Stemmen Europese verkiezingen 2014

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stemmen Europese verkiezingen 2014"

Transcriptie

1 Stemmen Europese verkiezingen 2014

2 2

3 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten, in samenwerking met de afdeling communicatie van de Gemiva-SVG Groep. In dit boek staat eerst een algemene uitleg over de Europese Unie en het Europees Parlement. Hierna staat informatie over de Europese politieke partijen. Als laatste staan er een aantal stemwijzers die je op internet kunt vinden. In het boek en op websites staan soms moeilijke woorden. We raden aan om hulp te vragen als je het niet begrijpt. Samen kom je er vast uit. Veel succes met bedenken op wie je wilt stemmen op 22 mei Voor de teksten in dit boek is gebruik gemaakt van materiaal van het Europees Parlement Informatiebureau in Nederland. 3

4 Inhoudsopgave Bladzijde Voorwoord 3 Inhoudsopgave 4 Verkiezingen in Europa 5 De Europese Unie 6 Het Europees Parlement: hoe werkt het? 8 Europese partijen 9 De Fracties van het Europees Parlement 10 Wat doet het Europees Parlement precies? 11 Tolken 12 Verkiezingen van het Europees Parlement 13 De Nederlandse politieke partijen die meedoen aan de Europese verkiezingen 14 De verkiezingsdag 17 Uw gedrag in het stemlokaal 19 Uw gedrag in het stemhokje 20 Stemwijzers op internet 21 4

5 Verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 zijn de Europese verkiezingen. De inwoners van de Europese Unie (EU) mogen dan stemmen voor de nieuwe samenstelling van het Europees Parlement. Het Europees Parlement is de enige instelling van de EU die burgers direct kunnen kiezen. Door te stemmen hebben burgers dus invloed op de besluiten van de Europese Unie. In Nederland gaan we op 22 mei 2014 naar de stembus. In de meeste andere EU-lidstaten gaan de inwoners op zondag 25 mei 2014 stemmen. In Nederland gaan we nooit op zondag stemmen. In andere landen gebeurt dat juist wel. Elke vijf jaar mogen de inwoners van de EU vanaf 18 jaar stemmen voor het Europees Parlement. Behalve in Oostenrijk, daar mogen jongeren al vanaf hun 16e naar de stembus. In enkele Europese landen, zoals België en Luxemburg, zijn de inwoners verplicht om te gaan stemmen. In Nederland heb je het recht om te stemmen. Op 22 mei kan je tussen 7.30 en uur stemmen. Neem je stempas en identiteitsbewijs mee naar het stembureau. Op de stempas staat welk stembureau het dichts bij je huis is. 5

6 De Europese Unie De Europese Unie bestaat uit 28 landen, die ook wel lidstaten worden genoemd. In totaal wonen er ongeveer 500 miljoen mensen in de EU. Om de EU goed te kunnen besturen, is er een aantal instellingen opgericht. De 4 belangrijkste instellingen zijn: Europese Raad, de Europese Commissie, de Raad van Ministers, en het Europees Parlement. De Europese Raad is de naam voor de vergadering van 28 staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie. Van elke lidstaat 1. De regeringsleiders bepalen het algemene politieke beleid. Ze bespreken hoe de EU er in de toekomst uitziet. De Europese Commissie wordt ook wel de Commissie genoemd. Zij is een soort regering van de EU. Zij is het dagelijks bestuur en kan als enige instelling wetsvoorstellen indienen. Bij het opstellen van wetsvoorstellen houdt de Commissie altijd rekening met de beleidslijnen van de Europese Raad. De Commissie wordt gevormd door 28 commissarissen. Van elke lidstaat 1. Elke Commissaris, ook wel Eurocommissaris genoemd, is verantwoordelijk voor een bepaald beleidsterrein. Dit noemen we een portefeuille. Voorbeelden van portefeuilles zijn vervoer, milieu, handel en gezondheid. Neelie Kroes is nu de Nederlandse Eurocommissaris. Haar portefeuille is internet en mobiele telefonie in de EU. Dan is er de Raad van Ministers, die bestaat uit nationale ministers van alle verschillende landen. De Raad van Ministers heeft een wisselende samenstelling. Die hangt af van het onderwerp dat besproken wordt. Als het onderwerp bijvoorbeeld onderwijs is, komen de ministers van Onderwijs uit alle lidstaten bijeen. Gaat het over landbouw? Dan komen de ministers van Landbouw bij elkaar. 6

7 Het Europees Parlement is de enige instelling waarbij je de politici direct kunt kiezen om jou te vertegenwoordigen. Ze moeten kritisch kijken naar wetsvoorstellen van de Europese Commissie. Het Europees Parlement bepaalt samen met de Raad van Ministers hoeveel geld de Europese Unie mag uitgeven. En waar dit geld aan besteed wordt. Dit wordt ook wel het begrotingsrecht genoemd. De belangrijkste instellingen van de EU in het kort: Europese Raad Regeringsleiders van de lidstaten Bepaalt de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten Europese Commissie Dagelijks bestuur Wetsvoorstellen doen 28 commissarissen Raad van Ministers Verschillende samenstellingen Wetsvoorstellen kritisch bekijken, aanpassen en aannemen Vaststellen begroting Europees Parlement Verkiesbaar Wetsvoorstellen kritisch bekijken, aanpassen en aannemen Vaststellen begroting 7

8 Het Europees Parlement: hoe werkt het? Net als het Nederlandse Parlement bestaat het Europees Parlement uit vertegenwoordigers van verschillende politieke partijen. Deze vertegenwoordigers noemen we leden van het Europees Parlement of Europarlementariërs. De EU bestaat uit 28 verschillende landen. Er zijn in het Europees Parlement ook 28 verschillende nationaliteiten. Burgers stemmen wel gewoon op mensen van hun eigen land. Ga jij stemmen? Dan stem je op een kandidaat van een Nederlandse partij. De partij van wie jij denkt dat die de juiste politieke kleur heeft. Of omdat die partij jou heeft overtuigd dat hij of zij jou het beste vertegenwoordigt. Deze regel geldt voor elke burger in de EU. Een Duitser stemt dus op een kandidaat van een Duitse partij. Een Fransman die in Frankrijk woont, kan dus niet stemmen op een kandidaat van een Britse partij. Zetels In 2014 zijn er in het Europees Parlement 751 zetels. Omdat er grote en kleine landen zijn, zijn zetels naar verhouding van het aantal inwoners verdeeld. In Duitsland wonen 80 miljoen mensen. Dit land heeft recht op 96 zetels. In Nederland wonen 17 miljoen mensen. Wij hebben recht op 26 zetels. De kleine landen van de EU, zoals Cyprus, Estland, Luxemburg en Malta, hebben maar 6 zetels. 8

9 Europese partijen In de Tweede Kamer zijn verschillende politieke partijen. Zo zijn er ook fracties in het Europees Parlement. Leden van een fractie zitten bij elkaar. De Europarlementariërs zitten niet als Nederlanders of als Fransen bij elkaar. Ook in het Europees Parlement zijn er bijvoorbeeld liberale, socialistische, christelijke en groene fracties. Net als in de Nederlandse politiek. In de Europese fracties zitten alle liberale partijen uit de verschillende landen bij elkaar. Ze vormen samen één Europese fractie. Een groep van politieke partijen die samen één Europese partij in het Europees Parlement vormt, heet een Europese fractie. In 2013 had het Europees Parlement 7 fracties. Een fractie is een groep die bestaat uit politieke partijen van dezelfde politieke stroming. Naast deze fracties is er in het Europees Parlement ook nog een groep niet-fractiegebonden leden. In deze groep zitten Europarlementariërs die zich niet willen aansluiten bij een van de fracties. 9

10 De Fracties van het Europees Parlement Hieronder staan de fracties die nu in het Europees parlement zitten. In het oranje staat de Nederlandse politieke partij die in die fractie zit. Fractie van de Europese Volkspartij (EPP) Christen Democratisch Appèl (CDA) Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees parlement (S&D) Partij van de Arbeid (PvdA) Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE) Democraten 66 (D 66) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Fractie De Groenen / Vrije Europese Alliantie (Greens / EFA) GroenLinks Fractie Europese Conservatieven en Hervormers (ECR) ChristenUnie Confederale Fractie Europees Unitair Links / Noords Groen Links (GUE/NGL) Socialistische Partij (SP) Fractie Europa van Vrijheid en Democratie (EFD) Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) De PVV wil na de verkiezingen ook graag een samenwerking aangaan met andere Europese politieke partijen. 10

11 Wat doet het Europees Parlement precies? Het Europees Parlement vergadert in Straatsburg (Frankrijk) én in Brussel (België). Dat betekent dat alle Europarlementariërs en hun werknemers elke maand heen en weer moeten reizen tussen beide steden. Tijdens de vergaderingen houden Europarlementariërs toespraken. Of ze geven hun mening en stellen ze belangrijke zaken aan de orde. Ook stemmen alle Europarlementariërs samen over wetsvoorstellen van de Europese Commissie. Een wetsvoorstel wordt aangenomen als de helft (50%) plus 1 van alle uitgebrachte stemmen) voor stemt. Het is dus een voordeel als jouw partij de grootste is, want dan is het makkelijker om een meerderheid te halen. Ook als je het niet eens bent met een voorstel. Commissies in het Europees Parlement Eén Europarlementariër kan niet overal verstand van hebben. Daarom zijn er voor allerlei onderwerpen commissies. In totaal zijn er 22 commissies. Die gaan bijvoorbeeld over milieu, landbouw, bestrijding van criminaliteit, industrie of werkgelegenheid. Alle 571 Europarlementariërs zitten in minstens 1 commissie. Ze kiezen een commissie die over een onderwerp gaat waar ze het meeste verstand van hebben. Is er bijvoorbeeld een wetsvoorstel van de Europese Commissie over landbouw, dan is het de taak van de landbouwcommissie om kritisch naar het wetsvoorstel te kijken. Eventueel past de commissie het voorstel aan. Als de commissie van het Europees Parlement tevreden is, kan het hele Europees Parlement er over stemmen. Zo hoeven de 571 leden niet alle voorstellen in detail te behandelen. Een Europarlementariër hoeft dus niet overal verstand van te hebben. 11

12 Tolken In het Europees Parlement worden er 24 verschillende talen gesproken. Iedereen mag in zijn eigen taal een toespraak houden, een vraag stellen of commentaar geven. Omdat niemand al deze talen beheerst, werken er veel tolken in het Europees Parlement. Zij vertalen direct wat iemand zegt, terwijl de spreker nog aan het woord is. Iedereen kan via een koptelefoon naar de vertaling in zijn of haar nationale taal luisteren. 12

13 Verkiezingen van het Europees Parlement. Wat wil jij veranderen in Europa? Elke vijf jaar zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement. Door te stemmen bepaal je mee: wie er in het Europees Parlement zit; welke partij de grootste is; welke onderwerpen of thema s behandeld worden. 13

14 De Nederlandse politieke partijen die meedoen aan de Europese verkiezingen Lijst 1 CDA Europese Volkspartij Gecombineerd met ChristenUnie-SGP Lijst 2 PVV Lijst 3 PvdA / Europese Sociaaldemocraten Gecombineerd met GroenLinks Lijst 4 VVD Lijst 5 Democraten 66 ALDE Lijst 6 GroenLinks Gecombineerd met PvdA / Europese Sociaaldemocraten Lijst 7 SP Lijst 8 ChristenUnie-SGP Gecombineerd met CDA Europese Volkspartij

15 De Nederlandse politieke partijen die meedoen aan de Europese verkiezingen Lijst 9 Artikel 50 Lijst 10 IQ, de Rechten-Plichten-Partij Geen internetadres gevonden. Lijst 11 Piratenpartij Lijst 12 50PLUS Lijst 13 De Groenen Lijst 14 Anti EU(ro) Partij Lijst 15 Liberaal Democratische Partij Lijst 16 JEZUS LEEFT 15

16 De Nederlandse politieke partijen die meedoen aan de Europese verkiezingen Lijst 17 ikkiesvooreerlijk.eu Lijst 18 Partij voor de Dieren Lijst 19 Aandacht en Eenvoud 16

17 De verkiezingsdag Neem je legitimatiebewijs en stempas mee naar het stembureau. Bij het stembureau aangekomen, ga je naar binnen. Je ziet op de bordjes waar je heen moet. Binnen geef je je stempas af aan de mensen achter de tafel. Deze mensen kijken je stempas en legitimatiebewijs na. 17

18 Dan krijg je een stembiljet. Je gaat naar een stemhokje. Soms moet je even wachten. Houd dan genoeg afstand van de stemhokjes. Heb je hulp nodig? Heb je een zichtbare lichamelijke beperking? Dan mag iemand die je begeleidt je helpen. Vouw je stembiljet open. De namen van de politieke partijen staan bovenaan op het stembiljet. Daaronder staan de namen van de mensen waaruit je kunt kiezen. Zoek de persoon op wie je wilt stemmen. Voor de naam staat een leeg vakje. Dat kleur je rood. Let op: maak maar 1 vakje rood. Heb je een fout gemaakt? Vraag dan een nieuw stembiljet. Vouw het stembiljet dubbel en stop het in de stembus. 18

19 19

20 20

21 Stemwijzers op internet Op deze site komt een stemwijzer. Bij het uitkomen van dit boek was deze site nog in ontwikkeling, dus nog niet klaar. Op deze site staat een stemwijzer. Je kunt over 30 stellingen je mening geven. Aan het eind berekent de stemwijzer welke politieke partij het best bij jou past. De stemwijzer is in geschreven taal. Op deze site staat een stemwijzer. Je kunt over stellingen je mening geven. Aan het eind berekent de stemwijzer welke politieke partij het best bij jou past. De stemwijzer is in geschreven taal. 21

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 2 Voorwoord In dit boek staat informatie over de Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen. Die zijn op 18 maart 2015. Het boek gaat over

Nadere informatie

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu?

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? Naam: Klas: So you think you have no power? Think again.. Introductie: verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 vinden de Europese verkiezingen plaats.

Nadere informatie

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu?

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? Naam: Klas: Introductie: Verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 vinden de Europese verkiezingen plaats. De inwoners van de Europese Unie mogen dan

Nadere informatie

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012 Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012 Voorwoord Dit boek gaat over de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten (ECC)

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014

Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten, in

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie Europa en de Peter van Dalen Europarlementariër voor de ChristenUnie Inhoud 1: De ChristenUnie in het EP 2: Europa en de regio s 3: Europa en de Drechtsteden 2 Deel 1: de ChristenUnie in het EP 3 De 3

Nadere informatie

Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement

Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement Uw stem in Europa sinds 1958 In 2008 bestaat het Europees Parlement 50 jaar. Het Parlement werd opgericht bij de instelling van de Europese Economische

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl. Ontdek welke politieke partij het best bij jou past. Woensdag 1 september

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander,

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander, Den Haag, 3 april 2008 Geachte Nederlander, Dit jaar bestaat het Europees Parlement 50 jaar. Volgend jaar juni zijn er opnieuw verkiezingen voor het Europees Parlement. Daarnaast wordt in 2009 een nieuw

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Provinciale Statenverkiezingen Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Stem ook! Op woensdag 18 maart zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten en Waterschappen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen.

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen EDITIE AMSTERDAM RottERDAM Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen.

Nadere informatie

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! EDITIE AMSTERDAM Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 1 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee

Nadere informatie

europese verkiezingen

europese verkiezingen Europees Parlement europese verkiezingen Op donderdag 22 mei zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement. In deze krant lees je wat de Europese Unie doet. Ook lees je hoe je te maken kunt krijgen

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz onderzoeken leerlingen hun eigen houding ten aanzien van de Europese Unie. Moeten landen vooral hun soevereiniteit opeisen?

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

De Tweede Kamer in Den Haag. Wiskunde D. Keuzevak beslissen onderdeel: macht. versie 4 maandag 3 december 2007

De Tweede Kamer in Den Haag. Wiskunde D. Keuzevak beslissen onderdeel: macht. versie 4 maandag 3 december 2007 De Tweede Kamer in Den Haag Wiskunde D Keuzevak beslissen onderdeel: macht versie 4 maandag 3 december 2007 Samenstelling Jan Essers ism Kerngroep Wiskunde D Eindhoven Fontys Partij Stemmen Zetels Machtsindex

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel)

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. Wat heb jij aan Europa Europa een ver van je bed show? Nee hoor. Je eten, je kleding, de prijs

Nadere informatie

Wie krijgt jouw stem? (v)mbo. tweede kamerverkiezingen

Wie krijgt jouw stem? (v)mbo. tweede kamerverkiezingen (v)mbo tweede kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl en ontdek met welke politieke partij jij veel overeenkomsten hebt.

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Workshop B Hoe kan ik stemmen?

Workshop B Hoe kan ik stemmen? Workshop B Hoe kan ik stemmen? Workshop B - Hoe kan ik stemmen? Korte omschrijving werkvorm In deze workshop doorlopen de deelnemers de stemprocedure van A tot Z in een zo reëel mogelijke setting. Dit

Nadere informatie

europese verkiezingen

europese verkiezingen VERKIEZINGSKRANT Europees Parlement europese verkiezingen Op donderdag 22 mei zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement. In deze krant leest u wat de Europese Unie doet. Ook leest u hoe u te maken

Nadere informatie

ZEG EENS, Hoe wordt de Europese Unie bestuurd?

ZEG EENS, Hoe wordt de Europese Unie bestuurd? ZEG EENS, Hoe wordt de Europese Unie bestuurd? Inleiding De Europese Unie telt 27 lidstaten die allemaal een deel van hun macht afstonden aan de EU. Op die manier willen de landen een gezamenlijk beleid

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

europese verkiezingen

europese verkiezingen europese verkiezingen 511.763.000 INWONERS 28 lidstaten 24 TALEN BUDGET: 135 miljard IN 2014 Op donderdag 22 mei zijn er verkiezingen voor het Europees parlement. In deze krant lees je wat de Europese

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen 10-9-2012 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Herman 1ste president van EU

Herman 1ste president van EU Herman 1ste president van EU Herman for President Een droom van een grijze muis komt uit uit! Heel het land reageerde positief op de aanstelling van Herman Van Rompuy als Europees president. Velen vonden

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel EU

Instructie: Rollenspel EU Instructie: Rollenspel EU Korte omschrijving werkvorm In dit rollenspel bestaat het Europees Parlement uit vijf fracties die uit verschillende nationaliteiten bestaan. Van elk van de bijbehorende regeringen

Nadere informatie

Bij het bezoekerspunt van EP, worden we door de beleidsmedewerker van Jeroen Lenaers opgehaald voor de lunch en rondleiding in het gebouw.

Bij het bezoekerspunt van EP, worden we door de beleidsmedewerker van Jeroen Lenaers opgehaald voor de lunch en rondleiding in het gebouw. Verslag van het bezoek van Moedige Moeders Nederland en CDA Eurocommissie Hart van Brabant, aan de Euro Parlementariers Lambert van Nistelrooij en Jeroen Lenaers, lid EVP, in het Europees Parlement, Brussel,

Nadere informatie

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen?

Deel 3: Wie heeft het in Europa voor het zeggen? Deel : Wie heeft het in Europa voor het zeggen?. Raadje plaatje Net zoals een gemeente, een provincie en een land bestuurd worden, wordt ook de Europese Unie geleid door politici. Ze werken in verschillende

Nadere informatie

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap VERDIEPING: DE PRIORITEITEN VAN NEDERLAND KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Nederland heeft drie prioriteiten voor het voorzitterschap opgesteld: een innovatieve EU, een EU die zich beperkt tot hoofdzaken en

Nadere informatie

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie?

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie? MODULE II Wat heb jij aan de Europese Unie? In de Europese Unie ben je als consument goed beschermd. Producten moeten aan allerlei veiligheidsvoorschriften voldoen, reclame mag niet misleidend zijn en

Nadere informatie

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is veel beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

PRAKTISCHE HANDLEIDING. voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN

PRAKTISCHE HANDLEIDING. voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN PRAKTISCHE HANDLEIDING voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN TWEEDE KAMER 2012 1 INHOUDSOPGAVE Praktische voorbereiding pag. 3 De datum Schriftelijk stemmen Wie is stemgerechtigd? Hoeveel tijd

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN 1 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 Praktische voorbereiding... 3 Wanneer?... 3 Organisatie... 3 Hoeveel tijd

Nadere informatie

OP VERKENNING IN HET VLAAMS PARLEMENT

OP VERKENNING IN HET VLAAMS PARLEMENT OP VERKENNING IN HET VLAAMS PARLEMENT DOELGROEP 3DE -4DE -5DE -6DE -7DE SECUNDAIR INFORMATIE OVER DE ACTIVITEIT Doelgroep Duur Materieel Doelstellingen 3de-4de-5de-6de-7de secundair 1 lesuur per onderwerp

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

HET EUROPEES PARLEMENT: DE STEM VAN DE BURGERS IN DE EU

HET EUROPEES PARLEMENT: DE STEM VAN DE BURGERS IN DE EU HET EUROPEES PARLEMENT: DE STEM VAN DE BURGERS IN DE EU Europe Direct helpt u antwoord te vinden op uw vragen over de Europese Unie. Gratis nummer (*): 00 800 6 7 8 9 10 11 (*) De informatie wordt gratis

Nadere informatie

#EXITPOLL BRABANT. Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant.

#EXITPOLL BRABANT. Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant. #EXITPOLL BRABANT Verslag van een exit poll bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart 2011 in de provincie Noord-Brabant. Mei 2011 Koen van der Krieken BA Dr. Marcel Boogers Dr. Julien van Ostaaijen

Nadere informatie

Proces-verbaal van het onderzoek naar de kandidatenlijsten

Proces-verbaal van het onderzoek naar de kandidatenlijsten Modell1 Proces-verbaal van het onderzoek naar de kandidatenlijsten Met dit formulier doet het centraal stembureau verslag van het onderzoek naar de kandidatenlijsten. 1. Verkiezing Het gaat om de verkiezing

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel.

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel. Auteur: Hugo Vanderstraeten Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010 Op maandag 26 april 2010 bood premier Yves Leterme het ontslag van de federale regering aan aan Koning Albert II. De regering viel over

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot ouderen van 55 + en de arbeidsmarkt?...2 2 Oudere werknemers moeten goedkoper

Nadere informatie

Belangen: Provinciaal formatiespel

Belangen: Provinciaal formatiespel Belangen: Provinciaal formatiespel Korte omschrijving werkvorm Onderhandelingen rondom de vorming van een nieuw provinciaal bestuur (College van Gedeputeerde Staten) nemen vaak veel tijd in beslag. Soms

Nadere informatie

Op de kandidatenlijst Een onderzoek naar de selectie van kandidaten bij Nederlandse partijen voor de Europese verkiezingen

Op de kandidatenlijst Een onderzoek naar de selectie van kandidaten bij Nederlandse partijen voor de Europese verkiezingen Op de kandidatenlijst Een onderzoek naar de selectie van kandidaten bij Nederlandse partijen voor de Europese verkiezingen Eva Huijbregts Nel van Dijk Instituut voor Publiek en Politiek Amsterdam 2009

Nadere informatie

- de politieke ledenraad van mening is dat nieuwe bezuinigingen voor de PvdA onacceptabel zijn.

- de politieke ledenraad van mening is dat nieuwe bezuinigingen voor de PvdA onacceptabel zijn. JS-moties Nieuwe bezuinigingen? Nee bedankt! - in de campagne voor de provinciale statenverkiezingen benadrukt is dat de PvdA, in tegenstelling tot D66 en CDA, geen nieuwe bezuinigingen wil om een herziening

Nadere informatie

De heer Öztürk (PvdA): Voorzitter. Bij de stemmingen onder punt 3, over de begroting van Economische Zaken, houd ik onze motie op stuk nr. 27 aan.

De heer Öztürk (PvdA): Voorzitter. Bij de stemmingen onder punt 3, over de begroting van Economische Zaken, houd ik onze motie op stuk nr. 27 aan. Mededelingen stemmingen Ik verzoek de leden, hun plaatsen in te nemen. Voor wij gaan stemmen, geef ik als eerste het woord aan de heer Öztürk van de Partij van de Arbeid, die een wijziging wil doorgeven

Nadere informatie

FAQs over meertaligheid en het leren van talen

FAQs over meertaligheid en het leren van talen EUROPESE COMMISSIE MEMO Brussel, 25 september 2012 FAQs over meertaligheid en het leren van talen IP/12/1005 Wat betekent "meertaligheid"? - Het vermogen meerdere talen te beheersen en te spreken; - Een

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266 15 (1965) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1994 Nr. 266 A. TITEL Verdrag tot instelling van één Raad en één Commissie welke de Europese Gemeenschappen gemeen hebben, met

Nadere informatie

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt?

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt? Laat je horen Waar kan jij je mening kwijt? Alles over inspraak, jongerenpartipatie en verkiezingen Alles over rechten van minderjarigen www.kinderrechtswinkel.be Kinderrechtencommissariaat (voor klachten

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

Website Benchmark. Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK

Website Benchmark. Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK Website Benchmark Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK Provinciale Statenverkiezingen 2015 Provinciale Statenverkiezingen betekent: campagnes. Uiteraard van politieke partijen,

Nadere informatie

S T A T U U T. aangenomen op het 6de EUCDW-congres 15 maart 1993 KÖNIGSWINTER - D. aangepast op het 7de EUCDW-congres 6 september 1997 ROME - I

S T A T U U T. aangenomen op het 6de EUCDW-congres 15 maart 1993 KÖNIGSWINTER - D. aangepast op het 7de EUCDW-congres 6 september 1997 ROME - I S T A T U U T aangenomen op het 6de EUCDW-congres 15 maart 1993 KÖNIGSWINTER - D aangepast op het 7de EUCDW-congres 6 september 1997 ROME - I aangepast op het 8 ste EUCDW-congres 26 november 2001 in BRUSSEL

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Vormen van Rassendiscriminatie.

Vormen van Rassendiscriminatie. , O )- < /--/y, 11 december 2 p/a Register Amsterdam, ureau Verkiezingen bezwaar kandidatenlijsten, kamerverkiezingen 2003! Ik maak bezwaar tegen een aantal kandidatenlijsten in de kieskring Amsterdam,

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

De Zorgmeetlat. Wat beloven de politieke partijen aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden? De verkiezingsprogramma s langs de meetlat van V&VN

De Zorgmeetlat. Wat beloven de politieke partijen aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden? De verkiezingsprogramma s langs de meetlat van V&VN De Zorgmeetlat Wat beloven de politieke partijen aan 300.000 verpleegkundigen en verzorgenden? De verkiezingsprogramma s langs de meetlat van V&VN 27 augustus 2012 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoe is de

Nadere informatie

Organiseer je eigen verkiezingen

Organiseer je eigen verkiezingen Organiseer je eigen verkiezingen Basisschool voor leerkrachten 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf

Nadere informatie

DE JONGE LIBERAAL. Hét lijfblad voor iedere (jonge) liberaal! MEI 2014

DE JONGE LIBERAAL. Hét lijfblad voor iedere (jonge) liberaal! MEI 2014 DE JONGE LIBERAAL MEI 2014 Hét lijfblad voor iedere (jonge) liberaal! Deze maand met artikelen over de schadelijkheid van terugkerende jihadisten, verplichte mediation en een achterafje voor de zwevende

Nadere informatie

Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota 2015

Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota 2015 p e r s b e r i c h t e-mail: website: statengriffie@provinciegroningen.nl www.provinciegroningen.nl PS-besluitenlijst, nr. 123, 25 juni 2015 Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen

Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen Informatiebijeenkomst Waterschapsverkiezingen 1 juli 2014 Waterschap Amstel, Gooi en Vecht: een introductie Het waterschapsbestuur De waterschapsverkiezingen Introductie Filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=1gzlsvox

Nadere informatie

Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren

Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren Europa Morgen www.europamorgen.nl Deze site geeft antwoord op vragen als: - Hoe zit de Europese Unie in elkaar? - Wat kan de EU voor de inwoners van

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Change! EDITIE VMBO. Inhoud

Change! EDITIE VMBO. Inhoud EUROPA Op donderdag 4 juni 2009 kiest Nederland de 25 mensen die de komende vijf jaar namens ons land in het Europees Parlement zullen zitten. Op 4 en 7 juni gaan ook de andere 26 landen van de Europese

Nadere informatie