Decentralisatie Jeugdzorg

Transcriptie

1 Decentralisatie Jeugdzorg Feiten en cijfers 213/nov Nieuwe taken, nieuwe doelgroepen, nieuw beleid Naar verwachting treedt op 1 januari 215 de nieuwe Jeugdwet in werking. De nieuwe Jeugdwet maakt gemeenten bestuurlijk en financieel verantwoordelijk voor alle jeugdhulp en voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Dat betekent dat zij goede zorg en ondersteuning dienen te regelen voor alle jeugdigen met opgroeiproblemen en hun ouders die opvoedproblemen hebben met hun kinderen en behoefte hebben aan hulp daarbij. Met deze ontwikkeling heeft de gemeente Arnhem behoefte aan nieuwe kennis. Wat betekent deze decentralisatie voor de gemeente Arnhem in termen van organisatie, financiering, risico s en sturing? In deze factsheet vindt u de relevantie informatie over aard, omvang en kosten die thans voorhanden is. Decentralisatie van Jeugdzorg Gemeente Arnhem Feiten en cijfers Intern Advies Regie en financiering in één hand In de huidige situatie zijn gemeenten al (mede)verantwoordelijk voor de regie en financiering van de algemeen toegankelijke ondersteuning voor jeugdigen en hun ouders, de zogenaamde de en 1 ste lijn Met het vaststellen van de nieuwe Jeugdwet zijn gemeenten per ook verantwoordelijk voor de regie en financiering van zorg en ondersteuning van jeugdigen die gebruik maken van de huidige specialistische jeugdzorg, de zogenaamde 2 de lijn, inclusief de Jeugd GGZ. Diverse instanties financieren de diverse vormen van zorg en ondersteuning die tot deze 2 de lijn worden gerekend. De regie ligt volgens de huidige Wet op de jeugdzorg bij de Provincies. GEMEENTE ARNHEM, ONDERZOEK EN STATISTIEK

2 Nieuwe Doelgroep Gebied 8 Gebied 7 Gebied 6 Gebied 5 Gebied 4 Gebied 3 Gebied 2 Gebied 1 Gebied 1: Wijken Schuytgraaf en Elderveld Gebied 2: Wijken Malburgen West, Malburgen Oost(Noord), Malburgen Oost(Zuid) (excl. buurt 't Duifje) en buurt Eimersweide. Gebied 3: Wijken Elden en De Laar. Gebied 4: Wijken Rijkerswoerd en Vredenburg/Kronenburg (excl. buurt Eimersweide) en buurt 't Duifje. Potentiele doelgroep gemeentelijke jeugdzorg vanaf 215. (Bron: GBA gemeente Arnhem) tot 2 jaar (babies) 2 tot 4 jaar (peuters) 4 tot 12 jaar (basisonderwijs) 12 tot 18 jaar (voortgezet onderwijs) 18 tot 23 jaar Twee ouder gezinnen Een ouder gezinnen Verdeling jeugdigen over Arnhemse gebieden 'Gebiedsgericht werken' (Bron: GBA gemeente Arnhem, stand ) Gebied 5: Wijken Alteveer/Cranevelt, Monnikenhuizen, Geitenkamp en Velperweg e.o Gebied 6: Wijken Schaarsbergen, Klingelbeek, Heijenoord/Lombok, Burgemeesterswijk/Hoogkamp, St. Marten/Sonsbeek Zuid en Klarendal. Gebied 7: Wijken Centrum en Arnhemse Broek. Gebied 8: Wijken Spijkerkwartier, Presikhaaf West en Presikhaaf Oost. Jeugd en gezin in Arnhem Arnhem richt het nieuwe jeugdstelsel conform de nieuwe Jeugdwet in voor alle jeugdigen en hun ouders, woonachtig in de gemeente Arnhem. Dit zijn alle personen die de leeftijd van 18 jaar nog niet hebben bereikt ( t/m 17 jaar). Daarnaast is in de Jeugdwet een bepaling opgenomen dat de gemeente ook jeugdhulp moet continueren voor jongeren tot 23 jaar, wanneer deze hulp gestart is voordat de jeugdige 18 werd (18 t/m 22 jaar). De potentiële populatie bestaat aldus uit: Alle minderjarigen (jeugdigen t/m 17 jaar) met opgroeiproblemen en hun ouders die opvoedproblemen hebben met hun kinderen en behoefte hebben aan hulp daarbij. Alle huidige meerderjarigen jongeren (18 t/m 22 jaar) met opgroeiproblemen en hun ouders die opvoedproblemen hebben met hun kinderen en behoefte hebben aan hulp daarbij. De gemeente Arnhem telt op dit moment gezinnen met kinderen, waarvan eenoudergezinnen. Een op de vijf inwoners wordt tot de jeugdigen ( t/m 17 jaar) gerekend. Dat zijn ca personen. Naar verwachting zal het aantal jeugdigen de komende jaren licht toenemen, tot 3.5 in 218. Doelgroep Gelukkig gaat het met de meeste gezinnen en jeugdigen goed. Landelijk blijkt dat 8% van de jeugdigen tot 18 jaar en hun ouders geen hulp nodig heeft of vraagt bij het opgroeien en opvoeden (Sociaal Cultureel Planbureau). Naar schatting 1% van de jeugdigen doet een beroep op hulp bij de 1ste lijnszorg. Tussen 7% en 1% maakt ook gebruik van enige vorm van gespecialiseerde vorm van hulp of zorg (2de lijn); 5% heeft structureel ernstige problemen. Dat zou betekenen dat tussen de 6. en 8. Arnhemse jeugdigen zich geconfronteerd zien met enige mate van problematiek, waarvan 3. tot 4. een beroep doen op de 2 de lijn. De volgende paragraaf biedt inzicht in de huidige cliënten. Hiertoe is een analyse gemaakt van bestanden van diverse bronnen (CIS, VEKTIS, CAK, Gemeente). Al deze bestanden kennen hun beperkingen. Het is raadzaam om voorzichtig om te gaan met de interpretatie van de cijfers. Toch bieden ze inzicht in het gebruik van de verschillende zorgvormen. GEMEENTE ARNHEM, ONDERZOEK EN STATISTIEK

3 Jeugdzorg De kern Kerngegevens huidige jeugdzorg gemeente Arnhem en budget Gemeente Provincie Kerncijfers huidige jeugdzorg tekst gemeente Arnhem Schatting 212 Peildatum Totaal Totaal Centrum jeugd en gezin Zorg en Adviesteams Jeugdgezondheidszorg Peuterwerk en onderwijsachterstandenbeleid Voortijdig schoolverlaten Naschoolse activiteiten Basisvoorziening welzijn Praktische gezinsondersteuning Overige eerste lijns jeugdzorg Rijk Totaal 2 Gesloten jeugdzorg gegevens ontbreken AWBZ Schatting 212 Bureau jeugdzorg (geac. aanmeldingen) 18 Jeugdhulpverlening 57 Jeugdbescherming 252 Jeugdreclassering 95 Jeugdbescherming en Jeugdreclassering 7 Advies en Meldpunt Kindermishandeling 261 zijn inclusief alle gelderse voorgdijmaatregelen. Deze worden aan Arnhem toegewezen in het geval Arnhem statutaire vestigingsplaats wordt voor voogdij jeugdigen Zorgverzekeraars Schating 212 Indicaties Gedeclareerd Totaal Totaal CIZ indicaties ste lijns GGZ zorg BJZ indicaties de lijns GGZ zorg De financiering van de huidige Vergeet niet in de 15rechterkolom, jeugdzorg die over overgaat dwars, naar op de elke pagina het onderwerp van de factsheet aan te passen!! gemeenten verloopt via vier stromen: Schatting 212 De gemeente is al verantwoordelijk voor een deel van de jeugdzorgtaken. Het betreft voornamelijk de pedagogische basisvoorzieningen (o.a. basisonderwijs, kinderopvang), Jeugdgezondheidszorg (o.a. consultatiebureaus), Zorg Advies teams, School Maatschappelijk Werk, Jeugdwelzijn en Centra voor Jeugd en Gezin. Deze voorzieningen zijn gericht op het versterken van het opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken en buurten. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor vroegsignalering en vroeghulp. De gemeente Arnhem investeert jaarlijks ruim16 miljoen euro in deze traditionele gemeentelijke taken. We hebben vooralsnog geen inzicht in het aantal jeugdigen en gezinnen dat hier gebruik van maakt. De provincie Gelderland is tot 215 verantwoordelijk voor de specialistische jeugdzorg waar Bureau Jeugdzorg kinderen en ouders naar verwijst. Verschillende zorgaanbieders bieden op vrijwillige basis diverse vormen van jeugdhulp. Daarnaast is de provincie verantwoordelijk voor de uitvoering van juridische maatregelen zoals jeugdbescherming en jeugdreclassering. Naar schatting ruim 1. Arnhemse jeugdigen doen een beroep op één of meer van deze vormen van hulp. De jaarlijkse kosten bedragen circa 29 miljoen euro. Het Rijk regelt via de AWBZ onder bepaalde voorwaarden specialistische hulp voor kinderen en hun ouders. Een deel van deze zorg gaat naar de gemeente. Ten eerste alle zorg voor jeugdigen met een verstandelijke beperking of met ernstige psychiatrische problematiek. Daarnaast alle ondersteuning in de vorm van Begeleiding en Persoonlijke verzorging. Naar schatting tussen de 6 en 7 Arnhemse jeugdigen doen hier een beroep op. De kosten bedroegen in 212 ca. 7,7 miljoen euro. Daarnaast regelt het Rijk de gesloten jeugdzorg(zware vormen van zorg). Hierover hebben we nog geen informatie. Zorgverzekaars financieren de 1ste en 2de lijnszorg voor jeugdigen met psychische problemen die leiden tot een verstoorde ontwikkeling en/of duidelijk disfunctioneren in het dagelijks leven. Het betreft 2. tot 2.5 jeugdigen. De kosten bedragen circa 7,4 miljoen euro. GEMEENTE ARNHEM, ONDERZOEK EN STATISTIEK

4 Jeugdzorg Provincie Gelderland Beroep op Bureau Jeugdzorg (Bron: Branche Provinciale Jeugdzorg; Peildatum ) Provinciale jeugdzorg: aard en omvang De provincies zijn verantwoordelijk voor een belangrijk deel van huidige jeugdzorg. Het betreft: 18 jaar of ouder 12 t/m 17 jaar Vrijwillige anmeldingen Aanmeldingen BJZ 213 naar leeftijd (Bron: Branche Provinciale Jeugdzorg; Peildatum ) 2% Unieke clienten (vrijwllige aanmeldingen) Geaccepteerde vrijwillige aanmeldingen 272 Geaccepteerde meldingen van andere professionals 37% 261 Advies en Meldpunt Kindermishandeling: betrokken jeugdigen Gegevens ontbreken Spoedeisende zorg Jeugd en opvoedhulp. Dit is gespecialiseerde hulp bij opgroeien opvoedproblematiek. Jeugdigen die aanspraak maken op Jeugd en opvoedhulp doen dit op vrijwillige basis (vrijwillig kader). Diverse vormen van deze jeugdzorg zijn: ambulante hulp: intensieve hulp en begeleiding voor het gezin. daghulp: de jongere verblijft overdag in een instelling en is s avonds en s nachts gewoon thuis. residentiële hulp: dag en nachtopvang in leefgroepen, woongroepen, gezinsgroepen, cursushuizen of kamertrainingscentra. pleegzorg: de jongere verblijft een periode bij een pleeggezin. 4 t/m 11 jaar 44% Daarnaast is de provincie verantwoordelijk voor de uitvoering van drie vormen van hulp met dwang en drang op basis van een machtiging door de kinderrechter (justitiële toegang), namelijk: t/m 3 jaar 17% % 5% 1% 15% 2% 25% 3% 35% 4% 45% 5% Provinciale Jeugdhulpverlening: vrijwillige kader/jeugd en opvoedhulp (Bron: Branche Provinciale Jeugdzorg; Peildatum ) Jeugdbescherming. Voor jeugdigen die bescherming nodig hebben tegen invloeden die hun ontwikkeling bedreigen. Jeugdreclassering. Voor minderjarige jongeren die het risico lopen een criminele carrière op te bouwen. Ambulant Pleegzorg Dagbesteding Gesloten jeugdzorg. De provincie is samen met de Rijksoverheid verantwoordelijk voor de JeugdzorgPlus: Voor jeugdigen met ernstige gedragsproblemen die zich aan de noodzakelijke behandeling onttrekken. Residentieel Onbekend of nog in hulp of indicatietraject bij BJZ 72 9 Tenslotte is de Provincie opdrachtgever van Bureau Jeugdzorg (BJZ). BJZ is de spil in het huidige jeugdstelsel. Zij hebben als belangrijkste taak: Jeugdbescherming en Jeugdreclassering Jeugdreclassering Jeugdbescherming Provinciale Jeugdhulpverlening: justitiele kader) (Bron: Branche Provinciale Jeugdzorg; Peildatum ) Verwijzing naar geïndiceerde zorg: melding, screening en indicatie. De huidige jeugdwet beschouwt Bureau Jeugdzorg als de centrale toegang tot het zorgaanbod). BJZ regelt de toegang tot de vrijwillige jeugdhulpverlening als ook de toegang tot Awbz zorg op basis van psychiatrische grondslag. Uitvoering geven aan de Jeugdbescherming (Voogdij) en de Jeugdreclassering. Advies en Meldpunt Kindermishandeling, De kindertelefoon. Spoedeisende zorg. Gesloten jeugdzorg gegevens ontbreken GEMEENTE ARNHEM, ONDERZOEK EN STATISTIEK

5 Awbz-zorg voor jeugdigen indicaties voor Awbz zorg (Bron: CIZ; branche Provinciale Jeugdzorg; peildatum ) CIZ indicaties voor Awbz zorg: diverse zorgfuncties (Bron: CIZ; peildatum ) 16 Begeleiding individueel; Begeleiding groep; 115 Persoonlijke verzorgi ng; 95 Behandeling groep; 75 Extramurale Awbz zorg: diverse grondslagen (Bron: CIZ; peildatum ) 41 Somatische aandoening 199 Lichamelijke handicap 4 Verstandelijke handicap CIZ indicatie Indicatie Bureau jeugdzorg Kortdurend gehandicapten verblijf; 4 zorg (intramuraal); 3 2 Zintuigelijke handicap Gemiddelde gedeclareerde zorgomvang (uren) per client per jaar Awbz Zorg in Natura (Bron: Wmo Kantoor) 785,5 Kortdurend verblijf 716,7 Begeleiding groep 11,9 18,1 Persoonlijke verzorging basis Persoonlijke verzorging speciaal 75,4 Psychiatrische aandoening (indicatie BJZ) 23,1 Begeleiding individueel Persoonlijke verzorging extra Huidge Awbz zorg: aard en omvang De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) vergoedt medische kosten die niet vergoed worden door zorgverzekeraars. Onder bepaalde voorwaarden kunnen ouders voor hun kinderen zorg aanvragen op grond van de AWBZ (in natura of pgb). Met de nieuwe Jeugdwet wordt de gemeente verantwoordelijk voor de zorg en ondersteuning voor het grootste deel van deze jeugdigen en hun ouders. Alleen de kinderen en jongeren met indicatie voor zware intramurale zorg blijven in de kern AWBZ. Een klein deel valt straks onder de Zorgverzekeringswet. Verstandelijke beperking Ten eerste gaat het om jeugdigen tot 18 jaar met een (licht) verstandelijke beperking. Dit betreft ook de zorgfunctie Behandeling groep die vaak in een kinderdienstencentrum wordt gegeven. Jeugdigen bij wie al voor het 18e levensjaar duidelijk is dat zij op grond van een verstandelijke beperking hun verdere leven intensieve verblijfszorg nodig hebben zoals de AWBZ nu biedt, houden aanspraak op de AWBZ. Psychiatrische problematiek Daarnaast gaat het om alle jeugdigen waarbij sprake is van matige tot zware psychiatrische problematiek. Zij kunnen nu met een indicatiestelling van Bureau Jeugdzorg aanspraak maken op AWBZzorg. Deze zorg wordt soms ook (gecombineerd) geboden door jeugdhulp of behandeling uit de Zorgverzekeringswet door de GGZ. Is er sprake van lichte beperkingen als gevolg van psychiatrische problematiek is geen Awbz zorg mogelijk. Ook deze jeugdigen kunnen straks een beroep doen op de gemeente. Extramurale Begeleiding en Persoonlijke verzorging Naast de zorg voor kinderen met een verstandelijke beperking en psychische problemen wordt ook de zorg voor jeugdigen die nu een indicatie krijgen voor Awbz begeleiding en persoonlijke verzorging overgeheveld naar de Jeugdwet. Begeleiding omvat diverse activiteiten voor jeugdigen met matige of ernstige beperkingen. Het betreft praktische hulp of oefenen van handelingen, dagelijks helpen met planning, regelen, structureren van de dag en beslissingen nemen. Tot slot gaat het om het overnemen van toezicht. Persoonlijke verzorging biedt hulp bij de algemeen dagelijkse levensverrichtingen, zoals eten en drinken, douchen, aankleden, of naar het toilet gaan. Het betreft jeugdigen met diverse beperkingen: somatische, lichamelijk, verstandelijk, zintuiglijk of psychiatrisch. Intramurale gehandicaptenzorg Dit betreft alle intramurale cliënten met een Zorgzwaarte pakket 1 tot 4) met een (licht) verstandelijke beperking.

6 Zorgverzekeraars: GGZ voor jeugdigen Overige diagnoses Pervasieve stoornis Aandacht tekort/verwaarlozing Problematiek kindertijd overig Depressie Schizofrenie e.a. Gedeclareerde 2de lijns jeugd GGZ Arnhem verdeeld naar diagnose 6% 5% 11% 15% 17% 36% Huidge Jeugd GGZ: aard en omvang De jeugd ggz biedt hulp aan kinderen en jeugdigen met een psychische aandoening die hierdoor in hun ontwikkeling worden bedreigd. De jeugd GGZ valt nu grotendeels onder de Zorgverzekeringswet. Als een opname in een ggz instelling langer dan een jaar duurt, dan valt deze zorg onder de AWBZ. Dit geldt ook voor extramurale begeleiding en beschermd wonen. Diagnostiek 5% Angststoornis/klachten 4% Aanpassingproblematiek,5% Bipolaire stoornis e.a.,4% Persoonlijkheidsstoornis,4% Crisissituaties,1% % 5% 1% 15% 2% 25% 3% 35% 4% De aandoeningen en de behandelingen zijn zeer divers. Zorgverzekeraars vergoeden zowel de 1 ste lijns GGZ zorg als de 2 de lijns zorg. Binnen de 2 de lijn geldt ook hier een onderscheid tussen ambulante zorg, deeltijd en intramurale zorg. In Arnhem doen 2. tot 2.5 jeugdigen een beroep op GGZ zorg. In 211 hebben in totaal 19 zorginstellingen de zorg geleverd. De kosten die hiermee gepaard gaan, bedragen circa 7,4 miljoen euro, waarvan 6,1 miljoen 2 de lijnszorg. Bron: Vektis; Wmo Kantoor

7 en budget Schatting kosten huidige specialistische zorg Geschatte kosten huidige specialistische jeugdzorg Arnhemse Jeugd PROVINCIE ( ) , Bureau jeugdzorg , Toegangsfunctie , Jeugdbescherming, OTS en Voogdij , Jeugdreclassering , Zorgaanbieders Jeugd en opvoedhulp , Ambulant , Pleegzorg , Dagbesteding , Residentieel , Overig 12.47, Overig , RIJK Gesloten Jeugdzorg Geen gegevens bekend ZORGVERZEKERAARS (211) , 1ste lijns GGZ , 2de lijns GGZ , AWBZ ZORG , Zorg in natura(212) , Begeleiding groep , Begeleiding individueel , Kortdurend verblijf , Persoonlijke verzorging Basis , Persoonlijke verzorging Extra 3.496, Persoonlijke verzorging Speciaal 7.516, Vervoer begeleiding groep , ZZP 1-4 gehandicaptenzorg , Persoonsgebonden budget (211) , Begeleiding groep , Begeleiding individueel , Kortdurend verblijf , Persoonlijke verzorging Basis , ZZP 1-4 gehandicaptenzorg 5.26, Bron: Branche Provinciale jeugdzorg; Vektis; CAK; Wmo Kantoor Verwachtte budget 215 (Excl. Voogdij) Provincie ,25 Awbz ,16 Zvw ,59 Totaal , De totale kosten voor de specialistische jeugdzorg voor Arnhemse jeugdigen bedroegen in 211/212 circa 44 miljoen euro. Dit is inclusief de kosten die gepaard gaan met alle Gelderse voogdijmaatregelen (ca. 1 miljoen euro). Deze kosten zijn voor de gemeente Arnhem in het geval Arnhem statutaire vestigingsplaats wordt voor voogdij jeugdigen. De provinciale jeugdzorg neemt een groot deel van de totale kosten voor haar rekening. Met name de residentiele zorg is relatief duur. Wat betreft de gesloten jeugdzorg zijn ons geen gegevens bekend. Schattingen lopen uiteen van 8 duizend tot 2 miljoen euro per jaar voor Arnhemse jeugdigen. Wat verder opvalt is dat de Jeugd GGZ relatief goedkoop is (totale kosten afgezet tegen het geschatte aantal cliënten dat zorg krijgt). Tegelijkertijd zien we dat het beroep op de jeugd GGZ opvallend groot is. Tenslotte wijzen we op het relatief hoge bedrag dat in 211 is uitgegeven aan persoongebonden budgetten. Uit de analyse blijkt dat aan diverse cliënten meer dan één pgb s is toegekend. Dit behoeft wellicht nadere analyse. Verwachtte budget 215 In de meicirculaire 213 is voor Arnhem een voorlopig budget genoemd voor de uitvoering van de nieuwe Jeugdwet, namelijk ruim 36 miljoen euro. Dat is 37% van het bedrag dat is berekend voor de regio Arnhem, inclusief Wageningen. Dit bedrag is berekend door het SCP en Cebeon en is gebaseerd op historische gegevens. Uit een nadere analyse blijkt de opbouw van dit bedrag, namelijk 66% provinciale jeugdzorg en 17 procent voor zowel de jeugd GGZ als de Awbz jeugdzorg die wordt overgeheveld naar de nieuwe jeugdwet. Er is al rekening gehouden met 4% korting in 215. Het voorlopige budget laat zich lastig vergelijken met de berekende totale kosten van ca. 44 miljoen euro. Ten eerste zijn de berekende kosten gebaseerd op andere peildata. Verder zijn bij de kostenberekening alle kosten voor Gelderse Voogdijmaatregelen aan Arnhem toegerekend. Het beleid hierin is echter nog niet definitief vastgesteld. Bovendien is gebleken dat in de budgetberekeningen van het Rijk onvoldoende rekening gehouden is met de totale kosten van de jeugd Ggz. Bron: Cebeon & SCP Verdeling historische middelen jeugdzorg, juni 213, Bewerking gemeente Arnhem

8