Jeugdcijfers IJsselstein

Transcriptie

1 Jeugdcijfers IJsselstein Gemeente IJsselstein Oktober 2013

2 IJsselsteinse jeugdcijfers Inleiding Op 1 januari 2015 treedt naar verwachting de nieuwe Jeugdwet in werking en komt de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor alle specialistische jeugdzorg in z'n geheel bij gemeenten te liggen. Dat betekent dat we druk bezig zijn om de komende transitie jeugdzorg vorm te gaan geven. Dit document is bedoeld om een indruk van de uitgangssituatie in cijfers op het gebied van het huidige lokale jeugdbeleid en de jeugdzorgvormen die na de transitie naar de gemeente toe komen. Regio Lekstroom We bereiden ons als regio Lekstroom Nieuwegein, Houten, IJsselstein, Lopik en Vianen sinds 2011 gezamenlijk voor op de transitie van de Jeugdzorg. We benutten de transitie om het stelsel van ondersteuning, hulp en zorg te vernieuwen en te verbinden met de overige transities in het sociale domein. Daarmee wordt de transitie ook een transformatie, met gevolgen voor alle partijen in het veld, maar ook voor de burgers. Verantwoording van gegevens Deze uitgangssituatie is niet statisch. Hij is gevuld met gegevens die momenteel (eind 2013) bekend en beschikbaar zijn. Dit kunnen gegevens zijn uit 2009, 2010, 2011 of De bestaande registratiesystemen maken het nog niet mogelijk om alle gewenste gegevens snel en betrouwbaar te leveren. Dat betekent dat we nu niet een volledig beeld kunnen geven van werkelijke en recente aantallen maar wel een indicatie kunnen geven van de aantallen. Ook op het gebied van budgetten is het lastig om een betrouwbaar beeld te geven. Daarom maken we gebruik van het rapport van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), Werk in uitvoering (2011. De budgetten in dit rapport zijn gebaseerd op de landelijke budgetten per cliënt voor Belangrijk hierbij is dat de budgetten per cliënt niet is gewogen op risicofactoren. Een belangrijke gegevensbron is de ADD-monitor van de Provincie Utrecht. Deze gemeentemonitor biedt een geactualiseerd overzicht van het beroep wat er op jeugdzorg wordt gedaan. Ook gegevens van Bureau Jeugdzorg Utrecht staan hierin genoemd. Daarnaast zijn de gegevens van Vektis belangrijk. Vektis levert informatie voor zorgverzekeraars, zorgaanbieders, de overheid en patiëntenverenigingen. Vektis analyseert het gebruik, de kosten en de kwaliteit van de zorg op basis van alle zorgdeclaraties en verzekerdengegevens. Aantal kinderen en jongeren in regio Lekstroom (cijfers 2010) Regio Lekstroom heeft ruim inwoners. Hiervan zijn ruim jonger dan 23 jaar. Dat is 30 procent van de regionale bevolking. Landelijk ligt dit percentage op 27%. De Lekstroomgemeenten zijn dus relatief jong. In IJsselstein waren er in jongeren tot 18 jaar. Nieuwe verantwoordelijkheden gemeenten De transitie van de jeugdzorg betekent dat de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheden van de jeugdzorgtaken van het Rijk, de provincies, de AWBZ en de Zorgverzekeringswet overgedragen worden aan de gemeenten. Naar verwachting gaat de decentralisatie per 1 januari 2015 in. Dan ligt de verantwoordelijkheid en financiering voor alle vormen van jeugdzorg bij ons als gemeente. Deze bestuursopdracht wordt vastgelegd in de nieuwe Jeugdwet en vormgegeven als een zorgplicht. We worden verantwoordelijk voor een kwalitatief toereikend aanbod van de verschillende vormen van jeugdhulp. En we moeten 2

3 ervoor zorgen dat ieder kind of jongere een passende vorm van jeugdhulp krijgt als hij of zij dat nodig heeft. Naast de transitie streven we als gemeenten een transformatie na. Daarmee doelen we op een zorginhoudelijke verandering. We willen meer aandacht geven aan het versterken van de opvoeding, aan het herstel van het gewone leven en aan het bevorderen van de eigen kracht en autonomie van kinderen en hun opvoeders. Dat vraagt om een andere manier van denken en handelen en om integrale hulp op maat. We verwachten dat deze zorginhoudelijke vernieuwing zal leiden tot een afnemend beroep op gespecialiseerde jeugdzorg. Jeugdzorg naar de gemeente De gemeentelijke basiszorg voor jeugd is vooral preventief van aard en gericht op de algemene ontwikkeling en gezondheid. De provinciale en landelijke jeugdzorg die aan de gemeente wordt overgedragen bestaat uit gespecialiseerde jeugdzorg. Gespecialiseerde jeugdzorg richt zich op complexere hulpvragen waar gesprecialiseerde zorg voor nodig is. Voor gespecialiseerde jeugdzorg is nu altijd een indicatie nodig van Bureau jeugdzorg (BJZ), Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) (jeugdlvb) of een verwijzing van de huisarts (jeugd-ggz). Jeugd <18 (en hun ouders) waarbij sprake is van ernstige opvoedingsproblemen. Een deel van deze kinderen en jongeren heeft te maken met ontwikkelingsproblemen, en/of gedragsproblemen. Jeugd <18 uit gezinnen met zodanig ernstig verstoorde opvoedingssituaties dat met spoed hulp ingezet moet worden. Jeugd <18 met een licht verstandelijke beperking. Jeugd <18 met psychiatrische problematiek. Jeugd <18 waarvoor de rechter een maatregel oplegt wanneer een gezonde en veilige ontwikkeling (ernstig) wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet (voldoende) helpt. Een deel van de kinderen en jongeren kunnen (tijdelijk) niet meer (veilig) bij de wettelijke verzorgers wonen. Jeugd <18 die door de rechter een straf opgelegd heeft gekregen. Tabel 1. Doelgroepen gespecialiseerde jeugdzorg. Bron: Startfoto provincie Friesland Landelijk budget voor gespecialiseerde jeugdzorg In Nederland wordt ruim 3 miljard euro uitgegeven aan jeugdzorg. Dit bedrag omvat alle provinciaal gefinancierde jeugd- en opvoedhulp en de uitgaven aan jeugd-lvb (licht verstandelijk beperkt), jeugd-ggz (psychiatrie), jeugdzorgplus (gesloten jeugdzorg) en jeugdzorg gefinancierd op basis van pgb s (persoonsgebonden budget). Dat komt neer op een bedrag van 870 euro per jaar, per kind of jongere tot 18 jaar. zorg die de kinderen of jongeren nu soms krijgen. Regionaal budget voor gespecialiseerde jeugdzorg Landelijk is het exacte aantal unieke kinderen of jongeren dat gebruik maakt van jeugdzorg niet bekend, maar het aantal ligt ergens tussen de en ofwel 6 tot 8 procent van alle jeugd tot 18 jaar. Het exacte aantal in regio Lekstroom is nu dus niet te achterhalen. Dit komt door de overlap in Het regionale budget kent drie financieringsstromen: - Provinciaal gefinancierde jeugdzorg - Financiering via de Zorgverzekeringswet (ZvW) - Financiering via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) Het provinciale jeugdzorgaanbod is maar een deel van het totale jeugdzorgaanbod. Naar schatting zijn er in totaal tussen aanbieders van jeugdzorg actief in de regio Lekstroom. 3

4 In onderstaande tabel staat welke vorm van gespecialiseerde zorg wordt betaald. Zorgaanbod Huidige financiering Bureau Jeugdzorg (BJZ) toeleiding hulp Provinciaal Jeugdhulp (ambulante hulp incl. crisis, Provinciaal dagbehandeling, pleegzorg, residentiele 24-uurs zorg incl. crisis Toegang, Advies en Meldpunt Provinciaal Kindermishandeling (AMK), Kindertelefoon Jeugdbescherming en jeugdreclassering Provinciaal Jeugd-lvb AWBZ Jeugd-ggz Zorgverzekeringswet Jeugd-lvb/ggz AWBZ Jeugdzorgplus Landelijk Tabel 2. Overzicht aanbod en financiering jeugdzorg. Bron: NJi Werk in uitvoering (2011) Kosten jeugdzorg voor IJsselstein Dit geeft een indicatie van de kosten voor IJsselstein. Voor deze indicatie hebben we gebruik gemaakt van de cijfers uit het rapport Werk in uitvoering (2011, cijfers 2009). De gebudgetteerde kosten uit het rapport (gebaseerd op landelijk gemiddelde kosten per cliënt) zijn gedeeld door het totaal aan jeugd < 18 jaar in IJsselstein. Hierbij is geen rekening gehouden met aspecten als grootte van de stad, daadwerkelijk gebruik van de jeugdzorg. Daarnaast is het budget per jeugdige niet gewogen naar risicofactoren. Het is dus van belang om deze cijfers niet anders te zien dan indicatief. De totale kosten zouden dan voor een gemeente met IJsselsteinse omvang komen op ca. 6,8 miljoen euro uit. In de meicirculaire 2013 is een voorlopig bedrag voor IJsselstein opgenomen van 5,5 miljoen euro per jaar. In mei 2014 wordt dit bedrag mogelijk nog bijgesteld. In elk geval zal de jeugdzorg, net als de AWBZ zorg die naar de gemeente komt, efficiënter en doelmatiger moeten worden ingericht om binnen het toegekende budget adequate zorg te kunnen bieden. IJsselstein BJZ toeleiding hulp per jeugdige algemeen Jeugd-/opvoedhulp Jeugdzorgplus Jeugdbescherming Jeugdreclassering Jeugd-ggz ZvW Jeugd-lvb AWBZ Jeugd-ggz+lvg PGB AMK Geschatte jaarlijkse kosten jeugdzorg IJsselstein Tabel 3. Kosten jeugdzorg voor IJsselstein, gebaseerd op jongeren tot 18 jaar. Bron: NJi Werk in uitvoering (2011 en CBS/bevolkingsgegevens IJsselstein) Lokaal preventief jeugdbeleid Het preventief jeugdbeleid valt onder verantwoordelijkheid van gemeenten en richt zich op de leeftijdsgroep van 0 tot 23 jaar. Het gemeenschappelijke uitgangspunt is dat ouders primair verantwoordelijk zijn voor de verzorging en opvoeding van hun kinderen. Ouders, mede-opvoeders en de basisinfrastructuur dragen allemaal bij aan hetzelfde: jeugd groeit gezond en veilig op in onze gemeente. Wij dragen zorg voor de basisinfrastructuur van algemene jeugdvoorzieningen en de publieke gezondheid voor de jeugd tot 23 jaar. Naast de basisvoorzieningen zijn we als Gemeente IJsselstein ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en de Wet Publieke Gezondheidszorg (Wpg). 4

5 Delen van de uitvoering van deze twee wetten liggen bij het Centrum voor Jeugd- en Gezin (CJG), maar ook het jongerenwerk en het JIP spelen hier een rol in. De uitvoering omvat: Informatie en advies Signalering Toeleiding naar hulp Licht pedagogische hulp Coördinatie van zorg Jeugdgezondheidszorg In IJsselstein is het CJG vormgegeven als netwerkorganisatie met de kernpartners Vitras, Pulse, Samenwerkingsverband Primair Onderwijs en GGD. Naast alle cliëntcontacten op afspraak (die rechtstreeks vanuit de verschillende organisaties worden georganiseerd) heeft het CJG als vraagbaak en ingang voor vragen van kinderen, ouders en hulpverleners, een rechtstreekse, laagdrempelige toegang. Om te beginnen vallen daar het spreekuur van het AMW, het inloopdeel van het opvoedspreekuur en het weeguurtje van het Consultatiebureau onder deze faciliteit. Bewoners van IJsselstein komen met tal van vragen naar de balie van het CJG. Van hieruit wordt er doorverwezen. Het betreft vragen op het gebied van onder andere uitleen, AMW, borstvoeding, algemene informatie CJG, pubers, opvoedspreekuur, inburgering, sociale vaardigheidstraining, verwarde personen. Exacte cijfers van de inloop bij het CJG IJsselstein is onbekend, sommige inloopactiviteiten worden niet geregistreerd of er is niet altijd baliebemensing, maar in 2012 zijn in totaal 493 contacten met de receptionistes geregistreerd. Binnen het IJsselsteinse CJG is onder meer de procesregisseur werkzaam. Deze functie borgt de zorg voor verbinding en afstemming tussen de bestaande organisaties en domeinen. De contacten van de procesregisseur vallen uiteen in de 5 WMO-taken in het preventieve jeugdbeleid. Onderstaande tabel geeft de aantallen voor 2012 weer Info en advies 56 Signalering 37 Beoordeling en toeleiding 47 Licht ambulante hulp 9 Zorg coördinatie 18 Totaal 167 Tabel 4 Bron: jaarverslag CJG IJsselstein 2012 Binnen het CJG wordt gewerkt met de Verwijsindex risicojongeren (VIR). De Verwijsindex is een landelijk digitaal systeem waarin hulpverleners meldingen kunnen doen over jongeren tot 23 jaar met problemen. Zo weet een hulpverlener sneller of een kind ook bekend is bij zijn collega s. Ze kunnen dan overleggen wat de beste aanpak is voor hulpverlening. Op 1 januari 2013 zijn 331 personen in de verwijsindex opgenomen. Dit betekent dat op dit moment ca. 3.2% van de jongeren in IJsselstein geregistreerd zijn. Dat is in vergelijking tot de andere gemeenten in Midden-Nederland hoog. 5

6 Specialistische zorg in IJsselstein 1 Provinciale jeugdzorg In het huidige stelsel zijn het Rijk en de provincies verantwoordelijk voor de regie op de gespecialiseerde jeugdzorg. De provincies krijgen een doeluitkering van het Rijk voor dat deel van de jeugdzorg waar zij verantwoordelijk voor zijn. De taak voor de provincies ligt vast in de Wet op de jeugdzorg (Wjz). De provincies zijn verantwoordelijk voor: De toegang tot de jeugdzorg De inkoop van voldoende zorg (bij aanbieders jeugd- en opvoedhulp) De afstemming met gemeenten (lokale preventieve veld), Rijk (jeugdbescherming, jeugdreclassering en jeugdzorgplus) en AWBZpartners( (AWBZ gefinancierde zorg). De provincie Utrecht stelt de kaders vast en koopt zorg in voor onze regio. De provincie financiert Bureau Jeugdzorg (BJZ) en de acht aanbieders van geïndiceerde jeugd- en opvoedhulp in de regio. BJZ vormt de toegang tot gespecialiseerde jeugdzorg door het afgeven van een indicatie. Het bureau beoordeelt de aanmelding op aard, ernst en mate van urgentie. Vervolgens bepaalt BJZ het vervolgtraject. BJZ geeft indicaties voor de provinciaal gefinancierde jeugdzorg (inclusief casemanagement) en jeugd-ggz (exclusief casemanagement). Aantal kinderen instroom 2011 Bureau Jeugdzorg Utrecht 121 Jeugdbescherming 16 Jeugdreclassering 9 Aantal kinderen ontvangen Aanmeldingen 39 geïndiceerde Jeugdzorg In zorg 57 Tabel 5 IJsselsteinse cijfers Provinciale Jeugdzorg. Bron: Jaarverslag BJZ Utrecht Netto vraag trajecten 2012 (het aantal aangemelde trajecten minus het aantal geannuleerde trajecten (geannuleerd vóór aanvang zorg). Netto vraag trajecten in Netto vraag trajecten 2012 (gemiddeld per zorgvorm in %) Ambulant 39% Crisis 20% Dagbehandeling 18% Pleegzorg 4% Residentieel 19% Bron: ADD monitor Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) Het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) registreert meldingen van vermoedens van kindermishandeling, geeft daar advies over en start zo nodig een onderzoek. De meldpunten zijn 6

7 ondergebracht bij de Bureaus Jeugdzorg. Ze hebben een telefoonnummer waar iedereen met een vermoeden van kindermishandeling naar toe kan bellen. De kindertelefoon is een landelijke voorziening die uitgevoerd wordt door de Bureaus Jeugdzorg. Kinderen kunnen telefonisch en anoniem hun verhaal kwijt bij opgeleide vrijwilligers. Bij 34 jongeren tot 18 jaar in IJsselstein is een onderzoek AMK gestart. De geschatte jaarlijkse kosten voor 34 trajecten onderzoek AMK zijn Jeugd-ggz GGZ betekent geestelijke gezondheidszorg. De jeugd-ggz biedt hulp aan kinderen en jongeren met psychiatrische of psychologische klachten die zo ernstig zijn dat zij hierdoor in hun ontwikkeling worden belemmerd en/of bedreigd. Zorgaanbieders voor deze doelgroep in IJsselstein zijn o.a. Altrecht, Victas (voorheen Centrum Maliebaan), Parnassia Bavo, Bosman GGZ, Zonnehuizen, zelfstandig gevestigde psychologen/psychiaters e.d. Er wordt vooral gebruik gemaakt van Diagnose Behandel Combinatie (DBC) zonder verblijf. Een DBC is het totale behandelingstraject van het kind of jongere, vanaf het eerste contact met de specialist tot en met de behandeling die hier eventueel uit volgt. Een DBC bevat alle zorgactiviteiten in de tweedelijnszorg van de zorginstelling en de medisch specialist. De tabel voor jeugd-ggz betreft jongeren tot 18 jaar. Eerstelijnszorg is zorg waar men zelf zonder verwijzing naartoe kan gaan. Bijvoorbeeld huisarts, maatschappelijk werker of psycholoog. Tweedelijnszorg is ziekenhuiszorg en geestelijke gezondheidszorg. Toegang tot deze zorg krijgt men alleen na verwijzing van een zorgverlener uit de eerstelijnszorg. Het aantal verblijf in de jeugd-ggz (intramurale zorg langer dan een jaar) op basis van AWBZ wordt landelijk geschat op 300 tot 700 kinderen en gaat bijvoorbeeld om vormen van beschermd wonen. Deze aantallen zijn niet opgenomen in onderstaande tabel Eerstelijns Een DBC zonder Een DBC met Totaal tot 18 jaar Psychologische zorg verblijf (2 e lijn) verblijf (2 e lijn) IJsselstein Tabel 6 Jeugd-ggz in IJsselstein voor kinderen tot 18 jaar. 3 Jeugd-lvb De jeugd-lvb biedt hulp aan kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking (IQ 50 tot 70) en blijvende beperkingen op het gebied van sociale redzaamheid, en aan zwakbegaafde kinderen en jongeren (IQ 70 tot 85) met ernstige en chronische beperkingen in de sociale redzaamheid, leerproblemen en/of gedragsproblemen. Op dit moment is het nog niet mogelijk de uitsplitsing van de cijfers voor intramurale zorg (zorg met verblijf) voor deze doelgroep in kaart te brengen. Het gegeven cijfer is dus beperkt tot het extramurale deel. Het cijfer in de extramurale jeugd-lvb is door het SCP berekend door het aantal jongeren te tellen op bepaalde peildata. De tabel voor jeugd-lvb betreft het aantal jeugdigen tot 23 jaar met een IQ van 50 tot 85, extramurale zorg, % jeugd 0 t/m 22 jaar IJsselstein 42 0,5% Tabel 7 Bron: Factsheet transitiebureau jeugd, CBS Statline (peildatum ) 4 Jeugdzorg Plus Jeugdzorg Plus is een intensieve vorm van Jeugd en Opvoedhulp. Jeugdzorg Plus is er voor jongeren tot 18 jaar met ernstige gedragsproblemen die zich aan de noodzakelijke behandeling dreigen te onttrekken. Het is in het belang van de jongeren zelf dat zij een behandeling krijgen in geslotenheid. 7

8 Dit voorkomt dat zij zich onttrekken aan de zorg die ze nodig hebben. Of door anderen worden onttrokken aan de zorg. Jeugdzorg Plus is niet bedoeld als straf. Bureau Jeugdzorg geeft een indicatie af. Daarin staat welke vorm van zorg de jongere nodig heeft. Is de indicatie jeugdzorg Plus, dan moet een gedragswetenschapper een instemmingsverklaring afgeven. De kinderrechter beslist of de jongere een 'machtiging gesloten jeugdzorg' krijgt. Hiermee kan de jongere gedwongen worden opgenomen in een instelling voor jeugdzorg Plus. Jeugdzorg Plus heeft landelijk momenteel 14 instellingen (23 accommodaties) met een totale capaciteit van 1345 plaatsen. Alle provincies zijn opgedeeld in 5 zorggebieden. In onze regio (regio Noordwest) zijn in totaal 272 plaatsen beschikbaar. Aanbieders in ons zorggebied zijn Almata/De Lindenhorst met accommodaties in Den Dolder en Zeist. De instellingen hebben een acceptatieplicht. Op dit moment zijn geen cijfers bekend per gemeente van herkomst maar voor IJsselstein zal de bandbreedte tussen de 0 en maximaal 3 zijn. Momenteel, oktober 2013, is er geen jongere uit IJsselstein opgenomen in een Jeugdzorg Plus instelling. 5 MEE MEE biedt informatie, advies en kortdurende ondersteuning aan iedereen met een beperking of chronische ziekte en geeft in de factsheet informatie over aantallen mensen met ASS (Autisme Spectrum Stoornis), een verstandelijke beperking of een licht verstandelijke beperking. In 2012 heeft MEE 174 IJsselsteinse cliënten ondersteuning geboden. 8

9 Bronnen - Factsheet Jeugdzorg 2012 Provincie Utrecht In deze factsheet vindt u informatie over de huidige wettelijke kaders en de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende partners: de provincie, Bureau Jeugdzorg en de aanbieders van Jeugd & Opvoedhulp. Het betreffen gegevens en cijfers uit 2011, aangevuld met financiële cijfers uit ADD-gemeentemonitor Provincie Utrecht Deze gemeentemonitor biedt een geactualiseerd overzicht van het beroep wat er op jeugdzorg wordt gedaan. Ook gegevens van Bureau Jeugdzorg Utrecht staan hierin genoemd. - Vektis Vektis levert informatie voor zorgverzekeraars, zorgaanbieders, de overheid en patiëntenverenigingen. Vektis analyseert het gebruik, de kosten en de kwaliteit van de zorg op basis van alle zorgdeclaraties en verzekerdengegevens. Vektis maakt gebruik van diverse bronnen zoals AWBZ declaraties 2012 en de PGB-gegevens 2011 (persoonsgebonden budget). - Cebeon/Sociaal Cultureel Planbureau In deze rapportage is opgenomen de verdeling van de historische middelen jeugdzorg en de budgetten per jeugdige die vanuit drie financieringsstromen overkomen: Provinciaal gefinancierde jeugdzorg, financiering via de Zorgverzekeringswet (ZvW) en financiering via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). - Factsheet Rijk 2009/IJsselstein Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport biedt informatie over (IJsselsteinse) aantallen onderzoeken door het Algemeen Meldpunt Kindermishandeling, jeugdbeschermingsmaatregelingen, jeugd-ggz (geestelijke gezondheidszorg) en jeugd met een licht verstandelijke beperking. - Raad voor de kinderbescherming De Raad voor de kinderbescherming geeft informatie over aantallen beschermingsonderzoeken zoals gezag- en omgangsonderzoeken, strafonderzoeken, afstand/screening/adoptie/afstammingsvragen, en toetsing- en toezicht bescherming-en strafzaken. - Kengegevens MEE MEE biedt informatie, advies en kortdurende ondersteuning aan iedereen met een beperking of chronische ziekte en geeft in de factsheet informatie over aantallen mensen met ASS (Autisme Spectrum Stoornis), een verstandelijke beperking of een licht verstandelijke beperking. - Ambulante Zorggroep Midden Nederland/Indigo Ambulante Zorggroep Midden Nederland geeft informatie over aantallen mensen met licht psychologische problemen die door Indigo kortdurende hulpverlening ontvangen. - Startfoto Jeugdzorg regio Eemland, maart Jaarverslag Centrum voor Jeugd en Gezin 2012 Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) geeft informatie over o.a. aantallen kinderen die in de Verwijsindex zijn aangemeld en het aantal gezinnen die contact hebben gehad met het CJG. 9