Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verkiezingen Tweede Kamer 2012"

Transcriptie

1 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen

2 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op de besluitvorming door de Eerste en Tweede Kamer en door het Europees Parlement. D66, GroenLinks en Partij voor de Dieren zijn voor het versterken van de controle door het Europees Parlement. CDA en SGP noemen alleen het nationale parlement. Duidelijke tegenstanders van deze maatregelen zijn er niet, of het moet de PVV zijn. Die partij wil het Europees Parlement afschaffen. Onder de politieke partijen bestaat de wens om de nationale invloed op de Europese besluitvorming en wet- en regelgeving te vergroten. PvdA, SGP, SP en VVD vinden dat het beginsel van subsidiariteit leidend moet zijn. Dit beginsel houdt in dat besluiten op een zo laag mogelijk bestuursniveau moeten worden genomen: de Europese Unie treedt alleen op wanneer dat doeltreffender is dan een maatregel op landelijk, provinciaal of gemeentelijk niveau. Geen van de andere partijen spreekt zich tegen het subsidiariteitsbeginsel uit. Een aanzienlijk aantal partijen is in meer of mindere mate voor het terugdringen van EUregels. Duidelijke voorstanders hiervan zijn PVV en VVD. Minder duidelijke voorstanders zijn D66, SGP, SP en 50PLUS. Het CDA heeft de ambitie om de EU-regels met 25 procent te verminderen. Andere partijen noemen geen percentage. D66, GroenLinks, Partijen voor de Dieren, PVV en SP zijn voor het houden van referenda bij belangrijke Europese besluiten. De enige duidelijke tegenstander is de SGP. VVD en 50PLUS spreken zich niet uit over de wenselijkheid van het houden van referenda. De PvdA is in het algemeen voorstander van een correctief referendum, maar laat dit instrument onvermeld als het gaat om de democratisering van de Europese Unie. Hoewel in mindere mate, bestaat onder de partijen ook de behoefte om op Europees niveau de democratische werkwijze te versterken. De wens om de controle door het Europees Parlement te vergroten geeft hier blijk van, maar ook de keuzes vóór Europese kieslijsten en vóór een gekozen president van de Europese Commissie. Europese kieslijsten stellen kiezers in staat om ook op buitenlandse kandidaten hun stem uit te brengen. D66, GroenLinks en PvdA zijn hier voorstander van. Dezelfde partijen zijn ervoor dat de president van de Europese Commissie gekozen wordt door de Europese bevolking of het Europees Parlement. GroenLinks wil dat het voorzitterschap van de Europese Commissie en de Europese Raad wordt samengevoegd tot een EU-president. De partijen hebben verschillende motieven om op Europees niveau de democratische werkwijze te versterken. D66 constateert in Europees verband een behoefte aan meer slagkracht, meer democratie en minder bureaucratie en regelzucht. GroenLinks wil de bestuurlijke drukte verminderen en wil meer democratie in de Europese Unie. De PvdA is van mening dat het vertrouwen van burgers in Europa moet worden hersteld. Een stem bij de Europese verkiezingen moet daarom veel meer dan nu echt betekenis krijgen. 2/6

3 De VVD wil de werkwijze van de Europese Unie veranderen voor zover dat de effectiviteit van het bestuur verbetert en de regeldruk verlaagt. Als het gaat om het versterken van de democratie in Europa wijst de VVD uitsluitend op de rol van nationale parlementen. De SP wil een sterkere controlerende taak voor het Europees Parlement in de verwachting dat het zal helpen het huidige beleid van de Europese Unie te ontdoen van zijn neoliberale karakter. Het afschaffen van de vergaderplek van het Europees Parlement in Straatsburg krijgt de steun van zeer veel partijen. D66, PvdA, PVV, VVD en vermelden deze maatregel in hun verkiezingsprogramma. 3/6

4 Tabel 10a. Europese Unie Standpunt Duidelijk voorstander Minder duidelijk voorstander Minder duidelijk tegenstander Duidelijk tegenstander Geen uitspraak Subsidiariteitsbeginsel is leidend 1 PvdA, SGP, SP, VVD Sterkere controle door Europees Parlement 2 Sterkere controle door nationale parlementen 3 Invoeren recht Europees Parlement om individuele commissarissen weg te sturen 4 SP, VVD CDA, PvdA, VVD D66 PVV SGP, CU, GL, D66, GL CU, CDA, PVV, VVD, Afschaffen vergaderplek Europees Parlement in Straatsburg Houden van referenda bij belangrijke Europese besluiten 5 Invoeren van Europese kieslijsten D66, PvdA, PVV, VVD, SP PvdA GL, PvdD PvdA SGP VVD, PVV PvdD, SGP, SP, VVD, 1 Wanneer partijen het subsidiariteitsbeginsel niet noemen, dan beschrijven ze de regel die het beginsel inhoudt: besluiten worden op een zo laag mogelijk bestuursniveau genomen. 2 GroenLinks vermeldt nergens dat de controlefunctie van het Europees Parlement moet worden versterkt, maar is ervoor het parlement het recht te geven om individuele eurocommissarissen weg te sturen. De PVV wil het Europees Parlement afschaffen. De VVD wil onder meer door een betere controle door het Europees Parlement voorkomen dat met de rechterhand Europese regels geschrapt worden, terwijl ze er met de linker worden bijgeschreven. 3 D66 pleit er in zijn algemeenheid voor het systeem van parlementaire controle te versterken. De controlerende rol van het nationale parlement in Europese besluitvorming wordt hierbij niet genoemd. D66 wil de parlementaire controle laten plaatsvinden op het niveau waar de bevoegdheden worden uitgeoefend. De SGP is van mening dat verdragen waarin nationale soevereiniteit wordt overgeheveld naar Brussel pas in werking mogen treden als die in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer op een tweederde meerderheid kunnen rekenen. 4 De PvdD wil dat het Europees Parlement de macht krijgt om het vertrouwen in de Europese Commissie op te zeggen. Deze mogelijkheid bestaat al. Het parlement kan nu geen individuele commissarissen weg sturen. 5 D66 wil dat burgers op alle bestuursniveaus, dus ook het Europese, in een vroeg stadium worden betrokken bij de besluitvorming en dat de mogelijkheid tot een correctief referendum bestaat. De PvdA is in het algemeen voorstander van een correctief referendum, maar noemt dit instrument niet waar het democratiseren van de Europese Unie wordt besproken. De PVV is van mening dat elk EU-plan dat de nationale soevereiniteit raakt in de vorm van een referendum aan de bevolking moet worden voorgelegd. De SGP is in zijn algemeenheid geen voorstander van referenda. 4/6

5 Tabel 10b. Europese Unie (vervolg) Meerderheidsbesluitvorming invoeren extern beleid EU 6 D66, PvdA PVV GL, PvdD, VVD, Fors verminderen EU-regels 7 D66, GL, PvdA, Verlagen salarissen EU-ambtenaren 8 PVV, VVD CU, PvdA, PVV, SP PvdD CDA, D66, GL, PvdD, SGP, VVD Verminderen aantal bestuurders op EU-niveau 9 VVD PVV, Invoeren gekozen president Europese Commissie 10 Afschaffen roulerend voorzitterschap PvdA D66 VVD, GL, PVV, VVD, Verplichte en uitgebreidere registratie lobbyisten 11 PvdA, PvdD SP PVV, SGP, VVD, Instellen Europese toezichthouder regeldruk VVD PVV, 6 Het CDA wil de coherentie in het buitenlands beleid van de EU stimuleren, maar laat zich niet uit over de wijze waarop besluitvorming tot stand moet komen. De PVV wil dat Nederland in Europees verband al zijn vetorechten terugkrijgt. 7 Het CDA bepleit een vermindering van EU-regels met 25 procent. De SP vindt dat Brusselse regelzucht aan banden moet worden gelegd en het principe van subsidiariteit streng moet worden toegepast. De SGP vindt dat de Brusselse bemoeienis op veel terreinen te ver is doorgeschoten en wil de Europese samenwerking slagvaardig maken. D66 is van mening dat behoefte bestaat aan minder bureaucratie en regelzucht in de EU. 50PLUS wil op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau de hoeveelheid regels van de overheid verminderen, maar noemt het Europese niveau niet. De PVV wil geen bemoeienis van de EU met het binnenlands beleid van de lidstaten. 8 50PLUS wil de wachtgeldregeling voor politici aanpassen aan wat elders gebruikelijk is. 9 D66 wil een kleinere Commissie die niet zozeer op representativiteit gebaseerd is, maar op vaardigheid. 10 PvdA wil de gehele Europese Commissie kunnen kiezen. GroenLinks heeft een EU-presidentschap voor ogen, dat ontstaat door samenvoeging van het voorzitterschap van de Europese Commissie en de Europese Raad. 11 De PvdA is van mening dat de registratie van lobbyisten van het Europees Parlement en de Europese Commissie moet worden verplicht en uitgebreid naar lobbyisten van de Europese Raad. De PvdD wil dat lobbyisten zich moeten registreren en een afspraak moeten maken om te spreken met parlementariërs, op alle niveaus van vertegenwoordiging. Het register van lobbyisten moet openbaar worden gemaakt. De SP vindt dat lobbyisten in de Tweede Kamer zich voortaan moeten laten registreren in een publiek register. De partij heeft het echter niet over een verplichte registratie van lobbyisten in Brussel. 5/6

6 Tabel 10c. Europese Unie (vervolg) Raad van State gaat Europese voorstellen toetsen 12 VVD PVV, Verminderen aantal Europese agentschappen 13 CU SP CDA, D66, GL, PvdA, SGP,VVD, Verminderen aantal zetels Europees Parlement 14 PVV, VVD, Nederland uit de EU 15 PVV VVD, 12 De VVD wil dat de Raad van State Europese voorstellen toetst op subsidiariteit, proportionaliteit en regeldruk. 13 Het CDA wil dat op nationaal niveau de zelfstandige bestuursorganen en agentschappen kritisch worden doorgelicht. De SP wil de wildgroei aan doorgaans ondoorzichtige Europese agentschappen een halt toe roepen en de Brusselse bureaucratie aan banden leggen. De partij heeft het echter niet over een vermindering van het aantal agentschappen. 14 De PVV wil het Europees Parlement afschaffen. 15 Een aantal partijen wil dat de Europese Unie zich beperkt tot het uitvoeren van kerntaken. Dit standpunt komt het dichtst in de buurt bij dat van de PVV. 6/6

Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat

Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat De verkiezingsprogramma s 2010 vergeleken: Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Edwin van Rooyen 1 Wat willen de Nederlandse politieke partijen met de Europese Unie? Welke ambitie hebben

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Politieke partijen langs de democratische meetlat

Politieke partijen langs de democratische meetlat De programma s voor de Europese verkiezingen van 2009 onderling vergeleken Politieke partijen langs de democratische meetlat Edwin van Rooyen 1 Welke positie nemen de Nederlandse politieke partijen in

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Standpunten politieke partijen over Europa

Standpunten politieke partijen over Europa Standpunten politieke partijen over Europa Uitbreiding EU - De komende jaren treden geen nieuwe lidstaten toe tot de EU, met uitzondering van Kroatië. - Geen enkel land treedt toe als het niet voldoet

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Groeikansen voor VVD, SP en PVV

Groeikansen voor VVD, SP en PVV Groeikansen voor VVD, SP en PVV Dilemma s voor andere partijen. De standpunten van kiezers en partijen - Dr. Pieter van Wijnen Zo n tweehonderd jaar geleden werden in de politiek de termen links en rechts

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Vermindering regeldruk in verkiezingsprogramma s

Vermindering regeldruk in verkiezingsprogramma s Vermindering regeldruk in verkiezingsprogramma s Een beoordeling van de programma s van 11 politieke partijen voor de verkiezingen van de Tweede Kamer op 9 juni 1 1. Inleiding Het Adviescollege toetsing

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden _ Maart 2014 ProDemos - Huis voor democratie en rechtsstaat Hofweg 1H 2511 AA Den Haag T: 070 757 02 00 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2014 in de gemeenteraden

Nadere informatie

BESTUURLIJKE VERNIEUWING?

BESTUURLIJKE VERNIEUWING? BESTUURLIJKE VERNIEUWING? De rol van de provincie en de Eerste Kamer 11 maart 2015 Nederlanders willen leden Eerste Kamer direct kunnen kiezen 1 I&O Research vroeg in haar laatste peiling 2 naar een aantal

Nadere informatie

9 december 2014. Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat

9 december 2014. Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat 9 december 2014 Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van:

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van: Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 3 Verkiezingen en kiesstelsels 3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat

Nadere informatie

25 februari 2016. Onderzoek: Het Oekraïne-referendum

25 februari 2016. Onderzoek: Het Oekraïne-referendum 25 februari 2016 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Naast kwantitatieve methoden in het onderzoek -een vraag stellen met antwoorden waaruit men kan kiezen en de resultaten in percentages worden uitgedrukt-

Nadere informatie

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander,

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander, Den Haag, 3 april 2008 Geachte Nederlander, Dit jaar bestaat het Europees Parlement 50 jaar. Volgend jaar juni zijn er opnieuw verkiezingen voor het Europees Parlement. Daarnaast wordt in 2009 een nieuw

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Woningmarkt

Onderzoek verkiezingsthema Woningmarkt Onderzoek verkiezingsthema Woningmarkt Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 27.953 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 22 tot en met 28 augustus 2012. Over het

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

Analyse enquête StemWijzer

Analyse enquête StemWijzer Analyse enquête StemWijzer Om te bepalen over welke onderwerpen stellingen in de StemWijzer zouden moeten worden opgenomen, is onderzoek gedaan naar de vraag: Op welke onderwerpen baseren mensen op welke

Nadere informatie

Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement

Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement Uw stem in Europa sinds 1958 In 2008 bestaat het Europees Parlement 50 jaar. Het Parlement werd opgericht bij de instelling van de Europese Economische

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH

POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH Persbericht 1 februari 2016 PVV en VVD gaan virtueel aan kop Op dit moment zou de PVV 27 zetels halen, op de voet gevolgd door de VVD (26 zetels). Rekening houdend met statistische

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

Onderzoek uitwerking Lenteakkoord

Onderzoek uitwerking Lenteakkoord Onderzoek uitwerking Lenteakkoord Over het onderzoek Aan het onderzoek deden ruim 15.000 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 16 tot en met 17 mei 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz onderzoeken leerlingen hun eigen houding ten aanzien van de Europese Unie. Moeten landen vooral hun soevereiniteit opeisen?

Nadere informatie

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Voor: NPS/NOVA Hugo van der Parre Datum: 28 januari 2009 Project: 91804 Copyright: 2010. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2014-I

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2014-I Opgave 1 Besluitvorming rondom studiefinanciering Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 en figuur 1 uit het bronnenboekje. Inleiding Tijdens de regeringstermijn van kabinet-rutte 1 (oktober 2010 tot

Nadere informatie

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld Sociale politieke aspect van e verdeelde wereld Deze colleges: Inhoud (zie hiernaast) Acct: overige Icon Ctrale vrag: 1. Wat is het Nederlandse beleid welke zijn daarbij betrokk? (politiek-juridisch sociaal-economisch)

Nadere informatie

De Stemming van 26 juni 2016

De Stemming van 26 juni 2016 De Stemming van 26 juni 2016 Ook deze week zijn er geen verschuivingen in politieke voorkeur. Maar de uitslag van het Britse Referendum en de onderzoeken over een mogelijk Nederlands Referendum over een

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Welke toekomst voor (Nederland in) Europa?

Welke toekomst voor (Nederland in) Europa? Marko Bos & Gera Arts Welke toekomst voor (Nederland in) Europa? Verkiezingsprogramma s doorgelicht Op 22 mei mogen wij weer stemmen op kandidaten voor het Europees Parlement. Hoeveel ruimte om te kiezen

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl. Ontdek welke politieke partij het best bij jou past. Woensdag 1 september

Nadere informatie

HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE

HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE Rapport HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE Onderzoek I&O Research Maart 2016 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede Datum Maart

Nadere informatie

24 augustus 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na Thalys

24 augustus 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na Thalys 24 augustus 2015 Onderzoek: Veiligheidsgevoel na Thalys Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-II Aanwijzing voor de kandidaat Als in een vraag staat dat je een hoofd- of kernconcept moet gebruiken, dan gebruik je in het antwoord die elementen uit de omschrijving van het hoofd- of kernconcept die nodig

Nadere informatie

Zwitserland. Staten en kiesstelsels

Zwitserland. Staten en kiesstelsels Zwitserland Staten en kiesstelsels Er is geen land in Europa (zelfs niet ter wereld) dat zoveel vormen van directe democratie kent als Zwitserland. Het land is ook sterk gedecentraliseerd: de kantons hebben

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Gekozen burgemeester in één klap invoeren

Gekozen burgemeester in één klap invoeren Opgave 2 De gekozen burgemeester tekst 7 Gekozen burgemeester in één klap invoeren Van onze redactie politiek DEN HAAG D66-minister Thom de Graaf wil geen geleidelijke invoering van zijn systeem voor de

Nadere informatie

Je kunt op internet ook kijken op: www.kieskompas.nl www.stemwijzer.nl www.ookjij.nl www.wiekiesjij.nl. We hopen dat het boek je verder helpt.

Je kunt op internet ook kijken op: www.kieskompas.nl www.stemwijzer.nl www.ookjij.nl www.wiekiesjij.nl. We hopen dat het boek je verder helpt. In dit boek staat informatie over de Provinciale Statenverkiezingen. Die zijn op 2 maart 2011. Het boek gaat over de verkiezingen in de provincie Zuid-Holland. Het Educatief Centrum voor Cliënten van de

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 30 145 Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met het bevorderen van voortgezet

Nadere informatie

Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid

Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid Politieke Barometer week 7 nader toegelicht Om de gevolgen van de kredietcrisis te bestrijden worden momenteel stimuleringsmaatregelen overwogen.

Nadere informatie

National Elections for the House of Representatives 2010

National Elections for the House of Representatives 2010 National Elections for the House of Representatives 2010 Vragenlijst afgenomen in het LISS panel Versie 1.0 Datum december 2010 Auteur(s) Maarten Streefkerk T: +31 13 466 2149 E: M.IJ.C.Streefkerk@uvt.nl

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Referendumwet kerncentrales

Referendumwet kerncentrales Referendumwet kerncentrales GroenLinks wil dat kiezers een referendum kunnen eisen over de bouw van nieuwe kerncentrales. De keuze om wel of geen kerncentrales te bouwen is bepalend voor hoe onze energievoorziening

Nadere informatie

Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland?

Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland? Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland? Korte omschrijving werkvorm: Op 22 september zijn er in Duitsland verkiezingen voor de Bondsdag. Welke partijen doen hier aan mee? Lijken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 423 Voorstel van wet van het lid Van Klaveren betreffende het houden van een raadplegend referendum over het Nederlandse lidmaatschap van de

Nadere informatie

Polen. Staten en kiesstelsels

Polen. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Polen Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Polen in staatkundig opzicht grootschalige hervormingen doorgevoerd. Ook het kiesstelsel heeft verschillende wijzigingen ondergaan.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2008 2009 31 200 IIA Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 D VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld

Nadere informatie

Een Lokaal Referendum of niet?

Een Lokaal Referendum of niet? Een Lokaal Referendum of niet? Een eerste discussie over een lokaal in Krimpen aan den IJssel als onderdeel van burgerparticipatie. Inleiding In ons land zijn de afgelopen periode op het gebied van de

Nadere informatie

Statiegeld tegen zwerfafval

Statiegeld tegen zwerfafval Grote Bickersstraat 74 113 KS Amsterdam Postbus 247 1 AE Amsterdam t 2 522 54 44 f 2 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Tabellenrapport Statiegeld tegen zwerfafval Publieke opinie over zwerfafval

Nadere informatie

Het wetsvoorstel is op 11 maart 2014 aangenomen door de Tweede Kamer. Bontes, SGP, ChristenUnie, VVD, 50PLUS, D66 en PvdA stemden voor.

Het wetsvoorstel is op 11 maart 2014 aangenomen door de Tweede Kamer. Bontes, SGP, ChristenUnie, VVD, 50PLUS, D66 en PvdA stemden voor. Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer afdeling Inhoudelijke Ondersteuning aan De leden van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) datum 11 maart 2014 Betreffende wetsvoorstel:

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema zorg

Onderzoek verkiezingsthema zorg Onderzoek verkiezingsthema zorg Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 27.798 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 15 tot en met 21 augustus 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 2 Voorwoord In dit boek staat informatie over de Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen. Die zijn op 18 maart 2015. Het boek gaat over

Nadere informatie

De Tweede Kamer in Den Haag. Wiskunde D. Keuzevak beslissen onderdeel: macht. versie 4 maandag 3 december 2007

De Tweede Kamer in Den Haag. Wiskunde D. Keuzevak beslissen onderdeel: macht. versie 4 maandag 3 december 2007 De Tweede Kamer in Den Haag Wiskunde D Keuzevak beslissen onderdeel: macht versie 4 maandag 3 december 2007 Samenstelling Jan Essers ism Kerngroep Wiskunde D Eindhoven Fontys Partij Stemmen Zetels Machtsindex

Nadere informatie

Nederland hoort bij de wereldtop

Nederland hoort bij de wereldtop Globalistische politiek vereist draagvlak in de provincie Sibolt.Mulder@tns-nipo.com Duurzaamheidsdialoog 19/01/2012 Nederland hoort bij de wereldtop 1 Macro-economisch doen we het prima! Werkeloosheid

Nadere informatie

De Zorgmeetlat. Wat beloven de politieke partijen aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden? De verkiezingsprogramma s langs de meetlat van V&VN

De Zorgmeetlat. Wat beloven de politieke partijen aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden? De verkiezingsprogramma s langs de meetlat van V&VN De Zorgmeetlat Wat beloven de politieke partijen aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden? De verkiezingsprogramma s langs de meetlat van V&VN 27 augustus 2012 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoe is de

Nadere informatie

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het wetenschappelijk instituut van 50PLUS heeft ons de opdracht gegeven

Nadere informatie

Belangen: Provinciaal formatiespel

Belangen: Provinciaal formatiespel Belangen: Provinciaal formatiespel Korte omschrijving werkvorm Onderhandelingen rondom de vorming van een nieuw provinciaal bestuur (College van Gedeputeerde Staten) nemen vaak veel tijd in beslag. Soms

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE

HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE Rapport HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE Onderzoek I&O Research i.s.m. Universiteit Twente December 2015 / januari 2016 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval

Nadere informatie

Valt er nog wat te kiezen op 18 maart?

Valt er nog wat te kiezen op 18 maart? Valt er nog wat te kiezen op 18 maart? De afgelopen maand hebben Stichting WindNee en Stichting Platform Storm gesprekken gevoerd met afgevaardigden van diverse politieke partijen voor de Provinciale Staten

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Zeggenschap: hoe DOE je dat?

Zeggenschap: hoe DOE je dat? Zeggenschap: hoe DOE je dat? Werken aan nieuwe democratie startdocument bij de partijbrede discussie Harmen Binnema 22 maart 2016 Waar gaat het over? GroenLinks heeft een brede agenda van democratisering,

Nadere informatie

1. Belangrijkste uitkomsten... 5. 2. Inleiding... 7 2.1 Aanleiding voor het onderzoek... 7 2.2 Onderzoeksvragen... 7 2.3 Verantwoording...

1. Belangrijkste uitkomsten... 5. 2. Inleiding... 7 2.1 Aanleiding voor het onderzoek... 7 2.2 Onderzoeksvragen... 7 2.3 Verantwoording... Rapport VUURWERK Draagvlak voor gemeentelijke vuurwerkshow in combinatie met vuurwerkverbod particulieren Onderzoek i.o.v. Binnenlands Bestuur, december 2015 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research

Nadere informatie

SOCIALE MONITORING EN POLITIEK

SOCIALE MONITORING EN POLITIEK SOCIALE MONITORING EN POLITIEK Versie: 1.0 Auteur: Martijn Kriens Datum: 27-09-2012 INLEIDING Sociale media maakt het mogelijk om zonder beperking van ruimte en tijd met grote, wisselende groepen mensen

Nadere informatie

#EXITPOLL BRABANT. Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant.

#EXITPOLL BRABANT. Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant. #EXITPOLL BRABANT Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant. Mei 2011 Koen van der Krieken BA Dr. Marcel Boogers Dr. Julien van Ostaaijen

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 31 571 Voorstel van wet van het lid Thieme tot wijziging van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren in verband met het invoeren van een verplichte

Nadere informatie

De SP zal een wetsvoorstel indienen om een referendum te mogen houden. naar: De Gooi- en Eemlander van 22 september 2007

De SP zal een wetsvoorstel indienen om een referendum te mogen houden. naar: De Gooi- en Eemlander van 22 september 2007 Politiek en beleid tekst 9 Kabinet wil geen referendum EU DEN HAAG Het kabinet ziet er niets in, maar de SP, de grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, wil een referendum organiseren over het gewijzigde

Nadere informatie

Reactie op AIV-briefadvies De EU en de band met de Nederlandse burger

Reactie op AIV-briefadvies De EU en de band met de Nederlandse burger Aan de Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken Mr. F Korthals Altes Postbus 20061 2500 EB Den Haag Directie Integratie Europa Bezuidenhoutseweg 67 Postbus 20061 2500 EB Den Haag Datum

Nadere informatie

europese verkiezingen

europese verkiezingen Europees Parlement europese verkiezingen Op donderdag 22 mei zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement. In deze krant lees je wat de Europese Unie doet. Ook lees je hoe je te maken kunt krijgen

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

ONDERZOEK PENSIOEN- DEELNEMERS

ONDERZOEK PENSIOEN- DEELNEMERS Rapport ONDERZOEK PENSIOEN- DEELNEMERS Kennis, houding en standpunten t.a.v. beleggingsbeleid Onderzoek april 2015 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2012 2013 32 317 JBZ-Raad CF VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 1 november 2012 De vaste commissie voor Immigratie & Asiel / JBZ-raad 1 heeft

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011 2012 33 226 Oprichting door de Staat der Nederlanden van een vereniging naar Nederlands recht ter ondersteuning van het internationale collectief «Initiative

Nadere informatie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Open vragen bij De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Instellingen, besluitvorming en beleid Anna van der Vleuten (red.) bussum 2012 Deze open vragen horen bij het boek De bestuurlijke kaart van de

Nadere informatie

Rapport Hoe denken Nederlanders over migratie en vluchtelingen in Europa en Nederland?

Rapport Hoe denken Nederlanders over migratie en vluchtelingen in Europa en Nederland? Rapport FORT EUROPA Hoe denken Nederlanders over migratie en vluchtelingen in Europa en Nederland? Onderzoek in opdracht van de Volkskrant, augustus 2015 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen Bij dit examen hoort een bijlage Het examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.

Nadere informatie

Een nieuw verdrag, een nieuwe rol voor lokale en regionale overheden

Een nieuw verdrag, een nieuwe rol voor lokale en regionale overheden Een nieuw verdrag, een nieuwe rol voor lokale en regionale overheden De EU-assemblee van regionale en lokale afgevaardigden 1 De veranderende rol van het Comité van de Regio s We zijn de ambassadeurs van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 30 184 Bestuurlijke vernieuwing Nr. 31 VERSLAG VAN DE RAPPORTEUR Vastgesteld 21 januari 2010 De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Nadere informatie

Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota 2015

Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota 2015 p e r s b e r i c h t e-mail: website: statengriffie@provinciegroningen.nl www.provinciegroningen.nl PS-besluitenlijst, nr. 123, 25 juni 2015 Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen

Nadere informatie

VERKIEZINGEN VOOR DE PROVINCIALE STATEN

VERKIEZINGEN VOOR DE PROVINCIALE STATEN VERKIEZINGEN VOOR DE PROVINCIALE STATEN 2 maart 2011 HEERHUGOWAARD Bewerking gegevens en samenstelling: Gemeente Heerhugowaard Statistiek 3 maart 2011 Met medewerking van: Afdeling Burgerzaken Afdeling

Nadere informatie

De heer Öztürk (PvdA): Voorzitter. Bij de stemmingen onder punt 3, over de begroting van Economische Zaken, houd ik onze motie op stuk nr. 27 aan.

De heer Öztürk (PvdA): Voorzitter. Bij de stemmingen onder punt 3, over de begroting van Economische Zaken, houd ik onze motie op stuk nr. 27 aan. Mededelingen stemmingen Ik verzoek de leden, hun plaatsen in te nemen. Voor wij gaan stemmen, geef ik als eerste het woord aan de heer Öztürk van de Partij van de Arbeid, die een wijziging wil doorgeven

Nadere informatie

verkiezingen Verkiezingen

verkiezingen Verkiezingen Of jij er nu interesse voor hebt of niet, de politiek - je kan ook zeggen de (gemeentelijke, provinciale, Vlaamse, federale en Europese) overheid heeft veel invloed op je leven. Dat is toch een reden om

Nadere informatie

SLIMME CORPORATIES DOEN ONDERHOUD MEER VANUIT REGIE 1 + 1 = 10

SLIMME CORPORATIES DOEN ONDERHOUD MEER VANUIT REGIE 1 + 1 = 10 SLIMME CORPORATIES DOEN ONDERHOUD MEER VANUIT REGIE 1 + 1 = 10 KOVON congres 10 oktober 2013 Marc Calon Voorzitter Aedes vereniging van woningcorporaties AEDES Corporaties: ca. 2,4 miljoen huurwoningen

Nadere informatie

Onderzoek Stemmen vanaf je 16e?

Onderzoek Stemmen vanaf je 16e? Onderzoek Stemmen vanaf je 16e? 07-06-2012 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 29 mei tot 7 juni 2012, deden 2452 jongeren mee. Hiervan zijn 520 jongeren 16 of 17 jaar. De uitslag

Nadere informatie

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek 6 juni 2015 Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid"

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid" Inleiding! Wat zijn de plannen van de politieke partijen op gebied van duurzaamheid en wat betekent het voor de bouw?" Dit document zet de verschillende

Nadere informatie