Monitor Duurzaam Beleggen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitor Duurzaam Beleggen"

Transcriptie

1 Halfjaarlijkse publicatie - Jaargang 3 - nr. 1 Monitor Duurzaam Beleggen Juni 2004 Bedrijvenscreening: drie sectorfiches geactualiseerd Onze aanpak m.b.t. wapens in de bedrijvenscreening Succesvolle aandeelhoudersdag duurzame fondsen Bedrijvenscreening: drie sectorfiches geactualiseerd De voorbije zes maanden hebben de KBC-duurzaamheidsanalisten de actualisatie van drie sectorfiches afgerond, namelijk die van de sector van de informatietechnologie, de sector van de telecomoperatoren en de financiële sector. Ook werd de score van Royal Dutch Shell aangepast toen bleek dat het bedrijf gedurende verscheidene jaren zijn gas- en olievoorraden bewust had overgewaardeerd. Actualisatie screeningsresultaten Midden 2003 rondden wij de volledige screening van 112 grote bedrijven uit de 10 MSCI-sectoren in de eurozone af. Het is onze bedoeling om het duurzaam en maatschappelijk verantwoord karakter van deze bedrijven continu op te volgen en daar regelmatig over te rapporteren. In de praktijk bestuderen we elk bedrijf opnieuw telkens zich een belangrijk positief of negatief feit voordoet, zoals bijvoorbeeld eind januari 2004 het geval was voor Royal Dutch/Shell (zie verder). Verder herbekijken we jaarlijks sowieso alle bedrijven binnen elke sector grondig. Onlangs verschenen de geactualiseerde fiches van de sector van de informatietechnologie, de sector van de telecomoperatoren en de financiële sectoren. Hieronder vindt u een kort verslag. De volledige fiches met een uitgebreid verslag over de nieuwe rangschikkingen en de scores van de individuele bedrijven zijn beschikbaar op onze website (www.kbc.be/duurzaambeleggen).

2 DRIE SECTORFICHES GEACTUALISEERD Informatietechnologie De sterke opmars van nieuwe informatietechnologieën (computers, het internet, de mobiele telefonie) heeft het maatschappelijk functioneren van burgers en bedrijven het voorbije decennium uitermate sterk beïnvloed. Handelingen worden sneller, efficiënter en goedkoper uitgevoerd, waardoor de productiviteit van de bedrijven sterk toeneemt. De toepassingen leveren bovendien een belangrijke bijdrage tot duurzame ontwikkeling. Zo draagt bijvoorbeeld videoconferencing bij tot een afname van het fysische verkeer van personen en aldus tot een geringer energieverbruik. Het verder doordringen van informatietechnologieën leidt evenwel ook tot nefaste neveneffecten. De toenemende kenniskloof tussen industrie- en ontwikkelingslanden, de toenemende dominantie van het engels, de mogelijke inbreuk op de privacy van burgers (bijvoorbeeld via nieuwe controlemogelijkheden) of het ontstaan van zogenaamde cybercriminaliteit zijn hiervan de meest gekende voorbeelden. communicatieapparatuur Nokia blijven aan de kop van de rangschikking. Het Duitse SAP verliest zijn plaats in het duurzame universum. De vrijgekomen plaats wordt ingenomen door het eveneens Duitse micro-elektronicabedrijf Infineon Technologies, dat sterke milieuprestaties neerzet en een goed uitgebouwde corporate governance -code naleeft. Het Nederlandse ASML valt nu net onder de mediaan. Hekkensluiters zijn Cap Gemini Ernst & Young en Wanadoo. Cap Gemini Ernst & Young heeft wel een voorbeeldbeleid inzake gelijkekansen en diversiteit met betrekking tot zijn personeel, maar wordt onder meer aangewreven dat het activiteiten ontwikkelt in het mensenrechtenonvriendelijke Birma. De Franse internetprovider Wanadoo (een nieuwkomer in onze duurzaamheidsanalyse van de sector) heeft geen milieubeheerssysteem en kent weinig of geen transparantie op het vlak van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Telecomoperatoren In ons duurzaamheidsonderzoek van de sector van de informatietechnologie analyseren we acht bedrijven, waaronder producenten van halfgeleiders, gsm-fabrikanten en softwarehuizen. In de nieuwe duurzaamheidsrangschikking blijft de volgorde van de bedrijven vrijwel intact (zie grafiek 1). De Frans-Italiaanse halfgeleiderproducent STMicroelectronics en de Finse opperkoning van de corporate governance en producent van mobiele GRAFIEK 1 - ALGEMENE SCORE SCREENING INFORMATIETECHNOLOGIE STMicroelectronics Nokia Alcatel Infineon Technologies ASML Holding NV SAP Cap Gemini Ernst & Young Wanadoo 20,6 23,2 28,9 28,4 26,7 33,2 31,3 36, Communicatietechnologie kan een grote bijdrage leveren tot het realiseren van duurzame sociale en economische ontwikkelingsdoelen. Informatie en kennis zijn immers via mobiele telefoondiensten en het internet vrijwel onmiddellijk over nagenoeg gans de wereld beschikbaar. Zoals hierboven al met betrekking tot de informatietechnologie gesteld, creëert dat enorme mogelijkheden voor bedrijven en individuen alsook energiebesparingen door het geringer aantal fysieke verplaatsingen. Los van de al vermelde bezorgdheid rond de toenemende kloof tussen de haves en have-nots, zijn er nog twee andere sectoreigen bezorgdheden, namelijk de recyclage van de toestellen en twijfels rond de mogelijke gezondheidsrisico s van mobiel bellen. Intussen lijkt er wereldwijd een consensus te groeien over het feit dat gsm-stralingen onschadelijk zijn voor gsm-gebruikers (zie bijvoorbeeld het verslag hieromtrent van de consumentenorganisatie Test- Aankoop begin juni 2004). In de sector van de telecomoperatoren screenen wij acht bedrijven. Zeven daarvan zijn specifieke telecommunicatiemaatschappijen die vaste of mobiele communicatiediensten aanbieden. Het achtste bedrijf (Bouygues) doet dat ook, maar is wel in de eerste plaats een constructiebedrijf. De vier bedrijven die bij de vorige screening in de MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 2 Juni 2004

3 DRIE SECTORFICHES GEACTUALISEERD GRAFIEK 2 - ALGEMENE SCORE SCREENING TELECOMOPERATOREN Deutsche telekom Telefonica Telecom Italia Mobile Telecom Italia KPN France telecom Portugal Telecom Bouygues rangschikking boven de lat lagen, blijven ook na de actualisatie binnen het beleggingsuniversum (zie grafiek 2). Telecom Italia Mobile zakt wel van de eerste naar de derde plaats, terwijl Deutsche Telekom nu bovenaan komt te staan. De scores van de vier best-in-class -bedrijven liggen echter erg dicht bij elkaar. Bouygues zakt van de voorlaatste naar de laatste plaats. Financiële sectoren 20,2 22,9 25,7 30,3 30,1 29,6 29,4 28, Ondanks de relatief lage impact van de financiële sector op het milieu beginnen hoe langer hoe meer financiële instellingen een bewust milieubeleid te voeren en hun prestaties op dat vlak te verbeteren. Banken en verzekeringsmaatschappijen hebben door hun wijdvertakte netwerken van vestigingen voornamelijk impact op energieverbruik (elektriciteit, water en gas), transport en papierverbruik. De voorbije jaren werden kredietinstellingen zich er ook van bewust dat ze een zekere verantwoordelijkheid dragen voor het gebruik dat kredietnemers maken van de door hen verschafte financiële middelen. In juni 2003 ontwikkelde de financiële sector de Equator Principles. Dat is een set van vrijwillige richtlijnen om de sociale en milieurisico s bij de financiering van grote projecten grondig in te schatten. Om specifieke milieuinvesteringen, zoals de aanleg van windmolenparken, te financieren kunnen banken bovendien milieuleningen met relatief gunstige voorwaarden in hun dienstenpakket opnemen. Er zijn ook heel wat verzekeraars die uitgebreid onderzoek doen inzake duurzaamheidsproblemen, zoals de toename en vergrijzing van de bevolking en de opwarming van de aarde. Ten slotte zijn voor financiële instellingen ethiek en integriteit erg belangrijk. Er wordt van hen verwacht dat zij een degelijk corporate governance - beleid voeren en een ethische gedragscode opstellen waarvan de naleving actief wordt gecontroleerd. In de sector moeten fraude en corruptie, insider trading en het witwassen van (crimineel) geld extra aandacht krijgen. De financiële sector is een erg uitgebreide sector, waarbinnen we 24 bedrijven screenen: vijftien banken, vijf verzekeringsmaatschappijen en vier bedrijven die behoren tot de deelsector van de diverse financiële diensten. In de jongste rangschikking staat ING opnieuw bovenaan, ditmaal gevolgd door BNP Paribas (in de vorige rangschikking nog vijfde) en Deutsche Bank (vorige maal vierde) (zie grafiek 3). De nieuwe scores liggen alle lager dan voordien. Dat komt doordat wij voor mensenrechten en internationale verhoudingen nu een nieuwe strengere invulling van de criteria hanteren. De eindscores lopen uiteen van 30,3 (op een schaal van 50) voor ING tot 16,7 voor Banca Intesa. De gemiddelde score bedraagt 25,2. Voor de afzonderlijke criteria is de gemiddelde score het hoogst voor interne sociale verhoudingen. Voor mensenrechten en internationale verhoudingen is de gemiddelde score het laagst. Enkel Deutsche Bank en San Paolo IMI scoren voor dit criterium hoger dan 5 op 10. Financiële instellingen besteden doorgaans relatief weinig aandacht aan een degelijk mensenrechtenbeleid, arbeidsvoorwaarden in ontwikkelingslanden, of de effecten van hun aanwezigheid in belastingparadijzen en conflictgebieden. De bedrijven die in onze vorige rangschikking goed (d.w.z. boven de mediaan) scoorden, blijven ook nu allemaal weerhouden. De sterkste stijgers in vergelijking met de vorige rangschikking zijn AXA en Banco Santander Central Hispano. Samen met de nieuwkomers Hypovereinsbank Group en Dexia vormen ze de vier nieuwe bedrijven die voortaan ook voor opname in de duurzame beleggingsfondsen van KBC in aanmerking komen. De scores van San Paolo IMI en BBV Argentaria, die net onder de lat liggen, leunen wel sterk aan bij de scores van de bedrijven net boven de lat. Ook deze beide bedrijven voeren een vrij duurzaam beleid, maar vallen in de rela- MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 3 Juni 2004

4 DRIE SECTORFICHES GEACTUALISEERD GRAFIEK 3 - ALGEMENE SCORE SCREENING FINANCIELE SECTOREN ING BNP Paribas Deutsche Bank Allianz AXA Unicredito Italiano BSCH ABN Amro HVB groep Société Générale Munich Re Dexia San Paolo IMI BBV Argentaria Aegon Banco Popular Espanol Fortis Commerzbank Bank of Ireland Allied Irish Banks Crédit Agricole Generali Deutsche Boerse Banca Intesa 30,3 30,0 29,9 29,5 28,3 28,2 28,1 27,7 27,3 27,0 26,9 26,8 26,8 26,7 24,5 24,0 23,3 22,5 22,5 21,3 19,0 18,8 18,6 16, tieve rangschikking net uit de boot. Helemaal onderaan vinden we Banca Intesa, Deutsche Börse en Generali, die zo goed als geen verantwoording afleggen over de duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid van hun activiteiten. Royal Dutch Shell verliest eerste plaats Los van de jaarlijkse actualisatie van de verschillende sectorfiches, kunnen de KBC-duurzaamheidsanalisten de scores van individuele bedrijven ook tussentijds aanpassen indien bepaalde (negatieve of positieve) feiten daartoe nopen. Deze procedure van onmiddellijke scorewijziging pasten wij in januari van dit jaar een eerste maal toe voor het bedrijf Royal Dutch Shell uit de energiesector (een eerste en tweede volledige screening van deze sector vond eerder plaats in december 2002 en augustus 2003). Aan de basis van deze individuele aanpassing lag een grove fout van het bedrijf. Op 9 januari l.l. kondigde Shell aan dat zijn olie- en aardgasreserves 20 % lager liggen dan aanvankelijk geraamd. In de tweede helft van de jaren 90 maakte het bedrijf heel wat opwaartse herzieningen van zijn bewezen reserves. Nu blijkt echter dat 20 % van die reserves niet als bewezen, maar als waarschijnlijk moeten worden geboekt. Volgens het Amerikaanse advocatenkantoor dat namens de aandeelhouders een collectieve klacht tegen het olieconcern indiende, heeft Shell hierdoor met opzet de balansregels ontweken en de aandeelhouders misleid. Shell heeft intussen een diepgaand onderzoek naar de oorzaken van het falen in gang gezet. In maart en april volgden nog twee neerwaartse bijstellingen van de olie- en gasreserves. Uit extern onderzoek naar de juiste toedracht van de feiten, blijkt dat managers van Shell jarenlang bewust verborgen hielden dat de voorraden lager waren. Drie topmanagers werden intussen ontslagen. MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 4 Juni 2004

5 DRIE SECTORFICHES GEACTUALISEERD Mensenrechten & internationale verhoudingen GRAFIEK 4 - ROYAL DUTCH PETROLEUM Royal Dutch Petroleum Sectorgemiddelde Interne sociale verhoudingen Economisch beleid 10 7,5 5 2,5 0 Milieu Bedrijfsethiek & corporate governance In onze duurzaamheidsrangschikking van de oliesector stond Shell tot nu toe met voorsprong op de eerste plaats. Vooral voor het criterium mensenrechten en internationale verhoudingen is Shell toonaangevend en ook voor milieuzorg en interne sociale verhoudingen scoort het beter dan gemiddeld. Voor de andere twee criteria, economisch beleid en bedrijfsethiek en corporate governance, pasten we de score van het bedrijf omwille van deze gebeurtenissen sterk aan. Door de misleiding en schending van het vertrouwen van aandeelhouders en andere stakeholders, het verspreiden van verkeerde informatie, de deuk in het transparante imago van het bedrijf, het creatief boekhouden en slechtere economische prestaties dan eerder gedacht, werden tal van scores neerwaarts herzien. De gehele sectorfiche werd in functie van de nieuwe scores voor Shell aangepast en het bedrijf werd ingelicht over de wijziging. Na het doorvoeren van de nodige scorewijzigingen blijft Shell boven de lat liggen en komt het bedrijf nog altijd voor opname in de duurzame fondsen van KBC in aanmerking. Wel verliest het zijn leiderspositie en staat het nu op de derde plaats na ENI en OMV. Voor bedrijfsethiek en corporate governance staat het nu zelfs op een voorlaatste plaats binnen de energiesector en voor economisch beleid zakt het bedrijf van de eerste naar de tweede plaats (zie ook de nieuwe diamantgrafiek van Shell in grafiek 4). MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 5 Juni 2004

6 AANPAK M.B.T. WAPENS Onze aanpak m.b.t. wapens in de bedrijvenscreening KBC kiest ervoor om bedrijven die betrokken zijn bij maatschappelijk betwiste praktijken en technologieën (gentechnologie, dierproeven, wapenhandel en productie, alcohol, tabak, kernenergie, bont en porno, drugs en gokken) niet bij voorbaat uit te sluiten. Wel voorziet het screeningsmodel in de mogelijkheid om bedrijven af te straffen voor de mate waarin ze bij deze praktijken of technologieën betrokken zijn. De Externe Adviesraad Duurzaamheidsanalyse maakt van elk van deze praktijken een grondige wetenschappelijke analyse en stelt er een inhoudelijke codeverdeling voor op. Dat deed zij eerder al met betrekking tot gentechnologie en dierenproeven. Recent boog de Adviesraad zich over wapenproductie en handel. Strenge aanpak De discussie die binnen de Externe Adviesraad rond wapenproductie en handel werd gevoerd, was niet eenvoudig. Dat komt vooral doordat, meer nog dan bij de andere maatschappelijk betwiste praktijken en technologieën, het oordeel rond wapens niet eenduidig is. Enerzijds zijn wapens een noodzakelijk kwaad voor de verdediging, veiligheid en ordehandhaving in een land. Elk land heeft immers het recht wapens aan te wenden om het recht op leven, veiligheid en fysieke integriteit van haar burgers te beschermen. Anderzijds loopt het wapenbezit en gebruik internationaal uit de hand, met ernstige gevolgen (burgeroorlogen, terreuraanslagen, ). Wapens die aanvankelijk aan relatief betrouwbare afnemers worden verkocht, kunnen bovendien doorstromen naar meer dubieuze gebruikers. Nagenoeg alle wapens in het illegale circuit werden oorspronkelijk legaal verhandeld. Het internationale recht biedt ons in deze discussie onvoldoende uitsluitsel. Het viseert totnogtoe voornamelijk het wapentuig dat buitenproportioneel veel burgerslachtoffers maakt en hun nodeloos en excessief veel lijden bezorgt. Ondanks het enorme leed dat conventionele wapens aanrichten, is de internationale reglementering van de wapenhandel ruimschoots ontoereikend. De internationale verdragen die de wapenhandel reglementeren zijn in de meeste gevallen relatief vaag opgesteld en doorgaans niet afdwingbaar. Meestal wegen de economische belangen in het exporterende land zwaarder dan de humanitaire belangen in het importerende land. Om tot een concreet werkbare codeverdeling te komen voor onze bedrijvenscreening brengen we een aantal factoren in rekening. Zo maken we een duidelijk onderscheid tussen bedrijven die zelf wapentuig produceren en zij die slechts onderdelen maken. Daarnaast gaan we na welk percentage van hun omzet (al dan niet meer dan 5 %) bedrijven halen uit de wapenactiviteiten. Verder leggen we transparantie en wettelijkheid als een essentiële vereiste op voor bedrijven die in de wapensector actief zijn. Ten slotte maken we een onderscheid naargelang de aard van de wapens. Enerzijds zijn er de toegelaten wapens (bijv. commerciële lichte wapens zoals revolvers en geweren) en het militair materiaal (bijv. tanks, maar ook bijvoorbeeld antitankmijnen). Anderzijds zijn er wapens waarvan de ontwikkeling, productie, handel en gebruik door het geldend internationaal recht worden verboden (bijv. clusterbommen, nucleaire wapens die niet voldoen aan de regels van het non-proliferatieverdrag). Daartussenin bevindt zich nog een grijze zone van wapens waarover geen uitdrukkelijk verbod bestaat vanwege het internationaal recht, maar waarover wel een brede consensus bestaat inzake het onevenredig groot menselijk lijden dat ze beogen of berokkenen. Codeomschrijvingen Bij het opstellen van de uiteindelijke code kregen wij ook hulp van vorsers/academici van de K.U.Leuven en de UA. Omdat het onderwerp erg controversieel is, hebben er uiteindelijk voor gekozen om streng te werk te gaan. Concreet leggen we bedrijven die te maken hebben met wapenproductie en/of handel en die mogelijk boven de MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 6 Juni 2004

7 AANPAK M.B.T. WAPENS lat (d.w.z. in het beleggingsuniversum) gaan uitkomen voor aan de Externe Adviesraad vanaf code 2 (voor de andere maatschappelijk betwiste praktijken en technologieën leggen we bedrijven pas aan de Externe Adviesraad voor in geval van code 4). De Adviesraad oordeelt dan finaal of het bedrijf in kwestie moet worden uitgesloten dan wel het verdient om toch bij de best-in-class -selectie te worden opgenomen. In de kadertekst op de bladzijden 7-8 vindt u de volledige codeverdeling met gedetailleerde omschrijving. Op onze website stellen we bovendien een uitgebreid dossier beschikbaar met de belangrijkste argumenten van de voor- en tegenstanders van wapens (www.kbc.be/duurzaambeleggen). Specifiek voor de financiële sector wordt aangaande beleggingen volgende scorevorming gehanteerd: - code 0 wanneer een duidelijk beleid gevoerd wordt m.b.t. de opname van effecten van wapenproducenten en handelaars in de beleggingsfondsen; - code 1 wanneer geen duidelijk beleid gevoerd wordt m.b.t. de opname van effecten van wapenproducenten en handelaars in beleggingsfondsen; - code 2 indien er aanwijzingen zijn dat de eigen beleggingsfondsen effecten van wapenproducenten en handelaars hebben opgenomen die vallen onder code 5. CODE-INVULLING Code 0: geen negatieve score 1. Bedrijven die onderdelen van wapenmateriaal produceren of verhandelen, die op zichzelf niet offensief zijn (bijv. zuurstofsystemen in vliegtuigen of onderzeeërs, kogelvrije vesten, radar, fotoapparatuur...) of die hun activiteiten vooral toepassing zien vinden in de burgerlijke sfeer, slechts toevallig militair (banden voor het leger, catering, onderhoud van militaire gebouwen) voor zover ze: - minder dan 5% van hun totale omzet in deze sector realiseren, - rond hun betrokkenheid en activiteiten voldoende transparant zijn en - binnen de grenzen van de geldende wetgeving blijven. 2. Bedrijven die rechtstreekse aandeelhouder of financier/verzekeraar zijn van een bedrijf onder code 0 of 1. Code 1: - 2,5 1. Bedrijven die qua activiteit onder code 0.1 vallen, doch 5 % of meer van hun totale omzet in deze sector realiseren, terwijl wel aan de andere in 0.1 opgesomde voorwaarden voldaan is. 2. Bedrijven die rechtstreekse aandeelhouder of kredietverschaffer/verzekeraar zijn van een bedrijf onder code 2. Code 2: -5 (+ voorlegging aan de Externe Adviesraad indien bedrijf boven de lat uitkomt) 1. Bedrijven die wettelijk toegelaten wapens, om politioneel of militair gebruik, produceren of verhandelen, met het oog op de verdediging van het territorium en/of de bescherming van zijn burgers (bijv. luchtafweer), voor zover ze: - minder dan 5 % van de totale omzet in de militaire sector realiseren, - rond hun betrokkenheid en activiteiten voldoende transparant zijn en - binnen de grenzen van de geldende wetgeving blijven. 2. Bedrijven die rechtstreekse aandeelhouder of kredietverschaffer/verzekeraar zijn van een bedrijf onder code 3. MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 7 Juni 2004

8 AANPAK M.B.T. WAPENS Code 3: -7,5 (+ voorlegging aan de Externe Adviesraad indien bedrijf boven de lat uitkomt) 1. Bedrijven die qua activiteit onder code 2.1 vallen, doch 5 % of meer van hun totale omzet in deze sector realiseren, terwijl wel aan de andere in 2.1 opgesomde voorwaarden voldaan is. 2. Bedrijven die betrokken zijn bij de ontwikkeling, productie en handel van wapens, die niet verboden worden door het internationaal recht, maar waarvan wordt aangenomen dat zij een onevenredig leed zouden veroorzaken bij gebruik, maar de laatste 50 jaar niet zijn ingezet en aldus beschouwd kunnen worden als een afschrikkingsmiddel. Hieronder behoren de bedrijven die betrokken zijn bij de legale aanmaak van kernwapens, m.a.w. in de landen die door het non-proliferatieverdrag zijn toegestaan om kernwapens te produceren en te bezitten. 3. Bedrijven die kredietverschaffer/verzekeraar zijn van een bedrijf onder code 4 of rechtstreekse aandeelhouder zijn van een bedrijf onder code 4 of 5. Code 4: voorlegging van de bedrijven aan de Externe Adviesraad 1. Bedrijven die (onderdelen van, en/of) wapens produceren of verhandelen die niet strikt noodzakelijk zijn voor het uitoefenen van het monopolie van het geweld als essentiële functie van een rechtsstaat, een niet-defensief karakter hebben of het lijden onnodig vergroten, en niet vallen onder code Bedrijven die betrokken zijn bij het ontwikkelen, produceren of verhandelen van wapensystemen of onderdelen ervan, die in strijd zijn met de geldende wetgeving van minstens één van de betrokken landen. 3. Bedrijven uit 3.2 die betrekking hebben op landen die onder het non-proliferatieverdrag niet de toestemming hebben kernwapens te bezitten. 4. Bedrijven die kredietverschaffer/verzekeraar of hoofdaandeelhouder zijn van een bedrijf onder code 5. Daarnaast werd ook een code 5 ontwikkeld. Hieronder vallen bedrijven die niet alleen uit de duurzame beleggingsfondsen, maar tevens uit de traditionele beleggingsfondsen worden geweerd. Code 5: verwijdering van effecten van bedrijven uit alle beleggingsfondsen 1. Bedrijven waarvan, ongeacht het betrokken percentage van de omzet van het bedrijf, onomstotelijk kan worden bewezen dat zij betrokken zijn bij de ontwikkeling, productie en handel van wapens, die door het internationaal recht niet verboden worden maar waarvoor toch een breed draagvlak bestaat om ze te verbieden, waarvan de inzet tijdens de laatste 50 jaar onevenredig veel leed heeft berokkend aan delen van de wereldbevolking. Hieronder vallen clusterbommen en kernwapens die geproduceerd worden niet conform met het non-proliferatieverdrag. 2 Bedrijven waarvan, ongeacht het betrokken percentage van de omzet van het bedrijf, onomstotelijk kan worden bewezen dat zij betrokken zijn bij het ontwikkelen, produceren of verhandelen van wapensystemen, die in strijd zijn met de geldende wetgeving van de betrokken landen of met het geldende internationale juridische kader (ook inzake de identiteit van ontvangende partij) of chemische of bacteriologische wapens of antipersoonsmijnen ontwikkelen, produceren, verhandelen of gebruiken. MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 8 Juni 2004

9 AANPAK M.B.T. WAPENS Ook KBC werd op haar betrokkenheid bij de wapenhandel aangesproken In april 2004 bracht Netwerk Vlaanderen samen met enkele andere vredesbewegingen een rapport uit: clusterbommen, landmijnen, kernwapens en wapens met verarmd uranium: een onderzoek naar de financiële banden tussen banken en producenten van controversiële wapens. Daarin klaagt het de banden van de vijf grote Belgische banken met producenten van dit soort wapens aan. KBC Asset Management heeft dit rapport bijzonder grondig geanalyseerd. Samen met een aantal gespecialiseerde academici-vorsers van de K.U.Leuven en de UA werd nagegaan of er hierrond wel degelijk sprake is van een internationale consensus (zoals door Netwerk Vlaanderen werd geopperd), al dan niet met een wettelijke basis. Zo werd vastgesteld dat: 1. het bedrijf STE (Singapore Technologies Engineering) dat antipersoonsmijnen produceert (in Singapore) wel degelijk een activiteit bedrijft die wordt aanzien als een manifeste negatie van een bestaande internationale consensus. Ruim 130 landen hebben het Verdrag van Ottawa van 1997 geratificeerd (met uitzondering van enkele landen als Singapore, Rusland, China en de VS; België speelde een ongeziene voortrekkersrol om van de conventie een succes te maken). Vandaar dat het directiecomité van KBC Asset Management besliste de aandelen van het betrokken bedrijf uit al haar beleggingsfondsen te verwijderen, dit zowel uit de actief beheerde (wat alle financiële instellingen ondertussen hebben gedaan of plannen te doen) als de indexgerelateerde, passieve beleggingsfondsen (daarin is KBC bij ons weten de enige financiële instelling, is technisch niet zo simpel). Ondertussen werden de aandelen effectief verkocht. Ze waren niet bewust in de beleggingsfondsen opgenomen: de aandelen maakten deel uit van de New Asia -beursindex, die uitsluitend de economische realiteit van de regio weerspiegelt. Netwerk Vlaanderen heeft begrip voor het feit dat de banken niet op de hoogte waren van de productie van dit wapentuig door het bedrijf: zij heeft zelf ongeveer een jaar moeten speuren om tot die bevinding te komen. 2. er inzake de productie van clusterbommen en clustermunitie ook sprake is van een internationale consensus, echter zonder dat hiertoe een wettelijke basis bestaat. Echter, inzake dit soort wapentuig is er een bijzonder brede internationale coalitie van ngo s opgezet om de clusterbommen te verbieden. Het directiecomité van KBC Asset Management heeft gevraagd een onomstotelijk bewijs aan te dragen van de betrokkenheid van bepaalde bedrijven met deze productie, met het oog op een mogelijke uitsluiting uit de fondsen. Betrokken bedrijven zoals EADS en Raytheon zijn evenwel geen kleine spelers. De impact van de potentiële verwijdering van de aandelen van deze bedrijven uit de beleggingsfondsen is technisch zeer groot. In de loop van de maand juni zal ook deze discussie worden afgerond. 3. voor de productie van anti-tankmijnen, kernwapens en wapens met verarmd uranium geen internationale consensus bestaat om dit wapentuig te verbieden. KBC Asset Management is dan ook niet van plan de betrokken, in het rapport van Netwerk Vlaanderen vernoemde bedrijven uit de fondsen te verwijderen. Het is wel onze bedoeling de evolutie op dat vlak goed in het oog te houden. KBC Asset Management is van mening dat de sector van het vermogensbeheer in België, goed voor ruim 1500 miljard euro of zo n 50 % van het BBP, niet alleen een economische, maar tevens een maatschappelijke relevantie moet weerspiegelen. Vandaar dat zij ook op sectorniveau stappen zal ondernemen om ook andere financiële instellingen er toe aan te zetten soortgelijke beslissingen te nemen. MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 9 Juni 2004

10 AANDEELHOUDERSDAG Succesvolle aandeelhoudersdag Op dinsdag 16 maart 2004 organiseerde KBC Asset Management voor het eerst een aandeelhoudersdag voor alle geïnteresseerde bezitters van duurzame beleggingsfondsen. Naast de directie en de voorzitter van de Externe Adviesraad hielden duurzaamheidsanalisten en fondsenbeheerders een korte toelichting bij de KBC-aanpak. Het aanwezige publiek kreeg de gelegenheid tot het stellen van vragen over de methodiek en de resultaten van het onderzoek, de performances van de beleggingsfondsen en het investeringsproces van de duurzame aandelen- en obligatiebeleggingen. Samen met het publiek werden volgende vijf conclusies getrokken: - Het 200 %-transparantiebeleid waarop KBC Asset Management zich beroept, wordt door de organisatie van een dergelijke aandeelhoudersdag maximaal doorgetrokken. Meer transparant kan de onderneming niet zijn, tenzij alle geïnteresseerden enkele dagen bij KBC komen werken, zo werd gesteld. - In de landenscreening blijft België net onder de mediaan, zodat geen Belgische overheidsobligaties in de duurzame beleggingsfondsen worden opgenomen. Dat heeft uitsluitend te maken met de slechte score ten aanzien van het criterium milieu. De experten in dit domein binnen de Externe Adviesraad Duurzaamheidsanalyse hebben deze povere score voor ons land echter ten volle bevestigd. - Door voorbeelden te geven van bedrijven bij het overlopen van de deelindicatoren in de bedrijvenscreening worden deze meer levendig en begrijpbaar. Beleggen in aandelen is een beetje zich engageren als aandeelhouder, zich interesseren voor de ontwikkeling van activiteiten en winst van het bedrijf. Bij elk engagement wil de belegger zich ook goed voelen. Niet dat de winstverwachting van de belegging minder belangrijk zou worden. Maar de winst wordt wel liefst behaald zonder dat bijvoorbeeld milieuschandalen, kinderuitbuiting of sociale drama s ervan aan de basis liggen. - Alle duurzame beleggingsfondsen van KBC hebben intussen samen een waarde van 240 miljoen euro, dat is 65 % meer dan vorig jaar rond deze tijd. Het succes is te wijten aan de sterkere interesse voor KBC Institutional Fund Global Ethical Defensive 1, een gemengd fonds met zo n 75 à 80 % vastrentende producten. - Het overzicht van de prestaties van de duurzame beleggingsfondsen geeft twee conclusies aan: de KBC-fondsenbeheerders leveren schitterend werk en het rendement van de duurzame fondsen is minstens gelijkaardig aan dat van traditionele vergelijkbare fondsen (zie ook kader). DUURZAAM BELEGGEN, EEN WINSTGEVEND ENGAGEMENT Beleggen is niet enkel zoeken naar een scherp rendement, het is ook een engagement. Zich engageren als aandeelhouder betekent interesse tonen voor de ontwikkeling van het bedrijf. Bij elk engagement, elke investering wil de belegger zich goed voelen. Niet dat de winstverwachting van de belegging minder belangrijk is, maar een positief rendement wordt wel liefst behaald zonder dat bijvoorbeeld milieuschandalen, uitbuitende kinderarbeid of sociale drama s ervan aan de basis liggen. Vandaag staat duurzaam beleggen voor de weloverwogen vergelijking van bedrijven en overheden op basis van het maatschappelijk verantwoorde gehalte van hun beleid. Milieuzorg, het sociaal beleid, de mensenrechten, zakenethiek en deugdelijk bestuur passeren de revue. De zorg voor duurzame ontwikkeling en de maatschappelijke betrokkenheid worden gecombineerd met rendementsgedreven investeringen. Vanzelfsprekend is duurzaam beleggen veiliger beleggen. Boven op de klassieke financiële analyse wordt immers binnen elke sector vooraf het kaf van het koren gescheiden op het vlak van visie-ontwikkeling, zakenethiek, corporate governance, MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 10 Juni 2004

11 AANDEELHOUDERSDAG milieuzorg en de rechten van de mens (met inbegrip van het intern sociaal beleid). Zo ontstaat er meer kans dat het duurzaam beleggen de investeerders behoedt voor de gevolgen, ook financiële, van incidenten en misstappen in deze thema s. Het vooroordeel, als zou ethisch beleggen minder opbrengen dan gewone beleggingen, is ondertussen verleden tijd. Na de duurzaamheidsselectie is het gehanteerde investeringsproces volledig gelijk aan dat van de gewone traditionele beleggingsfondsen. Sinds enkele jaren blijkt dan ook dat vermogensbeheerders er in slagen aan de duurzame beleggingsfondsen een met traditionele fondsen (minstens) vergelijkbaar rendement te koppelen. Tal van internationale academische, onafhankelijke studies komen tot die conclusie. (bijv. International Evidence on Ethical Mutual Fund Performances and Investment Style, Bauer, Koedijk en Otten, 2002) Laten we dit eens concreet illustreren. We vergelijken het beleggingsresultaat van de duurzame beleggingsfondsen met dat van gelijkaardige fondsen, waarbij niet eerst een duurzaamheidsselectie werd uitgevoerd. De voorbije twaalf maanden behaalde KBC Institutional Fund Ethical Euro Bonds C., waarin ook de particuliere belegger kan toetreden, een netto-rendement dat 0,33 procentpunt hoger ligt dan het gemiddelde rendement van alle vergelijkbare obligatiefondsen in ons land. Door de juiste timing om het belang van bedrijfsobligaties te verhogen ten nadele van overheidsobligaties kon dit resultaat worden bereikt. In de euro-aandelen behaalden KBC Eco Ethi Equity Euroland en KBC Institutional Fund Ethical Euro Equities de voorbije twaalf maanden stevige rendementen. Vergeleken met drie traditionele beleggingsfondsen in euro-aandelen behaalden de duurzame fondsen de tweede en derde plaats in het groepje van vijf. Niet verwonderlijk, omdat het investeringsproces gelijkaardig is. Vermoedelijk ook omdat de selectie op het vlak van maatschappelijk verantwoord en duurzaam beleid geen toegang biedt tot bedrijven die minder ethisch omspringen met klanten of personeel, meer milieuboetes moeten betalen, enz. Ook KBC Eco Fund vormt een mooi voorbeeld. Dit fonds behaalde de afgelopen twaalf maanden een rendement van maar liefst 30,25 %, terwijl de wereldbeurzen een rendement lieten optekenen van 20,5 %. Gedurende deze periode werd de waarde positief beïnvloed door de keuze voor een beperkte Amerikaanse positie: er was immers de erg zwakke US- ECO FUND (JANUARI 1999=100) dollar. De rendementen van globale aandelenfondsen, van zowel KBC als andere financiële instellingen, behalen in dezelfde perio /6/ de rendementen tussen 15 en 23 %. In bijgevoegde grafiek ziet u de ontwikkeling van het rendement van KBC Ecofund tussen 1999 en eind 2003, vergeleken met het rendement van de MSCI World We kunnen besluiten dat duurzame en maatschappelijk verantwoorde beleggingsfondsen het (minstens) even goed doen als traditionele fondsen. Dat komt doordat het selectieve beleggingsuniversum (enkel bedrijven met een goede duurzaamheids core) hand in hand gaat met eenzelfde kwalitief hoogstaand financiële analyse en beheer. 40 Source: DATASTREAM KBC ECO FUND MSCI WORLD 40 Correspondentieadres: KBC BANK NV, Asset Management, Havenlaan 2, B-1080 Brussel. Tel.: 02/ Fax: 02/ Deze publicatie komt tot stand op de afdeling Duurzaam en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen van KBC Asset Management. De in deze uitgave voorkomende gegevens zijn ontleend aan door ons betrouwbaar geachte en met zorg geselecteerde bronnen. Voor de juistheid en volledigheid kunnen wij echter niet instaan. Overname uit deze publicatie is toegestaan op voorwaarde dat de bron wordt vermeld. Raadpleeg de legal disclaimer op Verantwoordelijke uitgever: Bruno Tuybens, Havenlaan 2, 1080 Brussel - MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 11 Juni 2004

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse bedrijven

Duurzaamheidsanalyse bedrijven De inspanningen van bedrijven op het vlak van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden door KBC Asset Management beoordeeld volgens een evaluatiemodel dat werd opgesteld in samenwerking

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid 8 januari 205 Inleiding In de Investment Policy Statement heeft SPT de volgende beleggingsovertuiging geformuleerd: Een pensioenfonds is een institutionele,

Nadere informatie

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER Beringen, 18 juni 2015 www.pldw.be - 1 - BELEGGEN VOLGENS UW WAARDEN TOEGANG TOT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER DOOR DE KRACHTEN VAN TWEE SPECIALISTEN TE BUNDELEN Meer dan

Nadere informatie

JAARVERSLAG. Stichting Depositofonds C.V. De Volharding

JAARVERSLAG. Stichting Depositofonds C.V. De Volharding JAARVERSLAG Stichting Depositofonds C.V. De Volharding Inhoud Inleiding 3 Jaarverslag Stichting Depositofonds 4 C.V. De Volharding UA Toelichting jaarverslag Stichting Depositofonds 5 C.V. De Volharding

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Beleggingsfondsen zijn voor u aantrekkelijk omdat

Beleggingsfondsen zijn voor u aantrekkelijk omdat Beleggingsfondsen zijn vergelijkbaar met vaten waarin het vermogen van vele beleggers wordt beheerd met als doel een goed rendement te behalen. Afhankelijk van de organisatie van het fonds wordt het vermogen

Nadere informatie

Voorwoord. Patrick Mol Managing partner

Voorwoord. Patrick Mol Managing partner Voorwoord In 2011 ondertekende Wealth Management Partners (WMP) zowel de United Nations Principles for Responsible Investments (UNPRI) als de UN Global Compact (UNGC). Dit was voor ons de stimulans om

Nadere informatie

Investeren met Impact

Investeren met Impact 1 Investeren met Impact 2 Hoe uw vermogen financieel én maatschappelijk kan renderen. 3 Vergrijzing: 19,2% van de Belgische bevolking zal in 2020 ouder zijn dan 65 (vandaag is dat 17,9%). 1 Milieu: 6%

Nadere informatie

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen 10 oktober 2014 Beleid Verantwoord Beleggen Beleid Verantwoord Beleggen SPW Verantwoord beleggen is voor SPW een belangrijk onderdeel van de beleggingsfilosofie en een integraal onderdeel van de beleggingsbeginselen.

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

Dutch Sustainability Research

Dutch Sustainability Research Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen ANP 2002/FOTO: PICTOR UNIPHOTO Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen Uw klant, bestuur of management vraagt

Nadere informatie

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Inleiding Fysiotherapeuten heeft als eerste doelstelling zorg te dragen voor een goed en betaalbaar pensioen. Binnen deze fiduciaire

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance 12 januari 2012 -persbericht- Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance De top 50 bedrijven uit de Eurozone

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Inhoud Selectie van bedrijven Onderzoeksproces in vogelvlucht Bedrijven met duurzame

Nadere informatie

Beleid ethisch beleggen

Beleid ethisch beleggen Beleid ethisch beleggen 1. Inleiding Ethisch of verantwoord beleggen houdt verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen 1. Dit laatste komt erop neer dat ondernemers rekening houden met de omgeving

Nadere informatie

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Evaluatie van de spelonderdelen AUTEUR(S) VANMEDEGAEL STEVEN,

Nadere informatie

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen in KBC Duurzaam en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Corporate Social Responsibility of CSR)

Nadere informatie

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

Beleggingen van pensioenfondsen in wapenhandel een tussenstand

Beleggingen van pensioenfondsen in wapenhandel een tussenstand Beleggingen van pensioenfondsen in wapenhandel een tussenstand Campagne tegen Wapenhandel - mei 2008 Conclusies: veel pensioenfondsen hebben inmiddels een opgesteld zo'n beleid beperkt zich vaak tot enkele

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds

Nadere informatie

Update Perpetuele Certificaten en Perpetuele Portefeuille Notes I en II, 3 juli 2012

Update Perpetuele Certificaten en Perpetuele Portefeuille Notes I en II, 3 juli 2012 Update Perpetuele Certificaten en Perpetuele Portefeuille Notes I en II, 3 juli 2012 De Perpetuele Portefeuille Note I (NL0000456614), de Perpetuele Portefeuille Note II (NL0000456440) en de Perpetuele

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Procedure voor de bescherming van klokkenluiders in KBC Asset Management NV

Procedure voor de bescherming van klokkenluiders in KBC Asset Management NV Procedure voor de bescherming van klokkenluiders in KBC Asset Management NV 1. Basisprincipes KBC Asset Management NV verwacht dat haar medewerkers de voorwaarden van hun arbeidscontracten te goeder trouw

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

DE WINST VAN DUURZAAM ONDERNEMEN - WORDT GOED GEDRAG BELOOND? -

DE WINST VAN DUURZAAM ONDERNEMEN - WORDT GOED GEDRAG BELOOND? - DE WINST VAN DUURZAAM ONDERNEMEN - WORDT GOED GEDRAG BELOOND? - Jeroen Derwall Erasmus Universiteit Rotterdam Nationaal Sustainability Congres Bussum, 16 Maart 23 AGENDA Introductie Duurzaam Ondernemen

Nadere informatie

Robeco Fund Update AANDELENFONDSEN 30 JUNI 2015

Robeco Fund Update AANDELENFONDSEN 30 JUNI 2015 Robeco Fund Update AANDELENFONDSEN 30 JUNI 2015 Aandelenfondsen 1/11 Aandelenfondsen 2/11 Aandelenfondsen 3/11 Aandelenfondsen 4/11 Aandelenfondsen 5/11 Aandelenfondsen 6/11 Aandelenfondsen 7/11 Aandelenfondsen

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

RICHTLIJN FINANCIEEL BEHEER GOEDE DOELEN

RICHTLIJN FINANCIEEL BEHEER GOEDE DOELEN RICHTLIJN FINANCIEEL BEHEER GOEDE DOELEN Deze richtlijn heeft betrekking op reserves en fondsen en het verantwoord beheer daarvan. Hierbij gaat het om alle vormen van beheer, dat wil zeggen alle spaar-

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het

Nadere informatie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie 7 november 2014 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt /fdmorningstar Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint se Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt AMSTERDAM, 9 maart 2010 Op een druk bezochte avond zijn in Hotel Krasnapolsky

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Kosten 14. Zijn er kosten verbonden aan de ontbinding? 15. Blijven de doorlopende kosten hetzelfde?

Kosten 14. Zijn er kosten verbonden aan de ontbinding? 15. Blijven de doorlopende kosten hetzelfde? Algemeen 1. Waarom wordt Robeco Duurzaam Aandelen N.V. gefuseerd? 2. Heeft het vertrek van de voormalige fondsmanager invloed gehad op het besluit tot fuseren? 3. Hoe zal de fusie worden uitgevoerd? 4.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 September 2015 AF Advisors Content - Introductie - Nominatiemethodiek op hoofdlijnen - Methodiek Beste Beleggingsfonds - Methodiek Beste Duurzame Beleggingsfonds

Nadere informatie

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Amsterdam, 29 maart 2006 Nederlanders zijn het best bekend met duurzame beleggingsfondsen. Dat blijkt uit onderzoek

Nadere informatie

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten 8 oktober 2015 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Oprichter

Nadere informatie

Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V.

Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V. Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V. Algemeen 1. Waarom wordt Robeco Life Cycle Funds N.V. geliquideerd? 2. Waarheen wordt het geliquideerde vermogen overgebracht?

Nadere informatie

AG Fund+ De belegging op uw maat

AG Fund+ De belegging op uw maat AG Fund+ De belegging op uw maat PROMOTIONEEL DOCUMENT Wat is AG Fund+? AG Fund+ is een individuele levensverzekering van AG Insurance, gekoppeld aan beleggingsfondsen (tak 23), waarmee u belegt in zorgvuldig

Nadere informatie

de ICBE/het Fonds: de BEVEK naar Luxemburgs recht, genaamd BNP PARIBAS L1. Dit Fonds wordt beheerd door BNP PARIBAS INVESTMENT PARTNERS LUXEMBOURG.

de ICBE/het Fonds: de BEVEK naar Luxemburgs recht, genaamd BNP PARIBAS L1. Dit Fonds wordt beheerd door BNP PARIBAS INVESTMENT PARTNERS LUXEMBOURG. Aanvullende informatie bij de Essentiële Beleggersinformatie in het kader van de distributie in België van aandelen van instellingen voor collectieve belegging in effecten vallend onder het recht van een

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Sicav naar Luxemburgs recht

Sicav naar Luxemburgs recht Sicav naar Luxemburgs recht Best Choice Best Choice is een selectie van fondsen die spe ciaal werd samengesteld voor wie vandaag flexibel en verstandig wil beleggen. Best Choice werd opgericht onder de

Nadere informatie

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Onderdeel van a.s.r. a.s.r. is de Nederlandse verzekeringsmaatschappij voor alle verzekeringen. Bij a.s.r. werken ruim 3.900 medewerkers

Nadere informatie

Datum 9 december 2013 Betreft Kamervraag/vragen van het lid Klaver over investeringen van financiele instellingen in kernwapens

Datum 9 december 2013 Betreft Kamervraag/vragen van het lid Klaver over investeringen van financiele instellingen in kernwapens > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Dufas Code Vermogensbeheerders. Verslag over 2014

Dufas Code Vermogensbeheerders. Verslag over 2014 Dufas Code Vermogensbeheerders Verslag over 2014 Inhoud 1. Over dit verslag 3 2. Algemene principes 4 2.1 Vermogensbeheerders handelen in het belang van hun klanten 4 2.2 Vermogensbeheerders kennen hun

Nadere informatie

Beleid ethisch beleggen

Beleid ethisch beleggen Beleid ethisch beleggen 1. Inleiding Ethisch of verantwoord beleggen houdt verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen 1. Dit laatste komt erop neer dat ondernemers rekening houden met de omgeving

Nadere informatie

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Juni 2014 1. Inleiding Dit Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen dient als leidraad en toetssteen

Nadere informatie

1 BNP PARIBAS FORTIS AG INSURANCE SMART INVEST BON SRI EUROPE AANKONDIGING VAN CERTIFICATIE Aan de intekenaars, Aan het publiek, Forum ETHIBEL vzw i werd aangesteld door AG Insurance SA en BNP Paribas

Nadere informatie

Gedragscode. SCA Gedragscode

Gedragscode. SCA Gedragscode SCA Gedragscode 1 Gedragscode SCA Gedragscode SCA wil op sociaal- en milieutechnisch verantwoorde wijze omgaan met haar belanghebbenden en op basis van respect, verantwoordelijkheid en uitmuntendheid een

Nadere informatie

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen.

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Bent u als belegger op zoek naar rendement én bescherming, zonder de zorgen van het

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd.

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Beleggen

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 Brussel, 25 juni 2013 De FOD Economie publiceert jaarlijks een globale barometer van de informatiemaatschappij. De resultaten

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds)

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) April 2012 Inhoud 1. Algemeen...3 1.1 Inleiding...3 1.2 Wet- en regelgeving...3 2. Financiële middelen...3 2.1 Algemeen...3 2.2 Schulden en reserves...4

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

GOF. Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen

GOF. Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen Voorwoord In februari 2007 ontwikkelden de Europese mobiele providers en content providers een gezamenlijke structuur voor

Nadere informatie

Vijf redenen. waarom uw klanten vandaag beter kiezen voor een belegging in een tak 23-oplossing

Vijf redenen. waarom uw klanten vandaag beter kiezen voor een belegging in een tak 23-oplossing Vijf redenen waarom uw klanten andaag beter kiezen oor een belegging in een tak 23-oplossing 1 2 HOGER RENDEMENT TRANSPARANT Uw klanten krijgen uitzicht op een hoger rendement dan bij een spaarrekening

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Advies- en ingenieursbureaus DEONTOLOGISCHE CODE

Advies- en ingenieursbureaus DEONTOLOGISCHE CODE DEONTOLOGISCHE CODE 1. INLEIDING De gedragscode heeft tot doel: de kwaliteit van de dienstverlening, de onpartijdigheid, de sociale en milieugebonden verantwoordelijkheid, de eerlijke mededinging, de goede

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Disclaimer voor woningfinanciering producten/dienstverlening

Disclaimer voor woningfinanciering producten/dienstverlening Disclaimer voor woningfinanciering producten/dienstverlening Sinds 2008 is GE Artesia Bank niet meer actief als hypotheekaanbieder. Dit product / deze dienst wordt daarom niet meer aangeboden aan nieuwe

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

Fundamental Analyser (Bron: Reuters)

Fundamental Analyser (Bron: Reuters) (Bron: Reuters) Deze informatie is afkomstig van derden in de zin van artikel 24.8 en 24.9 van de Algemene Voorwaarden van BinckBank en is dus niet afkomstig van BinckBank. Deze informatie is indicatief

Nadere informatie

l Discipline in aandelen l

l Discipline in aandelen l AandelensERVICE l l Waarom in aandelen beleggen? Aandelen leveren op langere termijn een hoger rendement op dan obligaties. Op één voorwaarde: dat u niet alle eieren in één mand legt. Op langere termijn

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Beleggersrekening Beleggen om uw geld te laten groeien. Wilt u beleggen om uw geld te laten groeien? Kies dan voor goede prestaties en flexibiliteit met

Nadere informatie

KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus. Een ruime kijk op uw vermogen. Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies

KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus. Een ruime kijk op uw vermogen. Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus Een ruime kijk op uw vermogen Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies Een vermogen beheren is niet eenvoudig. Sterker nog, het is een intensieve bezigheid

Nadere informatie

1 CRITERIA Voor de wederbelegging worden volgende negatieve en positieve criteria en toepassingsmodaliteiten gehanteerd.

1 CRITERIA Voor de wederbelegging worden volgende negatieve en positieve criteria en toepassingsmodaliteiten gehanteerd. Wederbeleggingscriteria Krekelsparen Epargne Cigale In de samenwerkingsovereenkomst van 26 juni 2008, verbindt BNP Paribas BNP Paribas Fortis zich ertoe de volledige portefeuille spaar- en beleggingsproducten,

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

KBC-Life Alternative Selector

KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments 1 is een tak23-levensverzekering, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type levensverzekering

Nadere informatie

Banken ontwapenen Een overzicht van de resultaten van de campagne Mijn Geld. Goed Geweten? april 2005

Banken ontwapenen Een overzicht van de resultaten van de campagne Mijn Geld. Goed Geweten? april 2005 Banken ontwapenen Een overzicht van de resultaten van de campagne Mijn Geld. Goed Geweten? april 2005 Anders omgaan met geld Dit rapport kadert in de campagne Mijn Geld. Goed geweten? een campagne van

Nadere informatie

Vragen en antwoorden met betrekking tot de verhuizing van Rorento van Curaçao naar Luxemburg

Vragen en antwoorden met betrekking tot de verhuizing van Rorento van Curaçao naar Luxemburg Vragen en antwoorden met betrekking tot de verhuizing van Rorento van Curaçao naar Luxemburg Algemeen 1. Waarom gaat Rorento verhuizen? 2. Waarom gaat Rorento verhuizen naar Luxemburg, en niet bijv. naar

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een discretionair beheersmandaat

Nadere informatie

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om?

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om? Because we care Onze missie is het realiseren van beleggingsdoelen voor onze klanten door het leveren van duurzame performance, service en advies. Verantwoord in alles wat we doen, blijven verrassen en

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

Kenmerk : B/09/2459/TW 21 december 2009 Onderwerp : Inventarisatie verantwoord beleggen

Kenmerk : B/09/2459/TW 21 december 2009 Onderwerp : Inventarisatie verantwoord beleggen Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer mr J.P.H. Donner Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Kenmerk : B/09/2459/TW Onderwerp : Inventarisatie verantwoord beleggen Geachte heer Donner,

Nadere informatie

ASN Bank Issuepaper. Staatsobligaties

ASN Bank Issuepaper. Staatsobligaties ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties november 2012 2 A Samenvatting In deze ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties komen aan bod: A Samenvatting B Inleiding C Selectiecriteria

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds

Beleggingsstatuut Longfonds Beleggingsstatuut Longfonds April 2016 Inhoud 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Wet- en regelgeving... 3 2. Financiële middelen... 3 2.1 Algemeen... 3 2.2 Schulden en reserves... 4 2.3 Doel en tijdshorizon

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders?

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Carolus van de Ven Hoofd vermogensadvies 18 december 2006 Agenda - Definitie duurzaam beleggen - Hoofdvormen - Historie / Huidige situatie - Corporate

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect Over Oase-Investors Oase-Investors is een onafhankelijk platform in vermogensbegeleiding. Portfolio monitoring is onze specialiteit. We bespreken ook vrijblijvend uw vragen betreffende fiscale vermogens-

Nadere informatie

Waarom engagement belangrijk is

Waarom engagement belangrijk is 1/7 Petercam Institutional Asset Management vindt drie zaken belangrijk wanneer het aankomt op Verantwoord Beleggen: 1. Belangrijke vragen stellen bij de gevolgen van onze activiteiten; 2. Een aandeelhouder

Nadere informatie

Monitor Duurzaam Beleggen

Monitor Duurzaam Beleggen Halfjaarlijkse publicatie Jaargang 6 - nummer 2 September 2007 Monitor Duurzaam Beleggen 2 3 4 5 6 8 KBC Asset management marktleider in duurzame beleggingsfondsen Externe Adviesraad Duurzaamheidsanalyse:

Nadere informatie

Case Study: Electronics, mining and urban mining. A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide

Case Study: Electronics, mining and urban mining. A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide Case Study: Electronics, mining and urban mining A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide Praktijkonderzoek: Electronica, mijnbouw en urban mining Een praktijkonderzoek voor de Eerlijke

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie