SECTORRAPPORT WINKELMARKT AUGUSTUS 2017 www.colliers.nl
22 VRAAG Opname stijgt door nieuwe expansie: Steeds meer retailers hebben oog voor expansie en de opname stijgt sinds 2015. Naast vrijwel alle supermarkten valt te denken aan Action, Kruidvat, Ter Stal, Takko, Tedi, Jysk, ICI Paris XL, SoLow etc. Het zijn vooral de horecazaken die de laatste jaren snel groeien. Voorbeelden zijn Papa John s, Yoghurt Barn, Bagels and Beans, Dagelijks Lekker, La Place, Sla, Dunkin Donuts en Chocolat Company. Aantal overnames stijgt: Ruim zestig Marskramer en Blokker filialen zijn in het afgelopen kwartaal overgenomen door OP=OP Voordeelshop en Big Bazar. Jumbo supermarkten had haar pijlen gericht op een overname van concurrent Em-Té, maar kwam nog niet tot een akkoord. Warenhuisketen HEMA staat op dit moment in de etalage. Toename internationale retailers: Het aantal winkels van buitenlandse retailers is de afgelopen tien jaar enorm toegenomen (tot ca. 60%). Amsterdam is verreweg het meest in trek bij internationale retailers. Op flinke afstand volgen steden als Rotterdam, Den Haag, Maastricht en Utrecht. AANBOD Landelijk daalt de leegstand: De leegstand op de winkelmarkt daalt door het positieve economische klimaat, meer expansies van retailers en een actievere rol van de vastgoedeigenaren in het oplossen van leegstand. Kans op faillissementen en winkelsluitingen blijft actueel: Niet alle retailers profiteren van het economisch herstel. Ondanks de vele positieve signalen vanuit de markt zien we dat er nog steeds retailers in moeilijkheden zijn. Ter voorkoming van erger zien we dat partijen als Kijkshop en Blokker kiezen voor een herpositioneringsstrategie (afstoten filialen en / of formules). Witteveen en Tuunte Fashion slaagden daar niet in, zij gingen onlangs nog failliet. Gestreefd wordt naar een (gedeeltelijke) doorstart. PRIJS Markthuurprijzen stabiel: Ondanks de positieve signalen vanuit de sector zien we dat winkelhuurprijzen in veel grote steden nog niet stijgen. De hoofdwinkelstraten van Amsterdam en Utrecht vormen positieve uitschieters. Dalende yields op toplocaties: in de hoofdwinkelstraten van topwinkelsteden zoals Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Maastricht dalen. In Utrecht en Eindhoven verwachten we in 2017 verder dalende yields in de topwinkelstraten.
23 VOORRAAD WINKELRUIMTE LEEGSTAND WINKELRUIMTE OMZETONTWIKKELING HOOFDSECTOREN DETAILHANDEL BELEGGINGSVOLUME (EUR) WINKELS
24 Amsterdam Q2-2015 Q2-2016 Q2-2017 VERWACHTINGEN BAR k.k. Hoofdwinkelstraat 4,20% 4,10% 3,75% BAR k.k. Winkelcentrum 5,25% 5,25% 5,25% Tophuur Hoofdwinkelstraat 2.900 2.925 3.050 Tophuur Winkelcentrum 1.600 1.600 1.650 Rotterdam BAR k.k. Hoofdwinkelstraat 5,00% 5,00% 5,00% BAR k.k. Winkelcentrum 5,10% 5,25% 5,50% Tophuur Hoofdwinkelstraat 2.000 2.000 1.800 Tophuur Winkelcentrum 1.800 1.800 1.700 Den Haag BAR k.k. Hoofdwinkelstraat 5,25% 5,25% 5,00% BAR k.k. Winkelcentrum 5,50% 5,50% 6,00% Tophuur Hoofdwinkelstraat 1.525 1.550 1.500 Tophuur Winkelcentrum 1.075 1.075 1.050 Utrecht BAR k.k. Hoofdwinkelstraat 4,60% 4,60% 4,50% BAR k.k. Winkelcentrum 5,50% 5,50% 5,25% Tophuur Hoofdwinkelstraat 1.475 1.475 1.500 Tophuur Winkelcentrum 1.250 1.250 1.350 Eindhoven BAR k.k. Hoofdwinkelstraat 5,00% 5,00% 5,25% BAR k.k. Winkelcentrum 5,85% 5,85% 6,00% Tophuur Hoofdwinkelstraat 1.450 1.450 1.350 Tophuur Winkelcentrum 850 850 750 Maastricht MARKTHUREN EN AANVANGSRENDEMENTEN PRIMAIRE LOCATIES BAR k.k. Hoofdwinkelstraat 4,60% 4,60% 4,50% BAR k.k. Winkelcentrum 6,00% 6,00% 6,50% Tophuur Hoofdwinkelstraat 1.700 1.725 1.650 Tophuur Winkelcentrum 1.000 1.000 950 Toelichting de richting van de pijl geeft aan welke ontwikkeling er wordt verwacht ( groei, krimp of stabiel)
25 VISIE EN TOEKOMSTBEELD Middelgrote steden in de lift: Veel kleine en middelgrote stadscentra hebben een moeizame periode achter de rug. Deze centra kampten met een gebrek aan onderscheidend vermogen, terwijl de consument mede dankzij e-commerce over steeds meer alternatieven beschikte. In de eerste helft van 2017 zagen we in middelgrote steden (voor het eerst in 7 jaar) weer een toename van het aantal passanten die naar verwachting doorzet. Beleving steeds meer centraal: De consument verwacht hoge service en beleving. Om dit te leveren zetten retailers bijvoorbeeld in op horeca-achtige concepten (blurring). In de supermarktbranche neemt beleving een vogelvlucht, Jumbo mikt op 100 Foodmarkt City s waarin elementen van Jumbo en La Place gecombineerd worden. Ook van Albert Heijn (Deli Kitchen en Bakery Café) en Jan Linders verwachten we dergelijke concepten. Entertainment deel van de belevingswaarde: In het buitenland zien we dat entertainment steeds vaker een vast onderdeel wordt van de belevingswaarde. In Nederland is dit nog een relatief onbekend fenomeen, maar de verwachting is dat dit op termijn naar ons land zal overwaaien. Data & visualisation grotere rol: Retailers maken meer gebruik van data. HEMA is onlangs begonnen met een klantenkaart en daaraan gekoppeld loyaliteitsprogramma. Daarnaast doet augmented reality doet steeds meer zijn intrede in de retail. Albert Heijn en IKEA zijn begonnen met een het introduceren van augmented reality in een app. Bij Albert Heijn draait het om aanvullende productinformatie, terwijl IKEA de klant de kans biedt om te zien hoe meubels in hun huis staan. Betere cross channel strategieën: Webwinkels hebben de markt opgeschud. Het aantal fysieke winkels is daardoor teruggelopen. Een groot deel van de fysieke retailers reageert hierop door een online strategie te starten. Retailers zoals C&A, Zeeman, Intratuin en Blokker zetten hier onlangs sterk op in. Mediamarkt is voornemens door heel Nederland één-uurs bezorging aan te bieden. De omgekeerde ontwikkeling is eveneens zichtbaar. Coolblue, Fietsenwinkel.nl en FonQ kiezen bijvoorbeeld voor grote stadswinkels. Food & online winnen terrein: Ook in de horeca en dagelijkse sector zien we steeds meer online spelers. Online supermarkt Picnic bezorgt in steeds meer plaatsen in Nederland, terwijl maaltijdbezorgers zoals Thuisbezorgd, Deliveroo, Ubereats en Fooddora enorme groeicijfers laten zien. Fastfoodketens KFC, Pizza Hut en McDonald s zijn ook bezig met het uitrollen van thuisbezorging.
SERVICES A Etienne van Unen Partner Director Retail Co Head EMEA Retail etienne.vanunen@colliers.com +31 61 317 21 30 CM Ricardo Bergsma Director Retail Capital Markets ricardo.bergsma@colliers.com +31 6 12 27 14 09 V Marco van der Wal Senior Valuer marco.vanderwal@colliers.com +31 65 325 79 26 AS Joost Vooijs Partner Director Asset Services joost.vooijs@colliers.com +31 73 649 14 72 AS Cor Eschmeijer Director Property Management Retail cor.eschmeijer@colliers.com +31 62 704 70 15 AD Frans Merks Head of Development frans.merks@colliers.com +31 6 55 37 58 71 R Bart Stek Head of Research bart.stek@colliers.com +31 62 239 54 07 A AGENGY CM CAPITAL MARKETS V VALUATIONS AS ASSET SERVICES AD ASSET DEVELOPMENT R RESEARCH, Amsterdam 2017 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden, internet of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Nederland. De auteurs hebben gestreefd naar een zo betrouwbaar mogelijke publicatie. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventueel voorkomende onjuistheden.