in Nederland nog maar een paar aanbieders. Al deze bedrijven hebben een specifieke achtergrond die grote invloed heeft op de manier waarop zij met audiovisuele verslaglegging omgaan en met het soort van producten en diensten dat zij op de markt zetten. Figuur 4 laat de achtergrond zien van de belangrijkste aanbieders van toepassingen voor audiovisuele verslaglegging op de Nederlandse overheidsmarkt. NotuBiz heeft bijvoorbeeld een traditie in de traditionele schriftelijke verslaglegging het aanbieden van online audio verslaglegging is een add-on voor het bedrijf. Video speelt (nog) een ondergeschikte rol. Noterik heeft juist video webcasting als vertrekpunt en is weer minder sterk in (de koppeling met) schriftelijke verslaglegging. Het figuur maakt ook duidelijk dat het aanbieden van online audiovisuele verslaglegging hoge eisen stelt aan de multidisciplinariteit van aanbieders. 20 Dialogic innovatie interactie

Audiovisuele verslaglegging van vertegenwoordigende organen

Audiovisuele verslaglegging van vertegenwoordigende organen Audiovisuele verslaglegging van vertegenwoordigende organen In opdracht van: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Project: 2007.050 Publicatienummer: 2007.050-0717 Datum: Utrecht, 10

Nadere informatie

Vergaderingen online van gemeenteraden en Provinciale Staten. Barbera van den Berg Den Haag, 15 november 2007

Vergaderingen online van gemeenteraden en Provinciale Staten. Barbera van den Berg Den Haag, 15 november 2007 Vergaderingen online van gemeenteraden en Provinciale Staten Barbera van den Berg Den Haag, 15 november 2007 Opzet presentatie Deel 1: Overzicht van audiovisuele verslaggeving in Nederland Centrale onderzoeksvraag:

Nadere informatie

Informatievoorziening en Automatisering

Informatievoorziening en Automatisering Bijlage Raad in Beeld: toelichting op de voorgestelde scenario s Informatievoorziening en Automatisering Wat is nodig om de raadsvergaderingen live te streamen en op welke wijze kan het onderlinge debat

Nadere informatie

Informatievoorziening en Automatisering

Informatievoorziening en Automatisering Bijlage Raad in Beeld: toelichting op de voorgestelde scenario s Informatievoorziening en Automatisering Wat is nodig om de raadsvergaderingen live te streamen en op welke wijze kan het onderlinge debat

Nadere informatie

Aan de commissie ABBZ. Datum: 9 april 2014. Onderwerp: Audiovisuele verslaglegging bestuursvergaderingen

Aan de commissie ABBZ. Datum: 9 april 2014. Onderwerp: Audiovisuele verslaglegging bestuursvergaderingen Aan de commissie ABBZ 1 Datum: 9 april 2014 Onderwerp: Audiovisuele verslaglegging bestuursvergaderingen Voorstel Kennis te nemen van de mogelijkheid van audiovisuele verslaglegging van de bestuursvergaderingen

Nadere informatie

Uitzenden van raadsvergaderingen via televisie en / of internet (webcasting)

Uitzenden van raadsvergaderingen via televisie en / of internet (webcasting) Uitzenden van raadsvergaderingen via televisie en / of internet (webcasting) 1. Inleiding/vraag De griffier is gevraagd inzichtelijk te maken wat de voor en nadelen zijn van het uitzenden van raadsvergaderingen

Nadere informatie

Raad V200901121 versie 1 december 2009

Raad V200901121 versie 1 december 2009 Raadsvoorstel Inleiding: Sinds 2002 worden de vergaderingen van de gemeenteraad door camera geregistreerd en integraal uitgezonden op het televisiekanaal van de Heusdense lokale omroep HTR. Sinds de vaststelling

Nadere informatie

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0 Media Hans Roeyen V 3.0 12 maart 2015 Inhoud 1. (Multi)Media op websites... 3 2. Flash en Websites... 4 3. Video op je website... 4 3.1. YouTube insluiten op de pagina... 4 3.2. Video zonder YouTube...

Nadere informatie

Audio en video. Oefening 4B

Audio en video. Oefening 4B Audio en video In deze oefening voeg je een videoen een audiobestand toe aan een aftiteling van een film. Voor audio en video zijn slechts enkele basisfuncties beschikbaar zoals 'start', 'stop' en 'herhaal'.

Nadere informatie

Begeleidend commentaar om het publiek te voorzien van aanvullende informatie.

Begeleidend commentaar om het publiek te voorzien van aanvullende informatie. 1 - Agenda De agendapunten van de vergadering. 2 - Commentaar Begeleidend commentaar om het publiek te voorzien van aanvullende informatie. 3 - Sprekersinformatie Informatie over de spreker die aan het

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING JET-NET WEBCAST

DOCENTENHANDLEIDING JET-NET WEBCAST DOCENTENHANDLEIDING JET-NET WEBCAST Inhoudsopgave Inloggen... 3 Layout... 5 Interactie... 6 Benodigdheden... 8 Praktische tips... 8 Bijlage I : HELP... 9 2 Inloggen Om deel te nemen aan de webcast, moet

Nadere informatie

Benchmark Axisopleidingen

Benchmark Axisopleidingen Benchmark Axisopleidingen In opdracht van: Platform Bèta Techniek In samenwerking met Ministerie van OCW HBO-raad Project: 2008.104 Datum: Utrecht, 22 december 2008 Auteurs: Guido Ongena, MSc. drs. Rob

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

NotuBiz 2014. Inhoud

NotuBiz 2014. Inhoud Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Politiek Portaal... 3 2.1 Startpagina... 3 2.2 Publiek menu... 4 2.3 Blok Recent/Toekomst... 4 2.4 Blok Zie ook deze links... 4 2.5 Kalender... 4 2.6 Andere weergaves... 4 2.7

Nadere informatie

Op zoek naar de regionale stem Een onderzoek naar digitale basisinformatie van de provinciale democratie

Op zoek naar de regionale stem Een onderzoek naar digitale basisinformatie van de provinciale democratie Op zoek naar de regionale stem Een onderzoek naar digitale basisinformatie van de provinciale democratie Op 7 januari 2014 publiceerde de Open State Foundation een onderzoek naar de gemeentelijke websites.

Nadere informatie

E E R H U C5 O W A A R D

E E R H U C5 O W A A R D E E R H U C5 O W A A R D Voorstelnummef: Qg» ^Lca*jQ> - o^5 ^ Agendanr. : 12 Ow\ Voorstelnr. : 2009-053

Nadere informatie

Aanwijzingen raadplegen audio-/videoverslagen. Inhoud. De player... 3. Agendapunten en sprekers... 4. Filters... 4. Stemmingen... 5. Zoeken...

Aanwijzingen raadplegen audio-/videoverslagen. Inhoud. De player... 3. Agendapunten en sprekers... 4. Filters... 4. Stemmingen... 5. Zoeken... Aanwijzingen raadplegen audio-/videoverslagen Inhoud De player... 3 Agendapunten en sprekers... 4 Filters... 4 Stemmingen... 5 Zoeken... 5 Aanwijzingen raadplegen audio-/videoverslagen In dit document

Nadere informatie

Looproute Microsoft OneNote 2010 versie 1.0. Looproute Microsoft OneNote 2010. Inleiding

Looproute Microsoft OneNote 2010 versie 1.0. Looproute Microsoft OneNote 2010. Inleiding 1 Looproute Microsoft OneNote 2010 Inleiding Dit document beschrijft de werking van het computerprogramma Microsoft OneNote (versie 2010) en is bedoeld voor docenten en leerlingen van het basis- en voortgezet

Nadere informatie

Raad in beeld Helmond

Raad in beeld Helmond Sequential BV Havenweg 29 3812 PR Amersfoort t. +31 (0)33 462 50 67 f. +31 (0)33 463 13 17 w. www.sequential.nl e. info@sequential.nl Raad in beeld Helmond Oktober 2008 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Concept

Nadere informatie

Bijlage I. BestuurOnline Pakketten en workflow

Bijlage I. BestuurOnline Pakketten en workflow Bijlage I BestuurOnline Pakketten en workflow Document Informatie Titel: Status: Versie 6 Copyright: Datum: 18-05-05 Security: Target audience: Auteur: Samenvatting: Bijlage I BestuurOnline - Pakketten

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over de website kerkomroep

Veel gestelde vragen over de website kerkomroep Veel gestelde vragen over de website kerkomroep 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Installatie sikn speler...3 Problemen bij installatie sikn speler?...4 Installatie Audiospeler overige browsers...6 Vind

Nadere informatie

Intelligente oplossingen

Intelligente oplossingen In het voortdurend veranderende zakelijke klimaat van vandaag de dag is het van cruciaal belang om met medewerkers, klanten en investeerders te kunnen communiceren, waar zij zich ook bevinden. Mshow webconferencing

Nadere informatie

gegevens analyseren Welk onderzoekmodel gebruik je? Quasiexperiment ( 5.5) zonder controle achtergronden

gegevens analyseren Welk onderzoekmodel gebruik je? Quasiexperiment ( 5.5) zonder controle achtergronden een handreiking 71 hoofdstuk 8 gegevens analyseren Door middel van analyse vat je de verzamelde gegevens samen, zodat een overzichtelijk beeld van het geheel ontstaat. Richt de analyse in de eerste plaats

Nadere informatie

Raadsvoorstel Voortzetting van de uitzending van de raadsvergaderingen

Raadsvoorstel Voortzetting van de uitzending van de raadsvergaderingen gemeente Eindhoven Griffie gemeenteraad Raadsnummer O4.R879.OOI Raadsvoorstel Voortzetting van de uitzending van de raadsvergaderingen op televisie en internet 1 Inleiding Vanaf september 2003 worden opnamen

Nadere informatie

Uitzenden Statenvergaderingen Provincie Flevoland

Uitzenden Statenvergaderingen Provincie Flevoland Uitzenden Statenvergaderingen Provincie Flevoland Via het Internet of via Internet én televisie? Onderwerp : Videoregistratie van statenvergaderingen Auteur : J. Heugen / R.D. Rozendal Versie : 2.1 Aantal

Nadere informatie

Opnemen met Odeo. Inleiding

Opnemen met Odeo. Inleiding Opnemen met Odeo Inleiding In deze handleiding leert u hoe u hoe u uw stem kunt opnemen met de computer. Hiervoor hoeft u niets te downloaden en te installeren, u kunt alles online doen via de website

Nadere informatie

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 205 7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het verzamelen van geluidsbestanden. Ook het downloaden van muziekbestanden vanaf internet

Nadere informatie

E-mailkrantje - Computerwerkgroep - 50-plus

E-mailkrantje - Computerwerkgroep - 50-plus Inhoud: Aandacht Aanvang PowerPoint Muziek op je computer Fotoalbums maken (nieuwe reeks) Digitale fotografie Windows 10 JANUARI 2015 Aanvangsdatum PowerPoint 2013 De cursus PowerPoint start op 17 februari,

Nadere informatie

Location Based Media

Location Based Media Location Based Media Introductie met 7scenes Minor Create Your Future Nieuwe Media 2028 Studiejaar 2011-2012 Inhoud 1 Inleiding en uitleg opdracht... 3 1.1 Wat gaan we doen?... 3 1.2 Over 7scenes... 3

Nadere informatie

Webinars, Webcasts & Video Dienstbeschrijving

Webinars, Webcasts & Video Dienstbeschrijving Webinars, Webcasts & Video Dienstbeschrijving Heliview Online online@heliview.nl +31 (0)35 698 22 55 Index Inleiding... 3 Webinar Studio & Services... 4 Basic Webinar Service... 4 Standaard Webinar Service...

Nadere informatie

Gebruikershandleiding GO search 2.0

Gebruikershandleiding GO search 2.0 Gebruikershandleiding GO search 2.0 1 Gebruikershandleiding Product: GO search 2.0 Documentversie: 1.1 Datum: 2 februari 2015 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van GemeenteOplossingen worden

Nadere informatie

Het Digipanel over het nieuwe Keuzemenu voor 14 076 Rapportage

Het Digipanel over het nieuwe Keuzemenu voor 14 076 Rapportage Het Digipanel over het nieuwe Keuzemenu voor 14 076 Rapportage Samenvatting De gemeente Breda werkt met één centraal nummer waarnaar gebeld kan worden voor het maken van afspraken, vragen, meldingen en

Nadere informatie

OFFICE 365. Start Handleiding Medewerkers

OFFICE 365. Start Handleiding Medewerkers OFFICE 365 Start Handleiding Medewerkers Meer info: Naast deze handleiding is er zeer veel informatie reeds voorhanden op het internet of door op het vraagteken te klikken in de Office 365 omgeving. Ook

Nadere informatie

Educatieve Contentcatalogus (ECC)

Educatieve Contentcatalogus (ECC) Educatieve Contentcatalogus (ECC) Handleiding vmbo Versie: 3.0 Handleiding ECC VMBO - update 4 oktober 2010 Pagina 1 van 11 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 ECC en inloggen 4 3 Zoeken in de ECC 5 4 Functionaliteiten

Nadere informatie

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig:

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig: How to: Live stream In dit document vind je een uitleg over live streaming video via het internet, tevens bevat het een stap voor stap beschrijving om zelf aan de slag te gaan. Het is bedoeld voor zaaleigenaren

Nadere informatie

Provinciale Staten van Flevoland' tetenwergadering d.d.: Confomi beskjten- 8 OKT. 2009i

Provinciale Staten van Flevoland' tetenwergadering d.d.: Confomi beskjten- 8 OKT. 2009i P R O V I N C I E F L E V O L A N D Provinciale Staten van Flevoland' tetenwergadering d.d.: Confomi beskjten- 8 OKT. 2009i Statenvoorstel Aan Provinciale Staten Statenvergaderins 8 oktober 2009 Onderwerp

Nadere informatie

Introductie testtooling Wink

Introductie testtooling Wink Introductie testtooling Wink SYSQA B.V. Almere Datum : 10-04-2013 Status : 1.0 Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 16 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Opbouw... 3 2 Wink... 4 2.1 Wat

Nadere informatie

Gebruikers Handleiding Quick Guide

Gebruikers Handleiding Quick Guide Gebruikers Handleiding Quick Guide Info-Kanaal: v4.0 Versie: 1.1 Datum: 18 maart 2010 Auteur(s): M.H.M. van het Bolscher B.A. Kooy M.J.R. Verbiesen R. Scheffer Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Inloggen... 3

Nadere informatie

QUICKSTART CAMTASIA STUDIO 8

QUICKSTART CAMTASIA STUDIO 8 QUICKSTART CAMTASIA STUDIO 8 Deze quickstart beschrijft de basisstappen die nodig zijn om een video te maken met Camtasia Studio 8 en deze op het leerplatform PointCarré te plaatsen. Voor meer uitgebreide

Nadere informatie

Onderzoek Tablets in het onderwijs

Onderzoek Tablets in het onderwijs Onderzoek Tablets in het onderwijs September 2011 Voorwoord In dit verslag presenteren we onze bevindingen van de tablettest die we hebben uitgevoerd. Zowel de ipad 2 als verschillende Android tablets

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X RAB RADAR Radio AD Awareness & Respons Voorbeeldpresentatie Inhoud 1 Inleiding 2 Resultaten - Spontane en geholpen bekendheid - Herkenning radiocommercial en rapportcijfer - Teruggespeelde boodschap -

Nadere informatie

Amsterdam Rotterdam UTRECHT

Amsterdam Rotterdam UTRECHT Amsterdam Rotterdam UTRECHT Inleiding Clipit onderzoekt regelmatig de berichtgeving rondom de grootste steden van Nederland. We vergelijken de steden op punten als aantal berichten, PR-waarde en sentiment,

Nadere informatie

DCN webcasting De open uitnodiging voor uw vergaderingen

DCN webcasting De open uitnodiging voor uw vergaderingen DCN webcasting De open uitnodiging voor uw vergaderingen Een nieuwe dimensie voor vergaderingen Het alom geprezen Digital Congress Network (DCN) vergadersysteem van Bosch is nu nog krachtiger en veelzijdiger

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Kenmerk ontheffing in de Bijstands Uitkeringen Statistiek

Kenmerk ontheffing in de Bijstands Uitkeringen Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie sociale en regionale statistieken (SRS) Sector statistische analyse voorburg (SAV) Postbus 24500 2490 HA Den Haag Kenmerk ontheffing in de Bijstands Uitkeringen

Nadere informatie

Windows Update. PC'S ONDERHOUDEN & UPGRADEN Windows bijwerken

Windows Update. PC'S ONDERHOUDEN & UPGRADEN Windows bijwerken 2 Windows bijwerken Windows Update Microsoft heeft voor haar Windows-klanten een uitstekende service op internet staan: de website Windows Update. Op deze website kunt u eenvoudig aan de meest recente

Nadere informatie

Stappen deelcijfer weging 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 totaalcijfer 10,0 Spelregels:

Stappen deelcijfer weging 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 totaalcijfer 10,0 Spelregels: Stappen deelcijfer weging 1 Onderzoeksvragen 10,0 6% 0,6 2 Hypothese 10,0 4% 0,4 3 Materiaal en methode 10,0 10% 1,0 4 Uitvoeren van het onderzoek en inleiding 10,0 30% 3,0 5 Verslaglegging 10,0 20% 2,0

Nadere informatie

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006 Resultaten eindmeting, januari 2006 O&S Nijmegen januari 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 5 2.1 Eerste gedachte bij de stad Nijmegen 5 2.2 Bekendheid met gegeven dat Nijmegen de

Nadere informatie

Toelichting release notes. 23 oktober 2014

Toelichting release notes. 23 oktober 2014 Toelichting release notes 23 oktober 2014 2 Toelichting release notes 23 oktober 2014 Inleiding release notes Deze week ontvangen jullie de release notes waarin onder meer twee nieuwe Paddlets, verschillende

Nadere informatie

Initiatie Movie Maker

Initiatie Movie Maker Initiatie Movie Maker Wat is Movie Maker? Windows Movie Maker is een computerprogramma dat toelaat video-bestanden te bewerken. Het wordt standaard bij de besturingssystemen Windows XP, Windows ME en Windows

Nadere informatie

Check je Kamer 2010/2011 Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) Check je kamer 2010/2011 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt

Check je Kamer 2010/2011 Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) Check je kamer 2010/2011 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt Check je kamer Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt 1 Dit is een uitgave van het Onderzoeksbureau van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding TWYSK Risicotool Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding Twysk risicotool De Twysk risicotool is in opdracht van Twynstra Gudde ontwikkeld als

Nadere informatie

Er zijn al enkele overheden die hier gebruik van maken. Hierbij aanvullende informatie van zowel gemeenten, provincies en de Tweede Kamer.

Er zijn al enkele overheden die hier gebruik van maken. Hierbij aanvullende informatie van zowel gemeenten, provincies en de Tweede Kamer. memo Aan: De fractievoorzitters i.a.a. de Statenleden Van: J. Bordewijk, tst. 4488 Datum: 16 januari 2004 Betreft: inventarisatie andere overheden In het Presidium van 5 november jl. is de notitie over

Nadere informatie

Globale kennismaking

Globale kennismaking Globale kennismaking Kennismaking Tesla CMS 1. Dashboard 2. pagina beheer - pagina aanmaken - pagina aanpassen - pagina verwijderen - pagina seo opties - zichtbaarheid pagina 3. subpagina beheer - subpagina

Nadere informatie

Uitkomst van de Enquête

Uitkomst van de Enquête Uitkomst van de Enquête Naar aanleiding van het rapport tussen leden en leiders heeft de commissie Noten een enquête uit gestuurd waarin de aanbevelingen worden voorgelegd aan leden en sympathisanten van

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Aanbiedingsbrief. Aan de raad.

Aanbiedingsbrief. Aan de raad. Sector: Bestuursdienst Kerkrade, 15 december 2005 Aanbiedingsbrief Aan de raad. 05it00873 Hierbij bieden wij u op initiatief van het presidium ter overweging en beslissing een ontwerpbesluit, nr. 05 Rb

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link)

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link) CONCENTRATIE VAN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTEN IN GEMEENTELIJK VASTGOED NAAR AANLEIDING VAN DEMOGRAFISCHE TRANSITIE Een casestudie in landelijke gemeenten in Noord-Brabant, Nederland Afstudeeronderzoek van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Technologie verklaard LEGRIA HF R48, LEGRIA HF R46, LEGRIA HF R406 en LEGRIA HF G25

Technologie verklaard LEGRIA HF R48, LEGRIA HF R46, LEGRIA HF R406 en LEGRIA HF G25 Technologie verklaard LEGRIA HF R48, LEGRIA HF R46, LEGRIA HF R406 en LEGRIA HF G25 Live Streaming (LEGRIA HF R48 en LEGRIA HF R46) De nieuwe LEGRIA HF R-serie stelt gebruikers in staat hun video-opnamen

Nadere informatie

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS ZET DE BOXEN AAN! Jongeren verkennen verschillende manieren om radio te maken (podcasting, internetradio), beluisteren voorbeelden en zetten de grote lijnen uit voor een eigen radio-uitzending: voor wie?

Nadere informatie

Clang 1.4.0. Release Notes. created by

Clang 1.4.0. Release Notes. created by Clang 1.4.0 Release Notes created by Release 1.4.0 Vanaf 2 november wordt Clang uitgebreid met unieke mogelijkheden op het gebied van e-mail en social media. Het is dan o.a. mogelijk om geautomatiseerd

Nadere informatie

BRONNEN OPTIMALISEREN VOOR GEBRUIK IN QUAYN

BRONNEN OPTIMALISEREN VOOR GEBRUIK IN QUAYN 1 BRONNEN OPTIMALISEREN VOOR GEBRUIK IN QUAYN Inleiding Wil je dat je Quayn-omgeving zo snel mogelijk werkt, zorg dan dat de gebruikte bronnen zo optimaal mogelijk hiervoor worden ontwikkeld of omgezet.

Nadere informatie

1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service

1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service 1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service De in het CHoral project ontwikkelde audio-indexeringstechnologie op basis van automatische spraakherkenning (SHoUT) wordt beschikbaar gemaakt

Nadere informatie

7. Muziek-cd s branden

7. Muziek-cd s branden 205 7. Muziek-cd s branden De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het werken met geluidsbestanden. Ook het verzamelen van muziekbestanden vanaf internet is heel populair. Het branden

Nadere informatie

Choral + Spraaktechnologie: ingezet voor de ontsluiting van audiovisuele

Choral + Spraaktechnologie: ingezet voor de ontsluiting van audiovisuele Choral + Spraaktechnologie: ingezet voor de ontsluiting van audiovisuele archieven De benadering Doel van het NWO CATCH project CHoral (2006-2011): onderzoek en ontwikkel geautomatiseerde annotatieen zoek

Nadere informatie

Oostzaan Buiten gewoon

Oostzaan Buiten gewoon GESCAND OP Gemeente Oostzaan Buiten gewoon Gemeenteraad Oostzaan P/a Postbus 20 153OAA Wormeriand - 8 APR. Comeents Oostzaan Gemeentehuis ockadrcs Kerkbuurt 4, 1 511 BD Oostzaan Postadres Postbus 20, 1

Nadere informatie

LIVE WEBINAR UITZENDEN

LIVE WEBINAR UITZENDEN LIVE WEBINAR UITZENDEN met Google Hangouts on Air WEBINARGEEK.COM INTRODUCTIE Voor het uitzenden van een live webinar met WebinarGeek heb je een Google account nodig. Dat is nodig omdat er gebruik wordt

Nadere informatie

Selenium IDE Webdriver. Introductie

Selenium IDE Webdriver. Introductie Selenium IDE Webdriver Het Wielsem 10, 5231 BW s- Hertogenbosch, telefoon 073-6409311 e- mail info@testwork.nl internet http://www.testwork.nl 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Selenium IDE... 3 3

Nadere informatie

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Afweging. Zaaknummer: ORGOGJVZ04. Vernieuwing discussiesysteem raadzaal

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Afweging. Zaaknummer: ORGOGJVZ04. Vernieuwing discussiesysteem raadzaal Collegevoorstel Inleiding Het huidige discussiesysteem in de raadzaal in het gemeentehuis in Vlijmen vertoont steeds vaker gebreken. De storingen die het systeem regelmatig tijdens raadsvergaderingen vertoont,

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen OFFICE 365 Start Handleiding Leerlingen Meer info: Naast deze handleiding is er zeer veel informatie reeds voorhanden op het internet of door op het vraagteken te klikken in de Office 365 omgeving. Ook

Nadere informatie

Datum. 31 maart 2011

Datum. 31 maart 2011 Memo Statengriffie Contact Frits Kas T 070-441 81 88 f.kas@pzh.nl Datum Aan Provinciale Staten Onderwerp Uitvoering motie 256: live uitzenden van commissievergaderingen Geachte leden van Provinciale Staten,

Nadere informatie

Mach3Framework 5.0 / Website

Mach3Framework 5.0 / Website Mach3Framework 5.0 / Website Handleiding Mach3Builders Inhoudsopgave 1 Inloggen...5 1.1 Ingelogd blijven...6 1.2 Wachtwoord vergeten...7 2 Applicatie keuzescherm...8 2.1 De beheeromgeving openen...9 3

Nadere informatie

TV IN NEDERLAND 2002

TV IN NEDERLAND 2002 TV IN NEDERLAND 2002 ONTWIKKELINGEN IN TV BEZIT EN TV GEBRUIK ESTABLISHMENT SURVEY André van de Wal Camiel Camps Nelly Kalfs Amstelveen, 1 maart 2003 Auteursrecht voorbehouden. Niets uit dit document mag

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Televisiekijken is een sociale activiteit.. Uit het kijkonderzoek blijkt dat heel vaak samen met het eigen gezin en gasten naar de televisie wordt gekeken.

Nadere informatie

In dit hoofdstuk leert u het volgende te doen;

In dit hoofdstuk leert u het volgende te doen; 16. Note Station Hebt u ook zo n hekel aan het uitwerken van aantekeningen, opzetjes van nieuwe ideeën of mind maps? Gelukkig biedt uw Synology NAS hiervoor een oplossing, namelijk Note Station. Met deze

Nadere informatie

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/ Digitale audiobestanden Inleiding In deze handleiding leert u de basisbegrippen rond audiobestanden: wat voor soorten bestanden ("formaten") zijn er, wat zijn de meest gebruikte players, hoe kunt u audiobestanden

Nadere informatie

Stad en raad Een Stadspanelonderzoek

Stad en raad Een Stadspanelonderzoek Stad en raad Een Stadspanelonderzoek Kübra Ozisik 13 Juni 2016 Laura de Jong www.os-groningen.nl BASIS VOOR BELEID Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Resultaten... 3 2.1 Respons... 3

Nadere informatie

Handleiding gebruik Citymail

Handleiding gebruik Citymail Handleiding gebruik Citymail Versie : 4.0.1 Jaar : 2014 Auteur : Citymail BV / Charly Traarbach Citymail BV Copyright 1 Citymail BV, Nederland 2014 Niets uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of

Nadere informatie

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen.

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen. Handleiding Office+ Introductie Met de module Office+ gaat een lang gekoesterde wens voor vele gebruikers van Unit 4 Multivers in vervulling: eenvoudig koppelen van documenten in relatiebeheer of documentmanagement

Nadere informatie

Mobiele applicaties of Enterprise mobility is een hot topic. Zo blijkt uit een onderzoek

Mobiele applicaties of Enterprise mobility is een hot topic. Zo blijkt uit een onderzoek TRENDRAPPORT Mobiele Apps bij woningcorporaties In de eerste helft van 2015 heeft Working Spirit een onderzoek laten uitvoeren naar het gebruik van mobiele applicaties bij woningcorporaties. Doel van dit

Nadere informatie

Omzeil het gebruik van mappen en bestanden over Wiki s en het werken in de 21 e eeuw

Omzeil het gebruik van mappen en bestanden over Wiki s en het werken in de 21 e eeuw Omzeil het gebruik van mappen en bestanden over Wiki s en het werken in de 21 e eeuw In de whitepaper waarom u eigen documenten niet langer nodig heeft schreven we dat het rondmailen van documenten geen

Nadere informatie

Muziek en mediabestanden

Muziek en mediabestanden Muziek en mediabestanden Instructie aanleveren muziek en mediabestanden Uitvaartverzorging Van Boetzelaerlaan 292 2581 BC DEN HAAG 070-3066030 070-3512563 Voorwoord Geachte lezer, De muziek en andere

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

Thema: Multimedia. Multimedia

Thema: Multimedia. Multimedia Multimedia OPDRACHTKAART MM-02-01-01 Communicatie Voorkennis: Je moet met een computer om kunnen gaan. Je moet kunnen zoeken op het internet. Intro: Multimedia is een vrij nieuw begrip. In de bladen en

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

WebCast Snel en effectief live uw doelgroep bereiken via het web

WebCast Snel en effectief live uw doelgroep bereiken via het web WebCast Snel en effectief live uw doelgroep bereiken via het web Of het nu gaat om een vergadering, training, conferentie of seminar, als u een bijeenkomst organiseert, streeft u naar een zo hoog mogelijke

Nadere informatie

Let op! In Movie Maker 2.6 worden de volgende bestanden ondersteund:.avi,.mpg,.m1v,.mp2,.mp2v,.mpeg,.mpe,.mpv2,.wm,.wmv,.asf.

Let op! In Movie Maker 2.6 worden de volgende bestanden ondersteund:.avi,.mpg,.m1v,.mp2,.mp2v,.mpeg,.mpe,.mpv2,.wm,.wmv,.asf. 1 Aangepaste paragraaf 3.7 Video importeren met Windows Movie Maker 2.6 Bij Windows Vista wordt een zeer gebruiksvriendelijk programma meegeleverd waarmee u video s kunt bewerken: Windows Movie Maker versie

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

OFFICE 365. Start Handleiding

OFFICE 365. Start Handleiding OFFICE 365 Start Handleiding Meer info: Naast deze handleiding is er zeer veel informatie reeds voorhanden op het internet of door op het vraagteken te klikken in de Office 365 omgeving. Ook biedt Microsoft

Nadere informatie

Verschillen met PowerPoint 2007

Verschillen met PowerPoint 2007 1 Verschillen met PowerPoint 2007 In dit bestand krijg je een overzicht van de verschillen met versie 2007 van PowerPoint. Zie je in het boek iets wat op jouw computer niet kan, kijk dan hier om te zien

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s:

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: - Jeugd en Jeugdhulpverlening - Onderwijs Oktober 2015 Ctrl/BI C. Hogervorst Het beeld dat bij dit thema naar voren komt past bij een grotere

Nadere informatie

Document Management Made Easy

Document Management Made Easy Document Management Made Easy Contentverse 8 Feature Set Wat uw branche of bedrijfsgrootte ook is, wij hebben het antwoord op uw papier problemen. Onze document management oplossing, Contentverse, biedt

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie