Jeugdzorg naar gemeenten Wat is jeugdzorg en wat komt naar u toe? Tom van Yperen Nederlands Jeugdinstituut Universiteit Utrecht VNG Regioconferenties, mei 2011 t.vanyperen@nji.nl
2 e lijn 1 e lijn 0 e lijn Huidige jeugdstelsel (vereenvoudigd) Zie ook: www.nji.nl Voorzieningen gewone opgroeien en opvoeden jeugdigen BSO School Sport Aanbod van algemene en selectieve preventieve programma s GGD Signalering opgroei- en opvoedproblemen CB Thuisz (S)MW Vroeginterventie, lichte pedagogische ondersteuning BJZ Indicatie voor specialistische hulp / maatregel Nazorg? J&O-hulp Jeugd-GGZ Jeugd- Bescherming & Reclassering Zorg voor Jeugd-LVG Speciaal onderwijs (Cluster IV) 2
2 e lijn 1 e lijn 0 e lijn Zo werkt het niet goed Voorzieningen gewone opgroeien en opvoeden jeugdigen 1. Weinig aandacht kwaliteit gewone opgroeien/opvoeden Aanbod van algemene en selectieve preventieve programma s 2. Versnippering, weinig zicht op kwaliteit Signalering opgroei- en opvoedproblemen 3. Schuift jeugdigen / gezinnen door 4. Enorme toename gebruik gespecialiseerde zorg: * ovroeginterventie, Jeugd- & opvoedhulp lichte gemiddeld pedagogische ± 7,4% ondersteuning per jaar o Jeugd GGZ ± 12,5% per jaar o Cluster 4 onderwijs ± 17,5% per jaar Indicatie voor specialistische hulp / maatregel 5. Onbeheersbaar systeem door o Recht op zorg (niet: plicht tot adequaat opvoeden) o Waterbed-effect Jeugd-GGZ (AWBZ pgb zorgverz.) Vrijwillige J&O-hulp: (ambulant, dag/nacht, pleegzorg) Jeugd- Bescherming & Reclassering Zorg voor Jeugd-LVG (AWBZ etc) Speciaal onderwijs (Cluster IV) * Gemeten over 2004-2007. Conservatieve schattingen. Cijfers t/m 2007. Bronnen: SCP 2009 ; De Graaf e.a. 2005, CVZ & Prismant 2004; Rouvoet 2007, 2008; www.cijfers.minocw.nl, 2009 3
2 e lijn 1 e lijn 0 e lijn Pijlers voor nieuw jeugdbeleid Voorzieningen gewone opgroeien en opvoeden jeugdigen 1. Verbetering pedagogische kwaliteit leefomgeving Aanbod van algemene en selectieve preventieve programma s Beleid gericht op ontwikkeling gezondheid, talent, participatie, burgerschap, goede opvoeding, Signalering eigen opgroei- krachten opvoedproblemen Vroeginterventie, lichte pedagogische ondersteuning 2. Opbouw samenhangende zorgstructuur met : Niet overnemen, Indicatie voor maar specialistische versterken opvoeding. hulp / maatregel Niet voorzieningen-gericht, maar effectieve hulp. Samenwerkend: 1 gezin, 1 plan, weinig smoelen Jeugd-GGZ (AWBZ pgb zorgverz.) Vrijwillige J&O-hulp: (ambulant, dag/nacht, pleegzorg) Jeugd- Bescherming & Reclassering Zorg voor Jeugd-LVG (AWBZ etc) Speciaal onderwijs (Cluster IV) 4
2 e lijn 1 e lijn 0 e lijn Samenhang zorgstructuur: 3 compartimenten Voorzieningen gewone opgroeien en opvoeden jeugdigen 1. Opvoeden versterken Aanpak gewone problemen: steun via preventie, Aanbod voorlichting, van algemene basistakenpakket selectieve jgz, cursussen preventieve etc. programma s Lokaal / wijkgericht Signalering opgroei- en opvoedproblemen 2. Versterking ondersteunen Intensievere Vroeginterventie, hulp lichte pedagogische ondersteuning Aanschuiven van hulpverleners Oorspronkelijke sociale context blijft centraal staan Indicatie voor specialistische hulp / maatregel 3. Opvoeding overnemen Jeugd-GGZ (AWBZ pgb zorgverz.) Vrijwillige J&O-hulp: (ambulant, dag/nacht, pleegzorg) Jeugd- Bescherming & Reclassering Zorg voor Jeugd-LVG (AWBZ etc) Full time uitplaatsing in daghulp, residentiële hulp, pleegzorg, speciale onderwijsvoorziening Speciaal onderwijs (Cluster IV) Eisen aan oordeel inzet Eisen aan oordeel inzet 5
Voorzieningen gewone opgroeien en opvoeden jeugdigen Decentralisatie BSO School jeugdzorg. Waar Sport gaat het over? Aanbod van algemene en selectieve preventieve programma s Feiten GGD CB Wat komt naar de gemeenten? Cijfers Discussiepunten Signalering opgroei- en opvoedproblemen Thuisz (S)MW Vroeginterventie, lichte pedagogische ondersteuning BJZ Indicatie voor specialistische hulp / maatregel Vrijwillige J&O-hulp Jeugd-GGZ Jeugd- Bescherming & Reclassering Zorg voor Jeugd-LVG Speciaal onderwijs (Cluster IV) 6
2 e lijn 1 e lijn 0 e lijn Even rekenen Voorzieningen gewone opgroeien en opvoeden jeugdigen Aanbod van algemene en selectieve preventieve programma s Signalering opgroei- en opvoedproblemen 870,90 Ongewogen Vroeginterventie, lichte pedagogische ondersteuning Indicatie voor specialistische hulp / maatregel Jeugd-GGZ (AWBZ pgb zorgverz.) Vrijwillige J&O-hulp: (ambulant, dag/nacht, pleegzorg) Jeugd- Bescherming & Reclassering Zorg voor Jeugd-LVG (AWBZ etc) Speciaal onderwijs (Cluster IV) 7
Het Bureau Jeugdzorg (1) Het CJG avant la lettre? Bundeling van aparte intake sectoren en instellingen Informatie, advies, lichte hulp, indicatie intensieve hulp Laagdrempelig (Vliegenthart: Ik opteer voor een breed BJZ ) Netwerkorganisatie (virtuele organisatie) Provinciaal, met lokale vestigingen (in gemeente) Niet helemaal gelukt 8
Het Bureau Jeugdzorg (2) Kengetallen 2009*: Aantal aanmeldingen: 100.689 waarvan geaccepteerd: 63.810 AMK 59.439 Aantal jeugdbescherming: 51.014 Aantal jeugdreclassering 23.193 per 1000 kk* 28,5 18,1 16,9 14,5 6,6 *Bron: Van Yperen & Van Woudenberg (2011). Werk in Uitvoering. Utrecht: NJi / ministerie van VWS 9
Het Bureau Jeugdzorg (3) Discussiepunt t.a.v. transitie Indicatiestelling wordt afgeschaft. En dan? Kwaliteit besluitvorming in het CJG! 10
Jeugd- en opvoedhulp (1) Wat zijn de problemen van cliënten? Gedragsproblemen, adhd, druk gedrag Emotionele problemen, competenties, zelfstandig worden Ontwikkelingsstoornissen (taal, autisme) Opvoedingsproblemen, stressvolle opvoedsituaties Mishandeling, verwaarlozing, multiprobleemgezinnen 11
Jeugd- en opvoedhulp (2) Zorgsoorten kengetallen* per 1000 kk* J&O totaal (excl dubbelingen) 101.553 28,8 Aantal jeugdhulp (ambulant, thuis) 48.254 13,7 Aantal verblijf deeltijd (bijv. mkd) 9.384 2,7 Aantal verblijf pleegzorg 21.727 6,2 Aantal verblijf 24-uurs 11.527 3,3 Aantal crisiszorg 10.697 3,0 Aantal jeugdzorg Plus ( gesloten j&o ) 3.209 0,9 * 2009. Bron: Van Yperen & Van Woudenberg (2011). Werk in Uitvoering. Utrecht: NJi / ministerie van VWS 12
Jeugd- en opvoedhulp (3) Discussiepunt: Wat gaat naar het eerste compartiment? Alle hulp die minder kost dan 4500 gulden?* *Bron: Nota, Van der Schaft & Van Yperen (1998). Vrij toegankelijke jeugdzorg. Den Haag: VWS 13
Jeugd-ggz (1) Wat zijn de problemen van cliënten? De bedoeling is: Adhd, autisme, agressief gedrag Eetstoornissen, dwangmatig gedrag Angststoornissen, depressiviteit, schizofrenie Overige stoornissen 14
Jeugd-ggz (2) Zorgsoorten kengetallen* per 1000 kk* Aantal ZVW Ambulant 256.618 72,8 Aantal ZVW Deeltijd 1.734 0,5 Aantal ZVW Klinisch 6.428 1,8 Aantal ZVW Gemengd 2.936 0,8 Aantal ZVW 1 e lijn zelfstandig 1.425 0,4 *2009. Bron: Van Yperen & Van Woudenberg (2011). Werk in Uitvoering. Utrecht: NJi / ministerie van VWS 15
Jeugd-ggz (3) Discussiepunt: Wel of niet naar gemeente? 53% van cliënten in j-ggz is jeugdige, 47% volwassene* 51% van aanmeldklachten is Gedragsklachten * 40% diagnose Stoornis in ontwikkeling / gedrag * 35% diagnose Overig * 1600 plaatsen klinische Kinder- en jeugdpsychiatrie* **GGZ-Nederland (2010). Zorg op waarde geschat. Update. Sectorrapport ggz 2010. Amersfoort: GGZ-N 16
Jeugd-lvg (1) Wat zijn de problemen van cliënten? Licht verstandelijk beperkt ( gehandicapt lvg) Vaak gedragsproblematiek en overlast Komen in combi met risicofactoren gauw in problemen Hoog Wajong -risico Beperking vroegtijdig moeilijk te signaleren 17
Jeugd-lvg (2) Zorgsoorten Orthopedagogische behandelcentra (OBC s) Overige zorg (o.a. MEE, PGB) Kengetallen 2009*: per 1000 kk Aantal bij OBC s 26.865 3,7 Overige zorg (onbekend) PGB (onbekend) *2009. Bron: Van Yperen & Van Woudenberg (2011). Werk in Uitvoering. Utrecht: NJi / ministerie van VWS 18
Jeugd-lvg (3) Discussiepunt ( Naar de gemeente is nauwelijks discussie) IQ-grens op 85 of lager? 19
Voorzieningen gewone opgroeien en opvoeden jeugdigen BSO School Sport Aanbod van algemene en selectieve preventieve programma s GGD Signalering opgroei- en opvoedproblemen CB Thuisz (S)MW Vroeginterventie, lichte pedagogische ondersteuning BJZ Indicatie voor specialistische hulp / maatregel Jeugd & opvoed- hulp Vrijwillige J&O-hulp Kunt u iets met de 4500 gulden-regel? Jeugd-GGZ Jeugd-ggz Wat met de Kinder- & jeugdpsychiatrie? Zorg voor Jeugd-LVG Jeugd-lvg Jeugd- Bescherming & Reclassering Speciaal onderwijs (Cluster IV) Komt naar u toe met welk IQ? 20
Meer informatie: Yperen, T.A. van & Woudenberg, A. van (2011). Werk in uitvoering. Bouwen aan het nieuwe jeugdstelsel. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. (te downloaden van www.nji.nl/werkinuitvoering) t.vanyperen@nji.nl 21
Op de hoogte blijven van de transitie van de jeugdzorg? www.twitter.com/invoeringcjg