Ondervoeding bij ouderen Dr. Harriët Jager-Wittenaar Senior onderzoeker Lectoraat Transparante Zorgverlening Hanzehogeschool Groningen Leeruitkomsten Aan het einde van deze workshop: Kunt u ondervoeding bij uw cliënten herkennen/vaststellen Kunt u praktische adviezen geven aan uw cliënten ter preventie en behandeling van ondervoeding
Programma Quiz Groepsopdracht Plenaire terugkoppeling Discussie en afsluiting Stelling 1 Juist Ondervoeding is een acute of chronische voedingstoestand, waarbij een tekort of disbalans van energie, eiwit en andere voedingsstoffen leidt tot meetbare nadelige effecten op lichaamssamenstelling, functioneren en klinische resultaten
Stelling 2 Circa 1 op de 3 ouderen die thuiszorg ontvangt heeft een hoog risico op ondervoeding (vlgs. SNAQ65+) Juist Stelling 3 Ondervoede ouderen hebben een BMI <20 kg/m 2 Onjuist
Stelling 4 Koolhydraten zijn de belangrijkste voedingsstof bij de preventie en behandeling van ondervoeding Onjuist Stelling 5 Ondervoede ouderen hebben een verhoogde energiebehoefte Onjuist
Stelling 6 Volgens de Gezondheidsraad is de eiwitbehoefte van ouderen gelijk aan die van jonger volwassenen Juist Groepsopdracht Vorm groepjes van 5-tallen Bediscussieer onderstaande vragen: 1. Aan welke kenmerken herkent u een ondervoede patiënt? 2.Welke factoren geven volgens u een hoog risico op ondervoeding? 3. Welk instrument (PG-SGA of MNA) vindt u het meest geschikt voor uw doelgroep? Waarom? 4.Wat zijn uw gouden praktische tips in de strijd tegen ondervoeding?
Ondervoeding Subacute/ chronische voedingstoestand Tekort of disbalans van voedingsstoffen (o.a. energie en eiwit) Met of zonder ontstekingsactiviteit vetmassa+ spiermassa functie A.S.P.E.N. 2012 Gevolgen ondervoeding Afweer Kwaliteit van leven Opnameduur Ondervoeding Zorgkosten Mortaliteit
Gevolgen ondervoeding Ondervoeding risicofactor voor kwetsbaarheid = proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans vergroot op negatieve gezondheidsuitkomsten(functiebeperkingen, opname, overlijden) Gobbens, 2010 Hoe ondervoeding herkennen?
Bron: Hans Mak Instituut Hoe ondervoeding herkennen? Tijdens werkzaamheden bedacht zijn op signalen ondervoeding Help cliënt overeind / bij zitten voelt u botten schouders? ribben? Geef cliënt een hand slappe handdruk? Ondervoeding niet altijd aan buitenkant zichtbaar!
Systematische screening en vaststellen ondervoeding PG-SGA MNA Oorzaken ondervoeding bij ouderen Agarwal et al, Maturitas 2013
Preventie van ondervoeding? Gewichtsverlies niet altijd te voorkomen, wel te beperken Ziektegerelateerde ondervoeding ontstekingsactiviteit afbraak spieren >> opbouw ( inname + beweging) Hoge inname eiwit (en beweging?!) stimuleren spieropbouw afbraak spieren onderzoek! Behandeling ondervoeding bij ouderen Dieet: eiwit+ en voldoende energie (kcal) Meestal normale energiebehoefte (Energie- en) eiwitrijke producten Beweging!
Welke voedingsmiddelen bevatten veel eiwit? Voorbeelden van eiwitrijke producten/voedingsmiddelen
Heeft u gouden tips in de strijd tegen ondervoeding? ha.jager@pl.hanze.nl @HarrietJager