Training risicomanagement bedrijfsleven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Training risicomanagement bedrijfsleven"

Transcriptie

1 Training risicomanagement bedrijfsleven Robert t Hart 14 november www.risicomanagement.nl

2 Nederlands Adviesbureau Risicomanagement Enschede & Baarn Totaalleverancier risicomanagement Onafhankelijke en praktische aanpak Zelfstandige verankering risicomanagement Advies Training en coaching Software NARIS 2www.risicomanagement.nl

3 Drie dagen Dag 1 Wetgeving en gedrag Dag 2 Risicoanalysetechnieken Dag 3 Organisatie en rapportage 3www.risicomanagement.nl

4 Agenda vandaag.. Ochtend ( ) Robert t Hart Inleiding risicomanagement Governance, risk & compliance Cultuur, houding en gedrag Lunch Middagprogramma ( ) Geert Haisma Wetgeving (Basel, Solvency II) en raamwerken (COSO, ISO) Strategisch risicomanagement en Balanced scorecard, Kaplan 4www.risicomanagement.nl

5 Wees creatief! X X 5www.risicomanagement.nl

6 Visie risicomanagement Balans tussen risico s nemen en risico s beheersen Innovatie (risico s nemen) en risicomanagement gaan goed samen 90% van de risico s heeft als oorzaak menselijk handelen The talking cure 6www.risicomanagement.nl

7 Doelstellingen training 7www.risicomanagement.nl

8 Communicatie en overleg (5.2) Monitoring en beoordeling (5.6) CULTUUR VERANKERING PROCES a) Voegt waarde toe b) Is geintegreerd in de processen van de organisatie c) Maakt deel uit van de besluitvorming d) Onzekerheden worden expliciet benoemd e) Systematisch, gestructureerd en tijdig Mandaat en commitment (4.2) Ontwerp van een kader voor het managen van risico s (4.3) Vaststellen van de context (5.3) Risicobeoordeling (5.4) Risico-identificatie (5.4.2) f) Gebaseerd op de best beschikbare informatie g) Op maat gesneden h) Houdt rekening met menselijke en culturele factoren i) Transparant en sluit niemand uit j) Dynamisch, iteratief en reagerend op veranderingen k) Ondersteunt continue verbetering en de uitbouw van de organsiatie Continue verbetering van het kader (4.6) Monitoring en beoordeling van het kader (4.5) Implementatie van risicomanagement (4.4) Risico-analyse (5.4.3) Risico-evaluatie(5.4.4) Risicobehandeling (5.5) Principes (Hoofdstuk 3) Kader (Hoofdstuk 4) Proces (Hoofdstuk 5)

9 Spelregels deze dagen Telefoon uit Presentaties per trainingsdag uitgedeeld Geef aan wanneer je eerder weg moet Flexibiliteit Schrijf op welke stukken er beloofd zijn Iedereen neemt een actueel aan risicomanagement gerelateerd artikel mee 9www.risicomanagement.nl

10 10www.risicomanagement.nl Inleiding

11 Wat is risico?

12 RISICO..het mogelijk optreden van een ongewenste en ongeplande gebeurtenis in de toekomst, waarvan de gevolgen het bereiken van de resultaten en/of doelstellingen geheel of gedeeltelijk kunnen bedreigen Als een mens begint met zekerheden, zal hij eindigen in twijfels; als hij aanvankelijk genoegen neemt met twijfels, zal hij eindigen met zekerheden. BACON 12www.risicomanagement.nl

13 ..het mogelijk optreden van een ongeplande gebeurtenis in de toekomst, waarvan de gevolgen het bereiken van de resultaten en/of doelstellingen geheel of gedeeltelijk kunnen verrijken of bevorderen. KANS Hoop op een wonder, maar ben er niet van afhankelijk (Talmoed) 13www.risicomanagement.nl

14 Wist u dat 90% van de ongelukken wordt veroorzaakt in de eerste en laatste 10 minuten van de rit? 14www.risicomanagement.nl

15 Wist u dat. Hoe hiërarchischer de cultuur is in het land waar de piloten vandaan komen, hoe vaker het mis gaat? 15www.risicomanagement.nl

16 Wat is risicomanagement? 16www.risicomanagement.nl

17 Wat is risicomanagement? Een paar definities Enterprise risk management is a process, effected by an entity s board of directors, management and other personnel, applied in strategy setting and across the enterprise, designed to identify potential events that may affect the entity, and manage risks to be within its risk appetite, to provide reasonable assurance regarding the achievement of entity objectives. COSO Enterprise Risk Management Framework Enterprise Risk Management is a comprehensive, systematic approach for helping all organisations, regardless of size or mission, to identify events and measure, prioritise and respond to the risks challenging its most critical objectives and related projects, initiatives and day-to-day operating practices Enterprise Risk Management enhances an organisation s ability to effectively manage uncertainty A structured approach to align strategy, processes, people, technology and knowledge with the purpose of evaluating and managing the uncertainties the enterprise faces as it creates value Het continu en systematisch doorlopen van een organisatie op risico s met als doel de gevolgen daarvan te voorkomen of te vermijden en de kans erop te verkleinen of het op een andere manier beheersbaar te maken PwC 17www.risicomanagement.nl

18 Wat is risicomanagement? Het is een proces Het wordt bewerkstelligd door mensen: Raad van Bestuur, management en ander personeel van de instelling Het wordt toegepast in de gehele organisatie Het is ontworpen om risico te managen binnen de risk appetite Zorgt voor een redelijke zekerheid Het is gericht op het bereiken van de doelstellingen 18www.risicomanagement.nl

19 19www.risicomanagement.nl Geschiedenis

20 Geschiedenis: De mens en god Risico is afgeleid van het Vroeg-Italiaanse woord riscare, hetgeen durven betekent. Risico kan dan ook worden omschreven als de durf die wij als mens hebben om een andere weg in te slaan (weg van het gemiddelde) om daar je voordeel mee te halen. 20www.risicomanagement.nl

21 Ontwikkeling risicomanagement Integraal risicomanagement Bewustzijn tijdperk Deelgebieden risicomanagement Informatie tijdperk Act of God Industriële tijdperk Agrarisch tijdperk Tijd www.risicomanagement.nl

22 22www.risicomanagement.nl Governance risk & compliance

23 Voorbeelden Directeur Imtech Bestuurders weg 23www.risicomanagement.nl

24 Achtergrond risicomanagement Corporate Governance (goed bestuur) A. Transparantie B. Zeggenschap C. Verantwoording Gevolg: bestuurders worden in toenemende mate afgerekend als er iets fout gaat in hun organisatie 24www.risicomanagement.nl

25 Kernonderdelen ERM 1. Het opzetten van het Enterprise Risk Management systeem 2. Bepalen van risk appetite en doelstellingen 3. Het ontwikkelingen van effectieve rapportage structuren 4. Risico-analyse en beoordeling 5. Controleren of activiteiten onderneming voldoen aan risicoprofiel en gestelde doelen 6. Reactie op feitelijke verwezenlijking risico s 7. Het gezag van de risicobeheersingsfunctie binnen de organisatie 8. Uitvoering ERM door niet-bestuurders 25www.risicomanagement.nl

26 Juridische Bestuursfouten (1) 1. Bestuur kiest voor te risicovol beleid 2. Bestuur neemt beslissing zonder onderzoek naar mogelijke risico s 3. Vennootschap beschikt niet over systemen van risicobeheersing en interne controle of bestuur neemt belangrijke beslissing zonder over systemen te beschikken die daarop zijn berekend 4. Mogelijke risico s worden wel onderzocht maar gewraakte risico wordt niet geconstateerd of onvoldoende materieel geacht 5. Keuze voor inadequate risicoreactie 6. Er worden geen criteria en richtlijnen opgesteld voor de beheersing van geconstateerde risico s 26www.risicomanagement.nl

27 Juridische Bestuursfouten (2) 7. Er vindt geen periodieke beoordeling plaats van de feitelijke exposure aan het risico ten opzichte van de gestelde criteria 8. Er is geen contingency plan 9. Er wordt niet doorgevraagd over of geen onderzoek ingesteld naar vermoede incidenten 10.Er vindt geen correctie plaats in geval van overschrijding van gestelde criteria en richtlijnen 11.Gestelde criteria en richtlijnen worden bijgesteld zonder nader onderzoek en beleidsafweging 27www.risicomanagement.nl

28 Juridische Bestuursfouten (3) 12.Het nalaten medebestuurders en commissarissen te informeren over mogelijke incidenten en material weaknesses in risicobeheersingsystemen 13.Het doen van misleidende publieke mededelingen over risicobeheersing 28www.risicomanagement.nl

29 29www.risicomanagement.nl Risicocultuur

30 Elementen risicohouding Basishouding: Bewustzijn Rationele analyse Situatie van het risico Onderbewustzijn kenmerken Perceptie en houding Gevoelens en emoties 30www.risicomanagement.nl

31 Uitleg risicohouding Situatie GOED Perceptie GOED Houding Keuze voor Proactief gedrag 31www.risicomanagement.nl

32 Uitleg risicohouding Situatie SLECHT Perceptie SLECHT Houding Reactief gedrag 32www.risicomanagement.nl

33 Uitleg risicohouding Situatie Goed of slecht? Perceptie Onzekerheid Houding / gedrag 33www.risicomanagement.nl

34 Risicohoudingen Risicomijdend actief uit de weg gaan, bang, beredenerend, minder bereid nieuwe zaken uit te proberen Risicotolerant is ontspannen bij onzekerheid, kop in het zand, ontkenning als maatregel Risicozoekend neemt risico s, probeert nieuwe zaken, te optimistisch, houdt van een uitdaging, onderschatten van bedreigingen Risiconeutraal het ideaal, comfortabel met de besluitvorming, weloverwogen, breng maatregelen in lijn met de kansen en bedreigingen (in proportie) 34www.risicomanagement.nl

35 Basishouding Functie Achtergrond Opleiding Ervaringen 35www.risicomanagement.nl

36 Onderzoek basishoudingen Vrouwen en minderheden zien alle risico s hoger Hoogopgeleide blanke mannen zien veel risico s als laag Jongeren nemen meer risico s dan ouderen Juridische /technische mensen zien meer risico s dan economen 36www.risicomanagement.nl

37 Kernkwadrant oefening 37www.risicomanagement.nl

38 Kernkwadrant oefening 38www.risicomanagement.nl

39 Gezonde botsing?

40 Risicohouding Onderbewustzijn 40www.risicomanagement.nl

41 Stel u heeft de kans om geld te winnen Maak een keuze. Optie A u heeft 80% kans om te winnen 20% om niets te winnen Optie B u wint 100% zeker waar kiest u voor? 41www.risicomanagement.nl

42 Stel u heeft de kans om geld te verliezen Maak een keuze Optie A: u heeft 80% kans om te verliezen 20% om niets te hoeven betalen Optie B: u verliest 100% zeker www.risicomanagement.nl

43 Onbewustzijn Versimpelen van de werkelijkheid (framing) door: Beschikbaarheid; geheugen gaat op zoek naar referentiepunt Vergelijkbare situaties; generaliseren, minder oog voor verschillen Anker; eerst genoemde getal gaat leven. Bevestiging; zoeken naar bevestiging van eerdere hypothese 43www.risicomanagement.nl

44 Beschikbaarheid hoog Psychologische impact NU 1jr 3 jr NU 3 jr 20 jr laag 10 jr 20 jr 44www.risicomanagement.nl

45 Beschikbaarheid Tijd en psychologische impact van belang Korte termijn geheugen sterker Psychologische impact vaak negatief Media impact versterkt dit 45www.risicomanagement.nl

46 Vergelijkbare situaties Huidige situatie Welke past het beste? Situaties uit verleden 46www.risicomanagement.nl

47 Bevestiging hypothese Ondersteund hypothese Z I E N Neutraal Niet zien Ontkracht hypothese

48 Discomfort level Situatie Extreem Hoog Comfort level Laag 0 0 Laag Hoog Extreem Risico mijdend Risico tolerant Risico zoekend 48www.risicomanagement.nl

49 Discomfort level Situatie Extreem Hoog Laag Comfort level 0 0 Laag Hoog Extreem Risico mijdend Risico tolerant Risico zoekend Hoge relevante kennis, vaardigheid Hoge kans van optreden Perceptie van huidige beheersing Kans op directe consequenties Groot verlies/ hoge winst 49www.risicomanagement.nl

50 Emoties Onzekerheid over baan Organisatie cynisme Angst Risico- negatief Zwart Nucleair 50www.risicomanagement.nl

51 Linda Linda is 31 jaar, hoog opgeleide, alleenstaande vrouw met uitgesproken mening. Ze heeft filosofie gestudeerd aan de universiteit. Als student was ze zeer begaan met discriminatie en sociale rechtvaardigheid. Ook heeft ze deelgenomen aan demonstraties tegen nucleaire centrales. 51www.risicomanagement.nl

52 Hoe waarschijnlijk is het dat Linda Een lerares op een basisschool is In een boekwinkel werkt en yoga lessen Een actieve feminist is Een sociaal maatschappelijk medewerker is Een bankmedewerker is Een verzekering sales persoon is Een bankmedewerker en actief feministisch 52www.risicomanagement.nl

53 53www.risicomanagement.nl Risico intelligentie

54 Wat is RQ? Risico-intelligentie wordt gedefinieerd als de vaardigheid om risico s (positieve en negatieve) nauwkeurig in te schatten. Het gaat om het nemen van beslissingen onder onzekere omstandigheden Je zelfvertrouwen speelt hierbij grote rol. Heb je teveel zelfvertrouwen dan leidt dat tot een niet reëel beeld van de juistheid van je eigen bewering. Met te weinig zelfvertrouwen denk je minder te weten dan je daadwerkelijk weet en wordt je onzeker om beslissingen te nemen. 54www.risicomanagement.nl

55 2 factoren risico-intelligentie Vermogen om: Vermogen om in percentages te denken Vermogen om het eigen kennisniveau op waarde in te schatten 55www.risicomanagement.nl

56 Gedrag intelligentie Je risico gedrag bepaalt hoeveel risico je wilt nemen risico-intelligentie bepaalt in hoeverre je bewust je beseft hoeveel risico je daadwerkelijk neemt 56www.risicomanagement.nl

57 Veronachtzaming van waarschijnlijkheid Als een gevaar sterke emoties oproept, hebben mensen de neiging minder rekening te houden met de waarschijnlijkheid ervan. Gevolg is dat we veel moeite doen om risico s te vermijden waarvan de kans extreem klein is 57www.risicomanagement.nl

58 IQ en RQ Hoe beroemder de voorspeller, hoe geringer haar risico-intelligentie leek te zijn. Punt waarop meeropbrengst van kennis onmeetbaar klein is wordt snel bereikt.. (journalist doet het beter dan de wetenschapper) 58www.risicomanagement.nl

59 59www.risicomanagement.nl Gedrag

60 Overtreding + fout = ramp 60www.risicomanagement.nl

61 Herald of Free Enterprise 61www.risicomanagement.nl

62 Foutenboom 62www.risicomanagement.nl

63 Soorten overtredingen Onbedoeld; Begrip en beschikbaarheid Routinematig; Frequent, bekend en gedoogd Verbetering; iets beter, efficiënter doen, voor de kick Situationeel; Aanpassen aan feitelijke werksituatie Uitzonderlijk; Totaal onverwachte situatie 63www.risicomanagement.nl

64 Let op Overtreders nemen aan, dat zij de enige zijn die de regels overtreden. Overtredingen zijn verboden, dus ze worden niet gemeld en blijven daardoor verborgen. Overtreders werken op elk niveau van de organisatie. Sommige mensen zien regels als dwingend voor anderen maar slechts als richting gevend voor zichzelf. Er zijn veel ongevallen gebeurd doordat mensen zich aan slechte regels hielden. 64www.risicomanagement.nl

65 Schadelijk gedrag Een projectonderbouwing hoef je alleen aan het begin van je project te maken en gaat daarna de la in Veel stuurgroepleden weten niet waar ze in hun rol voor verantwoordelijk zijn. Nu even niet ga eerst je echte werk maar doen Ze waren op vakantie gegaan, de dag na de oplevering We hebben moeten zoeken naar projectdocumentatie, er was gewoon niets overgedragen Een melding naar boven zorgt alleen maar voor meer administratie Nee, ik ben alleen verantwoordelijk voor deze fase, de rest ligt bij andere afdeling 65www.risicomanagement.nl

66 66www.risicomanagement.nl Cultuur

67 Leren van fouten Negatieve foutencultuur Verdoezelen fouten Afstraffen fouten Angst door fouten Fouten niet zien Persoonlijk falen Positieve foutencultuur Praten over fouten Leren van fouten Risico nemen Zoeken naar oorzaken Open voor reflectie 67www.risicomanagement.nl

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement Programma 14 november middag Risicomanagement Modellen Strategisch risicomanagement Kaplan 1www.risicomanagementacademie.nl 2www.risicomanagementacademie.nl Risicomanagement modellen Verscheidenheid normen

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

Bij de voorbereiding op de 3D s hoort ook aandacht voor risicomanagement. Maar hoe neem je de raad daarin mee?

Bij de voorbereiding op de 3D s hoort ook aandacht voor risicomanagement. Maar hoe neem je de raad daarin mee? Bij de voorbereiding op de 3D s hoort ook aandacht voor risicomanagement. Maar hoe neem je de raad daarin mee? Hoe voorkom je dat straks bij elk incident de wethouder naar huis wordt gestuurd? Welke risico

Nadere informatie

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Themabijeenkomsten raad 3 D s Aanleiding 3 bijeenkomsten voor de hele raad 1. Juni: Risico s en meicirculaire 2. Augustus: Uitleg over de toegang,

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

NOG TE WEINIG INTEGRAAL RISICOMANAGEMENT IN DE GEZONDHEIDSZORG

NOG TE WEINIG INTEGRAAL RISICOMANAGEMENT IN DE GEZONDHEIDSZORG Risicomanagement: NOG TE WEINIG INTEGRAAL RISICOMANAGEMENT IN DE GEZONDHEIDSZORG De Nederlandse gezondheidszorg kenmerkt zich door ruime aandacht voor risicomanagement. De toepassing van integraal risicomanagement

Nadere informatie

Slide 1. Slide 2 Introduktie. Slide 3 Deze les: 2 onderwerpen. Les 1 Definities en belang Informatie Technologie. Intro docent Opzet/tentamenstof

Slide 1. Slide 2 Introduktie. Slide 3 Deze les: 2 onderwerpen. Les 1 Definities en belang Informatie Technologie. Intro docent Opzet/tentamenstof Slide 1 Les 1 Definities en belang Informatie Technologie IT A Basics en toepassing Informatie Technologie Versie 4.1 Sept 2014 Slide 2 Introduktie Intro docent Opzet/tentamenstof Stof/vraagstukken behandeld

Nadere informatie

Strategisch Risicomanagement

Strategisch Risicomanagement Commitment without understanding is a liability Strategisch Risicomanagement Auteur Drs. Carla van der Weerdt RA Accent Organisatie Advies Effectief en efficiënt risicomanagement op bestuursniveau Risicomanagement

Nadere informatie

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Benne van Popta (voorzitter Detailhandel) Steffanie Spoorenberg (adviseur Atos Consulting) Agenda 1. Risicomanagement 2. Risicomanagement vanuit

Nadere informatie

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz Group Director, QHSE 11 September 2014. ABOUT US FTS Hofftrans Oil transportation

Nadere informatie

Risicomanagement binnen de decentralisaties In het sociale domein. Regionale bijeenkomst 2 juli 2014 gemeenteraden BAR gemeenten. Anton van Rosmalen

Risicomanagement binnen de decentralisaties In het sociale domein. Regionale bijeenkomst 2 juli 2014 gemeenteraden BAR gemeenten. Anton van Rosmalen Risicomanagement binnen de decentralisaties In het sociale domein Regionale bijeenkomst 2 juli 2014 gemeenteraden BAR gemeenten Anton van Rosmalen a.vanrosmalen@risicomanagement.nl 06 53 22 88 34 2 juli

Nadere informatie

De onbekende vijand. 25 september 2014 Roger J.M.G. Coenen M.Sc CFA

De onbekende vijand. 25 september 2014 Roger J.M.G. Coenen M.Sc CFA De onbekende vijand 25 september 2014 Roger J.M.G. Coenen M.Sc CFA 1 2 Introductie Risico: wat is risico? Risicosoorten Operationeel risico (OR): Definitie, soorten, gevolgen & voorbeelden van debacles

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Mogelijkheden zien waar niemand ze ziet. CPI Governance: pragmatische en transparante governance-oplossingen.

Mogelijkheden zien waar niemand ze ziet. CPI Governance: pragmatische en transparante governance-oplossingen. Mogelijkheden zien waar niemand ze ziet CPI Governance: pragmatische en transparante governance-oplossingen. Risicobeheersing begint aan de top CPI Governance CPI (Corporate, Public en Internal) Governance

Nadere informatie

Bridging the Gap between what science knows and what business does

Bridging the Gap between what science knows and what business does Bridging the Gap between what science knows and what business does ERM = BRM Het framework & de psychologie ERM = BRM: invulling aan soft controls Enterprise risk management is gebaat bij methodische maatregelen

Nadere informatie

BSCAT en Managementsystemen

BSCAT en Managementsystemen BSCAT en Managementsystemen Veiligheidsdag Apply 15 april 2015 1 SAFER, SMARTER, GREENER De praktijk 2 Risicomanagementproces De Deming SAFER, SMARTER, GREENER Risico s zijn ook kansen No Risk no business

Nadere informatie

Paul Klukhuhn MBA 11 maart 2014 1www.risicomanagementacademie.nl

Paul Klukhuhn MBA 11 maart 2014 1www.risicomanagementacademie.nl Risicomanagement: Inventarisatie & analyse Paul Klukhuhn MBA 11 maart 2014 1www.risicomanagementacademie.nl PROGRAMMA 09.00-12.30 Identificatie Welkom & voorstelrondje Definitie risicomanagement en risico

Nadere informatie

Prince User Group Nederland. Een ondersteunende cultuur Risicomanagementgedrag volgens M_o_R

Prince User Group Nederland. Een ondersteunende cultuur Risicomanagementgedrag volgens M_o_R Prince User Group Nederland Een ondersteunende cultuur Risicomanagementgedrag volgens M_o_R Voorstellen Douwe Brolsma Trainer, coach en adviseur op het gebied van : Projectmatigwerken Organisatieverandering

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT en TOEZICHT 2 kanten van dezelfde medaille?

RISICOMANAGEMENT en TOEZICHT 2 kanten van dezelfde medaille? RISICOMANAGEMENT en TOEZICHT 2 kanten van dezelfde medaille? Drs. ERIK VAN MARLE e.vanmarle@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl NO RISK, NO FUN! Coaching & Advies Wij zorgen ervoor dat bedrijven

Nadere informatie

Dynamisch risicomanagement eenvoudig met behulp van GRCcontrol

Dynamisch risicomanagement eenvoudig met behulp van GRCcontrol Dynamisch risicomanagement eenvoudig met behulp van GRCcontrol Mike de Bruijn roduct Owner Agenda Inleiding Over CompLions GRCcontrol management software Risicomanagement Uitdagingen Dynamisch risicomanagement

Nadere informatie

5-daagse bootcamp IT Risk Management & Assurance

5-daagse bootcamp IT Risk Management & Assurance 5-daagse bootcamp IT Risk Management & Assurance Verhoog het niveau van uw risicomanagement processen vóór 1 juni naar volwassenheidsniveau 4! ISO31000 DAG 1 DAG 2 DAG 3 OCHTEND NIEUW ISO27005 DAG 3 MIDDAG

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Inleiding 11 DEEL 1 BESCHRIJVING VAN DE RISICO S 23

Inleiding 11 DEEL 1 BESCHRIJVING VAN DE RISICO S 23 Inhoud Inleiding 11 Risicomanagement, een selectie van toepassingen in ondernemingsbestuur 13 Theorie? 15 Bekende toepassingen 17 Risicomanagement in de financiële sector 18 Risico s in verband met ondernemingsbestuur

Nadere informatie

Een positieve blik op modellen voor risicomanagement

Een positieve blik op modellen voor risicomanagement TPC Een positieve blik op modellen voor risicomanagement 26 Er zijn de afgelopen jaren nieuwe normen op het gebied van risicomanagement ontstaan. Welke handvatten geven deze normen COSO, ISO 31000 en M_o_R

Nadere informatie

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Hans Schoolderman Building trust in food Food Supply and Integrity Services October 2015 VMT congres, 13 oktober Hans Schoolderman

Nadere informatie

Risicomanagement Ons overkomt het niet. delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, Juni 2011

Risicomanagement Ons overkomt het niet. delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, Juni 2011 Risicomanagement Ons overkomt het niet delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, Juni 2011 Ons overkomt het niet 2 Ons overkomt het niet Waarom nemen risico s in logistiek toe? Welke

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Mijn Risicoprofiel. Hoe ga ik met risico s om?

Mijn Risicoprofiel. Hoe ga ik met risico s om? Mijn Risicoprofiel Hoe ga ik met risico s om? Deze test is ontwikkeld door Caroline Wildeboer, Jasper van den Heuvel, Rob Schmidt en Nancy Polet; organisatieadviseurs bij Antea Group. 1 Inleiding Deze

Nadere informatie

Waardecreatie met Asset Management

Waardecreatie met Asset Management Waardecreatie met Asset Management En hoe organiseren we dit? Ir T.M.E. Zaal Emeritus Professor Integraal Ontwerpen Hogeschool Utrecht 3 juni 2015 Inhoud Wat is waardecreatie? Wat is Asset Management?

Nadere informatie

De sociaal- psychologische aspecten van risicomanagement

De sociaal- psychologische aspecten van risicomanagement De sociaal- psychologische aspecten van risicomanagement Door: drs. Jan Otten, partner bij Auditing & Consulting Services (ACS) te Driebergen. Voorts is hij kerndocent van de pdo Internal/Operational Auditing

Nadere informatie

De effectieve directie

De effectieve directie Studiedag - Journée d études De interne audit en het auditcomité Walgraeve M. Hoofd interne audit NVSM 17.10.2008 Verslag over: De effectieve directie - Financiële, operationele en strategische risico

Nadere informatie

BUSINESS CONTINUITEIT

BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Tine Bernaerts, Consultant risk management, Amelior Business Continuity Management volgens ISO 22301: Societal Security Business Continuity Management

Nadere informatie

1 Inleiding risicomanagement (1)

1 Inleiding risicomanagement (1) Inleiding risicomanagement () De afgelopen 25 jaar gaan de geschiedenis in als de periode waarin Westerse overheden, banken, bedrijven en particulieren grotere risico s zijn gaan nemen. In 2008 zijn, door

Nadere informatie

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers?

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Prof. Dr. Werner Bruggeman www.bmcons.com De High Performance Organisatie Kenmerken van hoogperformante organisaties (Manzoni): 1. High level of

Nadere informatie

ISO 31000: nieuw referentiekader voor risicomanagement

ISO 31000: nieuw referentiekader voor risicomanagement ISO 31000: nieuw referentiekader voor risicomanagement Door ISO en IEC zijn eind 2009 twee nieuwe normen voor het onderwerp Risicomanagement gepubliceerd. Het gaat om twee generieke normen met termen en

Nadere informatie

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN.

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. COMPLIANCE RADAR De Compliance Radar helpt gemeenten een brug te slaan tussen beleidsdoelstellingen en uitvoering. Door

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011 DNB Pensioenseminar Parallelsessie Beleggingen 21 september 2011 Hoofdvragen I. Wat maakt iemand een goede bestuurder op het gebied van beleggingen? II. Wat verwacht u van de toezichthouder op het gebied

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren!

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! (de mens in het proces) Ronald Vendel Business Development manager Ruim 20 jaar ervaring Gestart in 1990 Software specialisme: Procesmanagement (BPM)

Nadere informatie

The observational method wat te doen?

The observational method wat te doen? The observational method wat te doen? Mandy Korff Wat is de Observational method? The Observational Method in ground engineering is a continuous, managed, integrated, process of design, construction control,

Nadere informatie

Wat betekent de nieuwe norm voor (Persoonlijk) Leiderschap? Ton Dijkzeul

Wat betekent de nieuwe norm voor (Persoonlijk) Leiderschap? Ton Dijkzeul Wat betekent de nieuwe norm voor (Persoonlijk) Leiderschap? Ton Dijkzeul Agenda Even voorstellen ISO en (Persoonlijk) Leiderschap Externe issues voor strategie Het waarom van organisaties Van strategie

Nadere informatie

Hoe creëer je het WOW-effect bij klanten wat vraagt dit van je organisatie?

Hoe creëer je het WOW-effect bij klanten wat vraagt dit van je organisatie? Hoe creëer je het WOW-effect bij klanten wat vraagt dit van je organisatie? Arnhem, 26 mei 2016 Jean-Pierre Thomassen www.customerdelight.nu 3 Zone van woede en verdriet Zone van ontevredenheid Zone van

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 1 Het ISACA RISK IT Framework voor Testers Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 2 Wie is Jaap Ir. J. van der Leer CRISC CGEIT CISA 43 jaar in de IT werkzaam. 22 jaar ervaring in IT

Nadere informatie

Integraal risicomanagement

Integraal risicomanagement Samenvatting Integraal risicomanagement in 40 Nederlandse ziekenhuizen Inhoud Inleiding 3 Onderzoeksvragen 3 Integraal risicomanagement onvoldoende beschreven 4 Aanbevelingen 5 Over VvAA 7 2 VvAA Risicomanagement

Nadere informatie

Toezicht en Handhaving: Hoe het anders moet en kan: de praktijk. (Systeemgericht toezicht in Noord Brabant)

Toezicht en Handhaving: Hoe het anders moet en kan: de praktijk. (Systeemgericht toezicht in Noord Brabant) Toezicht en Handhaving: Hoe het anders moet en kan: de praktijk (Systeemgericht toezicht in Noord Brabant) Paul Meerman Beleidsmedewerker, projectleider Provincie Noord Brabant Martin de Bree Next Step

Nadere informatie

ISO 31000 stimuleert integraal risicomanagement

ISO 31000 stimuleert integraal risicomanagement TPC public control integraal risicomanagement norm ISO 31000 verankering implementatie ISO 31000 stimuleert integraal risicomanagement Het voor integraal risicomanagement vaak gebruikte COSO-model biedt

Nadere informatie

Data Protection Impact Assessment (DPIA)

Data Protection Impact Assessment (DPIA) Data Protection Impact Assessment (DPIA) van Theorie naar Praktijk [ 28 januari 2015 ] 2 Data Protection Impact Assessments: agenda 1. Wat zegt de Algemene Verordening Gegevensbescherming? 2. Hoe productief

Nadere informatie

Risico s binnen een project

Risico s binnen een project Risico s binnen een project Alles loopt op wieltjes Je hebt de zaak vanuit alle hoeken onderzocht. Je hebt het al 1000x gedaan Alles is vanzelfsprekend Je weet perfect wat je aan het doen bent, je bent

Nadere informatie

Uitbesteding in de pensioensector:

Uitbesteding in de pensioensector: Uitbesteding in de pensioensector: Bevindingen vanuit de toezichtspraktijk Prof. Dr. O.C.H.M. Sleijpen EYe on Pensions 14 januari 2014 Uitbesteding in de Pensioensector Topics: A. Wettelijke bepalingen

Nadere informatie

Enterprise risicomanagement. Bart Bolwijn

Enterprise risicomanagement. Bart Bolwijn Enterprise risicomanagement Bart Bolwijn Inhoud presentatie Enterprise risicomanagement (ERM); Implementatie ERM: voorbeeld Ziekenhuis; Randvoorwaarden Proces ERM ondersteund door irisk; Vragen. Definities

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn Telefoon (055) 579 39 48 www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van

Nadere informatie

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture Denken in processen Peter Matthijssen Introductie BiZZdesign Consultancy Training Tools Best practices Business Model Innovation Business Process Management Lean Management Enterprise Architecture Wereldwijd

Nadere informatie

Maturity van security architectuur

Maturity van security architectuur Renato Kuiper Principal Consultant LogicaCMG renato.kuiper@logicacmg.com LogicaCMG 2006. All rights reserved Over de spreker Renato Kuiper Principal consultant Information Security bij LogicaCMG Hoofdredacteur

Nadere informatie

BETERE INTERNE BEHEERSING DANKZIJ INTEGRAAL RISICOMODEL

BETERE INTERNE BEHEERSING DANKZIJ INTEGRAAL RISICOMODEL 26 BETERE INTERNE BEHEERSING DANKZIJ INTEGRAAL RISICOMODEL De invoering van een geïntegreerd risicomodel leidde tot versterking van de interne beheersing bij Kempen & Co. Een risicomodel waarin risk, compliance

Nadere informatie

Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan. All hazard voorbereid zijn (1 van 3)

Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan. All hazard voorbereid zijn (1 van 3) Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan All hazard voorbereid zijn (1 van 3) Versie 1.0 11 november 2014 Voorwoord Zorginstellingen zijn vanuit

Nadere informatie

Grip op uw bedrijfscontinuïteit

Grip op uw bedrijfscontinuïteit Grip op uw bedrijfscontinuïteit Hoe omgaan met risico s 1 Grip op uw bedrijfsdoelstellingen: risicomanagement Ondernemen is risico s nemen. Maar bedrijfsrisico s mogen ondernemen niet in de weg staan.

Nadere informatie

De transparante compliance keten. De maatschappelijke betekenis van XBRL / SBR

De transparante compliance keten. De maatschappelijke betekenis van XBRL / SBR De transparante compliance keten De maatschappelijke betekenis van XBRL / SBR De maatschappelijke context (verandert) Control framework In control Trust TAX als deel van CR/MVO Governance Transparency

Nadere informatie

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015 Kennismaking met Risico-analyses HKZ 18 juni 2015 kwaliteit en veiligheid zorg-en welzijnssector HKZ, ISO, ZKN 18 jaar ervaring Willy Limpens, adviseur en gekwalificeerd Lead Auditor, o.a. HKZ VMS Agenda

Nadere informatie

ICAAP Bewust van uw risico s. Alex Poel 18 mei 2010

ICAAP Bewust van uw risico s. Alex Poel 18 mei 2010 ICAAP Alex Poel 18 mei 2010 Inhoud 1. ICAAP algemeen 2. De uitgangspunten (vertaald) 3. Het ICAAP uitvoeren 4. De risico s 5. Enkele voorbeelden 6. Wat kan ICAAP voor u betekenen 1. ICAAP algemeen (1)

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING

REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING ERNST JAN REITSMA 27 NOVEMBER 2014 REALTIME LEADERSHIP DEVELOPMENT 1. Iets over theorieën 2. Belang van Live Event 3. Ervaringen 4. Feedback organiseren 5. Voorbeelden

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen!

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen! De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM- alleen! Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Wat kunt u verwachten? Ontwikkelingen systeemnormen Plug-in

Nadere informatie

GRONDSLAGEN BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID

GRONDSLAGEN BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID GRONDSLAGEN BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID EEN MAATPAK VOOR DE BOARD ROOM D.A.M.H.W. Strik Kluwer - Deventer - 2010 Inhoudsopgave Lijst van gebruikte afkortingen XIII Hoofdstuk 1 Inleiding 1 1.1 Ter introductie

Nadere informatie

Kwaliteit in Wessanen. ISO 9001 en 14001 certificatie

Kwaliteit in Wessanen. ISO 9001 en 14001 certificatie Kwaliteit in Wessanen ISO 9001 en 14001 certificatie Inhoud 1. Introductie Wessanen 2. Waarom kwaliteit een speerpunt is 3. De routekaart 4. Het certificatieproces 5. De verbeteringen vasthouden 6. Naar

Nadere informatie

Management 2.0. Maak je organisa2e proces- driven en je governance integraal! peter.buelens@strategicmcs.be www.strategicmcs.be

Management 2.0. Maak je organisa2e proces- driven en je governance integraal! peter.buelens@strategicmcs.be www.strategicmcs.be Management 2.0 Maak je organisa2e proces- driven en je governance integraal! peter.buelens@strategicmcs.be www.strategicmcs.be Drive thy business or it will drive thee Benjamin Franklin Wat is de uitdaging

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 1 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatiesector Auteur Drs. Frank van Egeraat RC. Frank

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

Implementeren van complianceen risicomanagement met Panoptys

Implementeren van complianceen risicomanagement met Panoptys Implementeren van complianceen risicomanagement met Panoptys Michiel Bareman 11 september 2014 1 Panoptys is alziend Argus Panoptys was een reus uit de Griekse mythologie die over zijn gehele lichaam honderd

Nadere informatie

(10 spatie s) voette kst wijzig en via Invoeg en Kopte kst en voette kst

(10 spatie s) voette kst wijzig en via Invoeg en Kopte kst en voette kst Klantn 13 juni 1 aam 2013 (10 spatie s) voette kst wijzig en via Invoeg en Kopte kst en voette kst AGENDA 01 02 03 04 05 06 07 08 E-learning Solvency II Samenwerking Waarom een E-learning Solvency II Inhoud

Nadere informatie

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen Dick Hortensius NEN Milieu&maatschappij Herziening NTA 8620 1 Inhoud Aanleiding en aanpak herziening NTA Belangrijkste aandachtspunten Afstemming

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 1 Planet The world is flat 2 People 3 Wereldbevolking: 6.541.920.085 (per

Nadere informatie

NATIONALE VEERKRACHTTEST

NATIONALE VEERKRACHTTEST NATIONALE VEERKRACHTTEST VEERKRACHT OPTIMISME PSYCHOLOGISCH KAPITAAL ZELF- VERTROUWEN HOOP Rapport Persoonlijke Veerkracht 1-10-2012 uitzenden professionals inhouse services employability payrolling outsourcing

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Agressie tegen begeleiders. Wietske van Oorsouw i.s.m. Petri Embregts

Agressie tegen begeleiders. Wietske van Oorsouw i.s.m. Petri Embregts Agressie tegen begeleiders Wietske van Oorsouw i.s.m. Petri Embregts Alvorens te spreken over het ondersteunen van begeleiders in de omgang met agressie is enige voorkennis nodig om de context waarin begeleiders

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido 2008 IBM Corporation 2 3 Vraag? Hoe goed kent u uw bedrijfsvisie en

Nadere informatie

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken Leiderschap 1. De directie heeft vastgelegd en is eindverantwoordelijk voor het

Nadere informatie

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus Inhoud Compliance vakgebied en organisatie CMMI software en systems engineering

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern Programma 13.30 uur Opening 13.40 uur Risicomanagement in het onderwijs door Marien Rozendaal RA 14.30 uur Pauze 15.00 uur Risicomanagement

Nadere informatie

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag André Salomons Smart SharePoint Solutions BV Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag Cloud security moet uniformer en transparanter, waarom deze stelling? Links naar de artikelen

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Meldingsregeling overtredingen of misstanden Group Compliance Document informatie Titel Klokkenluidersregeling Auteur Group Compliance Versie 2.0 Datum 1 januari 2014 Inhoud 1. Inleiding... 2 1.1 Doel

Nadere informatie

RISK ASSESSMENTS. A Must Do, or.

RISK ASSESSMENTS. A Must Do, or. RISK ASSESSMENTS A Must Do, or. NCSC LIAISON CSA Waar gaan we naar toe Mobile Social Cloud Big Data By 2016 smartphones and tablets will put power In the pockets of a billion global consumers Millennials

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem PART zorg 13 mei 2014 Agenda 1 2 3 4 5 Introductie VMS - huiswerkopdracht Introductie VIM Casus en gespreksoefening Taken VIM-team Discussie + afsluiting Plaats

Nadere informatie

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance Januari 2011 Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties - Governance, Risk & Compliance Agenda Bespreken ontwikkelingen Governance, Risk & Compliance Invloed op bestuurdersaansprakelijkheid

Nadere informatie

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015 De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620 Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep NTA8620 Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M:

Nadere informatie