Verslag bezoek HTTP12 aan Brussel. 27 & 28 maart 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslag bezoek HTTP12 aan Brussel. 27 & 28 maart 2014"

Transcriptie

1 1 Verslag bezoek HTTP12 aan Brussel 27 & 28 maart 2014

2 2 1. Inleiding Op 27 en 28 maart 2014 vond het bezoek aan Brussel van HTTP12 plaats (de lichting van 2014 van de Informatiemanagement Trainees van PBLQ HEC). Het zijn roerige tijden geweest voor het Europese Brussel. Alle problemen op het economische vlak zijn op het eerste oog net over hun hoogtepunt heen. Twee jaar geleden werd er nog gesproken over het uiteenvallen van de Unie, dat is nu zeer onwaarschijnlijk. Toch vindt dit bezoek plaats aan de vooravond van wederom een cruciale periode voor de EU. Op 22 mei 2014 vinden de verkiezingen plaats voor het Europees parlement: krijgen de eurosceptici de overhand of wordt er juist nadrukkelijk voor een pro-europese koers gekozen? Ook op het gebied van de IT is er veel aan de hand. Roaming, de Digitale Agenda en netneutraliteit zijn allemaal onderwerpen die de Europese revue passeren op dit moment. Met Neelie Kroes en haar kabinetschef Constantijn van Oranje is er sterke Nederlandse wind aan het waaien door het beleid met betrekking tot de Digitale Agenda. Voor Nederland komen er interessante en kansrijke tijden aan. Zo zal Nederland het voorzittend land zijn van de EU in de eerste helft van De voorbereidingen daarvoor, zowel op logistiek als inhoudelijk gebied, zijn al volop onderweg. In een inleidend college enkele weken geleden zijn de basics uitgelegd rondom Europese besluitvorming en de Europese Instituties. Nu was het tijd om kennis te maken met het 'echte' Brussel. Tijdens het bezoek krijgen de trainees alle facetten te zien van Brussel.. Denk hierbij aan de sociale media inzet van de Europese Raad, hoe de provincies gezamenlijk op Europees niveau voor hun belangen opkomen, hoe de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland haar werk verricht en hoe het er in het Europees Parlement aan toe gaat. Maar ook dat de verwarming vaak veel te hoog staat bij de Europese instituten, de beveiligingscontroles vaak erg omslachtig zijn en dat er op het gebied van rondleiding bij het parlement zelf nog wel het één en ander valt te verbeteren. Het verhaal van de gouden deurknoppen en kranen blijkt echter een fabeltje. EUambtenaren werken in simpele kantoren, maken veel uren (ook s nachts en in het weekend) en tonen enorme betrokkenheid in het Europa-project. In dit document wordt kort verslag gedaan van alle bezoeken die we hebben mogen maken, van Permanente Vertegenwoordiging tot de Europese Commissie. Kortom, een gedenkwaardig bezoek.

3 3 2. Bezoek Permanente Vertegenwoordiging, Maarten Froger In de Permanente Vertegenwoordiging (PV) zijn alle ministeries vertegenwoordigd, met uitzondering van Algemene Zaken. De PV bestaat uit ambassadeurs, die ondersteund worden door inhoudelijk experts van de ministeries. Op dit moment werken er ongeveer 120 ambtenaren. De ambassadeurs werken voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. De Permanente Vertegenwoordiging is in het Europese openbaar bestuur onderdeel van de Raad van de Europese Unie. Elk lidstaat heeft een Permanente Vertegenwoordiger in Europa. Permanente Vertegenwoordigers bereiden besluiten van de Raad voor door gezamenlijk overleg. Ze komen wekelijks bijeen in de twee formaties van het Comité des Representants permanents (COREPER) dat wetsvoorstellen van de Europese Commissie beoordeelt en probeert tot een gezamenlijk standpunt van alle lidstaten te komen. Wanneer er geen overeenstemming is, wordt het als discussiepunt voor de Raad geagendeerd. Het COREPER wordt ondersteund door allerlei inhoudelijke raadswerkgroepen. Tot het ambassadeursniveau gaat de voorbereiding tot besluitvorming informeel, daarboven is er sprake van formele standpunten. Beleid Nederland De Permanente Vertegenwoordiging is een belangrijke schakel tussen het Haagse en het Europese politieke speelveld. Enerzijds is de PV de ogen en oren van Nederland in Europa. Door het contact met andere Europese lidstaten is men in staat om het krachtenveld in kaart te brengen, coalities te vormen en diplomatieke afwegingen te maken. Heeft het bijvoorbeeld voor Nederland zin om druk te zetten op een bepaald onderwerp als dat heel gevoelig in Europa ligt, waardoor andere standpunten van Nederland in verdrukking komen? Anderzijds is de PV er om Nederlandse belangen te behartigen in Europa. Lobbyen bij andere lidstaten is daar een belangrijk hulpmiddel bij. De PV heeft daarbij ook een belangrijke rol in het uitleggen van politieke besluiten of uitspraken die in Nederland worden gedaan. De recente oproep van Geert Wilders tot minder Marokkanen leidt er in Europa direct toe dat de PV allerlei vragen krijgt over de Nederlandse politiek. Ook in de periode van het gedoogakkoord met Wilders heeft Nederland een lastige positie gehad in Europa.

4 4 Voorzitterschap Het voorzitterschap van de Raad verandert elk half jaar. Dit geldt ook voor COREPER en de daaraan verbonden raadswerkgroepen. Het voorzitterschap biedt de mogelijkheid om bepaalde accenten te leggen in de politieke agenda. De wetgevingsprocessen lopen echter langer, waardoor de speelruimte maar heel beperkt is. Te opzichtig te werk gaan is daarbij niet goed, omdat de verdenking van nationale belangen al snel is gemaakt. Goed voorzitterschap is neutraal en objectief. In 2016 is Nederland weer een half jaar voorzitter van de Raad. De voorbereiding hierop wordt op dit moment in gang gezet. Huidig minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans heeft zijn Europees beleid gericht op het subsidiariteitsbeginsel. Dat wil zeggen dat Europa zich zou moeten focussen op grote en belangrijke zaken voor de EU als geheel en dat de nationale politiek besluiten moet kunnen nemen over landelijke aangelegenheden.

5 5 3. Bezoek Europees Parlement, Thomas van der Valk Het bezoek aan het Europees Parlement (EP) begint met een inleiding over de werking van het EP. Om ook te weten komen hoe het in de praktijk werkt, zijn we hierna in gesprek gegaan met Thomas van der Valk, beleidsadviseur van Europarlementariër Sophie in t Veld van D66. Thomas heeft de werking van het EP en de positie van D66 toegelicht, is nader ingegaan op het parlementaire proces rondom het privacy dossier en heeft tot slot de aanstaande Europese verkiezingen besproken. D66 in het Europees parlement D66 maakt binnen het EP deel uit van de Alliance of Liberals and Democrats for Europe, ofwel de ALDE-groep. Deze groep, waar ook de VVD deel van uit maakt, zit in het midden van het politieke spectrum. In tegenstelling tot ons nationale parlement is er geen sprake van coalitie en oppositie. Dit maakt elke stemming interessant, omdat er langs verschillende lijnen gestemd kan worden. Soms is dit naar politieke affiniteit, maar soms ook naar bepaalde nationale belangen. Een van de uitdagingen voor Europarlementariërs en hun medewerkers is hoe om te gaan met lobbygroepen, die zowel vanuit de profit als de non-profit kant komen aankloppen. De initiatieven van deze groepen gelden ook als een vorm van democratische inspraak. De realiteit is dat Europarlementariërs een kleine staf hebben en daarom slim gebruik kunnen maken van de inspanningen van lobbygroepen met standpunten die aansluiten bij die van henzelf. Het privacydossier Een van de dossiers waar zowel vanuit voor- als tegenstanders veel op gelobbyd is, is het privacydossier. Dankzij technologische ontwikkelingen worden steeds meer gegevens over burgers vastgelegd in systemen. Zowel particulieren, bedrijven als overheden slaan gegevens op gebruiken deze om burgers te beschermen of klanten van dienst te zijn. Privacywetten beschermen burgers tegen misbruik van gegevens en identiteitsdiefstal, maar onder druk van bijv. de strijd tegen het terrorisme neigen overheden ernaar om gegevens over burgers voor steeds meer doeleinden te willen gebruiken.

6 6 Thomas vertelde dat D66 zich inzet voor de versterking van de rechtsbescherming van burgers op het gebied van privacy. Verregaand gebruik van persoonsgegevens raakt aan het grondrecht op de persoonlijke levenssfeer, vastgelegd in het Europees verdrag voor de Rechten van de Mens. D66 heeft zich hard gemaakt om een brede definitie van persoonsgegevens in de nieuwe regelgeving te krijgen. Zodat bijvoorbeeld ook aliassen die mensen op internet gebruiken onder de bescherming vallen. Deze zijn namelijk gemakkelijk tot personen te herleiden. Het eerste speerpunt van de partij met betrekking tot privacy is burgers meer controle geven over hun eigen persoonsgegevens. Het tweede speerpunt is een systeem van boetes voor bedrijven en overheden die zich niet aan de privacyregels houden. Dankzij de socialisten in het EP staat er in het voorstel dat naar de Raad gaat een boete van 5% van de jaaromzet voor organisaties die de regelgeving overtreden. Het is nu wachten op de Raad om met een standpunt op het privacy dossier te komen. Verkiezingen voor het Europees Parlement Thomas vertelt desgevraagd dat hij gelooft dat D66 een goede uitgangspositie voor de verkiezingen voor het EP heeft. Hij hoopt dat de winning mood die is ontstaan bij de gemeenteraadsverkiezingen doorzet. Om de standpunten van D66 goed uit te kunnen dragen is het belangrijk dat het debat op de inhoud gevoerd gaat worden. Thomas ziet dit als een belangrijke uitdaging, omdat de discussie zich vaak beperkt tot standpunten vóór of tégen Europa. Op de lange termijn zou Europees lijsttrekkerschap een deel van de oplossing hiervoor kunnen zijn. Hiermee krijgt de Europese politiek een Europees gezicht en kan het Europees belang wellicht duidelijker gemaakt worden. D66 is hier geen tegenstander van.

7 7 4. Bezoek Europese Commissie, DG Communicatie: Klasja van de Ridder & Ludolf van Hasselt De Europese Commissie kan worden beschouwd als het 'dagelijks bestuur' van de EU. Alle leden, eurocommissarissen, zijn verantwoordelijk voor één of meerdere beleidsgebieden. Momenteel zijn er 27 eurocommissarissen, voor elke lidstaat één. Samen vormen zij het college van eurocommissarissen. Met Klasja en Ludolf hebben we gesproken over de algemene ontwikkelingen binnen de EU; de relatie met Nederland; hoe andere lidstaten met de EU omgaan en wat de mogelijkheden van beïnvloeding bij de Europese Commissie zijn. Klasja en Ludolf openden de sessies met de veelzeggende zin dat de DG Communicatie over communicatie gaat, maar zelf niet communiceert. Dit vanwege het feit dat de DG weinig budget en mankracht heeft en wat betreft het communiceren naar buiten van (inhoudelijke) gerealiseerd beleid afhankelijk is van de EU ambtenaar die op het betreffende beleidsterrein zit. Hoewel zij allebei schijnbaar met erg veel plezier bij de EU werken, durven ze ook op veel punten kritisch te zijn. Zo gaat Europa vaak over de harde economie, maar heeft het minder oog voor sociale effecten van het beleid. Bezuinigingen worden in euro s beschreven en de werkelozen in percentages. Dat er in Spanje, als gevolg van de crisis, nu een hele verloren generatie ontstaat van twintigers en dertigers die geen baan vinden, bij hun ouders moeten blijven wonen en geen eigen gezin kunnen stichten, wordt nauwelijks benoemd. Wel is het uitgangspunt van de EU, vrede in Europa, nu weer actueel. De annexatie door Rusland van de Krim in de Oekraïne is nu hot topic en binnen de EU gaat alle aandacht daarheen. Klasja refereert vaak aan de Eurobarometer (http://ec.europa.eu/public_opinion/index_en.htm) waarmee de publieke opinie binnen en over de EU nauwlettend in de gaten gehouden wordt. Met de verkiezingen voor de deur is het belangrijk om de burger het belang van de EU te laten inzien, maar het is duidelijk dat de EU met een groot imagoprobleem kampt. Met de verkiezingen voor het Europees Parlement voor de deur eindigt ook het mandaat van de huidige Commissie dit jaar en dit heeft gevolgen voor het werk dat de Commissie doet: actuele wetgeving moet snel worden afgerond en er worden geen nieuwe dossiers opgestart. Een algemeen probleem is dat de gemiddelde kennis over de EU slechts beperkt is. Ook de Nederlandse media geven óf weinig óf vaak erg kritisch gekleurde informatie over de EU. Wel krijgen gemeenten en provincies steeds meer in de gaten dat voor hen relevante wetgeving vaak in de EU tot stand komt. Vooral nu er met de decentralisatie steeds meer taken op gemeenten afkomen. Zij sturen steeds meer ambtenaren naar Brussel om invloed uit te oefenen.

8 8 5. Diner met tafelgast Carla Joosten (Elsevier) Ik voel me Europeaan. Maar dat is heel iets anders dan een burger van de EU! Eens per week pendelend tussen woonplaats Den Haag en werkplek Brussel is Carla Joosten, sinds 2008 Europaverslaggever voor Elsevier, het toonbeeld van een Europeaan. En daar heeft ze vrede mee. Maar met de EU heeft Joosten eerder een soort haat-liefde verhouding: Het is onduidelijk wat we zijn als EU. Ik worstel ermee hoe ik het nu weer op moet schrijven, het woord lidstaat hangt me de keel uit. Aandacht Toch schrijft Joosten over de EU. Iedere dag. Ze vindt de EU heel belangrijk, maar wil wel heel kritisch blijven, bijvoorbeeld op de steun voor Oekraïne. In dat land viert corruptie hoogtij, en toch steekt de EU daar veel geld in. Joosten stelt daar kritische vragen bij. Op de digitale versie van Elsevier verschijnt iedere dag een commentaar en dat neemt ze graag voor haar rekening. Het geeft haar een mooie kans Europa onder de aandacht van het Nederlandse publiek te brengen. Want daar leeft Brussel naar haar mening veel te weinig: De Europese Unie is een bestuurslaag, dus valt het gewoon onder de redactie binnenland. De krantenredacties hebben het door, maar Nederlandse burgers en politici voelen het niet zo. Schrijven voor de Elsevier vindt ze een uitdaging, omdat het altijd kort en krachtig moet. In de EU zijn de issues altijd complex en ingewikkeld. Het is belangrijk dat begrijpelijk te maken. Volgens Joosten begint de makke al op school: Europa staat niet op het lesprogramma in het onderwijs. En daar hebben Nederlanders hun hele leven last van: nieuwsconsumenten vragen niet om informatie uit Brussel en nieuwsproducenten bieden het niet. We moeten in Nederland niet alleen opgewonden worden van een Kamerdebat, maar ook van EU-beslissingen! Maar als de Eurocommissarissen iets roepen wordt het niet door de Nederlandse media gecoverd. Om de simpele reden dat we ze niet kennen. Het probleem zit hem dus in de poppetjes, stelt de Elsevierverslaggever. Gelukkig komen de verkiezingen er aan. Dat zorgt weer voor een beetje leven in de brouwerij. Het komende half jaar wordt echt een stoelendans. Altijd leuk: wat wordt er gestemd; hoe wordt er gestemd? Joosten hoopt dat de Nederlandse eurocommissarissen de verkiezingen als kans aangrijpen om zichzelf wat meer te profileren. Het is zo n groot verschil tussen de onze en de commissarissen in Oost-Europa. Daar zíjn ze echt iemand. Twijfel Feit is dat een deel van de Nederlandse bevolking geen groot fan is van de Europese regelgeving. Meer macht in nationale handen is een populaire uitspraak. Maar ook in Brussel zelf gaan stemmen op die de EU in twijfel trekken, weet Joosten. Het verdrag van Maastricht is een fout geweest. Dat zeggen ambtenaren die hier al vijfendertig jaar zitten. Het is niet goed onderbouwd,

9 9 het is iets geworden dat niet klopt. Ze draagt gelijk een voorbeeld aan: Europa heeft de mond vol van vergroening en gezond leven. Maar het klopt al niet meer in de stad waar het wordt bedacht! Joosten kijkt er zelf ook met enige scepsis naar. Ze stelt dat er in Europa een geweldige cultuur bestaat, maar dat dat niet betekent dat we alles in Brussel moeten regelen. Sterker nog, Joosten merkt aan den lijve dat meer aandacht voor Europees belang dan voor het nationale vervelende bijwerkingen heeft: Je ontdekt pas hoezeer je Nederlander bent als je in het buitenland bent. Het is toch absurd dat ik in Brussel, de hoofdstad van Europa, geen pumps aan kan? Je vraagt je dan toch af of de stad Brussel geen beroep op een of ander potje kan doen om die wegen te repareren.

10 10 6. Bezoek Europese Commissie, Kabinet Neelie Kroes, Prins Constantijn van Oranje In het moderne Berlaymont-gebouw, aan de Wetstraat en het Schumanplein, ontvangt Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Constantijn van Oranje groep HTTP-12. Hij vertegenwoordigt het kabinet Kroes als kabinetschef. Het is even wennen om gevoel te krijgen bij deze rol van de prins, omdat we hem tot nu toe alleen kennen als telg van de Koninklijke familie. We spreken met Constantijn onder andere over de Digitale agenda in de EU, de rol van Nederland en de andere lidstaten op het gebied van ICT en digitalisering. De EC richt zich op beïnvloeding van het ICT-beleid in de lidstaten. Dit beïnvloeden gebeurt bijvoorbeeld door middel van onderzoeksbudgetten. Er zijn een aantal krachten die ertoe leiden dat de Europese regelgeving stagneert. De Europese Raad heeft te weinig expertise met betrekking tot ICT en de integratie hiervan binnen de lidstaten. Er is sprake van het zogenoemde silo-denken. Aan het einde van deze kabinetsperiode zijn de lidstaten aan zet, zij moeten invulling en kleur geven aan het Europese beleid. Constantijn stelt dat in de lidstaten ook te weinig expertise is om het digitale beleid volgens Europese maatstaven vorm te geven. Ook hier is sprake van silo-denken.

11 11 Nederland is volgens Constantijn pionier op het gebied van netneutraliteit, maar is meer afwachtend op het gebied van open internet in verband met veiligheidsregelgeving. Daarnaast kan Nederland vanuit de ervaringspositie een sterke rol spelen en een rationaliteit inbrengen in de Commissie als het gaat over deze netneutraliteit, maar ook over snelheid en kwaliteit van het internet. Nederland is middenmoter op het gebied van e-government. Constantijn spreekt over het vraagstuk EPD. Het proces had meer google-achtig ingericht moeten worden, namelijk al testende een dienst ontwikkelen in plaats van de top-down aansturing die is gehanteerd. De discussie richt zich ook op eid, waar Nederland de komende jaren een aantal stappen moet gaan zetten. Als interessante modellen wijst Constantijn op Oostenrijk, Estland en Finland. deze landen beschikken alle over een landelijke en veilige infrastructuur voor eid. Het gebruik van deze infrastructuur is echter nog beperkt. Constantijn spreekt over de rol van de industrie. Er moet volgens hem gewerkt worden aan de contractuele sfeer tussen industrie en lidstaten. Zodat beide meer kunnen profiteren van de mogelijkheden op het gebied van ICT. Nu willen politici enkel meer regels instellen om de veiligheid te garanderen. De heilige graal is vertrouwen. Constantijn spreekt tevens met veel passie en betrokkenheid over de recente voorstellen van een Nederlandse bank, die het commercieel gebruik van klantgegevens wilde introduceren. Het kabinet Kroes is zeer actief met de inzet van sociale media voor de eigen communicatie. Constantijn geeft aan dat er meer risico s genomen mogen worden. Neelie Kroes twittert regelmatig ad hoc en dat is niet verkeerd. Het brengt namelijk snel kwesties, zoals het twitterverbod in Turkije, onder de publieke aandacht. Daarnaast hebben Twitter berichten een zeer korte doorlooptijd, dus fouten zijn snel uit beeld. Constantijn geeft ons de volgende uitdagingen mee voor de toekomst: 1. Veiligheid en data: 4G is veel veiliger. 2. De industriële kant: investeren in de maakindustrie. 3. Infrastructuur: glasvezel is snel, maar nog onbetaalbaar op het moment. 4. ICT vaardigheden en equiperen van ICT ers: meer aandacht voor ICT in onderwijs.

12 12 7. Bezoek Huis van de Nederlandse Provincies, Rob van Eijkeren Lobbykantoor Het HNP is in 2000 opgericht en kan worden gezien als een lobbykantoor van de Nederlandse provincies in Europa. De bijdrage van de provinciale agenda's aan de Europese agenda staat daarbij centraal. Rob van Eijkeren gaf aan dat het belangrijk is dat je niet alleen iets te halen hebt in Europa, maar ook iets te brengen hebt. Samenstelling Het HNP heeft 21 personeelsleden, waarvan 4 stafleden en 17 leden uit de Nederlandse provincies. Deze laatste leden besteden éénderde van hun tijd aan de gezamenlijke profilering van de Nederlandse provincies in Europa en tweederde van hun tijd aan inzet voor hun eigen provincie. Het HNP kent 13 bestuurders: 1 uit elke provincie en iemand van het Inter Provinciaal Overleg (IPO). Betrokkenheid bij Europese instellingen Het HNP gaat in een zo vroeg mogelijk stadium in gesprek met de Europese Commissie. Er is echter geen rechtstreekse toegang tot de Raad. Wel nemen provinciale experts zitting in raadswerkgroepen. De samenwerking met de Permanente Vertegenwoordiging is daarentegen wel weer sterk en neemt zelfs toe, aldus Rob van Eijkeren. Het Comité van de regio's is het enige officiële adviesorgaan namens regio's/provincies. Veel van 17 personeelsleden van het HNP ondersteunen en adviseren dit Comité. Belang Rob van Eijkeren gaf in zijn verhaal het belang aan van het HNP in Europa. Hij lichtte toe dat van de Nederlandse export een aanzienlijk deel, 70%, naar de Europese landen gaat. Om het Midden- en Kleinbedrijf (MKB), wat neerkomt op 90% van de Nederlandse bedrijven, te stimuleren is er een Europese investeringsbank die leningen verstrekt. Het HNP stimuleert het dat MKB'ers financiering in Europa vinden. De regionale banken die daarin een rol in spelen, zoals de Rabobank en de ING, communiceren dat op dit moment nog onvoldoende, aldus Rob van Eijkeren.

13 13 Rol ICT Tot slot wordt stilgestaan bij de rol van ICT in het voorgaande verhaal. Rob van Eijkeren gaf aan dat bijvoorbeeld de Europese 'Digitale Agenda' gebruikt kan worden om regio's leefbaar te houden en daarmee demografische ontwikkelingen te compenseren.

14 14 8. Social Media en de Raad van de Europese Unie, in gesprek met Alexandra Ekkelenkamp De social media dienst een dwerg vergeleken met regeringen van de VS of Frankrijk #beperktemiddelen #creatiefzijn Alexandra is werkzaam bij de persdienst van de Raad en geeft ons een toelichting over het gebruik van social media in de Raad. Want ook de Europese Raad van Ministers gaat met zijn tijd mee en is te vinden op sociale media, zowel op Facebook als Twitter. Daarnaast heeft de voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, zijn eigen accounts. Op Twitter staat vooral nieuws, op Facebook wordt juist meer de menselijke kant belicht. Op deze manier probeert de Raad de burger meer te betrekken bij de Raad. Het is echter moeilijk om de burger te bereiken. Volgers zijn vooral politici, studenten, goede doelen maar waar is de burger? Twitter is #nieuws, Facebook vooral spelen hier op in De burger wordt nog niet echt betrokken. Er wordt vooral veel gezonden, maar de reacties kunnen niet worden geanalyseerd omdat daar geen personeel of capaciteit voor is. Daardoor is het slechts beperkt mogelijk om de tweets en Facebookberichten van Europese burgers te volgen en te beantwoorden. Als burgers vragen stellen op de Twitteraccount of op de Facebookpagina, dan proberen zij die te beantwoorden. Maar als er op andere sites of op andere plekken vragen worden gesteld of kritiek wordt geuit, dan doet de persdienst daar niets mee. Het ontbreekt ze aan capaciteit en sommige dingen moet je ook gewoon laten lopen.

15 15 De Raad is een bijzonder belangrijk instituut dat de regeringsleiders samenbrengt. Zij hebben ook vaak ontmoetingen met andere wereldleiders en ze waren er bijvoorbeeld bij toen de EU de Nobelprijs won. De communicatie hierover gebeurt vaak via video s die de persdienst verspreidt. Met de beperkte middelen die zij hebben wordt creatief omgegaan. Als er een tweet uit moet worden gezonden, dan is het vooral zaak om dat snel te doen. Twitter is namelijk een razendsnel medium dat geen geduld kan opbrengen voor overleggen en afstemming. Daarom is het de persvoorlichter die akkoord moet geven voor Twitterteksten maar dat kan heel snel gaan. Op die manier weten ze bij de Raad de nieuwe sociale media snel in te zetten. Dit brengt wel risico s met zich mee, een tweet is voor je het weet verder verspreid en daardoor niet meer eenvoudig terug te halen. Toch is er voor gekozen wel mee te doen met deze trend. Het is goed om te zien dat de Raad de burger probeert te bereiken via sociale media. Het blijft echter lastig de burger warm te laten lopen voor de Raad, de interesse lijkt vooralsnog laag.

16 16 9. Europese Commissie, DG CNECT: EU cloud strategie, Tjabbe Bos Het laatste bezoek was bij Tjabbe Bos van DG CONNECT, het Directoraat Generaal van de Europese Commissie voor Communications Networks, Content & Technology. Hij is werkzaam bij de Unit Software & Services. Hij heeft de EU cloud strategy geplaatst in de context van EU-activiteiten die al onderwerp waren van eerdere werkbezoeken. De cloud strategy maakt deel uit van de Digitale Agenda, die centraal stond in het gesprek met Constantijn van Oranje, Kabinetschef van EU-commissaris Neelie Kroes. De Digitale Agenda is één van de kerninitiatieven van Europa 2020, de groeistrategie van de EU, dat in het werkbezoek aan DG Communicatie werd besproken. Cloud Computing Tjabbe Bos is goed bekend is met het PBLQ HEC Talenten Trainee Programma door zijn werk bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Gezien de interdisciplinaire studie- en werkachtergrond van de trainees nam hij ze kort mee in het algemene onderwerp van cloud computing: de kenmerken, service & development models en de voordelen van cloud computing. Ook al is de cloud technisch niet nieuw, de beschikbaarheid van breedbandinternet en de ontwikkeling van virtualisatietechnieken maken innovatie en nieuwe dienstverlening mogelijk. Europese Cloud Computing Strategy Naast de potentiële cumulatieve impact van cloud computing op de Europese economie van bespreekt hij de barrières voor het gebruik van cloud computing. Hierbij is vooral te denken aan de gefragmenteerde markt, het gebrek aan transparantie en zorgen over veiligheid en confidentialiteit.

17 17 Zoals al bij het werkbezoek aan het Europese Parlement duidelijk is geworden, is er op dit moment nog geen sprake van een vrije digitale markt in Europa. De huidige privacywetgeving in Europa is via een EU-richtlijn geregeld. Dit betekent dat iedere lidstaat de richtlijn heeft omgezet in nationale wetgeving, waardoor aanbieders van digitale diensten met 28 verschillende raamwerken worden geconfronteerd. Om hier verandering in te brengen loopt op dit moment een Europees wetgevingstraject. Het gebrek aan transparantie over wat zich op de markt afspeelt wordt bijvoorbeeld duidelijk door het gebrek aan regels over de consequenties bij faillissement van dienstenaanbieders en het geregeld centraal staan van het thema inbreuk op de privacy. Hetzelfde geldt voor de contractuele voorwaarden van bedrijven die in het buitenland zijn gezeteld. De zorgen van (potentiële) gebruikers van cloud diensten nemen op dit moment toe vanwege de aandacht voor datalekken en afluisterpraktijken. Na een korte toelichting op de drie key actions van de cloud strategy Safe and Fair Contract Terms and Conditions, Cutting through the jungle of Standards en Establishing a European Cloud Partnership ging Tjabbe Bos in op de behaalde resultaten. Zo is bijvoorbeeld bij de European Telecommunications Standards Institute (ETSI) sinds december 2013 een overzicht met standaarden beschikbaar en bij de European Union Agency for Network and Information Security (ENSIA) sinds februari 2014 een lijst met Cloud Computing Certification Schemes. In het kader van publiek-private samenwerking heeft de stuurgroep van het European Cloud Partnership (ECP), waarvan ook de Nederlandse Rijks-CIO Dion Kotteman lid is, het Trusted Cloud Europe-voorstel ontwikkeld, waarover nu een publieke consultatie plaatsvindt. Cloud Computing in de publieke sector Cloud computing wordt in de publieke sector tot nu toe beperkt ingezet. Naast de algemene barrières speelt ook de terughoudendere cultuur in deze sector een rol. Ook is cloud computing, diensten met variabele kosten, niet altijd in te passen in de bestaande inkoopraamwerken (capital investment). Tjabbe Bos lichtte tot slot toe welke lidstaten van de EU een strategie hebben ontwikkeld ten aanzien van cloud computing en hij sprak over verschillende manieren waarop cloud computing ingezet kan worden in de publieke sector. Tot slot gaf hij aan dat Nederland op dit gebied als middenmoter is te typeren in internationaal opzicht.

18 Ten slotte Zo hebben we eind maart een bezoek gebracht aan een roerig Brussel. De economische crisis heeft sporen nagelaten, zowel economisch als politiek, waar populisme en anti-europa partijen furore maken. Op veel beleidsterreinen wordt de EU daarentegen een grote speler, denk aan cybercrime, digitale agenda: zaken die enkel op supranationaal niveau kunnen worden georganiseerd. Wij hebben deze twee dagen enkele hoofdpersonen mogen spreken. Dit leverde veel nieuwe inzichten op en bijschaving van onze kennis van de EU. De Permanente Vertegenwoordiging is de schakel tussen Nederlands en Europees beleid, waaruit blijkt dat Brussel wel beleid maakt voor de lidstaten, maar dat de lidstaten hier toch echt een eigen inbreng en stem bij hebben. De belangen van Nederlandse partijen worden ook behartigd en van een democratic deficit is geen sprake nu we Thomas van der Valk hebben mogen aanhoren. Sterker nog, Rob van Eijkeren vertelde over het sterke geluid dat het Huis van de Nederlandse Provinciën laat horen namens de Nederlandse regio s. Echter, in alle discussies klinkt zorg door over de toekomst van de Europese Unie. De publieke opinie, als deze al wordt gevormd door het tekort aan aandacht, kantelt van pro- Europa naar anti- Europa. Dit komt mede door een imagoprobleem, zo wisten Klasja van de Ridder en Ludolf van Hasselt ons te vertellen. Wellicht dat de Oekraïne-crisis het imago van de bezuinigende en asociale unie kan omkeren naar de Unie als Nobelprijswinnaar. Soms kan een politieke crisis de mensen eraan herinneren dat we in een ongekend lange periode van vrede leven, toch zomaar een van de hoofddoelen bij de oprichting van de EGKS. Dat de EU meer in het nieuws moet komen, positief dan wel negatief beaamde Carla Joosten die het opvallend vindt dat Nederland weinig prominente bestuurders in Brussel plaatst, wat een goede profilering tegenwerkt. Dit is geenszins het geval bij de Europese Commissie, waar Neelie Kroes en haar Kabinetschef niet bepaald lichtgewichten zijn. Constantijn gaf echter aan dat Nederland zijn pioniersrol op een aantal dossiers niet ten volle weet te benutten en nog veel kan leren van andere lidstaten. In de nabije toekomst zal de EU mogelijk een grotere rol gaan spelen, mede doordat bepaalde ontwikkelingen nu eenmaal niet binnen de landsgrenzen zijn te managen. De politieke discussie gaat in Nederland erg over meer of minder Europa. Volgens Constantijn zou de focus moeten liggen op een beter Europa. Het bezoek heeft duidelijk gemaakt dat ICT daar een belangrijke rol bij speelt. Volgens Alexandra Ekkelenkamp kan er een verbeterslag plaatsvinden op het gebied van social media, en dan met name de financiële slagkracht. De interactie met de burger zal verhoogd moeten worden, zeker als er Europese strategieën worden ontworpen om de EU 2020-proof te laten zijn. De diversiteit van de nationale wetgevingen staan volgens Tjabbe Bos een eenduidige EU- cloudstrategie in de weg. Hier schuilt dan ook een grote uitdaging voor de lidstaten, met name binnen de publieke sector op het gebied van informatiemanagement.

19 19 Zonder twijfel zal de traineegroep HTTP-12 te maken krijgen met het Europese beleid, in de vorming dan wel in de uitwerking. Een nadere kennismaking met Brussel en de instanties die hieronder vallen was dan ook een zeer nuttige en leuke ervaring. Het is positief een gezicht te hebben bij deze instanties en na kennismaking ook meer begrip voor de werkzaamheden. Nu we goed op de hoogte zijn van de belangenbehartiging, beleidsvorming, besluitvorming, communicatie met de lidstaten en vertegenwoordiging in Europa kunnen we wellicht over 10 jaar eenzelfde foto maken in een der Brusselse EU instituten! Via deze weg nogmaals dank namens HTTP-12 aan de organisatoren en alle sprekers!

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen 10-9-2012 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Europa in de Tweede Kamer

Europa in de Tweede Kamer Europa in de Tweede Kamer Europa krijgt steeds meer invloed op het dagelijks leven van haar burgers, ook in Nederland. Daardoor lijkt het soms alsof de nationale parlementen buiten spel staan. Dat is niet

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Open vragen bij De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Instellingen, besluitvorming en beleid Anna van der Vleuten (red.) bussum 2012 Deze open vragen horen bij het boek De bestuurlijke kaart van de

Nadere informatie

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa. Het gesproken woord geldt Speech VNG-voorzitter Jorritsma Rob, 25 november 2013 Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Themadag Europa. Europa hoe werkt het? 30/11/2011. Sibylle Reichert Pensioenfederatie Tomas Wijffels Pensioenfederatie

Themadag Europa. Europa hoe werkt het? 30/11/2011. Sibylle Reichert Pensioenfederatie Tomas Wijffels Pensioenfederatie Themadag Europa Europa hoe werkt het? 30/11/2011 Sibylle Reichert Pensioenfederatie Tomas Wijffels Pensioenfederatie 2 Inhoud Europese Instellingen Europees Parlement Europese Raad Raad van de Europese

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Krachtenveld Europese Unie

Krachtenveld Europese Unie Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving De leerlingen plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

Samenvatting Europees Recht

Samenvatting Europees Recht Samenvatting Europees Recht Week 1 Export en Europees recht Leerdoelen H4 (Nadruk of EU verdrag en EU werkingsverdrag) - De juridische vormen van export beschrijven - De basisstructuur van de Europese

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport Standard Eurobarometer EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie Najaar 2010 Nationaal Rapport Nederland Representation of the European Commission to Netherlands Inhoud Inleiding Context

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel EU

Instructie: Rollenspel EU Instructie: Rollenspel EU Korte omschrijving werkvorm In dit rollenspel bestaat het Europees Parlement uit vijf fracties die uit verschillende nationaliteiten bestaan. Van elk van de bijbehorende regeringen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z19463 Datum 26 oktober

Nadere informatie

Programma Brussels Club 18 en 19 november

Programma Brussels Club 18 en 19 november Programma Brussels Club 18 en 19 november Dag 1: Dinsdag 18 november Heenreis naar Brussel op eigen gelegenheid 13.00-13:30 Inloop met lunch 13.30-14:00 Welkom PBLQ, Evert-Jan Mulder 14.00-15:30 Intelligent

Nadere informatie

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij?

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz testen uw leerlingen hun kennis over de standpunten van enkele partijen over belangrijke Europese kwesties. Ze verbinden

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur,

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Aan de leden van de commissie cultuur Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 8 november 2012, Amsterdam Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Op 21 november 2012 staat

Nadere informatie

Europese besluitvorming in de Tweede Kamer

Europese besluitvorming in de Tweede Kamer Europese besluitvorming in de Tweede Kamer De Europese Unie speelt op bijna elk beleidsterrein een rol. Nationale en Europese zaken zijn vaak met elkaar verweven en hebben invloed op elkaar. Daarom is

Nadere informatie

Volgens Nederland. Analyse van de nieuwe corporate campagne van Achmea. 15 november 2012. Sanne Gaastra Mirjam Lasthuizen Sonja Utz

Volgens Nederland. Analyse van de nieuwe corporate campagne van Achmea. 15 november 2012. Sanne Gaastra Mirjam Lasthuizen Sonja Utz Volgens Nederland Analyse van de nieuwe corporate campagne van Achmea 15 november 2012 Sanne Gaastra Mirjam Lasthuizen Sonja Utz Achtergrond Volgens Nederland Nederland kent een aantal belangrijke maatschappelijke

Nadere informatie

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu?

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? Naam: Klas: So you think you have no power? Think again.. Introductie: verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 vinden de Europese verkiezingen plaats.

Nadere informatie

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel)

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. Wat heb jij aan Europa Europa een ver van je bed show? Nee hoor. Je eten, je kleding, de prijs

Nadere informatie

Europese Ster. Definitief akkoord toekomstig landbouwbeleid. Europese Ster 709-01 juli 2013. Roo, Marijke de. Een nieuwsbrief van:

Europese Ster. Definitief akkoord toekomstig landbouwbeleid. Europese Ster 709-01 juli 2013. Roo, Marijke de. Een nieuwsbrief van: Roo, Marijke de Van: Europese Ster Verzonden: maandag 01 juli 2013 15:03 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Europese Ster 709-01 juli 2013 Opvolgingsmarkering: Markeringsstatus:

Nadere informatie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie Europa en de Peter van Dalen Europarlementariër voor de ChristenUnie Inhoud 1: De ChristenUnie in het EP 2: Europa en de regio s 3: Europa en de Drechtsteden 2 Deel 1: de ChristenUnie in het EP 3 De 3

Nadere informatie

Code Interbestuurlijke Verhoudingen

Code Interbestuurlijke Verhoudingen CODE > Code Interbestuurlijke Verhoudingen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen dragen samen de verantwoordelijkheid voor een goed bestuur van Nederland. De medeoverheden erkennen dat zij daarin

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1811 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Goedgekeurd op 11 februari 2011

Goedgekeurd op 11 februari 2011 GROEP GEGEVENSBESCHERMING ARTIKEL 29 00327/11/NL WP 180 Advies 9/2011 betreffende het herziene voorstel van de industrie voor een effectbeoordelingskader wat betreft de bescherming van de persoonlijke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 21 501-21 Jeugdraad Nr. 7 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen?

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen? Deel : Wie heeft het in Europa voor het zeggen?. Raadje plaatje Net zoals een gemeente, een provincie en een land bestuurd worden, wordt ook de Europese Unie geleid door politici. Ze werken in verschillende

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

EUROPESE CONVENTIE SECRETARIAAT. Brussel, 23 april 2003 (24.04) (OR. fr) CONV 691/03. NOTA het praesidium de Conventie

EUROPESE CONVENTIE SECRETARIAAT. Brussel, 23 april 2003 (24.04) (OR. fr) CONV 691/03. NOTA het praesidium de Conventie EUROPESE CONVENTIE SECRETARIAAT Brussel, 23 april 2003 (24.04) (OR. fr) CONV 691/03 NOTA van: aan: Betreft: het praesidium de Conventie Instellingen - Ontwerp-artikelen voor titel IV van deel I van de

Nadere informatie

Blog handleiding voor de Groenteman

Blog handleiding voor de Groenteman Blog handleiding voor de Groenteman In deze speciale bloggers handleiding voor de groenteman leest u informatie over wat dit sociale medium precies inhoudt en hoe u als groente en/of fruitspecialist een

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap VERDIEPING: DE PRIORITEITEN VAN NEDERLAND KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Nederland heeft drie prioriteiten voor het voorzitterschap opgesteld: een innovatieve EU, een EU die zich beperkt tot hoofdzaken en

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Omgaan met (sociale) media. Voor politici

Omgaan met (sociale) media. Voor politici Omgaan met (sociale) media Voor politici René Schoemaker Sinds 1986 journalist, onder meer NHD (AC, SC), kabelkranten, NOS, AD, TROS, managementbladen en ict-websites. Sinds 2008 raadslid in Heerhugowaard

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 juni 2010 (OR. en) 11682/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0180 (NLE) AVIATION 100 RHJ 13 RELEX 599

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 juni 2010 (OR. en) 11682/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0180 (NLE) AVIATION 100 RHJ 13 RELEX 599 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 30 juni 2010 (OR. en) 11682/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0180 (NLE) AVIATION 100 RHJ 13 RELEX 599 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 28 juni 2010 Betreft:

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 1 juni 2011

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 1 juni 2011 > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer havo 2008-I

Eindexamen maatschappijleer havo 2008-I Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Opgave 1 Politieke besluitvorming: leeftijdsgrens alcohol omhoog naar 18 jaar? 1 maximumscore 1 Eén van de volgende taken: wetgevende

Nadere informatie

Actueel beleidsplan. Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut 2014-2016

Actueel beleidsplan. Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut 2014-2016 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Actueel beleidsplan Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut E vrienden@hubrecht.eu 2014-2016 1.1 Inleiding Naar aanleiding van het uitgevoerde onderzoek

Nadere informatie

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Inhoud Mijn overtuigingen 2 Mijn prioriteiten 3 Bakens voor morgen 8 Laten we samen aan Europa bouwen 1 Mijn overtuigingen Mijn overtuigingen Een Europa,

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 7.6.2006 COM(2006) 275 definitief Deel I MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN

Nadere informatie

14957/15 ADD 1 nuf/van/hw 1 DGD 1C

14957/15 ADD 1 nuf/van/hw 1 DGD 1C Raad van de Europese Unie Brussel, 24 februari 2016 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0091 (COD) 14957/15 ADD 1 ENFOPOL 403 CSC 305 CODEC 1655 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Standpunt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1474 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander,

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander, Den Haag, 3 april 2008 Geachte Nederlander, Dit jaar bestaat het Europees Parlement 50 jaar. Volgend jaar juni zijn er opnieuw verkiezingen voor het Europees Parlement. Daarnaast wordt in 2009 een nieuw

Nadere informatie

Deloitte privacy team Privacy dienstverlening. www.prepareforprivacy.nl

Deloitte privacy team Privacy dienstverlening. www.prepareforprivacy.nl Deloitte privacy team Privacy dienstverlening www.prepareforprivacy.nl Voorwoord Privacy staat al enige tijd in de schijnwerpers en zal in de nabije toekomst alleen maar belangrijker worden. Niet alleen

Nadere informatie

Nieuwsmonitor 6 in de media

Nieuwsmonitor 6 in de media Nieuwsmonitor 6 in de media Juni 2011 Nieuws - Europa kent geen watchdog ANTWERPEN/BRUSSEL - Het Europese beleidsniveau krijgt in de Vlaamse TV-journaals gemiddeld een half uur aandacht per maand. Dat

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

De Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Europese Unie (PV-EU) Jos G.H. Draijer

De Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Europese Unie (PV-EU) Jos G.H. Draijer De Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Europese Unie (PV-EU) Jos G.H. Draijer Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Jeugd &Gezin (J&G) Ontwerp Richtlijn Patiëntenrechten

Nadere informatie

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces FS150422.7A FORUM STANDAARDISATIE 22 april 2015 Agendapunt: 7. Internationaal Stuk 7A. Notitie omgang met standaarden van het Europese Multistakeholder Platform on ICT Standardisation Bijlage A: Beschrijving

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 26 816 Voortgangsrapportage Beleidskader Jeugdzorg 2000 2003 Nr. 32 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN DE STAATSSECRE- TARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,

Nadere informatie

PUBLIC 8480/10 Interinstitutioneel dossier: 2009/0183 (NLE)

PUBLIC 8480/10 Interinstitutioneel dossier: 2009/0183 (NLE) Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 april 2010 (OR. en) PUBLIC 8480/10 Interinstitutioneel dossier: 2009/0183 (NLE) LIMITE COEST 89 PESC 444 NIS 25 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN

Nadere informatie

CALRE. Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot

CALRE. Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot CALRE Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot De CALRE verenigt vierenzeventig voorzitters van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees: de parlementen van de Spaanse

Nadere informatie

ECIB/U201501573 Lbr. 15/079

ECIB/U201501573 Lbr. 15/079 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 uw kenmerk bijlage(n) betreft Privacy: de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming & de Meldplicht Datalekken

Nadere informatie

Organisatie Informatieveiligheid. Safe@School

Organisatie Informatieveiligheid. Safe@School Willem Debeuckelaere Anne Teughels & Caroline Vernaillen mei 2015 voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer Ronde van Vlaanderen Onderwijs Organisatie Informatieveiligheid Safe@School Wie zijn

Nadere informatie

Speech ter gelegenheid van de ontvangst van Nederlandse ambassadeurs door de Staten-Generaal, d.d. donderdag 29 januari 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer Het gesproken woord geldt Geachte

Nadere informatie

Gevoel voor ondernemerschap zaterdag, 24 november 2012 00:00

Gevoel voor ondernemerschap zaterdag, 24 november 2012 00:00 Op Curaçao zijn er duizenden kleine ondernemers met slechts een paar werknemers. Veel kleine ondernemers werken volledig zelfstandig en ze hebben diverse rollen die ze dagelijks moeten spelen om hun onderneming

Nadere informatie

Kennisgevingsbarometer: decentrale overheden. Een initiatief van: Heeft u altijd al willen weten hoe decentrale

Kennisgevingsbarometer: decentrale overheden. Een initiatief van: Heeft u altijd al willen weten hoe decentrale Looienga, Martina Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Europese Ster maandag 11januari 2016 15:28 Statengriffie provinsje Fryslân Kennisgevingsbarometer: decentrale overheden doen het

Nadere informatie

Hoe bedrijven social media gebruiken

Hoe bedrijven social media gebruiken Hoe bedrijven social media gebruiken SMO_214 Powered by Pondres Onderzoek Rob van Bakel Auteurs Milou Vanmulken Sjors Jonkers Beste lezer, Ook in 214 publiceren Pondres en MWM2 het Social Media Onderzoek.

Nadere informatie

Healthier plants and animals for safer food - package PHL. Seeds & PM AHL. Review of R 882/2004 on OC. Food & Feed Expenditure

Healthier plants and animals for safer food - package PHL. Seeds & PM AHL. Review of R 882/2004 on OC. Food & Feed Expenditure Healthier plants and animals for safer food - package Seeds & PM PHL AHL Review of R 882/2004 on OC Food & Feed Expenditure 5-pack: Beleidsdocument COM 2013/0264 Gezondere dieren en planten en een veiligere

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie De Europese lobby van vno-ncw richt zich zowel op de Europese spelers in Brussel (Europese Commissie, Europees Parlement) als op de Nederlandse politiek (in Den Haag en via de Permanente Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Belangenbehartiging in de Europese Unie

Belangenbehartiging in de Europese Unie Belangenbehartiging in de Europese Unie Joost van den Akker LLM, MA 22 april 2014 In 1988 voorspelde de toenmalige voorzitter van de Europese Commissie Jacques Delors dat binnen 10 jaar 80% van de wetgeving

Nadere informatie

DE EUROPESE GRONDWET: EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG STELT

DE EUROPESE GRONDWET: EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG STELT EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG STELT Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese Democraten in het Europees Parlement EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG

Nadere informatie

Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s. Bedrijfsverzekeringen. CyberEdge van AIG

Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s. Bedrijfsverzekeringen. CyberEdge van AIG Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s Bedrijfsverzekeringen CyberEdge van AIG Wat zijn cyber risico s? Cyber risico s zijn een vaststaand gegeven in een wereld van informatie, informatiesystemen

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

Politieke sensitiviteit en sociale media: bij twijfel, niet oversteken Door: Maud van de Wiel en Marike Simons

Politieke sensitiviteit en sociale media: bij twijfel, niet oversteken Door: Maud van de Wiel en Marike Simons Politieke sensitiviteit en sociale media: bij twijfel, niet oversteken Door: Maud van de Wiel en Marike Simons Politici en ambtenaren twijfelen nog wel eens over hun activiteiten op sociale media of vinden

Nadere informatie

Alumnitijden. 5 Juni 2013. Tijd voor een nieuwe koers PARSTEMPUS.NL. Bezoek voor actuele informatie onze website www. parstempus.nl.

Alumnitijden. 5 Juni 2013. Tijd voor een nieuwe koers PARSTEMPUS.NL. Bezoek voor actuele informatie onze website www. parstempus.nl. Nummer 5 Juni 2013 Alumnitijden Tijd voor een nieuwe koers Na een vliegende start van de vereniging met al snel veel leden, website, nieuwsbrief, goed bezochte alumnidag en workshops, zijn de activiteiten

Nadere informatie

Herman 1ste president van EU

Herman 1ste president van EU Herman 1ste president van EU Herman for President Een droom van een grijze muis komt uit uit! Heel het land reageerde positief op de aanstelling van Herman Van Rompuy als Europees president. Velen vonden

Nadere informatie

Advies besluitvorming over algemene oriëntatie ( general approach ) in de Raad (juni 2012)

Advies besluitvorming over algemene oriëntatie ( general approach ) in de Raad (juni 2012) Interdepartementale Commissie Europees Recht (ICER) Advies besluitvorming over algemene oriëntatie ( general approach ) in de Raad (juni 2012) ADVIES Bij de vaststelling van een algemene oriëntatie is

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Europese Ster. Europese Ster interviewt kandidaat Europarlementariërs: GroenLinks. Oproep: aanlevering van uw gegevens voor

Europese Ster. Europese Ster interviewt kandidaat Europarlementariërs: GroenLinks. Oproep: aanlevering van uw gegevens voor Roo, Marijke de Van: Europese Ster Verzonden: maandag 14 april 2014 15:17 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Europese Ster 740-14 april 2014 Opvolgingsmarkering:

Nadere informatie

bestuursadvies communicatiestrategie public affairs interim-management

bestuursadvies communicatiestrategie public affairs interim-management bestuursadvies communicatiestrategie public affairs interim-management Permanent op de hoogte Den Haag is een lastig te voorspellen factor voor veel organisaties. Elke dag kan het landschap volledig veranderen

Nadere informatie

Cor Lamers burgemeester Schiedam

Cor Lamers burgemeester Schiedam Schiedam & Europa What s in it for us? 25 november 2013 Cor Lamers burgemeester Schiedam Dames en heren, Ik ben vandaag gevraagd om u iets te vertellen over het belang van Europa voor gemeenten in het

Nadere informatie

Social media gebruik en potentie voor gemeenten in Limburg

Social media gebruik en potentie voor gemeenten in Limburg Social media gebruik en potentie voor gemeenten in Limburg Een onderzoeksrapport van Social Dutch The new media agency Heutzstraat 16, 5913 AK Venlo juli 2013 www.socialdutch.com facebook.com/socialdutch

Nadere informatie

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK LOBBYEN IN DE PRAKTIJK Praktische handvatten om goed te lobbyen Aan de orde komen: Hoe krijg je een voet tussen de deur, Hoe stel je een lobbyplan op, Maak een lobbystrategie, Welke lobbyinstrumenten kun

Nadere informatie

Eindrapportage Sleipnir

Eindrapportage Sleipnir Eindrapportage Sleipnir Een oefening van het Ministerie van EL&I en de paardensector over de uitbraak van Afrikaanse paardenpest In opdracht van Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nadere informatie

Een initiatief van: Nederland milieuranglijst

Een initiatief van: Nederland milieuranglijst Noordstra, lepie Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Europese Ster maandag 26 oktober 2015 15:25 Statengriffie provinsje Fryslân Nederland scoort slecht op milieuranglijst Kunt u de

Nadere informatie

Nederlandse bestuurders in het Congres. van de Raad van Europa

Nederlandse bestuurders in het Congres. van de Raad van Europa Nederlandse bestuurders in het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa Democratie, goed bestuur en mensenrechten in Europa op decentraal niveau Het Congres van Lokale en Regionale

Nadere informatie

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu?

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? Naam: Klas: Introductie: Verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 vinden de Europese verkiezingen plaats. De inwoners van de Europese Unie mogen dan

Nadere informatie

Een beter imago begint bij jezelf

Een beter imago begint bij jezelf Een beter imago begint bij jezelf David Kok in gesprek met Thomas Marzano Gemeenten, ambtenaren, de politiek, de overheid als geheel: we kampen met een imagoprobleem. We doen ons werk (vaak) niet goed,

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Kaders voor burgerparticipatie

Kaders voor burgerparticipatie voor burgerparticipatie 1 Inhoud Pagina Hoofdstuk 3 1. Inleiding 1.1 Doel van deze notitie 1.2 Opbouw van deze notitie 4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid 2.2 Tweerichtingsverkeer

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 1 maart 2016 Betreft Transparantie van de Europese Unie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 1 maart 2016 Betreft Transparantie van de Europese Unie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Datum 1 maart 2016 Betreft Transparantie

Nadere informatie

Op zoek naar de rol van de raadsgriffie

Op zoek naar de rol van de raadsgriffie Op zoek naar de rol van de raadsgriffie Door: Simone van den Hurk en David Kok Uit het onderzoek hoe gemeenten sociale media gebruiken, blijkt dat raadsleden veel gebruik maken van sociale media. De vraag

Nadere informatie