Voorstellen. Wanneer naar de diëtist?

Transcriptie

1 Voorstellen COPD Nut van goede voeding Aafke Hermsen, diëtist Karin Janssen-van Hemmen, kaderhuisarts astma/copd i.o. Agenda owanneer naar de diëtist? olichaamssamenstelling ogewichtsverandering onut van goede voeding obeweging oquiz oafsluiting Wanneer naar de diëtist? o Bij ongewenst gewichtsverlies (3 kg in een maand of 6 kg in een half jaar) o Bij een te lage BMI o Bij een te hoge BMI Goede BMI? Goed gewicht? Allemaal: Lengte 175 Gewicht 75 kg BMI 25,4 COPD beïnvloed lichaamsamenstelling o Ongewenst gewichtsverlies sterk vermagerd, ondervoed: te lage BMI, te lage VVMi* o overgewicht: te hoge BMI (mogelijk ook te lage VVMi) o Spieratrofie (weinig spiermassa, lage VVMi) o goede BMI, goede VVMi BMI berekenen: * VVMi = vet vrije massa index 1

2 Bio impedantie meting Vet vrije massa bepalen overgewicht: te hoge BMI (mogelijk ook te lage VVMi) Spieratrofie (weinig spiermassa, lage VVMi) goede BMI, goede VVMi Oorzaak gewichtstoename bij COPD 1. Verhoogde eetlust door: bepaalde medicatie bv prednison stoppen met roken (eten smaakt beter, compensatie) 2. Minder behoefte door: Stoppen met roken (veranderingen in stofwisseling) Mindere lichamelijke activiteit Oorzaak gewichtsverlies bij COPD Onvoldoende inname: o Kauwen en slikken kost moeite o Verminderde eetlust door infecties o Kortademigheid / vermoeidheid o Minder smaak o Angst / depressie o Verminderde lichamelijke activiteit o Sociale beperking / geen puf om eten te koken Verhoogde behoefte aan energie: o Ademhalingsspieren verrichten meer werk o Medicijnen verhogen de stofwisseling o Infecties beïnvloeden de stofwisseling o Lichamelijke inspanning kost meer energie o Oxidatieve stress 2

3 Verlies van Vetvrije Massa: Wat gebeurt er? Wat zijn de gevolgen? Ouder worden/ bedrust Ziekte / Letsel (bv operatie, heupfractuur, Copd, trauma etc) Verminderde eiwit opbouw Verhoogde eiwitafbraak Verlies van Vet Vrije Massa/ verminderde spierkracht Alledaags functioneren wordt moeilijker Vicieuze cirkel van VVM verlies Verminderde fysieke activiteit Minder zin in dagelijkse activiteiten Verhoogde kans op vallen Verhoogde kans op infecties Verhoogde kans op overlijden Verhoogde kans op invaliditeit Dus Voeding en spiermassa Spiermassa onderhouden en/of opbouwen Voeding ÉN beweging Voedingstoffen uit onze voeding okoolhydraten ovetten oeiwitten ovitamines omineralen Hoeveel heb je nodig? Energie? De energiebehoefte wordt berekend aan de hand van lengte en gewicht. Soms wel de helft meer dan een gezond persoon. Eiwit behoefte 1,5 1,7 gram per kg lichaamsgewicht Calcium mg Vit D microgram eiwitbehoefte Calcium Eiwit behoefte 1,5 1,7 gram per kg lichaamsgewicht Voorbeeld: Man 62 jr Lengte: 182 cm 182 cm Gewicht: 70 kg 97 kg BMI: 21,1 29,3* Eiwitbehoefte: o Dagelijkse behoefte aan calcium is mg o Bij gebruik van Prednison is er een verhoogde behoefte o Zuivelproducten bevatten veel calcium: melk, karnemelk, yoghurt, kwark, chocolademelk, vla, pudding, kaas *Bij een BMI 27, dan kijken welk gewicht bij een BMI van 27 hoort en behoefte berekenen. In dit voorbeeld wordt daarom gerekend met een gewicht van 90 kg. 3

4 Vitamine D o Oorzaken tekort vitamine D: te weinig zonlicht, eenzijdige voeding, huidveroudering tgv roken en gebruik van hormonale medicatie o suppletie bij risicogroepen is zinvol Behoefte vitamine D per dag Vrouwen 4-69 jaar: donkere (getinte) huidskleur en/of niet genoeg buiten komen of een hoofddoek of sluier dragen Hoeveel vitamine D 10 microgram jaar iedereen 10 microgram 70+ iedereen 20 microgram Mannen 4-69 jr: Donkere (getinte) huidskleur en/of niet voldoende buitenkomen: 10 microgram Hoeveel vitamine D 10 microgram 70+ iedereen 20 microgram NB Gebruik van calcichew geen extra vitamine D nodig Wetenschappelijke onderbouwing Goede voeding leidt tot een toename in gewicht, spiermassa en perifere spierkracht FEV1 verbetert niet met goede voeding Inspiratoire en expiratoire spierkracht nemen toe met goede voeding De kwaliteit van leven neemt toe met goede voeding De mogelijkheid om goed te bewegen neemt toe met goede voeding Mensen met een normale VVMI hebben gemiddeld een betere handkracht Mensen met COPD mogen geen zoete melkproducten meer drinken ivm slijmvorming Mensen met COPD mogen geen zoete melkproducten meer drinken ivm slijmvorming Slijm kan taaier zijn / plakkerig gevoel in de mond. Tip glas water drinken na gebruik van zuivel. Wellicht van zure zuivel minder klachten. Zuivel is een belangrijke bron van calcium en eiwit. 4

5 Een schaaltje kwark bevat meer eiwit dan een schaaltje yoghurt Een schaaltje kwark bevat meer eiwit dan een schaaltje yoghurt Juist 1 schaaltje 150 gram: Kwark mager: 15 gram kwark vol: 11 gram Yoghurt mager: 6 gram Yoghurt vol: 6 gram Sojamelk: 4,5 gram Optimelkwark: 8,5 gram 1 flesje energie- eiwitverrijkte drinkvoeding bevat meer eiwit dan 2 bruine boterhammen met dieetmargarine, 1 plak 48+ kaas en 1 beker halfvolle melk 1 flesje energie- eiwitverrijkte drinkvoeding bevat meer eiwit dan 2 bruine boterhammen met dieetmargarine, 1 plak 48+ kaas en 1 beker halfvolle melk juist 1 flesje drinkvoeding En+ E+ 300 kcal 20 gram eiwit Ontbijt 360 kcal 17 gram eiwit Neem een half uur na het sporten een beker yoghurt, dat zorgt voor herstel- en opbouw van spieren Neem een half uur na het sporten een beker yoghurt, dat zorgt voor herstel- en opbouw van spieren Juist 5

6 Als patiënt met COPD margarine smeert krijgt hij voldoende vit D Als patiënt met COPD margarine smeert krijgt hij voldoende vit D Margarine, vet uit melk e.d. leveren wel wat vit D op maar te weinig voor de dagelijkse behoefte. In olie zit geen vit D daarom is margarine beter. Volle melk bevat meer calcium dan halfvolle melk Volle melk bevat meer calcium dan halfvolle melk Vergelijking per 150 ml: Volle melk: 183 mg Ca Hv melk: 183 mg Ca Hv melk met extra calcium: 292 mg Ca Sojamelk: 180 mg Ca Eiwit nagenoeg gelijk, verschil in kcal vol versus halfvol Een boterham met vleeswaar of kaas is beter dan een bord brinta als u moe bent Een boterham met vleeswaar of kaas is beter dan een bord brinta als u moe bent Juist / onjuist Niet persé beter, maar misschien eet u makkelijk een bord brinta dan 1 snee brood. Maar kauwen is ook goed voor de hersenfunctie Vergelijking: 1 bord brinta (4 eetlepels) met 200 ml volle melk 192 kcal 9 gram eiwit 1 boterham met margarine met vleeswaar en 1 beker volle melk 243 kcal 12 gram eiwit 6

7 Mensen met COPD gebruiken wel 600 kcal extra per dag Mensen met COPD gebruiken wel 600 kcal extra per dag Juist 25% van met mensen met COPD heeft een verhoogde energie behoefte door: ohogere energieverbruik bij activiteit én rust oontsteking Slagroom is een bron van eiwit Slagroom is een bron van eiwit Vergelijking: 3 eetlepels (on)geklopte slagroom 102 kcal 1 gram eiwit Dieetkosten voor drinkvoeding bij COPD worden altijd vergoed Dieetkosten voor drinkvoeding bij COPD worden altijd vergoed Alleen als er ook een indicatie is zoals bijvoorbeeld ongewenst gewichtsverlies. Beoordeling voedingstoestand en voeding door diëtist. Mn Achmea/ zilveren kruis alleen vergoeding wanneer aangevraagd door diëtist. 7

8 Bedankt voor uw aandacht! 8