Paul Klukhuhn MBA 11 maart www.risicomanagementacademie.nl

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Paul Klukhuhn MBA 11 maart 2014 1www.risicomanagementacademie.nl"

Transcriptie

1 Risicomanagement: Inventarisatie & analyse Paul Klukhuhn MBA 11 maart www.risicomanagementacademie.nl

2 PROGRAMMA Identificatie Welkom & voorstelrondje Definitie risicomanagement en risico Context Gezamenlijke case Pauze uur Gezamenlijke case (vervolg) Risicogebieden en categorieen Pauze uur Analyse Soorten risico s en analyse Risicogedrag Klassering gevolgen /kansen Praktijkcase Pauze uur Praktijkcase (vervolg) Responses & rapportage Afsluiting & evaluatie uur 2www.risicomanagementacademie.nl

3 Leerdoelen Kennis van basisbegrippen risicomanagement en risico Kennis van risico inventarisatie & analyse technieken en methoden Toepassen van een risico inventarisatie en analyse in uw eigen praktijk 3www.risicomanagementacademie.nl

4 4www.risicomanagementacademie.nl Identificatie

5 Feiten Faillissement IJslandse banken: provincies en gemeenten hadden daar hoogrentende tegoeden (nog steeds bezig om terug te halen, c.q. afboeken vordering) Gemeente Duiven: fraude door een medewerker ( , autorisatieproces) Gemeente Amsterdam: de werkelijke kosten van de Noord-Zuidlijn zijn veel hoger dan oorspronkelijk begroot en de aanleg duurt minstens 10 jaar langer dan oorspronkelijk gepland (interview: onvoldoende over risico s gesproken, ontbreken risicobewustzijn, onduidelijke risico eigenaarschap) (Onderzoek Schouten 2009) 5www.risicomanagementacademie.nl

6 Definitie risicomanagement COSO ERM Internal Environment Objective Setting Event Identification Risk Assessment Risk Response Control Activities Information and Communication Monitoring Enterprise Risk Management is een proces dat bewerkstelligd wordt door het bestuur van de onderneming, het management en ander personeel en wordt toegepast bij het formuleren van de strategie en binnen de gehele onderneming, ontworpen om potentiële gebeurtenissen die invloed zouden kunnen hebben op de onderneming te identificeren en om risico s te managen zodat deze binnen de risicoacceptatiegraad vallen, om een redelijke zekerheid te bieden ten aanzien van het behalen van de ondernemingsdoelstellingen 6www.risicomanagementacademie.nl

7 Definitie risico Een risico is: Een kans op het optreden van een ongewenste gebeurtenis met een gevolg (is dus negatief) voor betrokkene en heeft invloed op het behalen van de doelstellingen. 7www.risicomanagementacademie.nl

8 Relatie oorzaak, ongewenste gebeurtenis en gevolg Doel: Veilig wonen Ongewenste gebeurtenis: Boom valt op huis Oorzaak: Gevolg: Onbewoonbaar huis Bliksem treft boom Welke reacties? Vermijden: Boom kappen Reduceren: Bliksemafleider Overdragen: Verzekeren Accepteren: Zeer kleine kans 8www.risicomanagementacademie.nl

9 Risicomanagement proces ISO www.risicomanagementacademie.nl

10 Voor identificatie bepalen context Externe omgeving: Stakeholders, wetgeving maatschappelijke houding, politiek, economie, enz. Interne omgeving: Informatiestructuur, doelstellingen, cultuur, beleid & processen, kritische projecten, enz. 10www.risicomanagementacademie.nl

11 Vier varianten context 1 Hele organisatie (integraal) 2 Afdelingen/eenheden (lijn) 3 Processen (dwarsdoorsnede lijn) 4 Projecten (eenmalige activiteit) 11www.risicomanagementacademie.nl

12 Gezamenlijke case Case de reis naar het werk Beschrijf: Wat er niet goed kan gaan (ongewenste gebeurtenis); Waardoor dat veroorzaakt wordt en; Wat het gevolg ervan is. Omschrijf de ongewenste gebeurtenis zo concreet mogelijk 12www.risicomanagementacademie.nl

13 Risico omschrijving Onjuist Betonrot Slechte leveranciers Vergunningen op tijd? Juist Het niet op tijd ontdekken van betonrot Afspraken met leveranciers zijn niet duidelijk vastgesteld Vergunningen worden niet op tijd verstrekt Een risico is geen vraag en bestaat niet uit één woord Wees zo concreet mogelijk Geef de juiste informatie (laat niet teveel weg) Oorzaken geven aanwijzingen voor maatregelen! 13www.risicomanagementacademie.nl

14 Risico omschrijving Oorzaak Stroomuitval Gebeurtenis Gevolg Dienstverlening Fout software Uitval ICT Verlies data Menselijke fout Schadeclaims 14www.risicomanagementacademie.nl

15 Basis Oorzaken Gevolgen Techniek BowTie Alle oorzaken Alle gevolgen Accident Fault-tree Event-tree 15www.risicomanagementacademie.nl

16 Meerdere gevolgen Effect 1 bijv. x doden Negatieve Effect 2 y gewonden gebeurtenis Effect 3 schade gebouw Effect 4 verlies inkomsten 16www.risicomanagementacademie.nl

17 DROM-diagram Doelstelling Risico s Oorzaken Maatregelen Onvoldoende doorgroei- / ontwikkelingsmogelijkheden Niet kunnen binden bestaand personeel Krapte arbeidsmarkt (concurrentie / vergrijzing) Organisatiecultuur Personeelsbestand sluit aan bij de behoefte van de organisatie en waarborgt een continue bedrijfsvoering Niet functionerende personeelsleden Werving / selectieprocedure onvoldoende Beoordelings / functioneringsgesprekken onvoldoende Ontbreken aanspreekcultuur Gronden voor ontslag onvoldoende gedocumenteerd Gevolgen Goede dossieropbouw Ontevredenheid bij het personeel (veranderende eisen / organisatie) Verhoging ziekteverzuim Hoge werkdruk Persoonlijke gezondheid van medewerkers 17www.risicomanagementacademie.nl

18 Techniek: Gebeurtenisboom Werk van links naar rechts. Gebeurtenis vindt wel of niet plaats. Spectrum van mogelijke gevolgen in rechter deel figuur. 18www.risicomanagementacademie.nl

19 Techniek: Foutenboom Topgebeurtenis Basisgebeurtenissen Voorwaardelijke verbanden (en / of) 19www.risicomanagementacademie.nl

20 20www.risicomanagementacademie.nl

21 Verder met de case Op reis naar het werk: schat de kans en impact in en geef de maatregelen aan 21www.risicomanagementacademie.nl

22 Gegevensverzameling Interviews Workshops Expertsessies Audits Deskresearch Checklist 22www.risicomanagementacademie.nl

23 Methode: identificatiestructuur Systematische aanpak: Soorten risico s (risicocategorieën) Clusters van activiteiten (risicogebieden/objecten) Zo min mogelijk overlap Alle activiteiten 23www.risicomanagementacademie.nl

24 Risicogebieden & objecten Gebieden: Primaire / secundaire processen. Bijv.: leveren van producten, financiën Subrisicogebieden Bijv.: salarisadministratie, belastingen Objecten: Projecten, gebouwen 24www.risicomanagementacademie.nl

25 Risicocategorieën Bedrijfsproces Financieel Imago / politiek Informatie / strategie Juridisch / aansprakelijkheid Letsel / veiligheid Materieel Milieu Personeel Product 25www.risicomanagementacademie.nl

26 Risicomatrix Imago Financieel Juridisch Afdeling A Afdeling B Afdeling C 26www.risicomanagementacademie.nl

27 27www.risicomanagementacademie.nl Analyse

28 Risicomanagement proces 28www.risicomanagementacademie.nl

29 Soorten risico s Zuivere risico s: Debiteurenrisico Brand P Speculatieve risico s: Rente Winstprognoses Valuta P www.risicomanagementacademie.nl

30 Soorten risico s Risico's op strategische niveau Risico's op tactisch niveau Risico's op operationeel niveau 30www.risicomanagementacademie.nl

31 Opmerkingen analyse Zoveel mogelijk informatie betrekken Inschatting blijft subjectief, door overleg streven naar semi-objectiviteit Inschatting afhankelijk van risicoperceptie en gedrag 31www.risicomanagementacademie.nl

32 Risicogedrag Risicomijdend: actief uit de weg gaan, voorzichtig redenerend, minder bereid nieuwe zaken uit te proberen Risicozoekend: neemt risico's, probeert nieuwe zaken, te optimistisch, houdt van een uitdaging, onderschat de bedreigingen Risiconeutraal: het ideaal, comfortabel met de besluitvorming, weloverwogen, brengt maatregelen in lijn met de kansen en bedreigingen (in proportie) 32www.risicomanagementacademie.nl

33 Risicoperceptie: wat zie je? Welke lijn is langer? Dezelfde feiten andere uitleg: Subjectiviteit in beoordeling! Wat zie je? 33www.risicomanagementacademie.nl

34 Risicoperceptie Hoe zie je dit? 7 % van de patiënten die een behandeling ondergaat, overlijdt binnen 5 jaar 93 % van de patiënten zal de 5 jaar overleven Dezelfde boodschap verschillende risico s? 34www.risicomanagementacademie.nl

35 Risicoperceptie Grote risico s worden onderschat als: Men het risico zelf loopt; Men denkt het risico te kunnen beheersen door eigen handelen; Het voor de waarnemer een bekend risico is; Het aantal mensen dat blootgesteld wordt relatief laag is. 35www.risicomanagementacademie.nl

36 Voor- en nadelen risicoanalyse door een groep Nadelen: Vaak geldt de mening van de hoogste status in de groep Dominante personen kunnen stempel drukken Aanpassen eigen mening aan groep Terughoudendheid van deelnemers Voordelen: Breder perspectief Geen persoonlijke voorkeur 36www.risicomanagementacademie.nl

37 Case risicoanalyse praktijk Bedenk 3 belangrijke risico s waarbij je aangeeft wat de oorzaken, ongewenste gebeurtenis en gevolgen zijn Keuze uit: Imago risico s Financiële risico s Letsel/Veiligheidsrisico s Milieu risico s 37www.risicomanagementacademie.nl

38 Soorten analyse Kwantitatief: vaste numerieke waarden (met een foutenmarge) voor zowel de kans als voor de gevolgen Kwalitatief: representatie van waarden van zowel de uitkomst als de kans door gebruik van intervalschalen 38www.risicomanagementacademie.nl

39 Kansklassen Kans Klasse Percentage 10% 30% 50% 70% 90% Referentiebeeld < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of > 39www.risicomanagementacademie.nl

40 Gevolgen Klasse Imago gevolg Zeer klein Klein Midden Groot Zeer groot Referentiebeeld Individueel Persoonlijke kring Plaatselijke pers Regionale pers Landelijke pers Klasse Financieel gevolg Klasse Tijd gevolg 1 X < week < X < weken < X < weken < X < weken < X 5 > 26 weken 40www.risicomanagementacademie.nl

41 Gevolgen Klasse Letsel gevolg Zeer klein Klein Midden Groot Zeer groot Referentiebeeld Individueel Gezin/kleine groep Wijk/plaatselijk Regionaal Maatschappij Klasse Milieu gevolg Zeer klein Klein Midden Groot Zeer groot Referentiebeeld Marginale verontreiniging Beperkte verontreiniging, herstel wenselijk Verontreiniging, herstel noodzakelijk Onacceptabele verontreiniging, deels herstelbaar Desastreuze verontreiniging, onherstelbaar 41www.risicomanagementacademie.nl

42 Inschatting kans Zijn er vergelijkbare projecten en/of activiteiten Is het voorgekomen in mijn organisatie? Is het voorgekomen bij een andere organisatie? Oorzaak Stroomuitval Gebeurtenis Gevolg Dienstverlening Fout software Uitval ICT Verlies data Menselijke fout KANS Schadeclaims 42www.risicomanagementacademie.nl

43 Inschatting gevolg Werk met concrete gevolgen Oorzaak Stroomuitval Fout software Menselijke fout Gebeurtenis Uitval ICT Gevolg Dienstverlening Verlies data Schadeclaims 43www.risicomanagementacademie.nl

44 Prioriteren Risicoscore = kans x gevolg Voorbeeld Kans: Gevolg: 2 (redelijk) 4 (groot) Risicoscore = 2 x 4 = 8 44www.risicomanagementacademie.nl

45 Bruto/netto risico Bruto risico Risico voor het toepassen van maatregelen Vertrekpunt voor beheersing Netto risico Risico na het toepassen van maatregelen Reële impact van risico s 45www.risicomanagementacademie.nl

46 Verder met case We gaan verder met de analyse. Je gaat de geïdentificeerde risico s kwantificeren en de maatregelen per risico benoemen, denk aan bruto en netto risico s 46www.risicomanagementacademie.nl

47 Risicomatrix Belangrijk: benoemen risico-eigenaar! 47www.risicomanagementacademie.nl

48 Risicoresponse Vermijden. Dit houdt in dat het beleid waar een risico door ontstaat, wordt beëindigd, op een andere manier wordt vorm gegeven of geen beleid gestart wordt dat een risico met zich meebrengt. Ook kunnen werkprocessen zodanig ingevuld zijn, dat op die manier bepaalde risico s worden vermeden; Verminderen. Door het risico af te dekken middels een verzekering, een voorziening of een ander budget in de begroting. Hiermee worden de gevolgen van een risico dus beperkt. Tevens kan bij verminderen gedacht worden aan het aanpakken of wegnemen van de oorzaak van het risico; Overdragen. Dit kan door het beleid dat een risico met zich meebrengt, uit te laten voeren door een andere betrokken partij, die daarbij ook de financiële risico s overneemt; Accepteren. Als een risico niet wordt vermeden, verminderd of wordt overgedragen, dan wordt een risico geaccepteerd en zal de eventuele financiële schade volledig middels de weerstandscapaciteit moeten worden afgedekt. Dit betekent niet dat het risico niet beïnvloedbaar is en daarom maar geaccepteerd moet worden. Het betekent dat het risico op dit moment geaccepteerd wordt en niet op één of andere wijze is afgedekt. 48www.risicomanagementacademie.nl

49 Communicatie & rapportage 49www.risicomanagementacademie.nl

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Benne van Popta (voorzitter Detailhandel) Steffanie Spoorenberg (adviseur Atos Consulting) Agenda 1. Risicomanagement 2. Risicomanagement vanuit

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

Inspiratiedag. Workshop 1: Risicogestuurde interne controle. 15 september 2016

Inspiratiedag. Workshop 1: Risicogestuurde interne controle. 15 september 2016 Inspiratiedag Workshop 1: Risicogestuurde interne controle 15 september 2016 Programma Inleiding Risicomanagement Interne beheersing Relatie met de externe accountant Van interne controle naar beheersing

Nadere informatie

Enterprise risicomanagement. Bart Bolwijn

Enterprise risicomanagement. Bart Bolwijn Enterprise risicomanagement Bart Bolwijn Inhoud presentatie Enterprise risicomanagement (ERM); Implementatie ERM: voorbeeld Ziekenhuis; Randvoorwaarden Proces ERM ondersteund door irisk; Vragen. Definities

Nadere informatie

Geen verbouwing zonder PRI

Geen verbouwing zonder PRI Geen verbouwing zonder PRI Symposium Luchtbehandeling Operatiekamer Drs. G. Gerritsen Manager Kwaliteit Rijnstate Arnhem Risicomanagement = Welke risico s heeft het totale ziekenhuis op schade? (= risicoprofiel

Nadere informatie

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement Programma 14 november middag Risicomanagement Modellen Strategisch risicomanagement Kaplan 1www.risicomanagementacademie.nl 2www.risicomanagementacademie.nl Risicomanagement modellen Verscheidenheid normen

Nadere informatie

Raamwerk Risicomanagement

Raamwerk Risicomanagement Raamwerk Risicomanagement Op basis van het Enterprise Risk Management van COSO heeft Olde Bijvank advies in samenwerking met Quintis een raamwerk voor risicomanagement ontwikkeld. Specifiek voor Nederlandse

Nadere informatie

Rapportage Risicomanagement

Rapportage Risicomanagement Rapportage Risicomanagement Nederlands Adviesbureau Risicomanagement Ervaar zelf de voordelen van NARIS Gratis demo Neem direct contact met ons op! 1 Maak zelf ook kennis met NARIS Risicomanagement Deze

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Integraal Risicomanagement in ziekenhuis Rijnstate

Integraal Risicomanagement in ziekenhuis Rijnstate Integraal Risicomanagement in ziekenhuis Rijnstate 17 februari 2016 G. Gerritsen Seminar Crisisbeheersing Zorgsector SVDC Zeist IRM in Rijnstate Ervaringen in Rijnstate sinds 2007 met invoering integraal

Nadere informatie

Veiligheid in gezondheidszorg.nl

Veiligheid in gezondheidszorg.nl Kwaliteit Veiligheid Risico ii Gidano B.V. Lead Auditors kundigen ICT deskundigen d Diensten Gidano Risico Kwaliteits Patiëntveiligheid Lead Auditting Incidentonderzoek coördinatie ICT Analyse Inhoud Inzicht

Nadere informatie

Frequentiemodel Internal Audit Friesland Bank. K.T. Kloosterman Leeuwarden, 31 mei 2005

Frequentiemodel Internal Audit Friesland Bank. K.T. Kloosterman Leeuwarden, 31 mei 2005 Frequentiemodel Internal Audit Friesland Bank K.T. Kloosterman Leeuwarden, 31 mei 2005 Agenda 1) Algemeen Internal Audit 2) Waarom frequenteren van onderzoeken 3) Totstandkoming en inhoud Missie Internal

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

Informele raadsbijeenkomst over de risico s van de 3 decentralisaties in het sociaal domein. Heerenveen, 17 oktober 2013

Informele raadsbijeenkomst over de risico s van de 3 decentralisaties in het sociaal domein. Heerenveen, 17 oktober 2013 Informele raadsbijeenkomst over de risico s van de 3 decentralisaties in het sociaal domein Heerenveen, 17 oktober 2013 Programma over risico s 3D s - Welkom. Door Frederike Gossink. - Wat zijn risico

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Risico s, breng ze in kaart! De Bow-Tie methode 25 april 2012

Risico s, breng ze in kaart! De Bow-Tie methode 25 april 2012 Risico s, breng ze in kaart! De Bow-Tie methode 25 april 2012 Risico s in het ziekenhuis Welke spuit hoort bij welke pomp? Bron: UMCU cursus Patientveiligheid Luchtvaart en Olie NTA Veiligheidsmanagementsysteem:

Nadere informatie

Het wat en hoe van risicomanagement. LOKmml-bijeenkomst donderdag 24 maart 2016

Het wat en hoe van risicomanagement. LOKmml-bijeenkomst donderdag 24 maart 2016 Het wat en hoe van risicomanagement LOKmml-bijeenkomst donderdag 24 maart 2016 Opbouw presentatie Introductie Douwe Meetsma Normvereisten uit ISO 15189 en context Wat is Risico management Operationeel

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT WHITEPAPER BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT RISICOMANAGEMENT IN BALANS Ondernemen betekent risico s nemen om de

Nadere informatie

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Trefwoorden: projectmanagement, risicomanagement, risico-identificatie PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Samenvatting In elke organisatie wordt gewerkt aan projecten.

Nadere informatie

Risicomanagement: Veel kansen zijn nog niet benut!

Risicomanagement: Veel kansen zijn nog niet benut! Risicomanagement: Veel kansen zijn nog niet benut! Inleiding In 1995 deed risicomanagement bij gemeenten zijn intrede doordat deze verplicht werden gesteld een risicoparagraaf in hun begroting op te nemen.

Nadere informatie

De moeilijke relatie tussen RIE en handhaving. Zin en onzin van de risicobeoordeling: de kleren van de keizer

De moeilijke relatie tussen RIE en handhaving. Zin en onzin van de risicobeoordeling: de kleren van de keizer Welkom De moeilijke relatie tussen RIE en handhaving Zin en onzin van de risicobeoordeling: de kleren van de keizer De stappen en de methodologische problemen Jan Dillen Technisch Adviseur Federale Verzekering

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Grip op uw bedrijfscontinuïteit

Grip op uw bedrijfscontinuïteit Grip op uw bedrijfscontinuïteit Hoe omgaan met risico s 1 Grip op uw bedrijfsdoelstellingen: risicomanagement Ondernemen is risico s nemen. Maar bedrijfsrisico s mogen ondernemen niet in de weg staan.

Nadere informatie

Bridging the Gap between what science knows and what business does

Bridging the Gap between what science knows and what business does Bridging the Gap between what science knows and what business does ERM = BRM Het framework & de psychologie ERM = BRM: invulling aan soft controls Enterprise risk management is gebaat bij methodische maatregelen

Nadere informatie

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015 Kennismaking met Risico-analyses HKZ 18 juni 2015 kwaliteit en veiligheid zorg-en welzijnssector HKZ, ISO, ZKN 18 jaar ervaring Willy Limpens, adviseur en gekwalificeerd Lead Auditor, o.a. HKZ VMS Agenda

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10

Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10 Nota Weerstandsvermogen 2013 Gemeente Olst-Wijhe Olst-Wijhe, maart 2013 doc. nr.: 13.014804 Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10 Inhoudsopgave Samenvatting 3 Hoofdstuk indeling 1.

Nadere informatie

beleidskader RISICOMANAGEMENT

beleidskader RISICOMANAGEMENT beleidskader RISICOMANAGEMENT The biggest risk is not taking any risk... In a world that changing really quickly, the only strategy that is guaranteed to fail is not taking risks. Mark Zuckerberg, oprichter

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van een bedrijfsnoodorganisatie door middel van scenario s Danny A. Jolly, Regionale brandweerorganisatie

Kwaliteitsverbetering van een bedrijfsnoodorganisatie door middel van scenario s Danny A. Jolly, Regionale brandweerorganisatie Kwaliteitsverbetering van een bedrijfsnoodorganisatie door middel van scenario s Danny A. Jolly, Regionale brandweerorganisatie Jolly@rbogv.nl Inleiding Om verschillende typen incidenten als gevolg van

Nadere informatie

Nota Risicomanagement Echt-Susteren 2015

Nota Risicomanagement Echt-Susteren 2015 Nota Risicomanagement Echt-Susteren 2015 Datum : 19 februari 2015 Afdeling: ConcernController - 1 - Nota Risicomanagement INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Waarom doen we aan risicomanagement?

Nadere informatie

Risico s identificeren. Drs P.A.M. (Patrick) Kremers RC 20 juni 2012

Risico s identificeren. Drs P.A.M. (Patrick) Kremers RC 20 juni 2012 Risico s identificeren Drs P.A.M. (Patrick) Kremers RC 20 juni 2012 Integraal risicomanagement 2 Integraal risicomanagement 3 Risicomanagement proces 4 Risicomanagement proces 5 6 Risico identificatie

Nadere informatie

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern Programma 13.30 uur Opening 13.40 uur Risicomanagement in het onderwijs door Marien Rozendaal RA 14.30 uur Pauze 15.00 uur Risicomanagement

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe?

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe? RISICOMANAGEMENT Risicomanagement ondersteunt op een gestructureerde manier het behalen van doelstellingen en het opleveren van projectresultaten. Dit kan door risico s expliciet te maken, beheersmaatregelen

Nadere informatie

Risico s binnen een project

Risico s binnen een project Risico s binnen een project Alles loopt op wieltjes Je hebt de zaak vanuit alle hoeken onderzocht. Je hebt het al 1000x gedaan Alles is vanzelfsprekend Je weet perfect wat je aan het doen bent, je bent

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Start animatie. Volgende slide

Start animatie. Volgende slide Start animatie Volgende slide Welkom Zin en onzin van de risicobeoordeling? De stappen en de methodologische problemen Jan Dillen Technisch Adviseur Federale Verzekering Preventie-adviseur Inleiding: wat/doel

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020

Nadere informatie

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2012-2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding a. Aanleiding en kader b. Proces 2. Risicomanagement a. Risico's en risicomanagement b. Invoering van risicomanagement

Nadere informatie

Risico als Kans. Integrale Veiligheid en Risicomanagement. Ron Massink

Risico als Kans. Integrale Veiligheid en Risicomanagement. Ron Massink Risico als Kans Integrale Veiligheid en Risicomanagement Ron Massink Manager Integrale Veiligheid TU Delft Nuclear Plant Security Manager CEO Lindyn Integrale Veiligheid Voorzitter Genootschap voor Risicomanagement

Nadere informatie

HR in control. In 7 stappen de inzet van Human Capital optimaal. Dominica Diensten

HR in control. In 7 stappen de inzet van Human Capital optimaal. Dominica Diensten HR in control In 7 stappen de inzet van Human Capital optimaal. Doel en stappen In 7 stappen de personeels- en organisatieontwikkeling afgestemd. Handvatten voor: Opleidingsbehoefte Performancemanagement,

Nadere informatie

5 Methode. 5.1 Uitgangspunten

5 Methode. 5.1 Uitgangspunten 5 Methode In dit hoofdstuk wordt het risicomanagementsysteem 1 waarmee de in het vorige hoofdstuk genoemde doelstellingen van risicomanagement wordt bereikt toegelicht. Een eenmalige risicoanalyse uitvoeren

Nadere informatie

Assetmanagement Rotterdam

Assetmanagement Rotterdam NVRD Themadag BOR Assetmanagement Rotterdam 24 September 2015 Inhoud Assetmanagement algemeen Organisatie Rotterdam Assetmanagement methodiek Casus Risico-inventarisatie Risicoanalyse Beheermaatregel Prioritering

Nadere informatie

Programma uur Introductie door de dagvoorzitter

Programma uur Introductie door de dagvoorzitter Programma 14.30-14.35 uur Introductie door de dagvoorzitter 14.35-15.10 uur Prof. Mr. Gerard van Solinge Risico-management: taak, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid 15.10-15.45 uur Drs. Geomaly

Nadere informatie

4.2 Weerstandsvermogen

4.2 Weerstandsvermogen 4.2 Weerstandsvermogen 4.2.1 Inleiding Deze paragraaf handelt over de hoogte van de algemene reserve en andere weerstandscapaciteit waarover de gemeente Spijkenisse beschikt om calamiteiten en andere tegenvallers

Nadere informatie

Preventie en de (on)zin van verzekeren Ing. Louis Koehorst (Achmea/Triade Advies)

Preventie en de (on)zin van verzekeren Ing. Louis Koehorst (Achmea/Triade Advies) THEMA: Tussen Wet en Werkelijkheid Preventie en de (on)zin van verzekeren Ing. Louis Koehorst (Achmea/Triade Advies) ORGANISATIE: PARTNERS: Even over verzekeraars - De claims agv ongevallen en letsel zijn

Nadere informatie

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Themabijeenkomsten raad 3 D s Aanleiding 3 bijeenkomsten voor de hele raad 1. Juni: Risico s en meicirculaire 2. Augustus: Uitleg over de toegang,

Nadere informatie

Batenmanagement. Duurzame verbinding tussen programma en lijn. PGM Open 2013 Patrick Mulder 7 februari 2013. Batenmanagement - Patrick Mulder

Batenmanagement. Duurzame verbinding tussen programma en lijn. PGM Open 2013 Patrick Mulder 7 februari 2013. Batenmanagement - Patrick Mulder Batenmanagement Duurzame verbinding tussen programma en lijn PGM Open 2013 Patrick Mulder 7 februari 2013 Agenda Waarom batenmanagement? Wat is batenmanagement? Hoe ziet batenmanagement eruit? Do s en

Nadere informatie

Rapportage weerstandsvermogen. Gemeente Koggenland

Rapportage weerstandsvermogen. Gemeente Koggenland Rapportage weerstandsvermogen Gemeente Koggenland Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement Enschede, januari 2013 2013 Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement bv. Dit rapport is uitsluitend

Nadere informatie

RISICO S IN 2020. Omgaan met risico s in een onstuimige markt. januari 2015. Shopping 2020 / WhiteHat Security

RISICO S IN 2020. Omgaan met risico s in een onstuimige markt. januari 2015. Shopping 2020 / WhiteHat Security RISICO S IN 2020 Omgaan met risico s in een onstuimige markt januari 2015 Shopping 2020 / WhiteHat Security WAAR GAAT HET OVER LUISTEREN Waarom is er zo weinig aandacht voor risico s? Waarom is het nu

Nadere informatie

Hans de Jonge 29 oktober2009

Hans de Jonge 29 oktober2009 Hans de Jonge 29 oktober2009 Strategische doelen Rendement Risico s Monitoring en verantwoording Risico- en lifecycle management Veroudering & lifecycle Besluitvorming en prioritering Operationele werkzaamheden

Nadere informatie

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen

Het ISACA RISK IT Framework voor Testers. Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 1 Het ISACA RISK IT Framework voor Testers Omgaan met risico s Risk Appetite Onderzoeken Maatregelen 2 Wie is Jaap Ir. J. van der Leer CRISC CGEIT CISA 43 jaar in de IT werkzaam. 22 jaar ervaring in IT

Nadere informatie

Beïnvloeding van risicobewustzijn. André Maranus

Beïnvloeding van risicobewustzijn. André Maranus Beïnvloeding van risicobewustzijn André Maranus Omgangsvorm In deze workshop bestaan geen fouten of mislukking enkel feedback! Beïnvloeding van risicobewustzijn Menselijk gedrag als risico en het nemen

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland 1 Inhoud Management Samenvatting... 3 Hoofdstuk 1 Inleiding... 4 Hoofdstuk 2 Weerstandsvermogen... 5 Hoofdstuk 3 Begrippenkader...

Nadere informatie

De effectieve directie

De effectieve directie Studiedag - Journée d études De interne audit en het auditcomité Walgraeve M. Hoofd interne audit NVSM 17.10.2008 Verslag over: De effectieve directie - Financiële, operationele en strategische risico

Nadere informatie

Business Continuity Management

Business Continuity Management Business Continuity Management Aart Bitter - 14 januari 2014 SAFER, SMARTER, GREENER Praktijk case Wij zijn als bierbrouwerij voorgedragen om onze producten te leveren aan het Holland House tijdens het

Nadere informatie

Handboek Risicomanagement

Handboek Risicomanagement Handboek Risicomanagement Versie 3, oktober 2013 1 Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2. Inleiding... 4 2.1 Achtergrond & ontwikkelingen... 4 2.2 Visie op risicomanagement... 4 2.3 Het begrip risico... 5

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Stop met het gebruik van de methode van Kinney als kwantitatieve risicoevaluatiemethode

Stop met het gebruik van de methode van Kinney als kwantitatieve risicoevaluatiemethode Stop met het gebruik van de methode van Kinney als kwantitatieve risicoevaluatiemethode : De methode van Kinney is geen kwantitatieve doch een kwalitatieve risicoevaluatiemethode Hierbij wil ik aantonen

Nadere informatie

Uitbesteding in de pensioensector:

Uitbesteding in de pensioensector: Uitbesteding in de pensioensector: Bevindingen vanuit de toezichtspraktijk Prof. Dr. O.C.H.M. Sleijpen EYe on Pensions 14 januari 2014 Uitbesteding in de Pensioensector Topics: A. Wettelijke bepalingen

Nadere informatie

Inleiding Veterinair communicatiemanagement. 20 maart 2010, Amersfoort

Inleiding Veterinair communicatiemanagement. 20 maart 2010, Amersfoort Inleiding Veterinair communicatiemanagement 20 maart 2010, Amersfoort Inleiding Veterinair communicatiemanagement Ochtendprogramma Wat verstaan we onder communicatie? Hoe belangrijk is communicatie voor

Nadere informatie

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement (Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement Aanleiding Het college heeft de opdracht een Nota Risicomanagement op te stellen. Hiertoe heeft de raad besloten bij de rapportage Financiële Strategie.

Nadere informatie

Geïntegreerd jaarverslag Gasunie 2013

Geïntegreerd jaarverslag Gasunie 2013 Risicomanagement We onderkennen een aantal algemene risico s. De aard van onze werkzaamheden brengt daarnaast nog specifieke risico s met zich mee. Om deze zo goed mogelijk te beheersen en waar mogelijk

Nadere informatie

Financiële zekerheid voor ANBI s

Financiële zekerheid voor ANBI s Financiële zekerheid voor ANBI s Agenda: 1. Algemeen en aanleiding 2. Risk assessment 3. Governance 4. Impactmeting 5. Verdienmodel en scenarioanalyse 6. Vermogensvorming 7. Afsluiting 1. Algemeen en aanleiding

Nadere informatie

1. WAT IS EEN RISICOANALYSE?...1 2. RISICO S IN WARMTE-UITWISSELINGSPROJECTEN...2 3. DE TECHNIEK VAN RISICOANALYSE EN MANAGEMENT...

1. WAT IS EEN RISICOANALYSE?...1 2. RISICO S IN WARMTE-UITWISSELINGSPROJECTEN...2 3. DE TECHNIEK VAN RISICOANALYSE EN MANAGEMENT... Instrument: Risicoanalyse en management 1. WAT IS EEN RISICOANALYSE?...1 2. RISICO S IN WARMTE-UITWISSELINGSPROJECTEN...2 3. DE TECHNIEK VAN RISICOANALYSE EN MANAGEMENT...2 4. RELATIE MET ANDERE INSTRUMENTEN...7

Nadere informatie

Stakeholders? Alleen de klanten zijn mijn stakeholders, ja toch?

Stakeholders? Alleen de klanten zijn mijn stakeholders, ja toch? s? Alleen de klanten zijn mijn stakeholders, ja toch? Bob Alisic ActinQ Utrecht, 6 oktober 2015 V 2.1 bob.alisic@actinq.nl 1 Wie zijn de stakeholders van een organisatie? Definitie volgens ISO 9000:2015

Nadere informatie

Slide 1. Slide 2 Introduktie. Slide 3 Deze les: 2 onderwerpen. Les 1 Definities en belang Informatie Technologie. Intro docent Opzet/tentamenstof

Slide 1. Slide 2 Introduktie. Slide 3 Deze les: 2 onderwerpen. Les 1 Definities en belang Informatie Technologie. Intro docent Opzet/tentamenstof Slide 1 Les 1 Definities en belang Informatie Technologie IT A Basics en toepassing Informatie Technologie Versie 4.1 Sept 2014 Slide 2 Introduktie Intro docent Opzet/tentamenstof Stof/vraagstukken behandeld

Nadere informatie

Inleiding 11 DEEL 1 BESCHRIJVING VAN DE RISICO S 23

Inleiding 11 DEEL 1 BESCHRIJVING VAN DE RISICO S 23 Inhoud Inleiding 11 Risicomanagement, een selectie van toepassingen in ondernemingsbestuur 13 Theorie? 15 Bekende toepassingen 17 Risicomanagement in de financiële sector 18 Risico s in verband met ondernemingsbestuur

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User RUM Risk assessed User requirements Management - SPIder session Project driven by requirements 25th april Copyright 2006 ps_testware - Gijs Kuiper Risk assessed User requirement Management Personalia Gijs

Nadere informatie

Handleiding. SPP Model

Handleiding. SPP Model Handleiding SPP Model 1 Handleiding SPP Model Handleiding SPP Model Bij Strategische Personeelsplanning (SPP) gaat het om het verkrijgen van voldoende en kwalitatief goed personeel in de toekomst. Om inzicht

Nadere informatie

Waardecreatie Enterprise Risk Management door een goed inzicht

Waardecreatie Enterprise Risk Management door een goed inzicht Waardecreatie Waardecreatie Enterprise Risk Management door een goed inzicht inzicht in risicoperceptie risicoperceptie Genootschap enootschap voor Risicomanagement Studiegroep Enterprise Risk Management

Nadere informatie

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 Inspireren, creëren, organiseren GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 1 Inleiding Enquete, SUTO 2010 De wereld In 2010 Trends, Scenario s en Prognoses Voor komende Jaren. Piet

Nadere informatie

Voorbeeld Managementrapportage Woningcorporatie Gaasterzijl. Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement

Voorbeeld Managementrapportage Woningcorporatie Gaasterzijl. Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement Voorbeeld Managementrapportage Woningcorporatie Gaasterzijl Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement Inhoudsopgave 1. Top 10 Financiële Risico s... 3 2. Top 5 Stijgende Risico s... 5 3. Top 5 Dalende

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Berry Kok. Navara Risk Advisory

Berry Kok. Navara Risk Advisory Berry Kok Navara Risk Advisory Topics Informatiebeveiliging in het nieuws Annual Benchmark on Patient Privacy & Data Security Informatiebeveiliging in de zorg Extra uitdaging: mobiel Informatiebeveiliging

Nadere informatie

In dit hoofdstuk van de Modelaanpak Evenementen wordt een beschrijving gegeven van het maken van een risicoanalyse.

In dit hoofdstuk van de Modelaanpak Evenementen wordt een beschrijving gegeven van het maken van een risicoanalyse. Risicoanalyse Inleiding Risico s analyseren is een manier om vooruit te kijken, niet een manier om achteraf te beoordelen wat er mis is gegaan. Een risicoanalyse is een methode waarbij nader benoemde risico

Nadere informatie

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem PART zorg 13 mei 2014 Agenda 1 2 3 4 5 Introductie VMS - huiswerkopdracht Introductie VIM Casus en gespreksoefening Taken VIM-team Discussie + afsluiting Plaats

Nadere informatie

RISICOGERICHT- EN STRATEGISCH STUREN

RISICOGERICHT- EN STRATEGISCH STUREN RISICOGERICHT- EN STRATEGISCH STUREN Twee zijdes van dezelfde medaille ~ Door: mr. Frédérique Bakker & Jan Gerben Verzijl RC De functie van bestuurder of toezichthouder is in deze tijden niet eenvoudig.

Nadere informatie

Praktijkfiche: nadenken over de ontwikkeling van het bedrijf

Praktijkfiche: nadenken over de ontwikkeling van het bedrijf Praktijkfiche: nadenken over de ontwikkeling van het bedrijf Nadenken over uw huidige situatie Wat zijn nu de vaardigheden van uw bedrijf? Technische vaardigheden Andere vaardigheden Welke expertise hebt

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

ICAAP Bewust van uw risico s. Alex Poel 18 mei 2010

ICAAP Bewust van uw risico s. Alex Poel 18 mei 2010 ICAAP Alex Poel 18 mei 2010 Inhoud 1. ICAAP algemeen 2. De uitgangspunten (vertaald) 3. Het ICAAP uitvoeren 4. De risico s 5. Enkele voorbeelden 6. Wat kan ICAAP voor u betekenen 1. ICAAP algemeen (1)

Nadere informatie

Rapport Methodiek Risicoanalyse

Rapport Methodiek Risicoanalyse Versie 1.5 31 december 2014 A.L.M. van Heijst emim drs. R.B. Kaptein drs. A. J. Versteeg Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Methodiek... 3 3. Stappenplan uitvoering risicoanalyse... 6 3.1 Landelijke risicoanalyse...

Nadere informatie

Professionaliseren inkoopfunctie. Een praktijkvoorbeeld

Professionaliseren inkoopfunctie. Een praktijkvoorbeeld Professionaliseren inkoopfunctie Een praktijkvoorbeeld Even voorstellen Hans de Krijger Interim inkoopadviseur Ruime inkoopervaring Inrichten inkoopfunctie 18 jaar werkzaam in publieke sector Nu werkzaam

Nadere informatie

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem In dit artikel wordt de logica van de ISA s besproken in relatie met het interne controlesysteem. Hieronder worden de componenten van het interne

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Instrument: Risicoanalyse voor een ketenproject

Instrument: Risicoanalyse voor een ketenproject Instrument: Risicoanalyse voor een ketenproject 1. WAT IS EEN RISICOANALYSE?...2 2. RISICO S IN KETENPROJECTEN...3 3. DE TECHNIEK VAN RISICOANALYSE EN MANAGEMENT...4 4. EISEN AAN EEN GOEDE RISICOANALYSE...10

Nadere informatie

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Opdracht Inleiding Inleiding ISO als KMS 2 kanten HARDE KANT - Meten - Monitoring - Analyse - Evaluatie -. ZACHTE KANT

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

Toetsen van Asset Management tegen ISO 55001

Toetsen van Asset Management tegen ISO 55001 Toetsen van Asset Management tegen ISO 55001 KIVI Bijeenkomst Alex Roovers 14 mei 2014 Working together for a safer world Inhoud presentatie Asset Management en basis principes Toets ervaringen Asset Management;

Nadere informatie

Invoering Vpb Aanleiding Europese Commissie onderzoek

Invoering Vpb Aanleiding Europese Commissie onderzoek Invoering Vpb 2016 - Aanleiding Europese Commissie onderzoek - Huidige wetgeving 1956 overheidsonderneming vrij - Nieuwe wetgeving Belastingplichtig tenzij Voldoende rek gemeenten! Invoering Vpb Stand

Nadere informatie

Focus op Risico s en Kansen. HKZ 10 november 2015

Focus op Risico s en Kansen. HKZ 10 november 2015 Focus op Risico s en Kansen HKZ 10 november 2015 Wie ik ben: adviseur/trainer/ondernemer begeleiden bij kwaliteitsmanagement en certificering Qarebase advies/training moderne webapplicatie Qarebase Lead

Nadere informatie

BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Hoe kunt u uw onderneming beschermen voor gevaren.

BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Hoe kunt u uw onderneming beschermen voor gevaren. BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Hoe kunt u uw onderneming beschermen voor gevaren. Business Continuity Plan Handboek J.H. van den Berg M. Baas B U S I N E S S C O N T I N U I T Y M A N A G E M E N T Business

Nadere informatie

Informatieveiligheid, de praktische aanpak

Informatieveiligheid, de praktische aanpak Informatieveiligheid, de praktische aanpak Wie ben ik? Frederik Baert Domeinverantwoordelijke Informatieveiligheid Domeinverantwoordelijke Infrastructuur & Connectiviteit @ V-ICT-OR V-ICT-OR cvba Dienstenorganisatie

Nadere informatie

ISO 9001: Niets aan de hand! Enkele cosmetische wijzigingen... of toch niet?

ISO 9001: Niets aan de hand! Enkele cosmetische wijzigingen... of toch niet? ISO 9001:2015... Niets aan de hand! Enkele cosmetische wijzigingen... of toch niet? NNK bijeenkomst, 09 september 2014 Bob Alisic / ActinQ V2.1 Waarom een nieuwe versie van ISO 9001? De norm in lijn te

Nadere informatie