Voeding bij longkanker

Transcriptie

1 Welkom

2 Voeding bij longkanker Joyce Uitbeijerse Diëtist DPS Dieetkunde 15 juni 2017

3 Inhoud Ondervoeding Anorexie-cachexie syndroom Energie- en eiwitbehoefte bij longkanker Voedingsgerelateerde klachten bij longkanker Toedieningswegen dieetvoeding Voeding in laatste levensfase Samenwerking fysiotherapeut en diëtist transmuraal Vragen

4 Ondervoeding Gewichtsverlies als gevolg van een tekort aan energie, eiwit en andere voedingsstoffen Leidt tot meetbare negatieve effecten op lichaamssamenstelling, functioneren en klinische resultaten 5% ongewenst gewichtsverlies in 1 maand OF 10% ongewenst gewichtsverlies in 6 maanden

5 Anorexie-cachexie syndroom Metabool complex syndroom, bestaand uit: Anorexie Sarcopenie Asthenie Cachexie

6 Anorexie-cachexie syndroom

7 Anorexie-cachexie syndroom Verminderde intake: Met name mobilisatie vetweefsel Afname eiwitafbraak Afname glucoseproductie en glucoseverbruik Afname basaalmetabolisme Metabole veranderingen: Mobilisatie van vet- en spierweefsel Toename eiwitafbraak Normale/toegenomen glucoseproductie en verbruik Normaal/toegenomen basaalmetabolisme

8 Samenstelling voeding Energie: Energiebehoefte: Ruststofwisseling + toeslagen voor activiteit, koorts, gewichtstoename Ruststofwisseling verhoogd bij longtumoren

9 Samenstelling voeding Eiwitten Vooral in melk(producten), kaas, vlees, vis, kip, ei nodig voor spieropbouw voorkomen van afbraak spiereiwitten gram per kilogram lichaamsgewicht Conclusie: bij ziekte 50 tot 90% meer eiwit nodig terwijl eiwitinname juist vaak is verlaagd!

10 Casus mw X 49-jarige vrouw met longkanker wv bestraling en chemo. Nu opname algehele malaise, passageklachten en droge mond. Thuis 9 kg afgevallen. Gewicht bij opname 63 kg Mw maakt zich zorgen over intake. Gewichtsverlies van 72 naar 63 kg. = 9 kg = - 14%

11 Voedingsgerelateerde klachten bij longkanker Passageklachten Bijvoorbeeld gevolg van tumordruk, radiatie en strictuurvorming Welke consistentie is mogelijk? Houdingsadviezen Eten tijdrovend

12 Voedingsgerelateerde klachten bij longkanker Smaak/reukverandering Aversie tegen voeding Bijsmaak aan producten Veranderd mondgevoel Individuele verschillen, zelfs per kuur! Zowel invloed van chemo als bestraling

13 Voedingsgerelateerde klachten bij longkanker Droge mond Dehydratie? Mondhygiëne Speekselstimulerende middelen

14 Voedingsgerelateerde klachten bij longkanker Dyspnoe Oorzaak Inspanning Bereiding Frequentie

15 Voedingsgerelateerde klachten bij longkanker Vermoeidheid Beweging mogelijk? Ondersteuning Productkeuze

16 Casus mw X, anamnese Ontbijt: 2 beschuiten met halvarine en jam thee zonder suiker Lunch: 1 kop soep 1 snee bruin brood zonder korst besmeerd met halvarine en jam 1 glas karnemelk Diner: kleine portie 3 happen vlees (staat tegen) de helft van de aardappelen de helft van de groenten 1 schaaltje vanillevla Tussendoor: thee, water, appelsap Hoeveel energie en eiwit bevat de dagvoeding van mw X?

17 Casus mw X, behoefte Eiwit: g eiwit (1,2-1,5 g/kg huidig lichaamsgewicht) Energie: 1785 kcal kcal/ dag Anamnese bevat 650 kcal en 25 g eiwit!

18 Toedieningswegen dieetvoeding Drinkvoeding / modules / sondevoeding Medische overwegingen (doel, prognose) Wensen van patiënt

19 Casus mw X, advies Ontbijt: 1 schaaltje pap en+/e+ Lunch: 1 kop soep met scheutje room 1 snee bruin brood zonder korst besmeerd met roomboter en jam 1 glas karnemelk 1 schaaltje yoghurt en+/e+ Diner: stukje vis of omelet 2 bolletjes aardappelpuree groente met klontje roomboter 1 schaaltje vanillevla en+/e+ 1 schaaltje appelmoes en+ Diversen: 2 glazenmelk, appelsap, thee, water 1 flesje drinkvoeding, 1 snack naar keuze

20 Voeding en training Doel: behoud/opbouw spiermassa Voldoende energie Voldoende eiwit Max 1,5 g eiwit/kg huidig gewicht (gecorrigeerd naar BMI 27 indien nodig) Eiwit verdelen over de dag Specifiek bij training: 15 g eiwit vóór en 15 g eiwit na training

21 Revalidatie na behandeling Diverse doelstellingen zijn mogelijk, voedingsadvies dus ook variabel Bij doel gewichtsreductie - Meer bewegen (op eigen niveau) - Minder caloriën binnen krijgen - Wel voldoende eiwit binnen krijgen!! Verwijzing diëtist met specialisatie

22 Voeding in verschillende ziektefases

23 Wel of niet eten/voeden in laatste levensfase Grijs gebied, waar veel winst te halen valt 1-2 weken voor overlijden bouwt het lichaam intake af tot vrijwel niks Geen hongergevoel en geen dorstgevoel, verminderde werking van organen, zo ook spijsvertering Symbolische waarde van voeding Overgang van kwaliteit van leven naar kwaliteit van sterven Rol van diëtist

24 Wel of niet eten/voeden in laatste levensfase Voedingsgerelateerde klachten in laatste levensfase: Braken Diarree Oedeemvorming/ascites Dyspnoe Mentale druk

25 Samenwerking fysiotherapeut en diëtist Aandachtspunten: - Zorg op maat - Optimaal resultaat van behandeling van beiden, 1+1=3? - Transmuraal - Directe toegankelijkheid diëtist 1 e lijn - Vergoeding verzekeraar - Hoe vind je een gespecialiseerde diëtist?

26 Literatuur - Blum D. et al; evolving classification systems for cancer cachexia: ready for clinical practice Arends J. et al; ESPEN guidelines on enteral nutrition: non-surgical oncology Pallialine: richtlijn gewichtsverlies en anorexie

27 Nuttige websites - (protocollen en richtlijnen, ook multidisciplinair) - (voor vragen rondom voeding voor, tijdens en na behandeling bij kanker) - (Nederlandse stichting kankerbestrijding)

28 Vragen?