# Doel* # Definities # Indicatie* # Contra indicatie # Materiaal # Werkwijze* # Observatie # Controles

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "# Doel* # Definities # Indicatie* # Contra indicatie # Materiaal # Werkwijze* # Observatie # Controles"

Transcriptie

1 # Doel* Dit protocol beschrijft de behandeling van de kritisch zieke patiënt met een acuut bedreigende neurologische aandoening op de IC, zoals o.a. patiënten in de acute fase met een ernstig neurotrauma en verhoogde intracraniële drukken, patiënten in de acute fase van een subarachnoidale bloeding waarbij het aneurysma niet gezekerd is. Voor deze patiënten geldt de algemene IC behandeling zoals deze voor alle patiënten op een intensive care toepasbaar is. Deze aspecten worden in dit protocol niet beschreven, tenzij er specifieke aandacht voor nodig is of deze afwijkt van de normale gang van zaken. # Definities # Indicatie*. # Contra indicatie # Materiaal # Werkwijze* Zie bij controles. # Observatie # Controles Respiratie Ademweg/ beademing Hemodynamiek Neurologische observatie Neuro monitoring aan bed Verpleegkundige aandachtspunten bij hoge ICP luchtweg Map Bewustzijn ICP meting Adequate houding Normoxia Cushing respons Pupil CPP meting Adequate sedatie en analgesie Normo- controle (autoregulatie) capnie Normo-pH Hemodynamische veranderingen en ritme afwijkingen Oogstand/ oogbewegingen Bulbus Jugularis oxymetrie Decompessie craniectomie Euvolemie Normo temperatuur Krachtmeting en lateralisatie Verschijnselen hoge ICP Epileptische activiteit Fatische stoornissen Meningeale prikkeling ceeg monitoring Externe liquor drainage Hyperosmolaire therapie Minimal handling Hypothermie Milieu interne Normo glycemie Voeding DI SIADH CSWS Standaard behandeling Laxeren Trombose profylaxe

2 Ademweg en beademing Luchtweg Cave bedreigde luchtweg bij patiënten met een acute neurologische aandoening. Laagdrempelig een intubatie overwegen. Er is meestal geen ruimte voor een proef met niet-invasieve beademing. Cave hoesten en slikken, dit kan bij acute neurologische aandoeningen verminderd zijn. Normoxia, normo-capnie, normo-ph Verstoring in oxygenatie en ventilatie zijn belangrijke factoren die aantoonbaar leiden tot secundaire hersenschade en bijdragen aan een slechtere uitkomst van de patiënt. Deze moeten nauwkeurig gemonitord en zo nodig bijgestuurd worden. Hypoxie leidt tot celversterf en toename infarcering, hyperoxie tot celschade door een overschot aan vrije zuurstofradicalen. Hypocapnie leidt tot vasoconstrictie waardoor afname cerebrale bloedflow/ischemie en hypercapnie tot vasodilatatie waardoor toename oedeem en intracraniele druk. Streef normo ph i.v.m. verandering in de cerebrale bloedflow bij acidose. Adequate oxygenatie, normoxia, saturatie >95%, pao kpa. Normocapnie, in acute fase streef laag normocapnie (4,5-5kPa) Normo ph. Bloedgasanalyse, zo nodig monitoring m.b.v. capnograaf Cave bronchiaal toilet. Bij neurologische patiënten moet hier specifiek rekening mee worden gehouden tijdens de verzorging bij voorbeeld bij bronchiaal toilet d.m.v. adequate pre-oxygenatie en zo kort mogelijk onderbreking van de beademing. Hemodynamiek MAP Zowel hypotensie (ischemie) and hypertensie (hyperemie/oedeemvorming) is schadelijk. In de acute fase dient de bloeddruk strak gecontroleerd en gereguleerd te worden tussen duidelijk afgesproken grenzen. De streef MAP is afhankelijk van het ziektebeeld, de behandeling en de situatie van de patiënt, bijvoorbeeld of de patiënt met een SAB wel of niet behandeld is, er sprake is van vaatspasme, of de patiënt met een CVA is behandeld met trombolyse en of de autoregulatie intact is. De streef MAP wordt daarom per patiënt bepaald door de arts. Zie medische protocollen: subarachnoidale bloedingen Trauma protocol Cushing respons: bradycardie en hypertensie Bij een neurologische verslechtering met verhoging van de intracraniele druk kan een Cushing respons optreden. Doorgaans moet deze respons beschouwd worden als fysiologische reactie om de perfusiedruk van de hersenen op peil te houden. Deze hemodynamisch veranderingen kunnen reden zijn voor aanvullende neurologische diagnostiek en behandeling en moeten gesignaleerd worden, het moet maar zelden worden behandeld met anti-hypertensiva. Hemodynamische veranderingen en ritme afwijkingen Afwijkingen in de stam of drukverhoging op de stam kunnen leiden tot hemodynamische veranderingen en ritme afwijkingen en dienen (naast de behandeling van het onderliggend lijden) ondersteunend te worden behandeld. Intracerebrale afwijkingen gaan frequent gepaard met cardiale afwijkingen zoals ritme afwijkingen, ischemie en hartfalen en kan worden gemonitored met ECG en troponines. Dit wordt meestal conservatief behandeld (voldoende hoog Hb, beta blocker indien mogelijk, vaak geen mogelijkheid tot antistolling t.g.v. het onderliggend neurologische probleem).

3 Stress geïnduceerde cardiomyopathie (Tako Tsubo cardiomyopathie) is een bij de neurologische patiënt steeds vaker gerapporteerd syndroom. Het wordt gekenmerkt door hartfalen met voorbijgaande systolische disfunctie van de apex en/of het midden van de linker ventrikel. Het bootst een myocardinfarct na, zonder dat er sprake is van een obstructieve coronaire hartziekte. Het ontstaan kan worden getriggerd door o.a. een acute ziekte, zoals in de acute fase na een SAB. Verschijnselen kunnen optreden zoals bij een acuut myocardinfarct. Er kan worden behandeld met ondersteunende of conservatieve therapie, maar moet aangepast worden op de specifieke situatie van de neurologische patiënt. Euvolemie Zo nodig vullen met NaCl0,9% of plasma expanders. In de acute fase geen glucose houdende oplossingen toedienen wegens mogelijk door cerebrale hypoperfusie toename van cerebrale lactaat productie. Temperatuur Streef normotemperatuur. Hyperthermie is schadelijk en dient te worden voorkomen. Het veroorzaakt o.a. een toename van de metabole behoefte in het brein. Koorts moet adequaat behandeld worden, zo nodig wordt de patiënt gekoeld tot normotemperatuur m.b.v. coldpacks of blanket roll. (cave: voorkom rillen). Bij hoge intracraniele druk kan zo nodig hypothermie worden toegepast. Als de patiënt bij opname hypoterm is wordt deze in principe niet actief opgewarmd.

4 Neurologische observatie Observatie bewustzijn Observatie bewustzijn m.b.v. Glasgow Coma Scale (EMV score) of Bewustzijnsscore 2.0. Alleen EMV score uitvoeren indien de patiënt beoordeelbaar is zonder sedatie. De frequentie waarop de neurologische controles worden uitgevoerd is afhankelijk van het ziektebeeld, de behandeling en de situatie van de patiënt. medisch protocol SAB, medisch protocol neurotrauma. Op de IC waar de bewustzijnsscore 2.0 is ingevoerd: bewustzijnsscore ook uitvoeren bij comateuze patiënt (hersenstamreflexen, respiratiepatroon bij motore score M4 of lager). Bij patiënten met afwijkingen in de achterste schedelgroeve moet speciale aandacht worden gegeven aan de stamreflexen als uiting van een verslechtering van de ziekte. Geen pijnprikkel toedienen bij wakkere patiënt. Pupilcontrole Observatie: o pupilgrootte; o lichtreactie; o vorm pupillen; o isocoor/ anisocoor. Pupilcontrole ook indien patiënt gesedeerd is. Frequentie zoals EMV score. Oogstand/ abnormale oogbewegingen Abnormale oogstand of oogbewegingen kunnen soms optreden als verschijnselen van o.a. cerebrale leasies, verhoogde ICP of epileptische activiteit. O.a. dwalen, nystagmus, dwangstand, divergente oogstand, sunset eyes. Krachtmeting extremiteiten en lateralisatie De kracht van de extremiteiten wordt gemonitord naast de GCS. Hierdoor kan vroegtijdig krachtverlies of lateralisatie herkend worden. Lateralisatie is het verschil in kracht in de linker en rechter lichaamshelft. Vooral belangrijk bij patiënten met een CVA of SAB. Kan een uiting zijn van oedeemvorming, ischemie, verhoogde ICP, rebleed of vaatspasme bij een SAB. Zo snel mogelijk diagnose stelling is dan ook van belang. Motore kracht score: 6: Sterk, normale reactie met normale kracht 5: Normale reactie met duidelijk minder kracht dan normaal 4: Normale reactie zonder enige kracht 3: Volgens GSC abnormaal buigen 2: Volgens GCS strekken 1: Volgens GCS geen reactie Verschijnselen verhoogde intracraniële druk Een scala aan verschijnselen en syndromen kan worden aangetroffen bij de stijging van de intracraniële druk en (dreigende) inklemming. De verschijnselen veranderen en/of verslechteren naarmate de ICP stijgt en de inklemming in ernst toeneemt. Verschijnselen van verhoogde ICP kunnen zijn: hoofdpijn (door druk op de hersenvliezen), misselijkheid, (projectiel) braken; hikken, geeuwen; motore onrust, verwardheid, bewustzijnsdaling, achteruitgang EMV, neurologische uitvalsverschijnselen, buig- / strekkrampen (M3/2); pupil verschil, lichtstijve pupil(len), verandering van pupilvorm (ipsilateraal) oogstandafwijkingen, abnormale oogbewegingen; verandering ademhalingspatroon en andere stamreflexen; bradycardie of tachycardie, ritmestoornissen, hypertensie (vooral stijging systole)

5 In 20% van de gevallen Cushing respons hypertensie + bradycardie of Cushing trias: hypertensie+ bradycardie + abnormaal ademhalingspatroon. Epileptische activiteit Bij 20% van de patiënten na ernstig hersenletsel ontstaat epileptische activiteit. Het kan zowel ontstaan bij patiënten in de acute fase, als bij patiënten waarbij de sedatie wordt afgebouwd. Naast de klassieke epilepsie met trekkingen van ledematen of myocloniën (convulsief) treedt bij IC patiënten vaak een subtielere vorm van epilepsie op (non-convulsief) die zich kenmerkt door een gefixeerde oogstand naar 1 punt, ritmische bewegingen van de oogleden of de ogen en door trekkingen in het gelaat (bv smakken/ sabbelen van de mond). De observaties dienen nauwkeurig vastgelegd en gerapporteerd te worden. Stabilisatie en bewaking vitale functies. Behandeling met anti-epileptica volgens medische protocol status epilepticus. Diagnostiek van de onderliggende oorzaak van de epileptische activiteit kan noodzakelijk zijn. Het effect van de behandeling wordt gemonitord aan de hand van de kliniek en zo nodig door middel van een EEG. Cave complicaties als inadequate luchtweg en aspiratie, hyperthermie en rhabdomyolyse. Fatische stoornissen en dysartrie Afasie is een taalstoornis. Er kunnen problemen zijn in het begrijpen van taal (zowel gesproken als geschreven taal), waardoor de patiënt niet goed begrijpt wat er gezegd of gevraagd wordt. Ook kunnen er problemen zijn in het uiten (zowel praten als schrijven). De patiënt heeft dan moeite met het vinden van de juiste woorden of het vormen van zinnen. De ernst van de afasie kan variëren van niets meer begrijpen en niet meer kunnen spreken tot een goed taalbegrip en minimale woordvindingsproblemen. Dysartrie is een spraakstoornis. Het begrijpen van taal is goed, maar bij het uiten heeft de patiënt moeite met de uitspraak van woorden. Dit heeft invloed op de verstaanbaarheid van de spraak. Meningeale prikkeling Meningisme of nekstijfheid is een prikkelingstoestand van de meningen (hersenvliezen) waardoor deze pijnlijk zijn bij rekking en ook aanleiding geven tot spontane pijn, vooral in het hoofd en de nek, maar ook in de rug en de ledematen. Dit komt voornamelijk voor bij patiënten met een SAB of meningitis door prikkeling van de vliezen. Verschijnselen van meningeale prikkeling kunnen zijn: het hoofd van de patiënt kan niet voorover buigen wegens spierverzet van nekspieren; bij voorover buigen van het hoofd worden de benen reflectoir opgetrokken (teken van Brudzinski I); de benen kunnen niet tot 90 graden opgetrokken worden; wanneer het ene been gestrekt geheven wordt, wordt het andere reflectoir gebogen (teken van Brudzinski II). Neuromonitoring aan bed Intracraniele druk (ICP) meting (protocol ICP meting). Streef ICP <20mmHg De intracraniële druk is de druk in de hersenen. Normaal is deze tussen de 0 en 15 mmhg. Door een verhoogde ICP kan hersenweefsel beschadigen door een tekort aan weefseldoorbloeding (cerebrale bloedflow) en oxygenatie. De ICP stijgt pas als de volume compensatie en buffercapaciteiten van de schedelinhoud al zijn aangesproken en zijn uitgeput. De druk kan gemeten worden met behulp van een lumbaal punctie met drukmeter of via een continue ICP- meter (meestal parenchymateus). Let op, de druk op een drukmeter voor een lumbaalpunctie wordt aangegeven in cm H20, de druk op een continue ICP meter wordt aangegeven in mmhg. De ICP is afhankelijk van de veneuze druk, maar wordt onder pathologische omstandigheden voornamelijk beïnvloed door liquorstuwing, hersenoedeem of een RIP (tumor, bloeding).

6 Een scala aan verschijnselen en syndromen kan worden aangetroffen bij stijging van de intracraniële druk en (dreigende) inklemming. De verschijnselen veranderen en/of verslechteren naarmate de ICP stijgt en de inklemming in ernst toeneemt. De behandeling van de verhoogde ICP staat beschreven in het medische protocol neurotrauma. De specifieke verpleegkundige aandachtspunten bij de verzorging van de patiënt met hoge ICP staan verderop in dit protocol beschreven bij het onderdeel verpleegkundige aandachtspunten bij hoge ICP 1x per dienst controle fixatie en markering ICP meter, zie protocol ICP meting. Cave goede curve ICP monitor. Deze curve moet eruit zien als een ABP curve. Bij slechte curve arts waarschuwen. Cerebrale perfusie druk (CPP) De streef CPP (cerebrale perfusie druk) is afhankelijk van de autoregulatie. De autoregulatie zorgt ervoor dat onder normale omstandigheden de cerebrale bloedflow constant blijft door vasoconstrictie en vasodilatatie van de cerebrale arteriën en vaten. Dit is noodzakelijk om de hersenen continu te voorzien van voldoende brandstof, glucose en zuurstof. Bij een intacte autoregulatie is er geen relatie tussen de ICP en de MAP en streven we naar een CPP van mmhg. Bij een gestoorde autoregulatie wordt de cerebrale bloedflow afhankelijk van de CPP en daarmee afhankelijk van de MAP (CPP=MAP-ICP). De ICP loopt dan lineair aan de MAP. Door een lagere MAP/ CPP na te streven zal de ICP ook dalen. Om de ICP <20mmHg te houden kan daarom gekozen worden voor een lagere CPP. De streef ICP en CPP worden dan op individuele basis door de arts bepaald. Externe liquor drainage Externe liquor drainage wordt toegepast bij patiënten met een verslechterend neurologisch beeld op basis van verhoogde intracraniële druk door een hydrocephalus. Er kan gekozen worden voor een externe ventrikeldrain (EVD) of een externe lumbaaldrain (ELD). Zie protocol EVD en protocol ELD Bulbus jugularis oxymetrie (protocol Bulbus Jugularis Oxymetrie) Bij een aantal patiënten kan de hersenoxygenatie en hersenenmetabolisme worden gemeten met een bulbus jugularis catheter d.m.v. het bepalen van de zuurstofsaturatie en lactaat via deze catheter. Indien mogelijk wordt een meting uit de bulbus jugularis steeds gecombineerd met een SvO 2, ScvO 2 en een arteriële bloedgas. De Bulbus Jugularis is van groot belang voor de afvoer van veneus bloed uit de hersenen. Cave flushen en / of het blokkeren van deze afvloed, dit kan leiden tot ernstige stijging van de intracraniële druk (ICP) en moet altijd voorkomen worden! Bloedafname en duidelijke markering met rode stickers en rode kraantjes volgens protocol, geen medicatie toedienen via deze catheter. ceeg monitoring Continue EEG monitoring wordt uitgevoerd op afdeling C1c en kan zinvol zijn om patiënten met een laag bewustzijn te monitoren en mogelijke epilepsie of ischemie aan te tonen. Zie protocol en werkinstructie voor aandachtspunten van verpleegkundige en medische handelingen tijdens de ceeg monitoring. Verpleegkundige aandachtspunten in de behandeling van patiënten met een hoge ICP Adequate houding van de patiënt Patiënt ligt altijd in 30 elevatie (romp t.o.v. bekken). Bij wervelfracturen waarbij geen elevatie van het hoofd mogelijk is kan de patiënt zo mogelijk met het bed in anti-trendelenburg worden verpleegd. Hoofd in middenstand positie (ook bij wisselhouding). Zacht hoofdkussen en wissel de positie van het hoofdkussen regelmatig i.v.m. het risico op decubitus op het achterhoofd.

7 Afhankelijk van reactie op ICP en CPP wisselhouding/ligging proberen. Maak hierbij gebruik van kleine maan kussentjes onder de schouder, heup, been, elleboog of van een dunne Ritarol. Adequate sedatie en analgesie Patiënten met een verhoogde ICP vallen buiten het IC sedatie protocol. Sedatie wordt individueel afgesproken. Bij staken sedatie cave ontstaan van ICP stijging en convulsies. Spierverslapping op indicatie en i.o.m. arts bijvoorbeeld bij hoge ICP, rillen, transport. In geval van een decompressie craniectomie De geopereerde zijde zoveel mogelijk vrijleggen. Geen wisselligging op de geopereerde zijde. Alleen mobiliseren uit bed indien een helm is aangemeten (pas mogelijk indien zwelling voldoende afgenomen, wordt door instrumentmaker gedaan, via neurochirurgie aanvragen). Hyperosmolaire therapie Zo nodig hyperosmolaire therapie bij ICP> 20 i.o.m. arts. NaCl 10% 50ml in 5 min (stand 600 ml/uur). Evt. NaBic 8,4% 50 ml in 10 min (stand 600 ml/uur) (bij stijging Chloor/metabole ontregeling). Maximaal serum natrium <160 mmol/l of plasma osmol < 320 mosm/kg. Toediening via CVC. Minimal handling Onder minimal handling wordt verstaan: Geen neurocontroles met pijnprikkels, wel controle pupillen volgens afspraak. Wisselhouding mag toegepast worden, mits de ICP en CPP het toelaten. BT op strikte indicatie, bij forse ICPstijging rondom BT, overweeg: o extra bolus sedatie: 2,5 5 mg. midazolam iv of sufenta µg intraveneus; o verslapping: mg. rocuronium intraveneus. Subglottisdrainage niet in fase van hoge ICP s (zo nodig geclusterd met BT onder sedatie/verslapping). Tubefixatie met anchor fast systeem en tubepositie zo mogelijk geclusterd met BT onder sedatie of zo nodig verslapping (dit ter voorkoming van decubitus van tong en/of lippen). Lichamelijke verzorging: o mondzorg: afhankelijk van het effect op de ICP; o wasbeurt voorzijde: afhankelijk van het effect op de ICP; o wasbeurt achterzijde en onderlaken verschonen : niet tijdens fase van hoge ICP; o bij ernstige verontreiniging (bloed, defaecatie): afhankelijk van het effect op de ICP, zo nodig extra sedatie/verslapping (2,5 5 mg. midazolam intraveneus / mg. rocuronium intraveneus; Wondzorg en/of lijnverzorging kunnen uitgevoerd worden. Pneumatische kousen mogen worden toegepast. Fysiotherapie/motomed e.d. niet in de fase van hoge ICP. Laxeren i.o.m. arts. Therapeutische hypothermie bij hoge ICP Koelen starten met infusie van koude NaCl 0,9% Verder koelen met behulp van Blanket roll II of Blanket roll III.. Metabool verbruik is lager tijdens hypothermie, voeding hierop aanpassen. Cave ontregeling stolling, bradycardie, ontregeling elektrolyten. Cave TPV en propofol gebruik i.v.m. verhoogde kans op propofol infusie syndroom.

8 Langzaam passief opwarmen na therapeutische hypothermie, maximaal 1-2 o C per dag, op geleide van ICP. Observatie en behandeling milieu interne Glucose regulatie (glucose protocol ic) De hersenen zijn qua energievoorziening vrijwel geheel afhankelijk van glucose afbraak. Glucose wordt met behulp van zuurstof verbrand en omgezet in water en koolzuur. Energieopslag in de hersenen is niet mogelijk, daarom is een goede cerebrale bloedflow (CBF) en continue aanvoer van glucose en zuurstof noodzakelijk. Streef glucose 6-8 mmol/l. Voorkom hypoglycaemieën (anaerobe verbranding bij glucose <6mmol, toename CBF). Voorkom hyperglycaemieën (afname CBF, toename o.a. lactaat) (glucose is toxisch bij hoge waarden). Streef weinig variabiliteit. i.v.m. toename lactaat waardoor afname CBF. Voeding Standaard voeding per sonde. Bij voeding per os cave slikstoornissen. Bij twijfel in principe eerst beoordeling door logopedie. Bij verdenking schedelbasis fractuur en bij oropharyngeale letsels sonde niet via de neus inbrengen. Het metabool verbruik kan na een neuro trauma hoger zijn, zo nodig caloriemeting toepassen. Tijdens hypothermie voeding aanpassen i.v.m. afname metabool verbruik. Diabetes insipidus Patiënten met een neurologisch letsel kunnen een diabetes insipidus (DI) ontwikkelen. DI is een syndroom van overmatig waterverlies ten gevolge van een te kort aan Anti Diuretisch Hormoon (ADH). De forse diurese leidt snel tot een ernstige hypernatriemie en ondervulling. Het kan worden behandeld met minrin (let op halfwaarde tijd ca 12 uur, herhaalde toediening kan noodzakelijk zijn). Syndrome of inappropriate antidiuretic hormone (SIADH) Bij SIADH is er sprake van een verhoogde secretie van ADH waardoor waterretentie ontstaat doordat het water terug geresorbeerd wordt in de niertubuli. Oorzaken kunnen o.a. zijn: laesies in de hypofyse of hypothalamus, pneumonie, TBC, longabcessen, iatrogeen (als gevolg van behandeling). Symptomen en signalen: lage serum osmolaliteit <280mOsm/ltr; hyponatriemie <135 mmol/ltr als gevolg van verdunning; urine natrium verlies >20-25 mmol/liter; verhoogde urine osmolaliteit tov serum osmolaliteit; SIADH geeft behalve afwijkende labwaarden veelal geen specifieke symptomen. Behandeling bestaat uit vochtbeperking en/of natrium suppletie indien vochtbeperking niet voldoende of niet mogelijk is. Cerebral salt wasting syndrome (CSWS) Dit syndroom kenmerkt zich door primair verlies van natrium via de urine en een daarmee verlies van water bij patiënten met een cerebrale aandoening. De oorzaak van dit syndroom is niet precies bekend, mogelijk een compensatiemechanisme van het lichaam om het teveel aan zout te verwijderen. CSWS komt veelal voor samen met SIADH of DI. Symptomen + signalen (voorkomend in onderlinge combinatie): primaire hyponatriëmie<135 mmol/ltr; verlaagd extracellulair volume; lage serum osmolaliteit <280mOsm/ltr;

9 laboratorium waarden als bij SIADH, echter resulterend in volume contractie en negatieve vochtbalans; verlaagd plasma-volume; normaal tot hoog ureum / kreatinine; CSWS geeft behalve afwijkende labwaarden veelal geen specifieke symptomen. Behandeling bestaat uit het toedienen van zout. Cave demyelinisatie en waterscheidingsinfarct bij te snelle correctie van het serum natrium. # Complicaties # Risico # Alarmeringen # Opmerkingen # Bijlagen Zie Reader Neurologie van Marlene Schalken-Voskamp et al. november # Referenties # Literatuur # Distributielijst Auteur: J. Pouwels, november 2013 Verantwoordelijk medicus: mw. dr. C. Hoedemaekers # Einde document

Klinisch redeneren D. Michel van Megen

Klinisch redeneren D. Michel van Megen Klinisch redeneren D Michel van Megen SEH/IC vpk CWZ Begrippen: Intracraniële infecties» meningitis» encefalitis Ruimte innemende processen» hersenabces» hersentumoren brughoektumor astrocytomen hypofysetumor

Nadere informatie

Titel. Indicatie voor opname op de IC GCS < 9 (zie Tabel) GCS 9 en (dreigend) respiratoir en/of hemodynamisch falen (link richtlijn NVIC)

Titel. Indicatie voor opname op de IC GCS < 9 (zie Tabel) GCS 9 en (dreigend) respiratoir en/of hemodynamisch falen (link richtlijn NVIC) Titel Behandeling ernstig traumatisch hersenletsel Datum vaststelling: 12-2011 Datum revisie: 12-2013 Verantwoording: Medische protocollen commissie Intensive Care Brondocument: Literatuurstudie + Richtlijnen

Nadere informatie

PACT traumatic brain injury Fellow onderwijs dec 2013. Astrid Hoedemaekers

PACT traumatic brain injury Fellow onderwijs dec 2013. Astrid Hoedemaekers PACT traumatic brain injury Fellow onderwijs dec 2013 Astrid Hoedemaekers Hersenoedeem Uren-7 dgn Dgn-2 wkn Donkin et al, Curr Op Neurol 2010 Stocchetti et al, J Neurotrauma 2007 Ropper et al, NEJM 2012

Nadere informatie

Neurologie. Hersenvliezen. Beschermende structuren. Functies: 1. de schedel, hersenvliezen. 2. de bloed-hersen barrière. 3. autoregulatie. Nadelen?

Neurologie. Hersenvliezen. Beschermende structuren. Functies: 1. de schedel, hersenvliezen. 2. de bloed-hersen barrière. 3. autoregulatie. Nadelen? Neurologie Hoeveel hersencellen heeft een mens? Hoeveel raak je er per dag kwijt? Wat is het gewicht van onze hersenen? Hoeveel % van de totale energie verbruiken onze hersenen? Hoeveel liter bloed per

Nadere informatie

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 Neurotraumatologie Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 1 Primair letsel A-B-C-D-E Uitsluiten chirurgisch letsel Voorkomen secundaire schade Beperken O2 verbruik hersenen Normo-/hypothermie

Nadere informatie

Traumatisch schedelhersenletsel

Traumatisch schedelhersenletsel Traumatisch schedelhersenletsel Arjen Slooter neuroloog intensivist Symposium Intensive Care, UMC Utrecht, 1 april 2011 Traumatisch schedelhersenletsel -Meestal combinatie van extra- en intracraniëel letsel

Nadere informatie

Acute neurologische problemen

Acute neurologische problemen Acute neurologische problemen Nascholing neuro-oncologie Judith de Bont Kinderneuroloog Acute neurologische problemen Neuro-oncologie Verhoogde intracraniële druk/inklemming Hydrocefalus Epilepsie Neurologische

Nadere informatie

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma...

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... H.J.Jansen, E.S. Louwerse, C.P.C. de Jager Intensive Care, Jeroen Bosch Ziekenhuis, lokatie: Groot Ziekengasthuis Nieuwstraat 34, 5211 NL, s-hertogenbosch

Nadere informatie

Behandeling Neurochirurgische patient. Astrid Hoedemaekers Internist-Intensivist C.Hoedemaekers@ic.umcn.nl

Behandeling Neurochirurgische patient. Astrid Hoedemaekers Internist-Intensivist C.Hoedemaekers@ic.umcn.nl Behandeling Neurochirurgische patient Astrid Hoedemaekers Internist-Intensivist C.Hoedemaekers@ic.umcn.nl Secundaire hersenschade Oxygenatie Circulatie Intracraniele druk Temperatuur Hb Milieu interne

Nadere informatie

Osmo- en volumeregulatie

Osmo- en volumeregulatie Osmo- en volumeregulatie De water- en zouthuishouding van het lichaam Anne Lohuis - 7 Februari 2013 Doelstelling Het verduidelijken van twee belangrijke functies van het menselijk lichaam, met daar aan

Nadere informatie

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 Inleiding: Een post-anoxisch coma wordt veroorzaakt door globale anoxie of ischemie van de hersenen,

Nadere informatie

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Casus 1 Vrouw, 74 jaar diep bewusteloos gevonden in de tuin Bekend met diabetes type II Langzame snurkende ademhaling Langzame

Nadere informatie

Anatomie. Anatomie. Bloedtoevoer. Cerebrum Cerebellum Hersenstam. Schedel Hersenvliezen. Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening

Anatomie. Anatomie. Bloedtoevoer. Cerebrum Cerebellum Hersenstam. Schedel Hersenvliezen. Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening Anatomie Anatomie Cerebrum Cerebellum Hersenstam Schedel Hersenvliezen Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening Bloedtoevoer 1 Bewustzijnsdaling Verandering van: Bewust waarnemen van de omgeving Reactie

Nadere informatie

Traumatisch hersenletsel. 17 mei 2016 Ella Fonteyn

Traumatisch hersenletsel. 17 mei 2016 Ella Fonteyn Traumatisch hersenletsel 17 mei 2016 Ella Fonteyn Inhoud Definities traumatisch hersenletsel Protocol SEH Gevolgen en behandeling Niet in deze presentatie: letsel wervelkolom, myelum of zenuwen Definities

Nadere informatie

BE HOT: COOL DOWN. Gerjon Loop Special Care midden Limburg 25 januari 2007

BE HOT: COOL DOWN. Gerjon Loop Special Care midden Limburg 25 januari 2007 BE HOT: COOL DOWN Gerjon Loop Special Care midden Limburg 25 januari 2007 Koelen na reanimatie Bij comateuze patiënten na cardiac arrest Doel van de presentatie Deskundigheidsbevordering Achtergrondinformatie

Nadere informatie

12 Langdurige epileptische aanvallen

12 Langdurige epileptische aanvallen 12 Langdurige epileptische aanvallen Definitie en etiologie Incidentie Anamnese Lichamelijk onderzoek Epileptische aanvallen duren van enkele seconden tot hooguit enkele minuten. In de literatuur wordt

Nadere informatie

Traumatic Brain Injury (PACT module)

Traumatic Brain Injury (PACT module) Traumatic Brain Injury (PACT module) Fellowonderwijs Opleiding Intensive Care Traumatic Brain Injury Incidentie 150-200/100.000 inwoners per jaar 10 à 15% met dodelijke afloop USA 52.000/jaar & 70.000-90.000

Nadere informatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie Bloedgasanalyse Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht Doelstelling De student kan de 4 stoornissen in het zuurbase evenwicht benoemen. De student kan compensatiemechanismen herkennen en benoemen. De

Nadere informatie

Een beroerte, wat nu?

Een beroerte, wat nu? Een beroerte, wat nu? U bent opgenomen in het VUmc op de zorgeenheid neurologie, omdat u een beroerte heeft gehad. Wat is een beroerte? Een beroerte wordt in vaktaal een CVA genoemd: een Cerebro Vasculair

Nadere informatie

perinatologie Perinatologie is de derde lijns zorg rondom zwangerschap en bevalling naast de neonatale zorg voor de pasgeborene

perinatologie Perinatologie is de derde lijns zorg rondom zwangerschap en bevalling naast de neonatale zorg voor de pasgeborene OHC+ Waarom OHC en OHC+ Uit onderzoek van de gezondheidraad is gebleken dat de zorg aangepast moest worden op de toegenomen complexe zorg Ieder perinatologisch centrum dient een OHC en OHC+ unit te hebben.

Nadere informatie

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel Presentatie Casus 1b Victoria Janes & Yvonne Poel Casusbeschrijving Vrouw: 55 jaar wordt door de ambulance naar de SEH gebracht, waar u als arts-assistent assistent werkzaam bent. Dezelfde ochtend heeft

Nadere informatie

Een verhit postoperatief beloop

Een verhit postoperatief beloop Een verhit postoperatief beloop Centraal anticholinerg syndroom? R Verhage C Hofhuizen Casus Dhr V, 31-1-1952 Voorgeschiedenis: - dilatatie aorta ascendens. - AF, thrombus linker hartoor (verdwenen na

Nadere informatie

Kinderen met acute neurologische problematiek

Kinderen met acute neurologische problematiek Kinderen met acute neurologische problematiek Thomas van Veen, Kinderarts 06-07-2015 Anne, 9 jaar aangereden door een auto Zij is aangereden door een auto voor het ziekenhuis Vader draagt haar de SEH op

Nadere informatie

Als een donderslag bij heldere hemel

Als een donderslag bij heldere hemel Als een donderslag bij heldere hemel Ruud van der Kruijk, neuroloog Slingeland Ziekenhuis Doetinchem Mede namens Sarah Vermeer, neuroloog Rijnstate, Peter Coppens huisarts te Ulft en Rik van Dijk huisarts

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen Datum vaststelling: 02-2013 Datum revisie: 02-2015 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive

Nadere informatie

Some like it cold Koelen na CPR op IZ

Some like it cold Koelen na CPR op IZ Koelen na CPR op IZ Kosten-batenanalyse en verpleegkundige aandachtspunten op IZ Jo Vandenbossche MICU 12K12iB NVKVV - congres 28 maart 2011 Koelen na CPR op IZlen na CPR op IZ Inleiding Aandachtspunten

Nadere informatie

b. GCS > 8 en (dreigende) ernstige hemodynamische en/of respiratoire insufficiëntie conform de

b. GCS > 8 en (dreigende) ernstige hemodynamische en/of respiratoire insufficiëntie conform de Titel Post reanimatie zorg bij volwassenen Datum vaststelling: april 2015 Datum revisie: april 2017 Verantwoording: Medische protocollen commissie Intensive Care Bron document: Literatuurstudie Aanbevelingen

Nadere informatie

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com Zuurbase evenwicht 1 Zuren 2 Base 3 4 5 6 7 oxygenatie / ventilatie 8 9 Arteriële bloedgaswaarden Oxygenatie PaO2: 80-100mmH2O SaO2: 95-100% Ventilatie: PaCO2: 35-45mmHg Zuur-base status ph: 7.35-7.45

Nadere informatie

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling.

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling. 1. Samenvatting Deze medische procedure beschrijft de evaluatie, behandeling en opvolging bij diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling bij volwassen patiënten. 2. Inleiding/doel

Nadere informatie

ICU - Medium Care. Type B dissectie. Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011

ICU - Medium Care. Type B dissectie. Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011 ICU - Medium Care Type B dissectie Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011 Inhoud Uitleg type B dissectie Casus Beloop Laboratotium Hemodynamiek Gebruikte medicatie Compartimentsyndroom

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock Datum vaststelling: 04-2008 Datum revisie: 04-2010 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive Care Surviving

Nadere informatie

Opvang van het kind met traumatisch schedelhersenletsel in de acute fase

Opvang van het kind met traumatisch schedelhersenletsel in de acute fase Opvang van het kind met traumatisch schedelhersenletsel in de acute fase J.M. Fock Kinderneuroloog UMCG Groningen Disclosures GEEN Traumatisch schedelhersenletsel Definitie: letsel door geweld van buiten

Nadere informatie

HersenletselCongres 2017

HersenletselCongres 2017 HersenletselCongres 2017 6-11-2017 A2a Kinderen met traumatisch hersenletsel; een stille epidemie? Maayke Hunfeld Neuroloog, kinderneuroloog Erasmus Medisch Centrum en Sophia kinderziekenhuis (potentiële)

Nadere informatie

Vene jugularis lijn bij patiënten met risico op verhoogde ICP. Carine van Rijn

Vene jugularis lijn bij patiënten met risico op verhoogde ICP. Carine van Rijn Vene jugularis lijn bij patiënten met risico op verhoogde ICP Carine van Rijn Inleiding Verhoogde intracraniële druk zou een contra-indicatie zijn voor cannulatie van de v. jugularis interna v. subclavialijn

Nadere informatie

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek Bloedgassen Homeostase Ronald Broek Verstoring Homeostase Ziekte/Trauma/vergiftiging. Geeft zuur-base en bloedgasstoornissen. Oorzaken zuur-base verschuiving Longemfyseem. Nierinsufficientie Grote chirurgische

Nadere informatie

De P, RR, adh,t, en vochtbalans

De P, RR, adh,t, en vochtbalans De P, RR, adh,t, en vochtbalans Een lezing Presentatie: Alfons Huisintveld Principe van de pols? Hart contractie linker ventrikel Slagvolume 70 100 ml Meten vd pulsatie Pols = a.r Hals = a.c Lies = a.f

Nadere informatie

Algemene principes om secondaire schade aan hersenen te voorkomen. Onderwijs Neurochirurgie UMC St Radboud, Nijmegen

Algemene principes om secondaire schade aan hersenen te voorkomen. Onderwijs Neurochirurgie UMC St Radboud, Nijmegen Algemene principes om secondaire schade aan hersenen te voorkomen Onderwijs Neurochirurgie UMC St Radboud, Nijmegen Algemene principes Fysiologie vaak gedomineerd door uitgebreide ischemie/reperfusie schade

Nadere informatie

PPHN pathofysiologie en ontwikkelingen. Robin van der Lee Kinderarts neonatoloog AMC

PPHN pathofysiologie en ontwikkelingen. Robin van der Lee Kinderarts neonatoloog AMC PPHN pathofysiologie en ontwikkelingen Robin van der Lee Kinderarts neonatoloog AMC Q s Hoe zit de pathofysiologie in elkaar? Waarom is dit ziektebeeld zo uitdagend? Wat zijn de ontwikkelingen de laatste

Nadere informatie

Reanimatie bij hypothermie / verdrinking. Marlies Morsink SEH-arts KNMG Radboudumc

Reanimatie bij hypothermie / verdrinking. Marlies Morsink SEH-arts KNMG Radboudumc Reanimatie bij hypothermie / verdrinking Marlies Morsink SEH-arts KNMG Radboudumc Hypothermie Na expositie aan kou! Wanneer hypothermie? lichaamstemperatuur < 35 gr. C. Classificatie: Lichte hypothermie

Nadere informatie

Duoavonden. 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant

Duoavonden. 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant Duoavonden 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant Inhoud - FF de diepte in - Ziekenhuisfase - Triage Cirkel van Willis Wat is een beroerte Probleem in de bloedvaten van de hersenen Cerebrovasculaire

Nadere informatie

Afkappunten sedatieprotocol*

Afkappunten sedatieprotocol* Patiënt: Onrustig? Oncomfortabel? Pijn? VAS COMFORT gedragscore VAS < 4 VAS 4 "Geen distress" Afkappunten sedatieprotocol* 6 10 23 30 "Enstige distress" COMFORT gedragschaal "Grijs gebied" (11-22) Beslist

Nadere informatie

Post-cardiac arrest syndroom

Post-cardiac arrest syndroom Post-cardiac arrest syndroom Medisch Centrum Leeuwarden Dr. M.A. Kuiper FCCP FCCM Neuroloog-Intensivist Medisch Centrum Leeuwarden Uitkomsten van reanimaties Wereldwijd wordt gerapporteerd dat maar 5-10%

Nadere informatie

Algemene principes om secondaire schade aan hersenen te voorkomen. Onderwijs Neurochirurgie UMC St Radboud, Nijmegen

Algemene principes om secondaire schade aan hersenen te voorkomen. Onderwijs Neurochirurgie UMC St Radboud, Nijmegen Algemene principes om secondaire schade aan hersenen te voorkomen Onderwijs Neurochirurgie UMC St Radboud, Nijmegen Algemene principes Fysiologie vaak gedomineerd door uitgebreide ischemie/reperfusie schade

Nadere informatie

Lesinhoud. Thermo regulatie. homeothermie vs. poikilothermie. Anatomie & Fysiologie. warmteproduktie. kerntemperatuur vs.

Lesinhoud. Thermo regulatie. homeothermie vs. poikilothermie. Anatomie & Fysiologie. warmteproduktie. kerntemperatuur vs. Thermo regulatie Lesinhoud Anatomie/fysiologie Meetmethoden Hyperthermie/ Oorzaken Verschijnselen Behandeling VICV/BVF/SEH Jan Pouwels april 2013 Jan Pouwels 1 april 2013 Jan Pouwels 2 Anatomie & Fysiologie

Nadere informatie

Neuromonitoring op de IC. Astrid Hoedemaekers Internist-intensivist

Neuromonitoring op de IC. Astrid Hoedemaekers Internist-intensivist Neuromonitoring op de IC Astrid Hoedemaekers Internist-intensivist Doel Minimaliseren van secundaire hersenschade door Detectie van secundaire letsels in reversibele fase Monitoring/sturing van therapie

Nadere informatie

Ernstig traumatisch schedel-hersenletsel op de IC Aspecten van monitoring en behandeling

Ernstig traumatisch schedel-hersenletsel op de IC Aspecten van monitoring en behandeling Ernstig traumatisch schedel-hersenletsel op de IC Aspecten van monitoring en behandeling Mathieu van der Jagt Neuroloog-intensivist IC volwassenen m.vanderjagt@erasmusmc.nl Traumatisch schedel-hersenletsel

Nadere informatie

Acute opvang bij epilepsie. Dr. Willemijn Leen Neuroloog / kinderneuroloog CWZ, Nijmegen

Acute opvang bij epilepsie. Dr. Willemijn Leen Neuroloog / kinderneuroloog CWZ, Nijmegen Acute opvang bij epilepsie Dr. Willemijn Leen Neuroloog / kinderneuroloog CWZ, Nijmegen Video 1 https://www.youtube.com/watch?v=6w8bur2pjpu Acute opvang bij epilepsie Dr. Willemijn Leen Neuroloog / kinderneuroloog

Nadere informatie

bloedgassen Snelle interpretatie

bloedgassen Snelle interpretatie bloedgassen Snelle interpretatie Wat is de Ph Het aantal waterstofionen (H+) geteld per ml water. Hoeveel waterstofionen komen er bij een reactie vrij of gaan er verloren en/of hoeveel waterstofionen worden

Nadere informatie

Fellowonderwijs ICP meting en behandeling. Astrid Hoedemaekers

Fellowonderwijs ICP meting en behandeling. Astrid Hoedemaekers Fellowonderwijs ICP meting en behandeling Astrid Hoedemaekers Moeten we ICP meten? Elk meetinstrument op de IC Balans risico meting en opbrengst informatie Patiënten selectie Juiste interpretatie van de

Nadere informatie

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Hemodynamische op/malisa/e op de IC Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Circulatoir falen Definitie SHOCK! Levensbedreigende toestand waarin te weinig bloed met zuurstof naar de organen

Nadere informatie

Workshop Toxicologie Casuistiek. PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo

Workshop Toxicologie Casuistiek. PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo Workshop Toxicologie Casuistiek PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo Casus 1 48 jarige man opgenomen met trekkingen thuis en in de ambulance - Op SEH ademstilstand en asystolie - Bradycardie - Insulten

Nadere informatie

THE DARK SIDE OF THE BRAIN

THE DARK SIDE OF THE BRAIN THE DARK SIDE OF THE BRAIN >ernstig < Hedy Folkersma neurochirurg inleiding TBI belangrijkste doodsoorzaak leeftijd < 35 jaar in NL overlijden ~1000 personen per jaar hoge mate van blijvende invaliditeit

Nadere informatie

Naam procedure. Intracraniële drukmeting

Naam procedure. Intracraniële drukmeting Naam instelling: AZ KLINA Verantwoordelijke persoon : Geert Vinck Naam procedure Intracraniële drukmeting Datum: Herziening: 5/5/2010 Update: oktober 2012 Monique Van den Bulck Omschrijving Monitoring

Nadere informatie

Maatschappelijk handelen

Maatschappelijk handelen (Ambulance) Thema : Primary Survey Opvang van de laag complexe patiënt Januari 2014 - Het controleren van de vitale functies ( bloeddruk, saturatie, hartritme) - Het toedienen van O2 opgeleide van gegevens

Nadere informatie

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen.

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen. ZUUR BASE EVENWICHT Afwijkingen in het zuur base evenwicht worden onderverdeeld in respiratoire en metabole acidose, respiratoire en metabole alkalose en gemengde aandoeningen. 1.1 Respiratoire acidose

Nadere informatie

CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP?

CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP? CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP? O. F. Brouwer Afdeling Neurologie Universitair Medisch Centrum Groningen EPILEPSIE Waarom ontstaat een epileptische aanval? Afwijkende prikkelbaarheid van

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Dreigende vroeggeboorte bij 24/0 en 32/0 weken of geboortegewicht lager ingeschat dan 1250 gram Van tevoren bekende foetale afwijkingen Ernstige

Nadere informatie

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Doel & inhoud Het uitwisselen van ideeën, kennis en gedachten en vooral een leuke voordracht!!! Gasuitwisseling

Nadere informatie

(potentiële) belangenverstrengeling

(potentiële) belangenverstrengeling (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie

Nadere informatie

Verwijdering hypofysetumor. Van opname tot en met ontslag

Verwijdering hypofysetumor. Van opname tot en met ontslag Verwijdering hypofysetumor Van opname tot en met ontslag Bij u is de diagnose hypofysetumor gesteld. In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een operatie aan deze hypofysetumor. Deze folder

Nadere informatie

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm Neurologische valkuilen 9 oktober 2014 Elly Pouwels Neuroloog Informatie bekend bij neuroloog via Man uit 1948, blanco huisarts Aanmelding als trombolyse Sinds 30 min ogen naar rechts, in de war/ afasie

Nadere informatie

Doel. Definities. Indicatie. Werkwijze/beslisboom. Uniforme opvang van de trauma patiënt op de Intensive care

Doel. Definities. Indicatie. Werkwijze/beslisboom. Uniforme opvang van de trauma patiënt op de Intensive care Doel Uniforme opvang van de trauma patiënt op de Intensive care Definities Het protocol begint met hetgeen de patiënt het meest bedreigd (treat first what kills first). Treft men tijdens de opvang een

Nadere informatie

Wanneer is een circulatie slecht?

Wanneer is een circulatie slecht? Wanneer is een circulatie slecht? Prof. Dr. J.G. van der Hoeven Afdeling Intensive Care UMC St Radboud Venticare 2010 1 Analyse Inotropicum Vaatverwijder Combinatie Geen actie Nee Is er een probleem met

Nadere informatie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie De geriatrische patiënt op de SEH SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie Relevante onderwerpen Delier Symptoomverarming Medicatie op de SEH Duur aanwezigheid patiënt op de SEH Delier

Nadere informatie

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Diabe&sche ketoacidose Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Casus 38- jarige man VG: blanco Buiten bewustzijn aangetroffen, onduidelijk of hij voordien klachten had Bij verdenking hypoglycemie in ambulance

Nadere informatie

Reanimatie van de pasgeborene

Reanimatie van de pasgeborene Reanimatie van de pasgeborene Anne Debeer, neonatale intensieve zorgen, UZ Leuven Katleen Plaskie, neonatale intensieve zorgen, St Augustinus Wilrijk Luc Cornette, neonatale intensieve zorgen, AZ St-Jan

Nadere informatie

Safar Oorzaak vaststellen en behandelen Hypothermie Gecontroleerd beademen Tracheostoma Epilepsie behandelen Monitoring Voeding

Safar Oorzaak vaststellen en behandelen Hypothermie Gecontroleerd beademen Tracheostoma Epilepsie behandelen Monitoring Voeding Peter Safar Safar 1964 Oorzaak vaststellen en behandelen Hypothermie Gecontroleerd beademen Tracheostoma Epilepsie behandelen Monitoring Voeding Acute coronaire interventie Cornonaire interventie Beademen

Nadere informatie

Waarom koelen na out of hospital reanimatie? Klinische les IC-verpleegkundigen 1 december 2006 Intensive Care Laurentius ziekenhuis, Roermond

Waarom koelen na out of hospital reanimatie? Klinische les IC-verpleegkundigen 1 december 2006 Intensive Care Laurentius ziekenhuis, Roermond Waarom koelen na out of hospital reanimatie? Marlous Steeghs,, keuze co-assistent Klinische les IC-verpleegkundigen 1 december 2006 Intensive Care Laurentius ziekenhuis, Roermond Inleiding Cardiac arrest

Nadere informatie

Samenstelling: serum: baclofen 2443 µg/l, diazepam 1634 µg/l, desmethyldiazepam 1460 µg/l, oxazepam 79 µg/l, temazepam 158 µg/l.

Samenstelling: serum: baclofen 2443 µg/l, diazepam 1634 µg/l, desmethyldiazepam 1460 µg/l, oxazepam 79 µg/l, temazepam 158 µg/l. TOXICOLOGIE Ronde 2017.1 Patiënt bekend met alcoholproblematiek en momenteel onder behandeling van verslavingszorg. Recent op de centrale spoedopvang geweest in verband met een eerste gegeneraliseerd tonischclonisch

Nadere informatie

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC Vrijuit reizen 1 1 Research Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC 2 Inhoud presentatie Inleiding Probleem en doel stelling Onderzoeksmethode en resultaten Conclusie en aanbevelingen Rol en taak

Nadere informatie

8 weken na start 1 e IVIg kuur Patiënt nummer:

8 weken na start 1 e IVIg kuur Patiënt nummer: 8 weken na start 1 e IVIg kuur Patiënt nummer: SID 1. Hersenzenuw uitval (meerdere antwoorden mogelijk): oogbolmotoriek stoornissen n. facialis uitval bulbaire zwakte anders,.. geen 2. Kracht van nek/halsspieren

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Natriumchloride 5,85%, concentraat voor oplossing voor infusie. Natriumchloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Natriumchloride 5,85%, concentraat voor oplossing voor infusie. Natriumchloride BIJSLUITER 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Natriumchloride 5,85%, concentraat voor oplossing voor infusie Natriumchloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

1 Algemeen pagina 1.1 Inleiding 4 1.2 Programma scholingsdag 4 1.3 Casuïstiek 5 1.4 Voorbereiding 6

1 Algemeen pagina 1.1 Inleiding 4 1.2 Programma scholingsdag 4 1.3 Casuïstiek 5 1.4 Voorbereiding 6 Inhoudsopgave 1 Algemeen pagina 1.1 Inleiding 4 1.2 Programma scholingsdag 4 1.3 Casuïstiek 5 1.4 Voorbereiding 6 2 Anatomie en fysiologie 2.1 Doelstellingen 7 2.2 Het centrale zenuwstelsel 8 2.3 De liquorcirculatie

Nadere informatie

Gestructureerde benadering van het zieke kind door de huisarts

Gestructureerde benadering van het zieke kind door de huisarts Gestructureerde benadering van het zieke kind 15 mei 2013 Elkerliek ziekenhuis - Helmond Eric Brouwer, kinderarts HUISARTS & WETENSCHAP 2011 Wat is anders Nummer 1 Maart 2011 Obstructie ademweg Ademdepressie

Nadere informatie

Prostin. Wegverbreding

Prostin. Wegverbreding Prostin Wegverbreding Casus A terme baby, bleek, cyanotisch, lage saturaties, slecht drinken, verhoogde ademarbeid Opname NICU Echo cor Casus Wat zou hier aan de hand kunnen zijn? Back to basic! We gaan

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

bewustzijn Bijscholing over coma en EMV-score, door dr. Van den Brink, Inge M. en Henriëtte I. 19 oktober 2000

bewustzijn Bijscholing over coma en EMV-score, door dr. Van den Brink, Inge M. en Henriëtte I. 19 oktober 2000 bewustzijn Bijscholing over coma en EMV-score, door dr. Van den Brink, Inge M. en Henriëtte I. 19 oktober 2000 1.0 inleiding Ter inleiding de Hippocratische geschriften: Men zou moeten weten dat alleen

Nadere informatie

Middelenmisbruik en crisis

Middelenmisbruik en crisis Middelenmisbruik en crisis Een lastige combinatie Mike Veereschild Tom Buysse Middelengebonden spoedeisende situaties Intoxicatie van een verslavend middel Onthouding van een verslavend middel Kernsymptomen

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

A, B, C of run away? LVIZ symposium 17 april 2015 Drs. Monique Engel - Kinderarts-intensivist

A, B, C of run away? LVIZ symposium 17 april 2015 Drs. Monique Engel - Kinderarts-intensivist A, B, C of run away? LVIZ symposium 17 april 2015 Drs. Monique Engel - Kinderarts-intensivist Circulatiestilstand bij kinderen Etiologie/Pathofysiologie Vochtverlies Redistributie Toegenomen ademarbeid

Nadere informatie

10-9-2014. r.ars 2013 1. Leerdoelen. BLS/Assisteren ALS module 1. Vaststellen circulatiestilstand. Circulatiestilstand vastgesteld.

10-9-2014. r.ars 2013 1. Leerdoelen. BLS/Assisteren ALS module 1. Vaststellen circulatiestilstand. Circulatiestilstand vastgesteld. BLS/Assisteren ALS module 1 Volgens de laatste richtlijnen van de ERC en NRR 2010 Leerdoelen Belang van vroegtijdige herkenning verslechterende patiënt/ ABCDE benadering Het ALS algo Belang van goed uitgevoerde

Nadere informatie

Syllabus Landelijke bijscholing Neurotrauma bij kinderen. Georganiseerd door de landelijke werkgroep Intensive Care Kinderen 7 oktober 2010 Groningen

Syllabus Landelijke bijscholing Neurotrauma bij kinderen. Georganiseerd door de landelijke werkgroep Intensive Care Kinderen 7 oktober 2010 Groningen Syllabus Landelijke bijscholing Neurotrauma bij kinderen Georganiseerd door de landelijke werkgroep Intensive Care Kinderen 7 oktober 2010 Groningen Voorwoord Vol trots presenteert de landelijke werkgroep

Nadere informatie

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia WES Symposium Maart 2012 Intoxicaties bij kinderen WES Symposium Maart 2012 Casus WES Symposium Maart 2012 8 maanden

Nadere informatie

GHB: effecten en risico s intoxicatie en onthoudingssyndroom

GHB: effecten en risico s intoxicatie en onthoudingssyndroom GHB: effecten en risico s intoxicatie en onthoudingssyndroom Martijn van Noorden Psychiater Leids Universitair Medisch Centrum GHB-studiedag 2013 Inhoud GHB-effecten GHB-intoxicaties GHB-afhankelijkheid

Nadere informatie

Polytrauma: de triade des doods. Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie

Polytrauma: de triade des doods. Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie Polytrauma: de triade des doods Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie De triade des doods! Hypothermie! Acidose! Stollingsstoornissen Casus! Dame, 81 jaar.! VKO als passagierster. Auto

Nadere informatie

Doel Dit protocol heeft als doel een eenduidige werkwijze te beschrijven voor toepassen van sedatie, anxiolyse en analgesie door middel van Dexdor

Doel Dit protocol heeft als doel een eenduidige werkwijze te beschrijven voor toepassen van sedatie, anxiolyse en analgesie door middel van Dexdor Pagina 1 van 5 Auteur Dr. Birsak Intensivist Beoordelaar B. Dellen Intensivist Beoordelaar S. Blind Apotheker Beoordelaar Protocollencommissie IC/CCU IC/CCU verpleegkundigen Autorisator A. Borst Bedrijfsleider

Nadere informatie

Leittext 1. Subarachnoïdale. bloedingen

Leittext 1. Subarachnoïdale. bloedingen Subarachnoïdale bloedingen Gemaakt door: Marianne van der Wijst Opleidingsperiode: 01-09-2010 t/m 01-03-2012 Werkbegeleiders: Arno Hoppenbrouwers Jolanda Hendriks Praktijkopleider: Thea Spaan Opleidingen:

Nadere informatie

Inhoud. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten 21-3-2013. Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis.

Inhoud. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten 21-3-2013. Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis. Inhoud Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis Dr. Martijn van Noorden Psychiater Leids Universitair Medisch Centrum GHB Monitor 2013 Practice-based richtlijn algemeen ziekenhuis GHB bindt

Nadere informatie

HERSENSCHUDDING BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND

HERSENSCHUDDING BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND HERSENSCHUDDING BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw kind heeft een licht letsel aan de schedel of de hersenen opgelopen, bijvoorbeeld als gevolg van een ongeval. Deze folder geeft u meer informatie

Nadere informatie

Roelie de Vlas. meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland

Roelie de Vlas. meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland Roelie de Vlas meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland Aline Westenberg Aline Westenberg ambulanceverpleegkundige UMCG Ambulancezorg & Timo Roosa ambulancechauffeur UMCG Ambulancezorg &

Nadere informatie

Casus. Diagnose en behandeling van acute GHB-onthouding in het ziekenhuis. Inhoud. Casus (vervolg) GHB-effecten 30-01-13.

Casus. Diagnose en behandeling van acute GHB-onthouding in het ziekenhuis. Inhoud. Casus (vervolg) GHB-effecten 30-01-13. 30-01-13 Diagnose en behandeling van acute GHB-onthouding in het ziekenhuis Casus - Mw S, 29 jaar. Presentatie op SEH van het LUMC, uitte zich suïcidaal. Enkele dagen eerder TS met alcohol, GHB en medicatie

Nadere informatie

Glucose regulatie bij volwassen IC en MC-patiënten bij continue toediening van voeding

Glucose regulatie bij volwassen IC en MC-patiënten bij continue toediening van voeding regulatie bij volwassen IC en MC-patiënten bij continue toediening van voeding Doel: Bereiken en handhaven van een glucose waarde tussen 4,4 6,1 mmol/l Indicaties: - Patiënten met Diabetes Mellitus - Patiënten

Nadere informatie

Hyperglycemischeketoacidosebij hoogzwangere.

Hyperglycemischeketoacidosebij hoogzwangere. Hyperglycemischeketoacidosebij hoogzwangere. patient 34 jarige dame G3P1, : 37 wkn2d Voorgeschiedenis: DM type 1 sinds 1983 1 miskraam in 1999 Start insulinepomp 1999 1 ste kindje in 2009 HbA1c 2010: 8.9%,

Nadere informatie

Carotischirurgie, een halszaak. BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016

Carotischirurgie, een halszaak. BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016 Carotischirurgie, een halszaak BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016 Anatomie Carotis pathologie Stenoserend vaatlijden Dilaterend vaatlijden Dissectie Carotis pathologie Dilaterend Zeldzaam Atherosclerose,

Nadere informatie

Snel handelen bij sepsis

Snel handelen bij sepsis Snel handelen bij sepsis Februari 2014 PRESENTATIE GEMAAKT DOOR ROB ZEEGERS Doel van deze presentatie Wat is SIRS? Wat is Sepsis? Inzicht diagnostisch onderzoek Waarom snel handelen? Waarom deze klinische

Nadere informatie

Palliatieve sedatie. 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC

Palliatieve sedatie. 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC Palliatieve sedatie 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC Casus Patient, 78 jr Overname ander ziekenhuis i.v.m. respiratoire insufficiëntie Voorgeschiedenis COPD, Hypertensie, DM II, PAF Nefrectomie

Nadere informatie

WES symposium 12 maart 2008 Verdrinking bij kinderen

WES symposium 12 maart 2008 Verdrinking bij kinderen WES symposium 12 maart 2008 Verdrinking bij kinderen Even voorstellen.. Natalie Tuinenburg Senior-intensive care verpleegkundige Erasmus MC-Sophia Intensive Care Kinderen landelijke werkgroep intensive

Nadere informatie

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten 2015 Agenda Historie Ondervoeding en oncologie Refeeding Casus tijdens de presentatie 1ste lijn Refeeding? Historie Belegeringen

Nadere informatie