Economie Ingekomen stuk D4 (PA 12 maart 2014) Ons kenmerk EZ30/ Datum uw brief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Economie Ingekomen stuk D4 (PA 12 maart 2014) Ons kenmerk EZ30/14.0001522. Datum uw brief"

Transcriptie

1 Economie Ingekomen stuk D4 (PA 12 maart 2014) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat PP Nijmegen Telefoon Telefax (024) Postbus HG Nijmegen Datum 18 februari 2014 Ons kenmerk EZ30/ Contactpersoon Wijnand Kok Onderwerp Tussen-evaluatie Citymarketing Datum uw brief Doorkiesnummer (024) Geachte leden van de raad, Op basis van de Visie Citymarketing 2009 is in het coalitieakkoord een ambitie opgenomen betreffende de Nijmeegse citymarketing. Op basis van deze ambitie zijn vanaf 2010 citymarketingactiviteiten in uitvoering gegaan. De ambitie is verder vertaald in het in januari 2013 vastgestelde Uitvoeringsprogramma Citymarketing Ons college heeft toegezegd dit Uitvoeringsprogramma te zullen evalueren onder meer middels een tussenevaluatie. Het Uitvoeringsprogramma Citymarketing is nu een jaar in uitvoering. Evalueren van een periode van een jaar is erg kort. Daarom kiezen we voor een tussenevaluatie voor de gehele collegeperiode Een aantal factoren bemoeilijkt het opstellen van een evaluatie. Het is namelijk niet mogelijk om één-op-één de relatie te leggen tussen de inzet van de gemeente en behaalde resultaten en effecten. Vele determinanten die het profiel van de stad beïnvloeden liggen buiten de invloedssfeer van onze eigen inzet. Daarbij is aanvankelijk geen nulmeting gedaan of een indicator bepaald op basis waarvan kan worden geëvalueerd. Bovendien zijn we pas halverwege het lopende uitvoeringsprogramma citymarketing. Om toch een zo'n goed mogelijk inzicht te geven hebben we ervoor gekozen om bestaande gegevens van onze afdeling O&S te combineren. Deze gegevens hebben we aangevuld met een externe benchmark. Dit om te kunnen beoordelen of Nijmegen in de pas loopt met andere steden als het gaat om citymarketing. Daarbij hebben we in beeld gebracht wat onze financiële en capacitaire inzet is geweest en hebben we een overzicht opgesteld van de output op projectniveau. Dit aangevuld met een berekening van de mediawaarde van twee projecten. We eindigen met overwegingen en een vooruitblik voor de komende jaren. Op basis van de onderzoeksresultaten, projectresultaten en de externe benchmark hebben we de volgende lessen getrokken voor de komende periode: - We continueren onze aangebrachte inhoudelijke focus op kennis en historie - We verwachten meer initiatief en een grotere bijdrage van onze partners - We continueren succesvolle projecten en vieren onze successen 32tussenevaluatiecitymarketingbriefaanraad[1].docx

2 Gemeente Nijmegen Economie Vervolgvel 1 - We kiezen voor een jaarlijks groot event met bovenregionale uitstraling - We verkennen de mogelijkheden van citymarketing op een meer regionale schaal - We ontwikkelen en realiseren op basis van een meerjarenuitvoeringsprogramma - We blijven onze citymarketing monitoren op projectoutput én onderzoeken. Kortom, wij gaan door met het profileren van Nijmegen als historische en kennisstad! Daarin maken wij scherpe keuzes: wij geven invulling aan de profilering door het jaarlijks realiseren van een grootschalige, nieuwswaardige en onderscheidende gebeurtenis of publieksevenement dat de profilering van Nijmegen verder versterkt. Daarbij zetten wij onze middelen in de vorm van cofinanciering in. De inhoud van deze tussenevaluatie zal betrokken worden bij de informatiebijeenkomst over citymarketing van 25 februari a.s. U hebt daarvoor reeds een uitnodiging ontvangen. Hoogachtend, college van Burgemeester en Wethouders van Nijmegen, De Burgemeester, De Gemeentesecretaris, drs. H.M.F. Bruls drs. B. van der Ploeg Aantal Bijlagen: 4 32tussenevaluatiecitymarketingbriefaanraad[1].docx

3 Citymarketing Nijmegen Tussen-evaluatie Economische Zaken januari 2014

4 Inhoud 1. Aanleiding, doel en aanpak Onderzoeksuitkomsten Activiteiten over de afgelopen periode Constateringen Vooruitblik

5 1. Aanleiding, doel en aanpak Aanleiding Op basis van de Visie Citymarketing 2009 is in het coalitieakkoord een ambitie opgenomen betreffende de Nijmeegse citymarketing. Op basis van deze ambitie zijn vanaf 2010 citymarketingactiviteiten in uitvoering gegaan. De ambitie is verder vertaald in het in januari 2013 vastgestelde Uitvoeringsprogramma Citymarketing Ons college heeft toegezegd dit Uitvoeringsprogramma te zullen evalueren onder meer middels een tussen-evaluatie. Het Uitvoeringsprogramma Citymarketing is nu een jaar in uitvoering. Evalueren van een periode van een jaar is erg kort. Daarom kiezen we voor een tussenevaluatie voor de gehele collegeperiode Doelstellling Citymarketingactiviteiten Met onze citymarketingactiviteiten beogen we het profiel van Nijmegen als historische en kennisstad te versterken. Daarbij richten we ons bewoners, bezoekers en bedrijven. Aanpak Een aantal factoren bemoeilijkt het opstellen van een evaluatie. Het is namelijk niet mogelijk om één-op-één de relatie te leggen tussen de inzet van de gemeente en behaalde resultaten en effecten. Vele determinanten die het profiel van de stad beïnvloeden liggen namelijk buiten de invloedssfeer van onze eigen inzet. We veronderstellen dat het profileren van Nijmegen bijdraagt aan het bevorderen van trots zijn op de stad, aan een sterker vestigingsklimaat en aan een beter imago. Daarbij is aanvankelijk geen nulmeting gedaan of een indicator bepaald op basis waarvan kan worden geëvalueerd. Bovendien zijn we pas halverwege het lopende uitvoeringsprogramma citymarketing. Om toch een zo'n goed mogelijk inzicht te geven hebben we ervoor gekozen om bestaande gegevens van onze afdeling O&S te combineren. Dit blijft een benadering omdat de periode niet altijd synchroon loopt. Onderzoek en Statistiek heeft daarbij gebruik gemaakt van diverse bronnen zoals het digitale stadspanel, de Stadscentrummonitor en onderzoeken uitgevoerd door derden. Bovenstaande gegevens hebben we aangevuld met een externe benchmark. Dit om te kunnen beoordelen of Nijmegen in de pas loopt met andere steden als het gaat om citymarketing. Daarbij hebben we in beeld gebracht wat onze financiële en capacitaire inzet is geweest en hebben we een overzicht opgesteld van de output op projectniveau. Dit aangevuld met een berekening van de mediawaarde van twee projecten. We eindigen met overwegingen en een vooruitblik voor de komende jaren.

6 2. Onderzoeksuitkomsten Onderzoek&Statistiek heeft een beeld samengesteld van de doelgroepen bewoners, bedrijven en bezoekers. Daarbij is gebruik gemaakt van gegevens uit het digitale stadspanel, de Stadscentrummonitor en onderzoeken uitgevoerd door derden (zie bijlage). Bewoners herkennen zich in het gekozen profiel van de stad en zijn er trots op Hoe kijken bewoners aan tegen de stad Nijmegen? Heeft in de beeldvorming over Nijmegen in de periode een bepaalde ontwikkeling plaats gevonden? Om antwoord te krijgen op deze vragen hebben we gekeken naar ontwikkeling in waarderingscijfers van Nijmegenaren voor hun stad. Draagvlak voor historische profilering Er is een groot draagvlak voor de profilering van Nijmegen als 'oudste stad met een bijzondere historie'. Uit peiling in het digitaal stadspanel blijkt dat 72% van de leden er achter staat dat Nijmegen zich als oudste stad profileert. Bewoners zijn positief over Nijmegen Veel bewoners van Nijmegen zijn positief over hun stad: 91% vindt Nijmegen een prettige stad om in te wonen; 87% vindt Nijmegen een mooie stad; 70% is trots op de stad. In de afgelopen jaren is de waardering voor de stad als woon- en leefgemeente hoog gebleven. Nijmegen scoort een goede 7, waardering voor Nijmegen als woon- en leefgemeente (gemiddeld rapportcijfer) 7,6 7,7 7,5 7,5 7,6 Waardering voor het vestigingsklimaat voor ondernemers in de stad blijft op een gelijk niveau Tweejaarlijks meten we de waardering van Nijmeegse ondernemers voor het vestigingsklimaat in Nijmegen. De algemene waardering door ondernemers voor het ondernemersklimaat wordt uitgedrukt in een cijfer. In de monitor vestigingsklimaat wordt ook gevraagd naar het oordeel over het imago van de stad (=beeld dat bij Nijmeegse ondernemers bestaat over Nijmegen als vestigingsplaats). De ondernemers in Nijmegen waarderen het ondernemersklimaat in de stad in periode de stad met een stabiele 6,6. De positieve trend in 2012 is ondanks de economische crisis vastgehouden en stabiel gebleven, maar helaas niet verbeterd waardering voor ondernemersklimaat (gemiddeld rapportcijfer) 6,1 6,3 6,6 6,6 imago van de stad (gemiddeld rapportcijfer) 6,5 6,7 6,9 6,9 waardering voor bedrijfsomgeving (gemiddeld rapportcijfer) 6,8 6,7 7,1 7,0 4

7 Het imago van de stad Goede waardering van de stad door de toeristische bezoeker Bezoekers aan de stad geven al jaren een goed rapportcijfer voor de binnenstad: een 7,4. Dit is een stabiel beeld. Ondanks werkzaamheden aan Plein 1944 blijft de bezoeker de binnenstad dus waarderen. Beperkte passantentellingen, waarbij de koopzondagen niet zijn meegenomen, laten een daling zien van aantal mensen dat naar het stadscentrum komt. Volgens sleutelinformanten zorgen de koopzondagen voor compensatie. Het aandeel bezoekers uit de regio - en ook het aandeel incidentele bezoekers - is afgenomen waardering voor binnenstad (gemiddeld rapportcijfer) 7,4 7,4 7,4 7,4 Nog steeds stijging in het aantal overnachtingen Cijfers over het aantal overnachtingen in de stad geven een beeld van de ontwikkeling van het aantal meerdaagse bezoekers. Deze overnachtingen laten een duidelijk stijgende lijn zien. Er is sprake van een stijging van 4,4 % ten opzichte van 2010, ondanks dat het aanbod aan hotelbedden nauwelijks is toegenomen. Het aantal overnachtingen in 2013 bedraagt Aan het begin van de al meer dan vijf jaar durende recessie liep het aantal overnachtingen in de stad terug, waarschijnlijk vooral door een terugval van het aantal zakelijke overnachtingen. Vanaf 2011 is er sprake van een groei. Nederlanders hebben een positief beeld van Nijmegen Nijmegen staat in als 10e stad qua inwonertal - op de 10e plaats in de ranglijst meest gastvrije stad, met daarbij de aantekening dat de scores voor de steden op de plaatsen 9 t/m 12 heel dicht bij elkaar liggen - in 2012 stond Nijmegen 9e. In de periode scoorde Nijmegen hoger -5e of 6e plaats. We staan sinds 2011 in de Zoover top 5 van beste binnenlandse stedentrip in Nederland. In 2014 staan we op plaats 5 van beste binnenlandse stedentrip met een score van 8,34. Vierdaagse nog steeds belangrijkste visite-kaartje Onderzoek naar evenementen in Nijmegen heeft uitgewezen dat deze van belang zijn voor het aantrekken van (nieuwe) bezoekers en de beeldvorming over de stad. Evenementen zorgen voor nieuwe bezoekers voor Nijmegen, dragen bij aan een positiever beeld van de stad en lokken herhalingsbezoek uit. Evenementen hebben daarnaast een economische betekenis voor de accommodatiebezetting en bestedingen. Nijmegen heeft hét grootste landelijke evenement in huis. Al jaren scoort Nijmegen bovenaan of hoog in de landelijke evenementen top 100. Ook in 2013 is de Vierdaagse opnieuw het grootste gratis evenement qua aantal bezoekers en ook het grootste gratis evenement overall (op grond van bezoekers én mediabereik). Nederlanders denken bij Nijmegen in de eerste plaats aan de Vierdaagse. 5

8 3. Activiteiten over de afgelopen periode In de periode heeft een breed scala aan activiteiten plaats gevonden die tot doel hebben de stad te profileren. Het gaat daarbij om een aantal grootschalige activiteiten en een groot aantal kleinere. Het zijn activiteiten die het profiel van historische en of kennisstad versterken. Een aantal activiteiten is gekoppeld aan de gebiedsontwikkeling Nijmegen omarmt de Waal, maar vormen tevens een cross-over naar historie of kennis, zoals de opening van De Oversteek. Veel projecten zijn nieuwswaardig gebleken en hebben (inter)nationale media-aandacht gegenereerd. Bovendien hebben activiteiten extra en bijzonder bezoek naar de stad getrokken. De meeste 2013 projecten uit het uitvoeringsprogramma zijn in uitvoering. Daarbij blijven wij binnen de gestelde financiële kaders. In het kader van de bij perspectiefnota 2014 doorgevoerde bezuiniging op citymarketing hebben wij besloten geen invulling te geven aan de campagne Opleveren in Nijmegen. Wij zijn doorgegaan met het promoten door beeldmerk en slogan Altijd Nijmegen drager te laten zijn voor citydressing, campagnes, etc. In deze paragraaf wordt allereerst ingegaan op een selectie van projecten. Vervolgens wordt geëindigd met een organisatorisch en financieel overzicht. Een selectie van projecten Nijmegen omarmt de Waal Wij zijn begin 2012 gestart met het infocentrum aan de Waalkade. Alle projecten van de gebiedsontwikkeling worden daar integraal gepresenteerd. Inmiddels hebben bezoekers de weg naar het infocentrum gevonden. Het is dé plek waar het verhaal over de gebiedsonwikkeling wordt verteld. Hiervoor zijn communicatietools ontwikkeld, zoals apps en een film die een kijkje in de toekomst geeft. De film heeft inmiddels views op Youtube gehad. Het absolute hoogtepunt in de gebiedsontwikkeling is tot nu toe de opening van de Oversteek. Vele wetenschappers/studenten, consultants en bestuurders uit binnen- en buitenland zijn in Nijmegen te gast geweest. Wij hebben tevergeefs een bid gedaan om het nationale Deltacongres naar Nijmegen te halen, de huidige Nijmeegse congresfaciliteiten zijn te kleinschalig gebleken voor het hosten van hele grote congressen. Toeristisch gezien begint de gebiedsontwikkeling een hit te worden. Duizenden waren te gast op de Waalrondvaarten van De Gelderlander. Waalkade-ondernemers hebben een bijdrage uit het ondernemersfonds gekregen en hebben om het bezoek te versterken eigen activiteiten op de kade georganiseerd. Een lange lijst van nationale en internationale media hebben aan de gebiedsontwikkeling aandacht besteed. Opening De Oversteek Op zaterdag 23 november 2013 is de Oversteek geopend. De opening is een groots feest geweest. Een feest voor en door Nijmegen dat refereert aan verleden, heden en toekomst. Zo n 400 Nijmeegse artiesten hebben voor plusminus Nijmegenaren opgetreden. De opening heeft nationaal en internationaal bijzonder bezoek gegenereerd. Veteranen, nabestaanden, hoge vertegenwoordigers van het Amerikaanse leger en tal van vertegenwoordigers van lokale partners, buurgemeenten, andere overheden etc. waren te gast. De officiële openingshandeling is verricht door twee veteranen van de Waalcrossing. Samen met genodigden en Nijmegenaren maakten we gezamenlijk de oversteek De weersomstandigheden waren gunstig en er hebben zich geen veiligheidsproblemen voor gedaan. Het programma heeft invulling gegeven aan de vooraf geformuleerde doelstellingen:

9 - Nijmegen heeft zich als historische en kennisstad weten te profileren. - We hebben extra en bijzonder bezoek naar de stad gehaald. - Nijmegen heeft zich op regionale en landelijke schaal op de kaart gezet. De opening heeft tot nationale publiciteit geleid, een extern bureau heeft berekend dat de publiciteit een mediawaarde vertegenwoordigd van (zie bijlage) O&S heeft onder het digitale stadspanel een peiling gehouden over de opening, waaruit bleek dat: - Bijna de helft van de deelnemers heeft weet van de opening % is bij de opening geweest. - Bijna 30 % heeft de zondag erna over de brug gewandeld en gefietst. - Bijna 50% weet van de verwijzing naar de historie. - Aanwezigen bij de opening geven het rapportcijfer 7,5. Vrede van Nijmegen Penning De prijs is een initiatief van de gemeente Nijmegen, de Radboud Universiteit Nijmegen en Royal Haskoning, ondersteund door het Ministerie van Buitenlandse Zaken. De initiatiefnemers willen het denken over de toekomst van Europa stimuleren en inspireren. Ze laten daarmee zien dat Nijmegen zich als oudste stad van Nederland verbonden voelt met de toekomst van Europa. De penning is tweemaal uitgereikt; in 2010 kreeg oud-voorzitter van de Europese Commissie Jacques Delors de prijs; in 2012 was professor Umberto Eco de gelauwerde. Ook tijdens de Penninguitreiking 2012 is ingezet op het behoud van het exclusieve karakter van de bijeenkomst met een (inter)nationale uitstraling. Er is niet gekozen voor een brede randprogrammering. De bijeenkomst is door gelauwerde, partners, bezoekers en media als succesvol ervaren. Zo n 600 gasten namen plaats in de St. Stevenskerk. Een extern bureau heeft de waarde van de ons bekende medianeerslag berekend op ,- Inmiddels heeft RoyalHaskoning als gevolg van de fusie met DHV zich teruggetrokken uit het project. Wij hebben NXP Semiconductors bereid gevonden het stokje over te nemen. De voorbereiding voor de derde uitreiking van de Penning is in volle gang. 10 jaar Mariënburg In 2010 was het 10 jaar geleden dat het Mariënburgproject is gerealiseerd. Ondernemers en instellingen in dit gebied wilden dit niet voorbij laten gaan. Samen met Marikenstraat, Bibliotheek, Archief, Lux en de eigenaren van de Marikenstraat (Generali en Achmea) is een feestelijk programma ontwikkeld. Het gerealiseerde programma voor 10 jaar Mariënburg is een schoolvoorbeeld van een geslaagde publiek/private samenwerking. Een project dat op velerlei wijze voldoet aan de doelstellingen vanuit het citymarketingbeleid: - We hebben invulling kunnen geven aan relatiebeheer. - We hebben tot op landelijk schaalniveau positieve publiciteit kunnen genereren voor Nijmegen. - Het initiatief past in het profileringsspoor van Altijd Nijmegen om historische momenten te benutten. - Elke partner heeft een eigen programma georganiseerd en gefinancierd, naast een collectief programma en gezamenlijke organisatie en communicatie. Gebroeders van Limburg in New York 7

10 Met als aanleiding een tweetal tentoonstellingen begin 2010 in New York (Gebroeders van Limburg/Catherina van Kleef) is op dit bijzondere podium een aantal publieksactiviteiten gerealiseerd en werd middeleeuws Nijmegen voor het voetlicht gebracht. Partners waren museum Het Valkhof, Radboud Universiteit en de st. Gebroeders van Limburg. Partners in New York waren het wereldberoemde Metropolitan Museum en de Pierpont Morgan Library. Programma: Fotoshoots van middeleeuwse Nijmeegse re-anactors op Times Square en in een Holland Promotion-treinstel van de New Yorkse metro; Een educatieve presentatie in het Metropolitan Museum; Ontvangst bij de officiële opening van de Gebroeders van Limburgtentoonstelling in het Metropolitan Museum; Nijmegen-meeting in Pierpont Morgan Library. Ook voor deze activiteiten was er in de Nederlandse media veel belangstelling. De Waalbrugviering 75 jaar Met partners in de stad hebben wij in juni 2011 een kleinschalig programma gerealiseerd rond het thema 75 jaar Waalbrug. Helaas waren de weersomstandigheden dusdanig slecht dat het programma van buiten naar binnen is verplaatst. Dat maakte dat het fotomoment voor de media letterlijk in het water viel. Leeropdracht Nijmeegse geschiedenis In 2008 is de leeropdracht Nijmeegse geschiedenis ingesteld. De hieraan verbonden hoogleraar heeft met tal van publieksactiviteiten en onder meer columns de Nijmeegse geschiedenis voor het voetlicht gebracht. Wij hebben de leeropdracht in 2013 voor een periode van vooralsnog twee jaar gecontinueerd met een verbijzondering naar de middeleeuwen. Health Valley Met de st. Health Valley hebben wij het Health Valley event opgezet. Een evenement dat aanvankelijk lokaal is gestart is inmiddels uitgegroeid tot een nationaal jaarlijks evenement met internationale uitstraling. Een goed voorbeeld van het vermarkten van Nijmegen als kennisstad. Lustrum RU Wij hebben afgelopen jaar bijgedragen aan het lustrum van de Radboud Universiteit, onder meer door te participeren in de zogenaamde TEDx-congressen. Deze bijeenkomsten werden live gestreamed via het internet naar een mondiaal publiek van kenniswerkers. Expats Expats vormen in het kader van het profileren van Nijmegen als kennisstad een aparte doelgroep. Samen met kennisinstellingen en kennisbedrijven (ook uit het Arnhemse) werken wij aan een betere dienstverlening voor expats. Daarnaast zijn wij de informatievoorziening online voor expats aan het verbeteren. Om communitybuilding tussen expats te verbeteren organiseren we social events op bijzondere plekken in de stad voor expats (Meetingpoints). Afgelopen jaar hebben twee van dergelijke Meetingpoints plaatsgevonden, te weten tijdens de MusicMeeting en de opening van De Oversteek. In regionaal verband ondersteunen we de nieuwbouw van de Gelderland International School. Dit project loopt de komende jaren door. Opening Heinz en Novio Tech Campus Zijne Koninklijke Hoogheid Willem Alexander heef in het voorjaar van 2013 het Heinz Innovation Center geopend. Wij hebben samen met Heinz hiervoor free publicity gerealiseerd. Ook de opening van de Novio Tech Campus heeft landelijke media-aandacht gekregen. 8

11 Campagne Bruisende Binnenstad Wij hebben enkele jaren geleden met de ondernemende partijen uit de binnenstad de meerjarige campagne voor de Bruisende Binnenstad geïnitieerd en opgezet. Deze campagne heeft tot doel de binnenstad te vermarkten als de plek om te shoppen, te stappen en cultuur te halen. De pay off is Altijd Nijmegen. Het Huis voor de Binnenstad heeft in 2013 deze campagne gecontinueerd, mede dankzij een bijdrage uit het Ondernemersfonds. Uit de binnenstad monitor blijkt dat het regiobezoek aan de binnenstad onder druk staat. Het is dus bittere noodzaak om onze inzet te continueren. Citydressing, merchandising en samenwerking met evenementenorganisaties We hebben de afgelopen jaren de openbare ruimte gebruikt om het beeldmerk Altijd Nijmegen te visualiseren, onder meer met banieren op de pleinen.wij hebben de afgelopen jaren geprobeerd marktpartijen te interesseren om voor eigen rekening en risico Altijd Nijmegen merchandising te ontwikkelen. Alhoewel wij denken dat daar markt voor is, zijn we daar in 2013 nog niet in geslaagd. Wij gaan onderzoeken of er bijvoorbeeld combinaties (leerwerkbedrijf) te maken zijn met commerciële opleidingen van de HAN. Evenementen zijn te zien als op zichzelf staande citymarketinginstrumenten. Zo wordt nationaal de naamsbekendheid van de stad gekoppeld aan Vierdaagse feesten en marsen. Wij hebben evenementen als Vierdaagsefeesten en Zevenheuvelenloop gebruikt om het beeldmerk en slogan Altijd Nijmegen eraan te koppelen of om herhalingsbezoek aan de stad te genereren. Met evenementenorganisaties hebben wij convenanten gesloten over de samenwerking. In twee van dergelijke convenanten ( Mojo/Loc7000 en Zevenheuvelenloop) zijn inmiddels afspraken opgenomen over gezamenlijke citymarketingactiviteiten. Relatiebeheer en overige projecten Tussen 2010 en 2012 zijn binnen het programma Citymarketing&Evenementen aan het product citymarketing gelieerde activiteiten op het vlak van public affairs en relatiebeheer gerealiseerd. Het betreft onder meer tal van ontvangsten van stakeholders bij popconcerten, Vierdaagsefeesten, de Moenentafels, etc. Organisatie/wijze van werken Bijna alle activiteiten zijn in de vorm van een co-productie met gemeentelijke programma s en partners in en buiten de stad ontwikkeld en gerealiseerd (daarbij is onze eigen formatieve inzet relatief gering). Op projectniveau functioneert deze wijze van organisatie en werken goed. Op het niveau van de hoofddoelstellingen van onze citymarketing constateren wij dat nog beter de verbinding tussen partners kan worden gelegd en dat daarvoor de bestaande netwerken kunnen worden benut en versterkt. Een voorbeeld hiervan is de Economische Raad Nijmegen. Inzet van middelen Over de periode is een bedrag van uitgegeven aan activiteiten en projecten. Vanuit andere programma s en externe partijen is een bedrag van respectievelijk bijgedragen. Per saldo is vanuit de Citymarketingbegroting bijgedragen. In de bijlage treft u een compleet en meer gedetailleerd overzicht met een onderverdeling van bijdragen aan de projecten gerubriceerd naar: Altijd Nijmegen Campagne, Historische projecten, Kennisstad, Nijmegen omarmt de Waal en relatiebeheer en overigen. De capacitaire inzet bedroeg een citymarketier (1 fte) en ondersteuning (0,5 fte) 9

12 4. Constateringen La Group (zie bijlage) heeft op verzoek van gemeente Nijmegen in januari 2014 een benchmark geactualiseerd. De steden: Delft, Groningen, Haarlem, Nijmegen en Leiden zijn met elkaar vergeleken. Deze zijn onder andere gekozen vanwege een vergelijkbaar profiel, zoals de aanwezigheid van een historische binnenstad, de toeristische aantrekkingskracht van de stad, het beschikken over relevante opleidingen (studentenstad), de aanwezigheid van de creatieve klasse en kenniswerkers en het aantal inwoners. De bijgevoegde benchmark is in januari 2014 geactualiseerd Na een overzicht per stad wordt een aantal constateringen gedaan door La Group: In Nijmegen functioneert de citymarketing vanuit de netwerkgedachte: de gemeente ontwikkelt het beleid, de uitvoering ligt bij de gemeente en bij de partners. Dit in tegenstelling tot de andere steden waar de uitvoering vanuit een aparte stichting is vorm gegeven. Nijmegen heeft met 1,5 fte een kleine citymarketingorganisatie vergeleken met de andere steden. De omvang van de citymarketingorganisaties in Groningen, Leiden en Haarlem is ongeveer 5 fte. Behalve Nijmegen werken de citymarketingorganisaties met een partnerstructuur o.b.v. een contributiestelsel. In alle steden is de gemeente de hoofdfinancier van de citymarketing. Gelet op de verschillende financieringsbronnen en wijzen en de daaraan gekoppelde doelen is een harde vergelijking van de financiële inzet van de steden een lastige. Alle gemeenten bezuinigingen op citymarketing: kijkend naar de bezuinigingen wordt de gemeentelijke bijdrage in Nijmegen het meest gekort en het minst in Groningen en Haarlem. Alleen door over een lange periode consequent aan een citymarketingbeleid vast te houden, kan een stad effect sorteren. Citymarketing is geen sprint en de quick wins zijn beperkt. Waarom een marathon? Omdat het tijd kost om de beeldvorming van mensen (positief) te beïnvloeden en omdat vele partijen betrokken zijn bij het citymarketingproces. Een citymarketingbeleid dat iedere vier jaar verandert met de politieke wisselingen heeft weinig kans op succes. Noodzaak om keuzes te maken: nu citymarketing in Nederland gemeengoed is geworden, is de noodzaak om strategische keuzes te maken nog belangrijker. Als een stad geen onderscheidend profiel weet neer te zetten, zal het niet lukken om voldoende competitief voordeel met zijn citymarketing-beleid te realiseren. De noodzaak om keuzes te maken richt zich ook op het identificeren van de primaire doelgroepen. Zet de citymarketing bijvoorbeeld in op bewoners en/of bedrijven en/of bezoekers of op alle drie. En ligt de nadruk op het behouden van bestaande doelgroepen of juist op het aantrekken van nieuwe doelgroepen. Voor het uitdragen van een helder profiel van de betreffende stad naar de gewenste doelgroepen is een organisatie nodig die voor de gezamenlijke citymarketing de belangrijkste facetten van de stad belicht en de interesses van de diverse betrokkenen op elkaar afstemt. Waar dat nuttig is, verbindt de citymarketingorganisatie de verschillende actoren aan elkaar en faciliteert de communicatie ertussen. 10

13 5. Vooruitblik De stadsvisie 2020, de stadsbegroting en de resultaten van de tussentijdse evaluatie geven richting aan de Nijmeegse citymarketing. Inhoudelijk kader Op basis van de onderzoeksresultaten, projectresultaten en de externe benchmark hebben we de volgende lessen getrokken voor de komende periode: We continueren onze aangebrachte inhoudelijke focus op kennis en historie. We verwachten meer initiatief en een grotere bijdrage van onze partners. We continueren succesvolle projecten en vieren onze successen We kiezen voor een jaarlijks groot event met bovenregionale uitstraling We verkennen de mogelijkheden van citymarketing op regionale schaal We ontwikkelen en realiseren op basis van een meerjarenuitvoeringsprogramma We blijven onze citymarketing monitoren op projectoutput én onderzoeken. Kortom, wij gaan door met het profileren van Nijmegen als historische en kennisstad! Daarin maken wij scherpe keuzes: wij geven invulling aan de profilering door het jaarlijks realiseren van een grootschalige, nieuwswaardige en onderscheidende gebeurtenis of publieksevenement dat de profilering van Nijmegen verder versterkt. Daarbij zetten wij onze middelen in de vorm van cofinanciering in. Belangrijke events, deels benoemd in het uitvoeringsprogramma Citymarketing : - de derde Vrede van Nijmegen Penning (2014) - 70 jaar Market Garden (2014) - Realisatie Nevengeul en stadseiland Veurlent (2015). - Realisatie Waalkade (2014/2015) - Omgeving (Donjon/Bastei) (2016) jaar gebroeders van Limburg (2016) ste Vierdaagse (2016) Verder bouwen we de komende tijd het internationale bezoekprogramma voor de gebiedsontwikkeling Nijmegen omarmt de Waal verder uit. Voor het ontwikkelen van kleinere projecten en activiteiten zorgen wij vooral voor de verbinding tussen partners. Bij elkaar opgeteld leidt dit tot een meerjarige stedelijke citymarketing agenda. Organisatorisch kader Wij gaan de komende jaren de samenwerking met partners in én buiten de stad verder uitbouwen. Wij kiezen voor een vorm die uit gaat van de kracht van bestaande samenwerkingsverbanden en netwerken. Gezamenlijke uitvoeringsagenda s borgen de samenwerking. Op basis van de Economische Innovatie Agenda hebben wij in de Economische Raad Nijmegen afgesproken de (inter)nationale profilering van Nijmegen als kennisstad gezamenlijk verder te ontwikkelen. De samenwerking in het kader Oudste stad gaan wij middels een ketenaanpak vorm geven. Daarbij gaat een ketenintendant aan de slag om de verbinding te leggen tussen de verschillende gemeentelijke programma s (Citymarketing, Cultuur en Cultuurhistorie), partijen en organisaties. Het doel is te komen tot een meer jaren uitvoeringsagenda waarbij de citymarketing activiteiten in samenhang worden gebracht met het behoud en ontwikkelen van onze cultuurhistorische hardware en software. Het hoe en wat gaan wij in de komende collegeperiode verder invullen.

14 Schaal van de citymarketing De ontwikkeling en uitvoering van de citymarketing beperkt zich niet tot de stedelijke schaal. Wij zoeken daar waar dat winst oplevert nadrukkelijk de samenwerking op regionaal niveau. Een concreet en actueel voorbeeld is de ontwikkeling van een programma voor 70 jaar Market Garden dat op regionaal niveau invulling krijgt. Financieel kader In de stadsbegroting is vastgelegd het gemeentelijke budget in 2014 met ,- terug te brengen van ,- naar ,-. Vanaf 2015 wordt nog eens ,- bezuinigd en bedraagt het gemeentelijke budget ,-. Wij constateren dat Nijmegen in vergelijking met andere steden een bescheiden financiële en capacitaire inzet (1,5 fte) heeft. Een grotere financiële input kan leiden tot meer output (bijvoorbeeld op het vlak van mediawaarde) én effecten. Uitgangspunt voor de periode na het uitvoeringsprogramma citymarketing is dat een evenredige financiële bijdrage van partners een voorwaarde is voor gemeentelijke financiële bijdrage. Monitoring Wetenschappers en onderzoekers plaatsen bij het monitoren van de effecten van citymarketing vraagtekens. Gelet op het beperkte budget en om de kosten in de hand te houden willen wij door slim gebruik te maken van onze vaste monitoren (Stads- en wijkmonitor, Burgerpeiling, monitor Vestigingsklimaat, etc) én indicaties de citymarketing de komende jaren monitoren. Het gaat dan om outputcijfers op het vlak van belangstelling en media-aandacht voor citymarketingactiviteiten. Maar ook gegevens over de ontwikkeling van de beleving/waardering bij bewoners, bezoekers en bedrijven over Nijmegen en data over hoe de stad zich in het algemeen ontwikkelt. Het afsluiten van het lopende uitvoeringsprogramma is het volgende moment om de balans op te maken. Bijlagen: - Financieel overzicht Analyse mediawaarde La Verbe - Benchmark La Group - Onderzoeksresultaten afdeling Onderzoek & Statistiek 12

15 Citymarketing benchmarkstudie Citymarketing van Delft, Groningen, Haarlem, Nijmegen en Leiden onder de loep lagroup 29 januari rp 01

16 Citymarketing benchmark lagroup heeft in 2012/2013 in opdracht van de Rekenkamercommissie van de gemeente Leiden de citymarketing van de Leiden geëvalueerd. Een van de bouwstenen was een benchmark van vergelijkbare steden, te weten Delft, Groningen, Haarlem en Nijmegen. Deze zijn onder andere gekozen vanwege een vergelijkbaar profiel, zoals de aanwezigheid van een historische binnenstad, de toeristische aantrekkingskracht van de stad, het beschikken over relevante opleidingen (studentenstad), de aanwezigheid van de creatieve klasse en kenniswerkers en het aantal inwoners. De voor u liggende benchmark is in januari 2014 geactualiseerd. Stad Ligging Historisch Toeristische Studenten- Aantal Woonaan- Creatieve stad stad* inwoners trekkelijk** klasse*** Leiden Randstad ja ja ja/nr nr 11 nr 3 Delft Randstad ja ja ja/nr nr 22 nr 7 Groningen Noord-NL ja ja ja/nr nr 15 nr 6 Haarlem Randstad ja ja beperkt (HBO) nr 5 nr 14 Nijmegen Oosten/Gld ja ja ja/nr nr 7 nr 4 * aantal studenten woonachtig/atlas voor gemeenten 2012 ** Woonaantreklkelijkheidsindex/Atlas voor gemeente 2013 *** Atlas voor gemeenten 2012 De volgende aspecten zijn per benchmarkstad in kaart gebracht: Strategie en kernwaarden Doelen en prioritering Belangrijkste instrumenten/activiteiten Organisatie Financiering Evaluatie Grootste succes Na een overzicht van de citymarketing per stad trekken we een aantal conclusies. We eindigen met voor citymarketing relevante aspecten die de resultaten van de benchmark in de context plaatsen. lagroup 2

17 Citymarketing benchmark lagroup Foto: Delft (kwadraad.nl), Groningen (fotograafhenkbosma.nl), Haarlem (vvvzandvoort.nl), Nijmegen (wikipedia.org), Leiden (wikipedia.org) 3

18 Benchmark Delft Strategie en kernwaarden Drie toeristische kernwaarden van Delft: Delfts Blauw, Oranje en Vermeer. Daarnaast (sinds 2009): vier stadsbrede kernwaarden: techniek, innovatie, creativiteit en historie. Bij toeristische promotie wordt ook link gelegd met de technische, innovatieve creatieve kenmerken van de stad. Huis-/stadsstijl: Delft creating history. Beleid van Delft Marketing sluit nauw aan bij het stadsmarketingbeleid van de gemeente. Doelen en prioritering Doel: het aantrekken van meer bezoekers die vaker komen, langer blijven en meer geld uitgeven in Delft. Doelgroep: bewoners, bezoekers uit binnen- en buitenland (leisure en zakelijk), studenten, expats en bedrijven (Delft Marketing werkt daarbij samen met het Ondernemersplein van de gemeente). Belangrijkste instrumenten/activiteiten Toeristen Informatie Punt (TIP): verstrekken van informatie over Delft en de directe omgeving aan bezoekers. Geen VVV, heeft dus ook niet de standaard VVV-producten. Communicatiemiddelen B2C: op locatie gedrukte media: o.a. toeristisch Magazine (NL, GB, D), Folder Visit Delft (NL, GB, F/ES), Naar Delft-Krant voor de regio (3 x/jaar) en wandelingen online media: o.a. websites, app, toeristische databank, etc. Communicatiemiddelen B2B: online media: nieuwsbrieven, delft Imagebank.com, etc. gedrukte media: sales/persmap Organiseren jaarlijkse bijeenkomst voor het toeristische bedrijfsleven Maandelijkse nieuwsbrief met update van activiteiten en diensten van Delft Marketing Delft Marketing werkt met een partnerstructuur* (basis contributie: 195,-/jaar). Daar staan de volgende activiteiten tegenover: exposure voor eigen onderneming toegang tot het netwerk kennis en informatie kortingen vermeldingen als partner Activiteiten tegen extra betaling (vaste prijskaartjes en maatwerk): afnemen van marketing- en promotieproducten advies uitvoering werkzaamheden adresdata organiseren van workshops Partners kunnen op basis van het jaarlijkse partnerplan deelnemen aan activiteiten. Eind van het jaar legt Delft Marketing verantwoording af aan de partners door het presenteren van de bereikte resultaten. Organisatie Opgericht in april 2004 in de vorm van een stichting. Werkt in opdracht van en samen met toeristische organisaties in Delft en met de afdeling Stadsmarketing van de gemeente Delft. Samenwerking met verschillende toeristische partners op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau. TIP (opvolger VVV) is onderdeel van Delft Marketing (sinds 2003). lagroup * Ongeveer 150 partners zijn aangesloten bij Delft Marketing (mei 2013) 4

19 Benchmark Delft Organisatie (vervolg) Verantwoordelijkheden Delft Marketing: toeristische marketing en promotie van Delft; gastheerschap; onderhouden en versterken relaties op lokaal, regionaal en (inter)nationaal niveau; faciliteren contact met toeristische ondernemers bij marketing en promotie; monitoren en publiceren van data; onderhoud en promotie toeristische portals (www.delft.com en en zorgdragen voor beeldenbank; aanspreekpunt voor de pers; up to date houden van toeristisch drukwerk en publiceren jaarlijkse evenementenkalender op websites zoeken naar samenwerking en aansluiting met belangrijke marketingorganisaties (Den Haag, Rotterdam, Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen); signaleren en doorgeven van verbeterpunten wat betreft fysieke faciliteiten in de stad gevraagd en ongevraagd gemeente adviseren op het gebied van stadsmarketing; sinds juni 2012 biedt Delft Marketing ook een congresservice. Omvang: 10 medewerkers (?? fte) en 2 vrijwilligers (VVV), verder wordt ook gewerkt met stagiaires en high potentials van de TU. Raad van Toezicht, bestaande uit onafhankelijke leden (niet verbonden aan organisaties of bedrijven met een direct belang bij Delft Marketing). Taak: bewaken van de verplichtingen van Delft Marketing en toezicht houden op de financiën. Delft Marketing legt verantwoording af aan de Raad van Toezicht. Sinds november 2012 heeft Delft Marketing ook een Raad van Advies. Financiering Jaarlijks ontvangt Delft Marketing subsidie van de gemeente op basis van prestatieafspraken. Daarvan moet ook de huisvesting en het personeel worden gefinancierd. Uitvoeren van andere werkzaamheden op projectbasis, dat wil zeggen dat Delft Marketing voor specifieke projecten extra financiering kan aanvragen bij de gemeente. Op deze wijze lukt het Delft Marketing ongeveer / aanvullend per jaar binnen te halen. Vanaf 2015 wordt de gemeentelijke subsidie gekort met 25%. Evaluatie Bezoekersaantallen, herkomst bezoekers, interesse en klanttevredenheid binnen de Delftse toeristische branche; voorbeeld: in 2012 bezochten toeristen het TIP (bezoekers aan de balie en bezoekers die alleen in het TIP kwamen). Balie-bezoekers: 45% NL, 55% buitenlands. Belangrijkste herkomstlanden: D, GB en VS. Grootste succes? Delft Marketing en de gemeente lanceerden in mei 2012 de Facebook campagne I LIKE DELFT. Bewoners en bezoekers werden uitgedaagd de stad te liken. De beste tipgever kon een grachtendiner voor zes personen winnen en de maker van de leukste foto een SENZ-umbrella. De campagne was deel van de Delftse social media strategie waarbij ook Twitter, YouTube, de iphone App Ontdek Delft en Foursquare werden ingezet. Het streven was om drie maanden later Facebookfans te hebben. Om de campagne te promoten is een serie van posters en free cards ontwikkeld die op diverse plaatsen in de stad verspreid werden. lagroup 5

20 Benchmark Groningen Strategie en kernwaarden Integraal concept, waarin niet alleen toerisme maar ook onderwijs, cultuur en economie belangrijke elementen zijn. Het merk Groningen, dat gericht is op de toerist, is tenslotte niet los te zien van het Groningen dat zich richt op potentiële studenten, werkgevers of nieuwe bewoners. Integrale benadering staat ook centraal in de relatie tussen stad en ommeland. Beide versterken elkaar. Marketing Groningen zoekt nadrukkelijk samenwerking met andere partners, zoals VVV s, lokale en regionale overheden, koepelorganisaties en toeristische ondernemers. Alleen door samenwerking kan op een integrale en consistente wijze aan het merk Groningen gebouwd worden. Promotie Groningen Stad: Cultuurstad (focus op cultuurattracties) Promotie Groningen Provincie: G7 (focus op beeldvorming en samenhang en beleving en tastbaar maken) Promotie van het Kennisimago: city of talent Doelen en prioritering Doel: genereren van meer bezoek naar Groningen, dat wil zeggen bezoekers die vaker komen, langer blijven en meer geld besteden in stad en provincie. Doelgroep: geïnteresseerd Nederland ( Groningen voor fijnproevers ) en inwoners van de provincie Groningen. Belangrijkste instrumenten/activiteiten Drukwerk en PR: Zomer/winter insert (stad), VVV gids/groningen magazine, Shopping Gids, PR Web en nieuwsbrieven: Spotgroningen.nl (iedereen die Groningen een warm hart toedraagt kon via de website spotgroningen.nl zijn/haar eigen spot monteren door 32 foto s van hun mooiste momenten of favoriete plekjes in Groningen te uploaden en zo zelf bijdragen aan de promotie van de stad en provincie Groningen. De mooiste spots werden op de landelijke tv uitgezonden), Toerisme.groningen.nl (1 miljoen bezoekers/jaar), Groningeruitburo ( bezoekers/jaar), Nieuwsbrieven, Uitmail Evenementen: evenementenflyers, parkeerborden, Stadsbussen en onderborden (4 x/jaar), Groningeruitburo.nl en Uitmail, Last MinuteTickets, Website, nieuwsbrieven, inserts Ondersteuning van evenementenorganisatoren. Organisatie Opgericht in april 2003 in de vorm van een stichting. Taak Marketing Groningen: het toeristische profiel van de stad en provincie Groningen uitbouwen en communiceren. Daarnaast ook: economische marketing city of talent. Evenementenbeleid, programma-ontwikkeling. Beheer en exploitatie Martinitoren, VVV en het Groninger Uitburo. Meest bekende campagne: 'Er gaat niets boven Groningen'. Marketing Groningen behartigt de belangen van alle toeristischrecreatieve instellingen en bedrijven 17 fte, 37 medewerkers (waarvan ca. 5 fte marketing). Marketing Groningen heeft een Raad van Toezicht, bestaande uit twee CEO s uit het Groningse bedrijfsleven, twee directeuren van semipublieke instellingen uit de regio en een partner van een adviesbureau. lagroup 6

21 Benchmark Groningen Financiering Eerst een jaarlijkse exploitatiesubsidie van gemeente Groningen, sinds 2011 een structurele subsidie. Basis hiervoor: een convenant met 13 prestatie-indicatoren (kwalitatief en kwantitatief, zoals het aantal toeristische bezoeken en het aantal hotelovernachtingen). Subsidie van de gemeente wordt vooral gebruikt voor samenwerking met derden en het verwerven van aanvullende middelen. In 2014 wordt de subsidie teruggebracht met , in 2015 t/m 2017 wordt per jaar bezuinigd. Meerjarenproject afspraak met Provincie Europese fondsen Ruim 300 Deelnemers & Ambassadeurs Omzet VVV winkel (3e winkel van NL) Samenwerkingsverbanden RUG, UMCG, Hanze Hogeschool Private fondsen (bijvoorbeeld: Stichting Erven A. de Jager met hart voor de Groninger cultuurhistorie financierde de campagne Genieten in Groningen ( ) met een substantieel bedrag. Daarnaast vroeg deze stichting aan Marketing Groningen de promotieactiviteiten rond de Tuin & Kunst Tiendaagse op zich te nemen). TV-campagne Er gaat niets boven Groningen kostte 1,5 miljoen (gefinancierd door de provincie). Spot Groningen : 1 miljoen extra budget (gefinancierd door provincie, Samenwerkingsverband Noord-Nederland en het Groningen Promotieoverleg). Bedrijven die lid willen worden van Marketing Groningen kunnen kiezen uit drie pakketten, waarvoor ze een vast bedrag betalen. Dit levert Marketing Groningen niet veel op, maar des temeer goodwill. In het begin in 2003 waren het 62 deelnemers, in 2010 was dat aantal gegroeid tot 350. Evaluatie De marketingcampagne Groningen werd uitgebreid geëvalueerd en in 2008 bekroond met een bronzen Effie*. In 2009 is een vervolg gelanceerd: het maken van een eigen Groningen-spot en daarmee zelf bijdragen aan de promotie van de stad en of provincie Groningen. Bijvangsten van de campagnes van Marketing Groningen: diverse prijzen zoals de Beste reclamecampagne van Noord- Nederland voor Spot Groningen en Evenement van het Jaar voor de manifestatie van het Glazen Huis (beide in 2010). Grootste succes (Waarschijnlijk) de toeristische campagne Er gaat niets boven Groningen. Foto: buurtlink.nl * De Effie is een prijs voor de meest effectieve reclamecampagne. Deelnemers moeten aannemelijk maken dat de communicatie een belangrijke of doorslaggevende rol heeft gespeeld in de geslaagde marketingoperatie. lagroup 7

22 Benchmark Haarlem Strategie en kernwaarden Kernwaarden: oorspronkelijkheid, kwaliteit, menselijke maat Realiseren van het merk Haarlem, door: verbinden van beeldmerk aan evenementen/festivals/ activiteiten; ontwikkelen van producten; uitbreiden van de merchandising; ontwikkelen internetportal en verhogen van traffic; ontwikkelen en uitbrengen uitkrant; plaatsen advertenties via barterdeals en partners Activiteiten van Haarlem Marketing (HM) dragen bij aan de versterking van de stedelijke kwaliteiten op het gebied van kunst, cultuur, economie, winkelen, horeca, sport, toerisme en recreatie. Doelen en prioritering Doel: meer bezoekers (zowel dag- als verblijfstoeristen en zowel nationaal als internationaal) die langer in de stad blijven en er meer besteden. Deze doelen zijn verder gedifferentieerd in beoogde, SMART-geformuleerde resultaten tot Kerndoelgroep: beter opgeleide publiek met bovengemiddelde bestedingsruimte (geldt voor bewoners, bezoekers, studenten en bedrijven), op zoek naar bovengemiddelde kwaliteit in een aangename setting. De kernwaarden oorspronkelijkheid, kwaliteit en menselijke maat passen het beste bij het regionale en nationale bereik van doelgroepen. Daarnaast via deelname aan het project Amsterdam bezoeken, Holland zien van de metropoolregio Amsterdam ook buitenlandse bezoekers interesseren voor Haarlem. Belangrijkste instrumenten/activiteiten Online media: portal en website Gedrukte media: kranten (regionaal en nationaal) Op locatie: posters in mupi s van JCDecaux (B-plekken) en een plek op station Haarlem Daarnaast: Haarlem beeldmerk, Haarlem UITagenda, Haarlem Festivals (platform voor organisatie en coördinatie van evenementen) Social Media (waaronder twitter en app s), Nieuwsbrief, themafolders, Haarlem Gids, Bloemenmeisjes, ondernemersbijeenkomsten en -netwerken, beurzen. Ad Hoc activiteiten: inspelen op actuele zaken met PR en communicatie (bijvoorbeeld: huldiging van de olympische sporters met NOC*NSF) VVV-activiteiten Werkthema s: voor elk jaar wordt een ander werkthema benoemd dat verschillende sectoren verbindt. Daardoor kunnen makkelijker crossovers worden gemaakt om het aanbod aantrekkelijker te maken voor combinatiebezoek bijvoorbeeld is het jaar van de Boek-Druk-Kunst. Laurens Janszoon Coster wordt (uitsluitend in NL) genoemd als een van de uitvinders van de boekdrukkunst) lagroup 8

23 Benchmark Haarlem Organisatie HM (voorheen City Marketing Haarlem) is in 2009 ontstaan uit een fusie tussen VVV Zuid-Kennemerland en Haarlem Promotie. Omvang organisatie: 6,4 fte backoffice (directie plus marketing en communicatieafdeling), 4,2 fte frontoffice (balie/publieksvoorlichting), aangevuld met een eventmanager. HM coördineert, initieert en activeert de afstemming tussen vraag en aanbod van bezoekers, bewoners, bedrijven en organisatoren van evenementen en congressen. Voor meer samenwerking en synergie tussen de diverse partijen in de stad is in 2010 het publiek-private samenwerkingsverband Haarlem partners opgericht. Partnerpakketten: goud, zilver en brons (goud: prominente exposure, 15% mediakorting en meepraten over toekomstontwikkelingen van Haarlem Partners en het Haarlems toeristisch product). Raad van Advies: 2 x/jaar Raad van Toezicht: 4 x/jaar, is opgenomen in het controleschema HM is lid van de Metropoolregio Amsterdam en Amsterdam Partners en participeert in de projecten Amsterdam Bezoeken, Holland Zien en Riviercruise- en mot0rchartervaart. Naast de subsidie van de gemeente: van het Ondernemersfonds en van de partners. Structurele bijdrage door grote bedrijven en hotels. KvK financiert op projectbasis. Evaluatie Bij de start geen nulmeting gedaan. Geen structurele evaluatie. Af en toe evaluatie van evenementen: aantal bezoekers en omzetten horeca. Meting bezoek website (aantal hits, google analytics, etc.) Regelmatige meting via: CVO*, toeristisch imago-onderzoek, bezoekersprofiel (Amsterdam Marketing) en de hotelmonitor. Grootste succes? Omslag van de website in 2010 (gemeentelijke website en toeristische website kregen een gezamenlijke portal: ShoppingNight: werd goed bezocht, goede samenwerking tussen ondernemers. Financiering HM ontvangt subsidie van de gemeente op basis van prestatiecontract. Daarvan is ongeveer voor de vaste lasten en voor promotie (waarvan geoormerkt is voor themajaren). Echter, op basis van argumenten was het ook mogelijk om het geld vrij te mogen besteden. Sinds 2012 bezuinigt de gemeente op het citymarketingbudget volgens een staffel, oplopend tot in lagroup 9 * CVO = ContinuVakantieOnderzoek

24 Benchmark Nijmegen Strategie en kernwaarden In 2000 was de ontwikkeling rond om de Mariënburg aanleiding om met citymarketing te starten. Altijd Nijmegen = Nijmegen, een stad van alle tijden. Kernwaarden: historische stad en dynamische kennisstad met (loop)sport, groen en cultuur. Ook gebruik van onderscheidende en innovatieve bouwprojecten die in uitvoering zijn. Voorwaarde voor succesvolle citymarketing: de stad moet op orde zijn op fysiek, sociaal en economisch gebied. Echter, een stad is nooit klaar, dus citymarketing moet ook flexibel zijn. Citymarketing is van de stad, dus iedereen moet/mag zich daarmee bemoeien. Het gaat om co-creatie en coproductie. Nijmegen heeft geen klassiek citymarketingbeleid, maar zet in op de onderwerpen: unieke en onderscheidende momenten, historie, kennis, grote bouwprojecten en het project Nijmegen omarmt de Waal. De gemeente geeft samen met het netwerk van lokale en regionale partners invulling aan deze onderwerpen. Op basis van deze onderwerpen wordt vanuit de gemeente, samen met partners in de stad, op basis van co-creatie en coproductie een onderscheidende campagne c.q. programma ontwikkeld die/dat het profiel van Nijmegen als historische en kennisstad versterkt. Bestuurders moeten de ambitie(s) delen. Ze geven al dan niet goedkeuring aan de campagne/het programma. Achteraf wordt het resultaat naar hen teruggekoppeld. Doelen en prioritering Doel: versterken van het profiel van Nijmegen als historische stad en kennisstad met als effect extra bezoekers aan de stad, trots onder de bewoners, hun woonplezier en free publicity. Doelgroepen: bewoners, bedrijven, bezoekers en studenten. Deze worden bij het opzetten van de concrete projecten verder gesegmenteerd. In de Stadsbegroting van de gemeente ( ) worden op het gebied van citymarketing doelen geformuleerd voor de promotie en de coördinatie van evenementen, deels ook SMART. Voorbeeld: onder de Hoofddoelstelling Coördinatie van evenementen wil men de volgende resultaten bereiken: 1. De Vierdaagse en Vierdaagsefeesten staan in de top 3 van de landelijke top 100 van evenementen. 2. Een positief imago van Nijmegen bij onder meer (potentiële) inwoners, bedrijven en bezoekers (citymarketing). 3. Goede, nuttige contacten met instellingen, intermediairs en ondernemingen % van de Nijmegenaren is trots op hun stad. Belangrijkste instrumenten/activiteiten Beeldmerk en imagocampagnes voor het promoten van Nijmegen. Projectontwikkeling voor het profileren van Nijmegen als historische stad en kennisstad. Organisatie De citymarketing van de stad is sinds 2013 ondergebracht bij de afdeling Economische Zaken (voorheen bij de afdeling Strategie & Programmeren). Er wordt nauw samengewerkt met de organisaties die verantwoordelijk zijn voor de specifieke doelgroepen: Radboud Universiteit en HAN voor de studenten, RBT KAN voor de bezoekers en afdeling EZ voor de bedrijven. lagroup 10

25 Benchmark Nijmegen Financiering Projectfinanciering: /jaar voor gezamenlijke projecten met partners, op basis van de inhoud van het project/de projecten. Totaalbudget van de eerste editie van de Vrede van Nijmegen Penning: (waarvan ongeveer de helft uit de projectfinanciering van de gemeente en de andere helft van partners). De gemeente betaalt het personeel dat voor de citymarketing verantwoordelijk is (1 fte algemene dienst en 0,5 fte communicatie). In het kader van de bezuinigingen is het citymarketingbudget in 2014 teruggebracht met , vanaf 2015 met Evaluatie Evaluatie van citymarketing is lastig omdat er geen causale verbanden gelegd kunnen worden tussen de inzet van citymarketing en het resultaat. Desalniettemin worden steekproeven gedaan om de effecten van een bepaalde activiteit in beeld te brengen, bijvoorbeeld het aantal bezoekers, de omzet bij horeca en winkeliers, maar ook de beoordeling van bezoekers van het evenement (rapportcijfer), hun intentie om Nijmegen nog een keer te bezoeken en/of Nijmegen bij anderen aan te bevelen. Ook evalueert Nijmegen op macroniveau door deel te nemen aan verschillende landelijke onderzoeken (o.a. toeristisch imagoonderzoek, de meest gastvrije stad, etc.). Grootste succes? Vrede van Nijmegen Penning: een tweejaarlijkse prijs voor personen die zich ingezet hebben voor de vrede op het Europese continent en de rol en positie van Europa in de wereld. De prijs is vernoemd naar de Vrede van Nijmegen ( ) waar vele vredes werden gesloten en afspraken werden gemaakt die bepalend waren voor de toekomst van Europa. De eerste penning werd op 15 maart 2010 uitgereikt aan Jacques Delors. In mei 2012 ontving Umberto Eco deze prijs. In het voor jaar van 2014 is de derde uitreiking gepland. De penning is in het leven geroepen door de gemeente Nijmegen, de Radboud Universiteit Nijmegen, Royal Haskoning en het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het uitreiken van de Vrede van Nijmegen Penning is een feestelijke gebeurtenis met Europese gasten, hoogleraren, de staatssecretaris. Daarnaast is het een goed voorbeeld voor de triple helix-gedachte. Ten slotte heeft het zowel op nationaal als internationaal niveau free publicity gegenereerd. lagroup 11

26 Benchmark Leiden Strategie en kernwaarden In 2006 werd een begin gemaakt met de citymarketing in Leiden. Met in het achterhoofd de geschiedenis van de stad hebben alle in de stad gevestigde kennisinstellingen, kennisintensieve bedrijven en musea toen gekozen voor de positionering: Leiden, Stad van ontdekkingen. Leiden Marketing streeft ernaar om via de pijlers cultuur en kennis de stad te profileren als ideale destinatie voor de Nederlandse toerist en de (internationale) kenniswerker die zoekt naar kwaliteit. Naast deze kernwaarden zet Leiden sinds 2013 ook in op gastvrijheid (cityhospitality) als olie tussen de verschillende doelstellingen en activiteiten. Doelen en prioritering Doel: vermarkten van het merk Leiden. Stad van Ontdekkingen. Door middel van citybranding streeft Leiden Marketing naar maximale economische spin-off. Het structureel behouden en aantrekken van bezoekers (toerisme), bedrijven, studenten en kenniswerkers is daarbij een uitgangspunt. Het hoofddoel is in de Visie Leiden 2020 als volgt geconcretiseerd: Cultuur: een structurele stijging van het aantal meerdaagse bezoeken met als gevolg dat Leiden als citybreak-destinatie nationaal op plek 7 staat. Verder is de gemiddelde besteding per bezoeker gestegen van circa 40 naar 50. Kennis: de verdubbeling van het aantal jaarlijkse associatiecongressen die aansluiten op het thema rethinking quality of life, met als resultaat een geweldige economische impuls voor Leiden. Binnen West-Europa heeft deze marktbewerking geleid tot een imago vergelijkbaar met dat van Leuven, Heidelberg, Oxford en Cambridge. Doelgroepen: Kosmopolieten ( kritische wereldburgers die postmoderne waarden als ontplooien en beleven, integreren met moderne waarden als succes, materialisme en genieten ) en Kenniswerkers (hoogopgeleide bevolking van de Leidse regio en de kenniswerkers van de toekomst, de studenten. Ook (inter)nationale kenniswerkers en toekomstige studenten). Belangrijkste instrumenten/activiteiten Leiden Marketing wil haar doel bereiken middels productontwikkeling, productpromotie en het creëren van draagvlak. De marketingactiviteiten laden het merk Leiden. Stad van Ontdekkingen, waarbij onderscheid kan worden gemaakt tussen twee typen activiteiten: - Externe activiteiten gericht op het vermarkten van Leiden. Stad van Ontdekkingen richting de doelgroep. Activiteiten worden onderscheiden in de twee pijlers: cultuur en kennis. Voorbeelden cultuur: Museumstad, Waterstad en Verrassend Winkel Weekend. Voorbeelden Kennis: Congresstad, Expat Centre en de Nacht van Kunst & Kennis. - Interne activiteiten ter versterking van Leiden Marketing als organisatie, het intensiveren van de samenwerking met de diverse partners en het creëren van draagvlak. lagroup 12

27 Benchmark Leiden Organisatie Leiden Marketing is, namens de 19 aangesloten Stadspartners, verantwoordelijk voor de citybranding (= het beïnvloeden van de beelden die beoogde doelgroepen hebben van Leiden, met als doel het genereren van economische spin-off door het structureel behouden en aantrekken van bezoekers, bedrijven, studenten en kenniswerkers). Bij Leiden Marketing zijn de activiteiten van de volgende drie stichtingen ondergebracht: Stichting Stadspartners Leiden Stad van Ontdekkingen; Stichting Visitor Centre Leiden en Stichting Leiden Congresstad. Ook zorgt Leiden Marketing voor het beheer van de website Leiden Marketing, inclusief het Visitor Centre, bestaat gemiddeld uit 9, 5 fte (ca. 5 fte voor de marketing en 4,5 fte voor het Visitor Centre). De directeur-bestuurder heeft de dagelijkse leiding en draagt verantwoordelijkheid voor beleid en financiën. Een Raad van Commissarissen fungeert sinds begin 2014 als toezichthoudend orgaan en bestaat uit 5 tot 7 personen. Financiering Subsidie* van de gemeente voor : ,- per jaar, waarvan gelabeld: voor taken gastheerschap en informatievoorziening en voor ontwikkeling en realisatie van een Cultuurfestival en een Kennisfestival. Subsidie* van de gemeente voor : ,- per jaar, waarvan gelabeld: voor taken gastheerschap en informatievoorziening en voor ontwikkeling en realisatie van een Cultuurfestival. Dit betekent een bezuiniging van per jaar, waarvan voor het Kennisfestival. Met Leiden Marketing wordt een Uitvoeringsovereenkomst gesloten met prestatieafspraken voor de periode Netwerk founding partners: naast de gemeente behoren ook de Rabobank, de Universiteit, de Kamer van Koophandel en ROC Leiden tot de founding partners. Ze betalen een substantiële bijdrage en ontvangen daarvoor uitnodigingen voor exclusieve bijeenkomsten, VIP uitnodigingen voor evenementen van Leiden Marketing, etc. Doel is om te groeien naar structureel minimaal 10 founding partners. Verder dragen 19 Stadspartners jaarlijks bij aan de financiering middels een a-, b- of c-lidmaatschap (in 2011: ca ). Sinds half 2013: partnerpaketten voor individuele ondernemers. Evaluatie (O.a.) de volgende gegevens worden bijgehouden: het aantal bezoekers en bezoeken aan Leiden, het gemiddelde aantal ondernomen activiteiten en gemiddelde besteding (CVO); het aantal bezoekers aan het Visitor Centre; het aantal overnachtingen; het aantal bezoekers aan de website (+ pageviews en verblijfsduur); het aantal volgers op Twitter, likes op Facebook, aantal downloads app, unieke bezoekers mobiele website, etc. Grootste succes? 3 FM Serious Request: van 18 t/m 24 december 2011 stond het Glazen Huis op de Beestenmarkt in Leiden. Er kwamen circa unieke bezoekers (in totaal circa bezoeken). Ze gaven gemiddeld 15 uit aan de lokale horeca en 11 aan winkelen. Uitgaande van bovenstaand bezoekersaantal betekent dit dat er tijdens de 3FM Serious Request-week circa 2,85 miljoen werd uitgegeven aan eten en drinken en 2,1 miljoen aan winkelen. In totaal is dus bijna 5 miljoen besteed aan de lokale economie. lagroup 13 * In de in totale subsidie is een gefixeerde bijdrage van opgenomen van opbrengsten toeristenbelasting

28 Belangrijkste conclusies benchmark Strategie en kernwaarden Elke gemeente heeft haar kernwaarden benoemd die als belangrijk vertrekpunt functioneren voor de citymarketingstrategie. Leiden en Groningen profileren zich met cultuur en kennis. Delft koos voor historie en creativiteit, innovatie en techniek; Nijmegen zet in op historie en kennis. De Delftse en de Nijmeegse kernwaarden komen dicht in de buurt van cultuur en kennis. Haarlem en Groningen hebben een strategie voor de middellange termijn. Nijmegen heeft bepaald op welke onderwerpen de stad zich in de komende jaren wil profileren. De concrete invulling daarvan gebeurt op basis van een meerjarenplan. Delft beschikt over een jaarplan. In hoeverre dat gebaseerd is op een middellangetermijnstrategie is niet bekend. Leiden Marketing heeft na de evaluatie van haar citymarketingbeleid (2012/2013) een nieuwe visie Leiden 2020 ontwikkeld en werkt ook met een jaarlijks marketingplan. Voor de transparantie en toegankelijkheid zetten Delft Marketing en Leiden Marketing hun jaarplannen online. Doelstellingen en prioritering Alle gemeenten hebben als doel om hun profiel/kernwaarden (verder) te versterken en overtuigend uit te dragen. De vijf gemeenten zetten breed in op alle vier de doelgroepen, namelijk bewoners en expats, bezoekers, bedrijven en studenten. Echter, Groningen, Haarlem en Leiden hebben daarbij een kerndoelgroep voor ogen: in Groningen wordt deze omschreven met geïnteresseerd Nederland, in Haarlem met de beter opgeleide bezoeker met bovengemiddelde bestedingsruimte en in Leiden als de kosmopolieten en de kenniswerkers. De gemeenten gaat het om zowel het vasthouden van mensen die al voor de stad hebben gekozen als het aantrekken van nieuwe bewoners, expats, bedrijven, studenten en bezoekers. Alle gemeenten hebben voor de bezoekers als doel meer mensen te trekken, die vaker komen, langer verblijven en meer besteden. Haarlem heeft deze doelen geconcretiseerd en zoveel mogelijk SMART geformuleerd. Delft, Haarlem, Leiden en Nijmegen hebben daarnaast een aantal parameters opgesteld die al dan niet regelmatig gemeten worden (bijv. bezoekersaantallen bij het toeristisch informatiepunt of tijdens evenementen, omzet van winkeliers en horeca bij van tevoren geselecteerde evenementen, etc.). Marketinginstrumenten/-activiteiten Elke benchmarkgemeente hanteert een combinatie van gedrukte media, online media en uitingen op locatie. In Delft, Groningen, Haarlem en Leiden valt ook de VVV-functie onder de citymarketing. In Nijmegen en Groningen is een aantal (bijzondere) activiteiten ontwikkeld voor een specifieke doelgroep/doelgroepen, waardoor deze meer onderscheidend zijn, zoals Vrede van Nijmegen Penning (overheid, onderwijs en bedrijfsleven) en zoals Spot Groningen, waarbij gebruik wordt gemaakt van user generated content (het maken van een eigen Groningen-spot en daarmee zelf bijdragen aan de promotie van de stad en of provincie Groningen). Deze activiteiten spelen beter in op zowel maatschappelijke als technologische trends. Hierin is Groningen een voorloper. In het kader van de benchmark zijn wij door de gebrekkige managementinformatie met betrekking tot marketinginstrumenten/-activiteiten niet in staat om een analyse te maken van de effectiviteit van de ingezette instrumenten/ activiteiten. lagroup 14

29 Belangrijkste conclusies benchmark 2013 Rechtsvorm Gemeentelijke bijdrage totaal Gemeentelijke bijdrage vrij besteedbaar Structureel partnerprogramma Bijdrage partners Andere bijdragen* Aantal fte's Bezuinigingen Extra's Delft Marketing Stichting extra aanvraag ja ? 10 medew. vanaf 2015: beheer TIP Marketing Groningen Stichting n.b. ja n.b. Private fondsen 17 (waarvan 5 voor marketing) Haarlem Marketing Stichting ja ,6 Leiden Marketing Stichting ja ? Toeristenbelasting via Ondernemersfonds Leiden in 2014: , vanaf 2015: vanaf 2012 in stappen, tot in 2018 beheer + exploitatie Martinitoren, VVV + Groninger Uitburo, ook marketing provincie + evenementenbeleid beheer VVV, plus 1 fte voor eventmanager in : beheer Visitors Centre Leiden Nijmegen Gemeente nee * bijvoorbeeld Ondernemersfonds, Kamer van Koophandel, etc. afhankelijk van project ,5 in 2014: , in 2015: Organisatie Delft, Groningen, Haarlem en Leiden hebben de citymarketing op afstand van de gemeente door een apart daarvoor opgerichte stichting. In Nijmegen functioneert de citymarketing vanuit de netwerkgedachte: de gemeente ontwikkelt het beleid, de uitvoering ligt bij de gemeente en bij de partners. De omvang van de citymarketingorganisaties in Groningen, Leiden en Haarlem is ongeveer vergelijkbaar. Groningen Marketing heeft voor de marketingtaken 5 fte, Leiden idem dito en Haarlem circa 6 fte. Nijmegen heeft 1,5 fte vrijgemaakt voor citymarketing. Behalve Nijmegen werken de citymarketingorganisaties met een partnerstructuur (o.b.v. een contributiestelsel). De partnerstructuur helpt meer draagvlak en betrokkenheid te creëren en daarnaast aanvullende middelen (in natura en/of geld) te genereren. Financiën In alle steden is de gemeente de hoofdfinancier van de citymarketing. De gemeentelijke bijdrage verschilt per gemeente: Delft Marketing moet van het totaalbedrag huisvesting en personeel betalen, maar kan voor projecten extra subsidie aanvragen. Haarlem Marketing ontvangt circa , waarvan min of meer vrij besteedbaar zijn. Leiden Marketing krijgt in totaal, waarvan o.b.v. de toeristenbelasting (via het Ondernemersfonds Leiden). Nijmegen heeft in beschikbaar gehad, in en in Alle gemeenten bezuinigingen op citymarketing: in Haarlem wordt sinds 2012 bezuinigd (stapsgewijs tot aan 2018). In Nijmegen is sinds vorig jaar sprake van bezuiniging. lagroup 15

30 Belangrijkste conclusies benchmark Marketing Groningen moet vanaf 2014 met een kleiner budget gaan werken; en Delft Marketing en Leiden Marketing worden pas vanaf 2015 gekort. Kijkend naar de bezuinigingen wordt de gemeentelijke bijdrage in Nijmegen het meest gekort en het minst in Groningen en Haarlem. Gelet op de verschillende financieringsbronnen en wijzen en de daaraan gekoppelde doelen is een harde vergelijking van de financiële inzet van de steden een lastige. het aantal bezoekers aan de toeristische informatievoorziening ter plekke (VVV, TIP), deels ook herkomst en klanttevredenheid; het aantal (hotel)overnachtingen; het aantal unieke bezoekers aan de website (en het gemiddelde aantal bekeken pagina s en verblijfsduur); het aantal volgers op Twitter, likes op Facebook, vrienden op Facebook, aantal downloads van de app, gebruik app, unieke bezoekers mobiele website. Haarlem, Groningen, Leiden en Nijmegen evalueren op microniveau (steekproefsgewijs op projectniveau) en op macroniveau (deelname aan CVO, toeristisch imago-onderzoek, meest gastvrije stad, etc.). Evaluatie Alle gemeenten leggen regelmatig verantwoording af aan of de Raad van Toezicht of de Raad van Commissarissen en/of aan de projectpartners. Nijmegen en Haarlem meten bij vooraf geselecteerde evenementen (steekproefsgewijs). Verder houden alle gemeenten min of meer de volgende gegevens bij: lagroup 16

31 Citymarketing in de context De meetbaarheid van citymarketing Verschillende recente onderzoeken geven aan dat de meeste gemeenten c.q. citymarketingorganisaties weinig tot geen onderzoek doen naar de effecten van hun citymarketingstrategie. Daarnaast is het niet mogelijk om een-op-een de relatie te leggen tussen de inzet van de gemeente en de behaalde resultaten omdat: 1. er vele factoren zijn die citymarketing beïnvloeden buiten de invloedssfeer van citymarketingorganisaties (zoals macroontwikkelingen, bijvoorbeeld de financieel-economische crisis, politieke ontwikkelingen, consumentenvertrouwen en het concurrentieveld); 2. een stad een samengesteld product is met vele spelers met verschillende belangen, dus complex; en 3. citymarketing een dienst is, en diensten vaak moeilijker te meten zijn dan producten. Echter, door het bijhouden van bepaalde gegevens, zoals het aantal overnachtingen, het aantal bezoekers aan de VVV en het aantal bezoekers aan een bepaald evenement kunnen tendensen zichtbaar worden. Daarnaast kan de deelname aan landelijke onderzoeken (CVO, meest gastvrije stad, toeristisch imago-onderzoek) inzicht geven waar Nijmegen staat ten opzichte van andere Nederlandse steden. Citymarketing is een marathon en geen sprint Alleen door over een lange periode consequent aan een citymarketingbeleid vast te houden, kan een stad effect sorteren. Citymarketing is geen sprint en de quick wins zijn beperkt. Waarom een marathon? Omdat het tijd kost om de beeldvorming van mensen (positief) te beïnvloeden en omdat vele partijen betrokken zijn bij het citymarketingproces. Een citymarketingbeleid dat iedere vier jaar verandert met de politieke wisselingen heeft weinig kans op succes. Een imago kan positief en negatief beïnvloed worden. Dat laatste gaat makkelijker en heeft veel minder tijd nodig dan het positief beïnvloeden van het imago. Dit heeft te maken met het feit dat negatief nieuws gemiddeld 20 x aan anderen doorgegeven wordt en positief nieuws slechts 5 x. Het lijkt aannemelijk dat social media ervoor zorgen dat negatief nieuws in nog grotere mate verspreid wordt. Prof. dr. Fred van Raaij, hoogleraar Economische Psychologie, Universiteit van Tilburg lagroup 17

32 Citymarketing in de context Warme en koude citymarketing Bij citymarketing wordt inmiddels het verschil gemaakt tussen koude en warme citymarketing. Bij koude citymarketing gaat het om het organiseren van activiteiten voor nieuwe doelgroepen c.q. doelgroepen van buiten, zoals toeristen en nieuwkomers. Warme citymarketing daarentegen richt zich op mensen die al in de stad wonen, werken en studeren. Volgens Gert-Jan Hospers, hoogleraar City- en regiomarketing aan de Radboud Universiteit Nijmegen, begint goede citymarketing bij diegenen die al voor je stad gekozen hebben (bron 2). Successen zijn het vieren waard Als er sprake is van een gezamenlijk georganiseerd evenement dat succes boekt of een project dat veel positieve aandacht krijgt, dan is het goed om zichtbaarheid te geven aan deze successen en deze gezamenlijk te vieren. Dit bevordert niet alleen de trots op de stad, maar verhoogt ook het draagvlag voor de citymarketing. Noodzaak om keuzes te maken Nu citymarketing in Nederland gemeengoed is geworden, is de noodzaak om strategische keuzes te maken nog belangrijker. Als een stad geen onderscheidend profiel weet neer te zetten, zal het niet lukken om voldoende competitief voordeel met zijn citymarketingbeleid te realiseren. De noodzaak om keuzes te maken richt zich ook op het identificeren van de primaire doelgroepen. Zet de citymarketing bijvoorbeeld in op bewoners en/of bedrijven en/of bezoekers of op alle drie? En ligt de nadruk op het behouden van bestaande doelgroepen of juist op het aantrekken van nieuwe doelgroepen? Citymarketingorganisatie heeft belangrijke netwerkfunctie Uit de benchmark blijkt dat citymarketing vele doelgroepen, productaspecten en betrokkenen kent. Voor het uitdragen van een helder profiel van de betreffende stad naar de gewenste doelgroepen is een organisatie nodig die voor de gezamenlijke citymarketing de belangrijkste facetten van de stad belicht en de interesses van de diverse betrokkenen op elkaar afstemt. Waar dat nuttig is, verbindt de citymarketingorganisatie de verschillende actoren aan elkaar en faciliteert de communicatie ertussen. lagroup 18

33 Bronnen 1. Nicis Institute, itymarketing/ Citymarketing_vraagt_van_gemeenten_dat_ze_de_ uitvoering_kunnen_loslaten 2. Er gaat niets boven citymarketing, hoe zet je een plaats op de kaart?, Gert-Jan Hospers, Een goed imago bouw je binnenstebuiten, interview met Prof. dr. Fred van Raaij, hoogleraar Economische Psychologie, Universiteit van Tilburg, artikel uit Imago marktvisie, zonder jaartal 4. Programmabegroting , Gemeente Delft, Meerjarenplan , City Marketing Haarlem, Programmabegroting , Gemeente Haarlem, Perspectiefnota 2014, gemeente Nijmegen, Ontwerpbegroting , 2e deel, gemeente Groningen, Raadsvoorstel , B en W-besluit d.d , gemeente Leiden, Visiedocument Leiden 2020, Leiden Marketing, Marketingplan 2014, Leiden Marketing, 2013 lagroup 19

34 Colofon lagroup Birte Querl 29 januari 2014 lagroup Postbus BN Amsterdam W E T lagroup 20

Tussenevaluatie Citymarketing

Tussenevaluatie Citymarketing Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Tussenevaluatie Citymarketing Programma / Programmanummer Citymarketing & Externe betrekkingen / 1013 Portefeuillehouder H.M.F. Bruls Samenvatting Op basis van de Visie

Nadere informatie

Openbaar. Eindevaluatie Citymarketing 2010-2014. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel.

Openbaar. Eindevaluatie Citymarketing 2010-2014. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Eindevaluatie Citymarketing 2010-2014 Programma Cultuur & Cultuurhistorie & Citymarketing BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Wij hebben in januari

Nadere informatie

Openbaar. Uitvoeringsagenda Citymarketing 2015-2018. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad.

Openbaar. Uitvoeringsagenda Citymarketing 2015-2018. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Uitvoeringsagenda Citymarketing 2015-2018 Programma Cultuur & Cultuurhistorie & Citymarketing BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Wij hebben voor de

Nadere informatie

Ondertekening Retaildeal

Ondertekening Retaildeal Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondertekening Retaildeal Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Minister Kamp wil met 50 gemeenten een Retaildeal sluiten, om

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Programma Stadspromotie Utrecht nationaal en internationaal profileren als een stad met een aantrekkelijk klimaat om te wonen, werken, studeren, leven, bezoeken en investeren. Wat

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Met de brief in de bijlage stellen we de raad op de hoogte van de meest actuele stand van zaken.

Met de brief in de bijlage stellen we de raad op de hoogte van de meest actuele stand van zaken. Collegevoorstel Openbaar Embargo tot 9 juni 2015 Onderwerp Giro d Italia Programma Cultuur & Cultuurhistorie & Citymarketing Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Eind juni vindt de persaankondiging

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014 RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4541230 Aan : Gemeenteraad Datum : 15 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder G.J. van der Werff Programma : 10. Economie en wonen TITEL

Nadere informatie

Openbaar. Het Besiendershuis, huis voor de creatieve stad Nijmegen. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad

Openbaar. Het Besiendershuis, huis voor de creatieve stad Nijmegen. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Het Besiendershuis, huis voor de creatieve stad Nijmegen Programma / Programmanummer Cultuur / 1071 BW-nummer Portefeuillehouder B. Velthuis Samenvatting Wij willen actief

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Brief aan de raad over toezegging onderzoek naar benchmark Representatie Programma / Programmanummer Bestuur & Middelen / 1042 BW-nummer Portefeuillehouder H. Kunst Samenvatting

Nadere informatie

Toelichting over de behandeling van: Brief van het college van B&W d.d. 23 januari 2013 inzake Uitvoeringsprogramma Citymarketing

Toelichting over de behandeling van: Brief van het college van B&W d.d. 23 januari 2013 inzake Uitvoeringsprogramma Citymarketing Toelichting over de behandeling van: Brief van het college van B&W d.d. 23 januari 2013 inzake Uitvoeringsprogramma Citymarketing Van: Het college van B&W van 23 januari 2013 Doel: Toelichting: Opinie

Nadere informatie

Openbaar. Brief van de PvdA-fractie over klantenwervers en straatverkoop. Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel.

Openbaar. Brief van de PvdA-fractie over klantenwervers en straatverkoop. Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Brief van de PvdA-fractie over klantenwervers en straatverkoop Programma / Programmanummer Economie & Toerisme / 1041 Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting De fractie

Nadere informatie

Samen sterker voor Woudenberg!

Samen sterker voor Woudenberg! Kick-off bijeenkomst Samen sterker voor Woudenberg! WELKOM Brainstorm-avond Samen Sterker voor Woudenberg DES Woudenberg RBT Heuvelrug & Vallei woensdag 16 september 2015 Agenda 19.00 u Inloop & ontvangst

Nadere informatie

Directie Wijk & Stad Ingekomen stuk D7 (PA 4 november 2009) Strategie & Programmeren. Datum uw brief

Directie Wijk & Stad Ingekomen stuk D7 (PA 4 november 2009) Strategie & Programmeren. Datum uw brief Directie Wijk & Stad Ingekomen stuk D7 (PA 4 november 2009) Strategie & Programmeren Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 91 11 Telefax (024) 329 96

Nadere informatie

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009 Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 25 november 2008 Naam opsteller : Thea Olivier Informatie op te vragen bij : Thea Olivier Portefeuillehouders : Jan Mesu Onderwerp: evaluatie Stuurgroep

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Brief aan de fractie van Groen Links over gratis draadloos internet in binnenstad Nijmegen Programma / Programmanummer Economie & Toerisme / 1041 BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie

Prestatieindicatoren Twents Bureau voor Toerisme 2012-2015

Prestatieindicatoren Twents Bureau voor Toerisme 2012-2015 Prestatieindicatoren Twents Bureau voor Toerisme 2012-2015 Activiteit Doelstelling Samenwerking Prestatie-Indicatoren 2012-2015 1) Campagne Algemene imagocampagne waarbij het betere landleven, kwaliteit

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Uitvoeringsprogramma Citymarketing

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Uitvoeringsprogramma Citymarketing Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Uitvoeringsprogramma Citymarketing Programma / Programmanummer Citymarketing & Externe betrekkingen / 1013 BW-nummer Portefeuillehouder H.M.F. Bruls Samenvatting Het

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 Binnenstad Den Haag Wonen boven winkels Nederland 26 maart 2015 Ad Dekkers directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 1 De sterke punten Visie Consequente uitvoering

Nadere informatie

Citymarketingplan 2016

Citymarketingplan 2016 Citymarketingplan 2016 Inhoudsopgave Inleiding pagina 3 Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4 1.1 Organisatie Stichting Woerden Marketing Pagina 4 Hoofdstuk 2 Doelstellingen 2016 Pagina 5 Hoofstuk

Nadere informatie

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen Voorstel Marketing en Promotie Veluwe Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen VOORSTEL MARKETING & PROMOTIE VELUWE VRAAGSTELLING: Opstellen van een toeristisch marketingactiviteitenprogramma voor

Nadere informatie

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst.

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst. Reg. nr.: 1310533 Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp Meerjarenovereenkomst VVV Noordoost-Brabant 2013-2017 Samenvatting De huidige overeenkomst met de VVV (destijds de Regio-VVV genaamd) is verlopen.

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

ACHTERGROND. Provincie Flevoland is opdrachtgever van Toerisme Flevoland

ACHTERGROND. Provincie Flevoland is opdrachtgever van Toerisme Flevoland ACHTERGROND Provincie Flevoland is opdrachtgever van Toerisme Flevoland Beleid en keuzes komen voort uit: Collegeprogramma Zelfstandig en Uniek 2011-2015 Nota Profielversterkend Ombuigen Economische Agenda

Nadere informatie

Strategisch plan 2016-2020

Strategisch plan 2016-2020 Strategisch plan 2016-2020 2 Amsterdam Marketing Strategisch Plan 2016-2020 1. INLEIDING Amsterdam Marketing bestaat drie jaar. Door de fusie van het Amsterdam Toerisme & Congres Bureau, Amsterdam Partners

Nadere informatie

Onderwerp Motie "Investeren in cultuurhistorie is investeren in de economie"

Onderwerp Motie Investeren in cultuurhistorie is investeren in de economie Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Motie "Investeren in cultuurhistorie is investeren in de economie" Programma / Programmanummer Ruimte & Bouwen / 9210 BW-nummer Portefeuillehouder H. Kunst Samenvatting

Nadere informatie

Onze missie is mensen Almelo maximaal laten beleven. Ons motto: Wij brengen Almelo samen!

Onze missie is mensen Almelo maximaal laten beleven. Ons motto: Wij brengen Almelo samen! Onze missie is mensen Almelo maximaal laten beleven. Ons motto: Wij brengen Almelo samen! 2 Voorwoord Geachte lezer, Het jaar 2014 was in vele opzichten een positief jaar. Hoogtepunten waren een groot

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Schriftelijke vragen ex art. 39 Reglement van Orde aangaande berichtgeving over Royal Haskoning en de Belastingdienst. Programma / Programmanummer Economie & Toerisme

Nadere informatie

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Datum bijeenkomst: 22 oktober 2012 Auteur: Els Holsappel Locatie: Landal GreenParks Coldenhove in Eerbeek (met dank aan gastheer Martin Bes) Aanwezig: 60

Nadere informatie

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Binnen het evenementenbeleid worden drie categorieën evenementen onderscheiden.

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Binnen het evenementenbeleid worden drie categorieën evenementen onderscheiden. S T A T E N V O O R S T E L Datum : 4 maart 2008 Nummer PS : PS2008MME10 Afdeling : Economie, Cultuur en Vrije Tijd Commissie : MME Registratienummer : 2008int218775 Portefeuillehouder : J.H. Ekkers Titel

Nadere informatie

Citymarketingbeleid Emmen 2012-2016

Citymarketingbeleid Emmen 2012-2016 Citymarketingbeleid Emmen 2012-2016 emmen Maakt Meer Mogelijk Inleiding Emmen is een gemeente met bijna 110.000 inwoners, en is daarmee de tweede gemeente in Noord-Nederland. Emmen is met name bekend

Nadere informatie

Plan Aanpak promotie en programmering Kulthus Wekerom

Plan Aanpak promotie en programmering Kulthus Wekerom Plan Aanpak promotie en programmering Kulthus Wekerom Geschreven door: Daan Boers Inleiding Om het Kulturhus Wekerom bekendheid te geven en om de mensen te informeren over de activiteiten in het Kulturhus,

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Binnenstad Den Haag 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 De sterke punten Visie Consequente uitvoering en doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Promotie Ondernemers Binnenstad Dordrecht. Jaarplan 2015. (eerste versie op hoofdlijnen)

Promotie Ondernemers Binnenstad Dordrecht. Jaarplan 2015. (eerste versie op hoofdlijnen) Promotie Ondernemers Binnenstad Dordrecht Jaarplan 2015 (eerste versie op hoofdlijnen) Versie 2.0 27 maart 2015 1. Inleiding De POBD is een vereniging die als doel heeft het winkel- en horecabezoek aan

Nadere informatie

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief Ingekomen stuk D (PA 18 september 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 95 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Nadere informatie

Talent inspireert Bouw mee aan een sportieve en culturele regio

Talent inspireert Bouw mee aan een sportieve en culturele regio Talent inspireert Bouw mee aan een sportieve en culturele regio STERA De Stichting Top Events regio Alkmaar (STERA) stimuleert talentontwikkeling. Dit doet de stichting door top-events naar de regio Alkmaar

Nadere informatie

Voortgangsbrief beleidskader Onderwijs 0 tot 12 jaar

Voortgangsbrief beleidskader Onderwijs 0 tot 12 jaar Openbaar Onderwerp Voortgangsbrief beleidskader Onderwijs 0 tot 12 jaar Programma Onderwijs BW-nummer Portefeuillehouder R. Helmer-Englebert Samenvatting Met dit voorstel stellen we de raadsbrief vast

Nadere informatie

Onderwerp Vragen Groen Links over gratis draadloos internet in binnenstad Nijmegen

Onderwerp Vragen Groen Links over gratis draadloos internet in binnenstad Nijmegen Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Vragen Groen Links over gratis draadloos internet in binnenstad Nijmegen Programma / Programmanummer Economie / 9510 BW-nummer Portefeuillehouder B. Jeene Samenvatting

Nadere informatie

Serviceorganisatie evenementen en congressen Amersfoort

Serviceorganisatie evenementen en congressen Amersfoort Serviceorganisatie evenementen en congressen Amersfoort 26 januari 2015 Eltje de Klerk MSc MRE 1 Even voorstellen Senior adviseur Handreiking en onderzoek naar economische impact festivals (o.m. MOBA Mode

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Het Land van Heerlijke Ontmoetingen

Het Land van Heerlijke Ontmoetingen Het Land van Heerlijke Ontmoetingen Nieuwsbrief April 2015 Toeristische Gids Land van Cuijk 2015 Deze week wordt de Toeristische Gids 2015 verspreid. De gids is een handig naslagwerk voor toeristen en

Nadere informatie

Bijlage II Beoordeling evenement op de gemeentelijke doelstellingen

Bijlage II Beoordeling evenement op de gemeentelijke doelstellingen Bijlage II Beoordeling evenement op de gemeentelijke doelstellingen Genre Editie 2010 Organisator : Stadsfestijn, muziek, jazz/ blues : 13 e editie : Stichting Big Rivers Aantal bezoeken 2009 : 100.000

Nadere informatie

MARKETING GRONINGEN REGIO MARKETING MARKETING STRATEGIE RESULTATEN

MARKETING GRONINGEN REGIO MARKETING MARKETING STRATEGIE RESULTATEN HANS POLL MARKETING GRONINGEN REGIO MARKETING MARKETING STRATEGIE RESULTATEN MARKETING GRONINGEN MARKETING GRONINGEN ADMINISTRATIE DIRECTEUR SECRETARIAAT VVV MARTINITOREN MARKETING MANAGER UIT GRONINGEN

Nadere informatie

Limburgse Ontmoetingsdag Sport; welkomstwoord. Wim Dupont. Polfermolen

Limburgse Ontmoetingsdag Sport; welkomstwoord. Wim Dupont. Polfermolen Limburgse Ontmoetingsdag Sport; welkomstwoord Wim Dupont Directeur Exploitatiemaatschappij Polfermolen Limburgse Ontmoetingsdag Sport John Wauben Projectmanager Evenementen, Citymarketing en Communicatie

Nadere informatie

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010)

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Toerisme en recreatie in zicht Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Colofon Uitgever: Kronenburgsingel 525 Postbus 9292 6800 KZ Arnhem internet: www.arnhem.kvk.nl Auteurs: Drs.

Nadere informatie

Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad

Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Op 1 september 2015 sloot de indieningstermijn

Nadere informatie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie Visiedocument Educohof Podium voor duurzame leefomgeving Presentatie versie Courante communicatie, sponsoring, fondswerving Teylingerweg 35 2114 EG Vogelenzang T 020 716 5274 E nicole@courante.nl 13 augustus

Nadere informatie

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen Voorstel Marketing en Promotie Veluwe Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen VOORSTEL MARKETING & PROMOTIE VELUWE VRAAGSTELLING: Opstellen van een toeristisch marketingactiviteitenprogramma voor

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Programma / Programmanummer Integratie & Emancipatie

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Beantwoording van vragen van de fracties D66 en Groen Links over de voortgang van een watersportcentrum langs de Nevengeul

Beantwoording van vragen van de fracties D66 en Groen Links over de voortgang van een watersportcentrum langs de Nevengeul Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beantwoording van vragen van de fracties D66 en Groen Links over de voortgang van een watersportcentrum langs de Nevengeul Programma Grondbeleid BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie

Jaarverslag BTLH 2011 \

Jaarverslag BTLH 2011 \ Jaarverslag BTLH 2011 \ BUREAU -TOERISME LAAGHOLLAND Jaar verslag Bureau Toerisme Laag Holland 2010-2011 2010: In Oktober 2010 is Mardiek Voorneveld begonnen als directeur van bureau toerisme Laag Holland,

Nadere informatie

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht.

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht. Maatschappelijke Ingekomen stuk D1 (PA 12 maart 2014) Ontwikkeling Beleidsontwikkeling Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail

Nadere informatie

Het Fair Fashion Festival 2015

Het Fair Fashion Festival 2015 Het Fair Fashion Festival 2015 Wij streven ernaar de aandacht van de consument voor F air T rade fashion te verhogen door middel van het Fair Fashion Festival. Onder het begrip fashion verstaan wij: kleding,

Nadere informatie

Raadsplein besluitvormend. Voorgesteld besluit raad

Raadsplein besluitvormend. Voorgesteld besluit raad Raadsplein besluitvormend Datum 21 maart 2016 onderwerp Voorbereidingskrediet Koningsdag 2016 portefeuillehouder Henk Jan Meijer informant Nijmeijer, HAF (Hester) 5109 eenheid/afdeling Ontwikkeling OWP

Nadere informatie

Imago-onderzoek. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp. Programma Cultuur, Cultuurhistorie en Citymarketing. BW-nummer. Portefeuillehouder B.

Imago-onderzoek. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp. Programma Cultuur, Cultuurhistorie en Citymarketing. BW-nummer. Portefeuillehouder B. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Imago-onderzoek Programma Cultuur, Cultuurhistorie en Citymarketing Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Ten behoeve van het Programma Cultuur, Cultuurhistorie

Nadere informatie

Word een SEO autoriteit middels marktonderzoek

Word een SEO autoriteit middels marktonderzoek Word een SEO autoriteit middels marktonderzoek Inzet marktonderzoek ten behoeve van aandacht en vindbaarheid Door: Erik Altink (Tribal) en Joost Philips (Novio Research) Datum: 3 februari 2016 1 Agenda

Nadere informatie

Presentatie. 30 september 2010. John Kroes, directeur Leiden Marketing

Presentatie. 30 september 2010. John Kroes, directeur Leiden Marketing LEIDEN MARKETING Presentatie 30 september 2010 John Kroes, directeur Leiden Marketing Wat is Leiden Marketing? Stichting Stadspartners Stichting Visitor Center Leiden Stichting Leiden Congresstad Leids

Nadere informatie

Toezeggingen. Leden van het college, DT, Van: Richtje de Vries Datum: 28 maart 2013 Betreft:

Toezeggingen. Leden van het college, DT, Van: Richtje de Vries Datum: 28 maart 2013 Betreft: Toezeggingen Aan: Raadsleden CC: Leden van het college, DT, Van: Richtje de Vries Datum: 28 maart 2013 Betreft: Motie CDA (pro)motie Portefeuillehouder: mevrouw L.A.M. Kompier Afstemming: ja Vraagsteller:

Nadere informatie

Waterloo Napoleon & Abba

Waterloo Napoleon & Abba Waterloo Napoleon & Abba Poolse Export Chopin & Mr. Polska Do Culture Your Way City- en regiomarketing anders if then is now is een online schatkist van geschiedenis en cultuur met toeristische diensten

Nadere informatie

Ons kenmerk L110/05.23786. Aantal bijlagen

Ons kenmerk L110/05.23786. Aantal bijlagen Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Datum 6-9-05 Datum

Nadere informatie

Gemeente Den Haag Promotie Den Haag (garantstelling) , Promotie Den Haag ,00

Gemeente Den Haag Promotie Den Haag (garantstelling) , Promotie Den Haag ,00 Gemeente Den Haag Ons kenmerk DSO/2007.305 RIS 143818_12-feb-2007 BEATSTAD III EDITIE 2007 HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, gezien - de succevolle voorgaande edities en de positieve (economische)

Nadere informatie

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE 1 Lies Spruit Burgemeester gemeente Lisse 2 Frans van der Avert Algemeen directeur Amsterdam Marketing 3 Fusie tot Amsterdam Marketing Congressen Cultuur marketing

Nadere informatie

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006 Resultaten eindmeting, januari 2006 O&S Nijmegen januari 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 5 2.1 Eerste gedachte bij de stad Nijmegen 5 2.2 Bekendheid met gegeven dat Nijmegen de

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland Projectenformulier Regiocontract 20122015 Regio Rivierenland 1. Naam Project Geef de volledige en correcte naam waaronder het project geregistreerd dient te worden Professionalisering Evenementen Rivierenland

Nadere informatie

Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk

Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk Dit masterplan is opgesteld door de programmacommissie Meerjarenprogramma Beleef Bestemming Bergeijk, waarin bestuursleden zitting hadden van de navolgende

Nadere informatie

Enkele succesvolle voorbeelden

Enkele succesvolle voorbeelden Enkele succesvolle voorbeelden OP ZOEK NAAR HET DNA VAN MOERDIJK Bevorderen van behouden een voorkeur voor de zorgen dat product en communicatie op orde zijn om relevante doelgroepen aan te spreken

Nadere informatie

Afwijzing subsidie aan Nijmegen1

Afwijzing subsidie aan Nijmegen1 Openbaar Onderwerp Afwijzing subsidie aan Nijmegen1 Programma Cultuur & Cultuurhistorie & Citymarketing Portefeuillehouder B. Velthuis Samenvatting In juni van dit jaar, hebben wij de raad geïnformeerd

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa Stand van Zaken Campagne Hart van Europa September 2013 1. De Partners de solide basis van onze Euregionale samenwerking! Hart van Europa is een samenwerkingsverband tussen: Toerisme Limburg (BE) Fédération

Nadere informatie

Onderzoeksplan 2016 REKENKAMERCOMMISSIE ALKMAAR

Onderzoeksplan 2016 REKENKAMERCOMMISSIE ALKMAAR REKENKAMERCOMMISSIE ALKMAAR Inhoud 1. Inleiding...2 2. Missie...2 3. Onderzoeksthema s...2 4. en een doorkijk naar 2017...3 a. Quick scan gemeentelijke sturing op de binnenstedelijke economie...3 b. Effecten

Nadere informatie

Inleiding pagina 3. Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4

Inleiding pagina 3. Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4 Inleiding pagina 3 Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4 Hoofdstuk 2 Citymarketingplan 2015 Pagina 6 2.1 Woerden Marketing Pagina 6 2.2 Diverse projecten Citymarketing Pagina 8 2.3 Woerden Marketing.nl

Nadere informatie

Communicatieplan Vrouwenopvang 2011

Communicatieplan Vrouwenopvang 2011 Communicatieplan Vrouwenopvang 2011 In 2010 is het meerjarencommunicatieplan van de Vrouwenopvang vastgesteld en van start gegaan. De Vrouwenopvang heeft voor het eerst een grote publiciteitsactie georganiseerd.

Nadere informatie

Onderwerp Subsidieverlening Stichting Huis voor de Binnenstad realisatie gratis WiFi in de binnenstad

Onderwerp Subsidieverlening Stichting Huis voor de Binnenstad realisatie gratis WiFi in de binnenstad Openbaar Onderwerp Subsidieverlening Stichting Huis voor de Binnenstad realisatie gratis WiFi in de binnenstad Programma / Programmanummer Economie & Toerisme / 1041 BW-nummer Portefeuillehouder B. Jeene

Nadere informatie

Ondertekening Handvest Kroonjaar 2016 en start publiekscampagne

Ondertekening Handvest Kroonjaar 2016 en start publiekscampagne Openbaar Onderwerp Ondertekening Handvest Kroonjaar 2016 en start publiekscampagne Programma Cultuur & Cultuurhistorie & Citymarketing BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Voor de uitvoering

Nadere informatie

Wat Heerhugowaard uniek maakt, is buiten heerhugowaard te weinig bekend

Wat Heerhugowaard uniek maakt, is buiten heerhugowaard te weinig bekend Wat Heerhugowaard uniek maakt, is buiten heerhugowaard te weinig bekend Daarom wordt er gewerkt aan een sterke destinatiemarketingstrategie, die Noord Holland Noord bestrijkt VAN: De regio Noord Holland

Nadere informatie

2. Brief aan de raad over de digitalisering van openbare bekendmakingen vast te stellen.

2. Brief aan de raad over de digitalisering van openbare bekendmakingen vast te stellen. Openbaar Onderwerp Digitalisering Openbare Bekendmakingen Programma / Programmanummer Facilitaire diensten / 1043, Dienstverlening en Burgerzaken / 1011 BW-nummer Portefeuillehouder Th. de Graaf Sinds

Nadere informatie

Presentatie Actieplan FoodValley

Presentatie Actieplan FoodValley Presentatie Actieplan FoodValley Doorontwikkeling FoodValley Ambitie 26 oktober 2012 FoodValley: kristallisatiepunt voor innovaties in agrofoodsector (1) Sense of urgency: wereldvoedselproblematiek en

Nadere informatie

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING 2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING positionering meest kansrijke, relevante, effectieve, ware en onderscheidende verhaal voor de spoorzone DE AMBITIE gebiedsontwikkeling Delft wil een nieuw stuk stad

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Arrangementen zwemvaardigheid.

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Arrangementen zwemvaardigheid. Openbaar Onderwerp Arrangementen zwemvaardigheid Programma / Programmanummer Sport / 1052 BW-nummer Portefeuillehouder B. Frings Samenvatting Vanuit bezuinigingsoverwegingen én omdat het schoolzwemmen

Nadere informatie

GEMEENTE OLDEBROEK. Samenvatting

GEMEENTE OLDEBROEK. Samenvatting GEMEENTE OLDEBROEK Voorstel van het college aan de raad Raadsvergadering d.d. 31 januari 2013 Agendapunt 06-03 Onderwerp: subsidie Veluws Bureau voor Toerisme, 2013 en 2014. Portefeuillehouder: C. van

Nadere informatie

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful Postbus 450 5600 AL Eindhoven +31 (0)40-84 89 280 www.dynamic-concepts.nl info@dynamic-concepts.nl Beleving Theaterfestival Boulevard Life is Wonderful Dynamic Concepts consultancy Eindhoven Copyright

Nadere informatie

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Voor bedrijven en organisaties www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Ieder communicatiemiddel heeft een eigen effect. Het is belangrijk te bepalen welke communicatiemiddelen

Nadere informatie

DOCTORS FOR MOZAMBIQUE STICHTING JAARREKENING 2013

DOCTORS FOR MOZAMBIQUE STICHTING JAARREKENING 2013 DOCTORS FOR MOZAMBIQUE STICHTING JAARREKENING 2013 Vastgesteld door het bestuur op 26 februari 2014 INHOUDSOPGAVE JAARVERSLAG VAN HET BESTUUR 3 BALANS PER 31 DECEMBER 2013 5 STAAT VAN BATEN EN LASTEN 2013

Nadere informatie

ONZE MISSIE. Het s-muleren en versterken van de Zaanse economie Ondernemen, wonen, werken, winkelen en recreëren

ONZE MISSIE. Het s-muleren en versterken van de Zaanse economie Ondernemen, wonen, werken, winkelen en recreëren ONZE MISSIE Het s-muleren en versterken van de Zaanse economie Ondernemen, wonen, werken, winkelen en recreëren Onze visie PUUR Zaanse middenstanders steunen en in The Spotlight zegen, waardoor onze economische

Nadere informatie

Openbaar. Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel.

Openbaar. Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast Programma Economie & Werk Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Op 4 maart 2015 heeft de gemeenteraad de motie Onderzoek naar

Nadere informatie

Directie Stadsbedrijven Ingekomen stuk D11 (PA 4 november 2009) Servicebedrijf Communicatie. Datum uw brief n.v.t.

Directie Stadsbedrijven Ingekomen stuk D11 (PA 4 november 2009) Servicebedrijf Communicatie. Datum uw brief n.v.t. Directie Stadsbedrijven Ingekomen stuk D11 (PA 4 november 2009) Servicebedrijf Communicatie Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 23 80 Telefax (024)

Nadere informatie

MarketingMoments. Zutphen. citymarketing

MarketingMoments. Zutphen. citymarketing MarketingMoments Zutphen citymarketing Zutphen citymarketing ZET HET STEDELIJK PRODUCT ZUTPHEN DUURZAAM OP DE (NEDERLANDSE) KAART! Toeristisch en economisch Via publiek-private samenwerking Met een eigen,

Nadere informatie

Toeristische visie Edam-Volendam

Toeristische visie Edam-Volendam Gemeente Edam-Volendam Toeristische visie Edam-Volendam Bijeenkomst bewoners lagroup 12 december 2012 - Stephen Hodes en Birte Querl 2011-137 pr 05 Inhoud Doel en kader van vanavond Sterktes + zwaktes,

Nadere informatie

Musea en VVV. Welkom Opening door Mart Wijnen (wethouder) natuur

Musea en VVV. Welkom Opening door Mart Wijnen (wethouder) natuur Welkom Opening door Mart Wijnen (wethouder) VVV, kansen voor Valkenswaard Door Peter Moezelaar (voorzitter VVV Valkenswaard) De LTA en haar doelstellingen door Henk Wessels (voorzitter LTA) Stijlgids Veelzijdig

Nadere informatie

OPDRACHT "CITYMARKETING"

OPDRACHT CITYMARKETING OPDRACHT "CITYMARKETING" Ting Yuen 0777483 DE OPDRACHT "CITY MARKETING" Achtergrondinformatie Rotterdam is een multiculturele stad en er valt veel te doen. Je kunt er behalve veel winkelen ook aan sightseeing

Nadere informatie

Nachtwinkels. Alleen ter besluitvorming door het College Formele consultatie van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp

Nachtwinkels. Alleen ter besluitvorming door het College Formele consultatie van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Openbaar Onderwerp Nachtwinkels Programma Economie & Werk Portefeuillehouder T. Tankir / B. van Hees / H. Bruls Samenvatting Bij raadsbesluit van 20 november 2013 is de Verordening Winkeltijden Nijmegen

Nadere informatie

Bijlage 6b: Aanvraagformulier gebruik voorzieningen voor evenementenbanieren en locatieoverzicht

Bijlage 6b: Aanvraagformulier gebruik voorzieningen voor evenementenbanieren en locatieoverzicht Bijlage 6b: Aanvraagformulier gebruik voorzieningen voor evenementenbanieren en locatieoverzicht Naam evenement: Website: Naam organisatie: Contactpersoon: Functie: Adres: Telefoon: Bank / gironummer:

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. De voorzitter van Commissie Bestuur. Geachte voorzitter,

Gemeente Den Haag. De voorzitter van Commissie Bestuur. Geachte voorzitter, Wethouder van Stedelijke Economie, Zorg en Havens drs. K.P. Klein Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag De voorzitter van Commissie Bestuur Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

Nadere informatie

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 11 mei 2009 Agenda nr: Onderwerp: Coördinatie evenementen in Valkenburg aan de Geul. Aan de gemeenteraad,

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 11 mei 2009 Agenda nr: Onderwerp: Coördinatie evenementen in Valkenburg aan de Geul. Aan de gemeenteraad, Raadsnota Raadsvergadering d.d.: 11 mei 2009 Agenda nr: Onderwerp: Coördinatie evenementen in Valkenburg aan de Geul Aan de gemeenteraad, 1. Doel, Samenvatting en Advies van het raadsvoorstel Op 9 mei

Nadere informatie

Snelfietsroute Nijmegen-Mook-Cuijk

Snelfietsroute Nijmegen-Mook-Cuijk Openbaar Onderwerp Snelfietsroute Nijmegen-Mook-Cuijk Programma Mobiliteit Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Vanuit de voormalige stadsregio Arnhem-Nijmegen, nu provincie Gelderland, is het initiatief

Nadere informatie

Essay Dordtologie. Een sportevenement specifiek voor Dordrecht. Angela Verkerk Sportbedrijf Dordrecht 23 april 2012

Essay Dordtologie. Een sportevenement specifiek voor Dordrecht. Angela Verkerk Sportbedrijf Dordrecht 23 april 2012 Essay Dordtologie Een sportevenement specifiek voor Dordrecht Angela Verkerk Sportbedrijf Dordrecht 23 april 2012 Inleiding Ik heb met plezier de cursus Dordtologie gevolgd. Allerlei onderwerpen zijn tijdens

Nadere informatie

APELDOORN PROMOTIE MAAKT JE ZICHTBAAR. Promotiemiddelen 15

APELDOORN PROMOTIE MAAKT JE ZICHTBAAR. Promotiemiddelen 15 APELDOORN PROMOTIE MAAKT JE ZICHTBAAR Promotiemiddelen 15 1 MAAKT JE ZICHTBAAR Promoot je evenement of onderneming via Apeldoorn Promotie Apeldoorn Promotie maakt je activiteiten zichtbaar Apeldoorn Promotie

Nadere informatie