Observatie van de wegberm Materiaal ringbundel plantenkaarten plantengids de Nieuwe Bloemengids werkblad Observatie van een wegberm schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht observeer de wegberm zoek enkele plantensoorten aan de hand van de plantenkaarten of de Nieuwe Bloemengids noteer de waargenomen soorten op het werkblad vraag is de berm een plek met een grote soortenrijkdom? wat is het ecologisch belang ervan? noteer het antwoord op het werkblad
Transect & Inventarisatie Materiaal touw houten opnamevierkant ringbundel met plantenkaarten werkblad Transect & Inventarisatie schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht leg het touw in de wegberm, loodrecht op de weg (= transect) loop daarbij steeds aan dezelfde kant van het touw, b.v. links zodat je de planten rechts van het touw niet vertrappelt vouw het opnamevierkant open en leg het op de grond langs het touw aan de niet vertrappelde zijde. Begin aan de weg (= opnamepunt 1) bekijk alle planten binnen het vierkant, noteer de waargenomen soorten op het werkblad bepaal aan de hand van de tabel Braun-Blanquetschaal de bedekkings graad van elke waargenomen soort. Noteer hun code in kolom 1. verplaats nu het vierkant verder langs het transect (= opnamepunt 2) vul de plantenlijst aan met de nieuwgevonden soorten noteer de bedekkingsgraad van de aanwezige soorten in kolom 2 doe zo verder tot aan het einde van het transect vraag hoe zijn plantensoorten verspreid langs het transect? noteer het antwoord op het werkblad
Tabel Braun-Blanquetschaal De bedekkingsgraad van planten kan verschillend zijn. Bepaalde planten komen veel voor, andere weinig. Met de bedekkingsgraad bedoelen we hoeveel een plant een oppervlak bedekt, uitgedrukt in procent en weergegeven door een code. TABEL BRAUN-BLANQUETSCHAAL Bedekkingsgraad Code minder dan 5% 1 5% tot 25% 2 25% tot 50% 3 50% tot 75% 4 meer dan 75% 5
Het profiel van de wegberm Materiaal 2 bakenpalen (rood-witte palen) rubberen hamer touw met waterpas vouwmeter werkblad Het profiel van de wegberm schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht leg het touw in de wegberm, loodrecht op de weg (= transect) klop een bakenpaal in de grond aan elk uiteinde van dit touw loop daarbij steeds aan dezelfde kant van het touw, b.v. links zodat je de planten rechts van het touw niet vertrappelt span het andere touw met waterpas strak tussen de 2 bakenpalen op een hoogte van 70 cm, gebruik hiervoor de elastieken het touw hangt waterpas wanneer het luchtbelletje zich tussen de 2 streepjes bevindt. Zorg dat het touw gedurende de hele opdracht waterpas hangt meet met vouwmeter op de eerste paal de afstand tussen de 2 touwen meet nu om de 50 cm de afstand van het touw met waterpasje tot het touw op de grond. Herhaal de meting om de 50 cm tot de laatste bakenpaal noteer telkens de afstanden tussen de 2 touwen schets het profiel van de wegberm op het werkblad 1 hokje = 0,5 cm duid op de tekening alles goed aan: weg, wegberm, 2 bakenpalen, touw met waterpas, het punt om de 50 cm op beide touwen, de gemeten afstanden tussen de 2 touwen verbind nu op de schets de punten met elkaar. Dit geeft de glooiing van de bodem weer. vraag welk profiel vertoont de wegberm? noteer het antwoord op het werkblad
De gelaagdheid van de bodem Materiaal grondboor stuk open goot spatel 5 naamkaarten (strooisellaag, humuslaag, bovenlaag, moederlaag met roestvlekken, moederlaag zonder roestvlekken) werkblad De gelaagdheid van de bodem schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht steek de grondboor in de grond draai de boor in wijzerszin, duw op hetzelfde moment goed op de boor tot de schoep volledig in de grond zit til de boor verticaal op maak de aarde voorzichtig vrij van de boor en leg ze bovenaan in een goot zorg dat de lengte van het bodemstaal in de goot overeenkomt met de diepte van het bodemgat en dat de toplaag bovenaan de goot ligt boor daarna opnieuw in hetzelfde gat herhaal tot je 1 meter diep zit bekijk de bodemlagen in de goot neem de naamkaarten en leg naast elke bodemlaag de juiste kaart maak op het werkblad in linker kolom met hokjes een verticale schets van het bodemprofiel (geef iedere bodemlaag een andere arcering, zo vallen de verschillende lagen duidelijk op) 1 hokje = 5 cm vraag welke verschillen merk je in de bodemlagen? noteer op het werkblad de juiste naam naast elke bodemlaag
Bodemtextuur Materiaal plantenspuiter tabel Bodemstructuur werkblad Bodem schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht neem een hoopje aarde in de hand op minstens 20 cm diepte (zonder planten of humusdeeltjes) bevochtig deze aarde met een weinig water gebruik hiervoor de plantenspuiter, spuit beetje bij beetje tot de aarde net niet meer aan de vingers kleeft. probeer zonder echt te boetseren volgende vormen te verkrijgen - bergje - damsteen - rolletje (10 cm) met scheuren - rolletje (10 cm) zonder scheuren - hoefijzer met scheuren - hoefijzer zonder scheuren - cirkel vraag welk is de geknede vorm? hoe is de bodemtextuur? noteer het antwoord op het werkblad
Tabel Bodemtextuur bergje zand damsteen (5mm dik) lemig zand rolletje (10cm) met scheuren zandig leem rolletje (10cm) zonder scheuren leem hoefijzer met scheuren kleiig leem hoefijzer zonder scheuren lemige klei cirkel klei
Bodem vochtigheid - zuurtegraad Materiaal meettoestel (groen apparaat), vouwmeter, valpen (grote, puntige nagel) werkblad Bodem schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht neem het meettoestel en de valpen maak eerst met valpen 2 gaatjes in de grond, op een afstand identiek aan de 2 pinnen van de meettoestel, dit voorkomt dat de pinnen van het meettoestel bij het in de grondsteken krombuigen bekijk het meettoestel en zet het knopje juist om de vochtigheidsgraad (moist) te meten steek het meettoestel in de twee gaatjes in de grond, wacht enkele seconden lees op het schermpje de vochtigheidsgraad af noteer de waarde op het werkblad neem toestel uit de grond en verzet het knopje om de zuurtegraad (ph) te meten steek het meettoestel terug in de twee gaatjes in de grond, wacht enkele seconden lees op het schermpje de ph af noteer de waarde op het werkblad vraag hoe is de zuurtegraad van de bodem? zuur-neutraal-basisch hoe is de vochtigheidsgraad van de bodem? droog-nat noteer het antwoord op het werkblad
De hardheid van de bodem Materiaal touw, valpen (lange puntige nagel), vouwmeter houten opnamevierkant valbuis (grijze pvc buis) tabel Hardheid van de bodem werkblad De hardheid van de bodem schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht zoek in de wegberm een plek waar veel weegbreeplanten bij elkaar staan leg daar het touw op de grond loodrecht met de weg (= transect) vouw het opnamevierkant open en leg het op de grond, langs het touw begin bij de weg (= opnamepunt 1) tel het aantal weegbreeplanten in het vierkant plaats nu in het midden van het vierkant de valbuis neem de valpen en laat die in een vierkant vallen til de valbuis op en leg ze aan de kant plaats je duim tegen de grond tegen de valpen en trek de valpen uit de grond, hou je duim nog steeds tegen de valpen! meet met vouwmeter hoe diep de punt van de valpen in de bodem zat bepaal nu aan de hand van de tabel De hardheid van de bodem de maat van de hardheid vul in op de tabel Opname verplaats het vierkant verder langs het transect (= opnamepunt 2) doe dezelfde oefening als in meetstation 1 herhaal de opdracht tot aan het eind van het transect vraag waar in een transect komen het meest/minst weegbreeplanten voor? weegbreeplanten noemen we tredplanten, kan je verklaren waarom? noteer het antwoord op het werkblad Grote weegbree
Bloem- & Bodembezoekers vlindernet Materiaal bodemvallen, deksels, piketten (de vallen plaats je best vooraf in de grond) schopje + wit bakje vlindernet voor vliegende insecten (net is een gaasweefsel zak) sleepnet (net is een stoffen zak) insectenzuiger 4 loeppotjes met zwart deksel en 4 potjes met rood deksel zoekkaart veel voorkomende bodemdieren insectengids werkblad Bloem- & Bodembezoekers schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht neem het vlindernet, loeppotjes + andere potjes stap rustig het graslandje af, in een rij, heen tot het einde en terug observeer bloemen en hun bezoekers, kijk vooral naar bijen, hommels, zweefvliegen vlinders en kevers vang met vlindernet de vliegende insecten, klap daarbij het net dicht kijk in het net en doe elk diertje in een (loep)potje determineer de gevonden soorten met de zoekkaart of insectengids noteer hun namen op het werkblad en kruis de vangmethode aan laat het diertje na determinatie terug vrij vraag hoe kunnen we een zo volledig mogelijk beeld krijgen van de aanwezige dieren in de wegberm? zoek enkele bloeiende planten. Ga na tot welke plantenfamilie ze behoren en door welke insecten ze bezocht worden. noteer het antwoord op het werkblad
Bloem- & Bodembezoekers sleepnet Materiaal bodemvallen, deksels, piketten (de vallen plaats je best vooraf in de grond) schopje + wit bakje vlindernet voor vliegende insecten (net is een gaasweefsel zak) sleepnet (net is een stoffen zak) insectenzuiger 4 loeppotjes met zwart deksel en 4 potjes met rood deksel zoekkaart veel voorkomende bodemdieren insectengids werkblad Bloem- & Bodembezoekers schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht neem het sleepnet, loeppotjes + andere potjes stap rustig het graslandje af in een rij, heen tot het einde en terug observeer bloemen en hun bezoekers, kijk vooral naar bijen, hommels, zweefvliegen, vlinders en kevers sleep met sleepnet doorheen de planten en vang verschillende diertjes kijk in het net en doe elk diertje in een (loep)potje determineer de gevonden soorten met de zoekkaart of insectengids noteer hun namen op het werkblad en kruis de vangmethode aan laat het diertje na determinatie terug vrij vraag hoe kunnen we een zo volledig mogelijk beeld krijgen van de aanwezige dieren in de wegberm? zoek enkele bloeiende planten. Ga na tot welke plantenfamilie ze behoren en door welke insecten ze bezocht worden. noteer het antwoord op het werkblad
Bloem- & Bodembezoekers insectenzuiger Materiaal bodemvallen, deksels, piketten (de vallen plaats je best vooraf in de grond) schopje + wit bakje vlindernet voor vliegende insecten (net is een gaasweefsel zak) sleepnet (net is een stoffen zak) insectenzuiger 4 loeppotjes met zwart deksel en 4 potjes met rood deksel zoekkaart veel voorkomende bodemdieren insectengids werkblad Bloem- & Bodembezoekers schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht neem de insectenzuiger, loeppotjes + andere potjes observeer bloemen en hun bezoekers houd het langste buisje van de insectenzuiger bij het insect en zuig aan het kortste buisje het insect in het potje doe het diertje in een (loep)potje. determineer de gevonden soorten met de zoekkaart of insectengids noteer hun namen op het werkblad en kruis de vangmethode aan laat het diertje na determinatie terug vrij vraag hoe kunnen we een zo volledig mogelijk beeld krijgen van de aanwezige dieren in de wegberm? zoek enkele bloeiende planten. Ga na tot welke plantenfamilie ze behoren en door welke insecten ze bezocht worden. noteer het antwoord op het werkblad
Bloem- & Bodembezoekers bodemvallen Materiaal bodemvallen, deksels, piketten (de vallen plaats je best vooraf in de grond) schopje + wit bakje vlindernet voor vliegende insecten (net is een gaasweefsel zak) sleepnet (net is een stoffen zak) insectenzuiger 4 loeppotjes met zwart deksel en 4 potjes met rood deksel zoekkaart veel voorkomende bodemdieren insectengids werkblad Bloem- & Bodembezoekers schrijfmateriaal, klembord Na opdracht alle materiaal terug netjes opbergen.
Opdracht zoek de bodemvallen, neem loeppotjes + andere potjes neem de bodemvallen uit de grond en haal er voorzichtig de gevangen diertjes uit als je geen bodemvallen plaatst, neem het schopje en het wit bakje graaf en zet de gevonden bodemdiertjes in het witte bakje doe elk diertje in een (loep)potje determineer de gevonden soorten met de zoekkaart of insectengids noteer hun namen op het werkblad en kruis de vangmethode aan laat het diertje na determinatie terug vrij vraag hoe kunnen we een zo volledig mogelijk beeld krijgen van de aanwezige dieren in de wegberm? zoek enkele bloeiende planten. Ga na tot welke plantenfamilie ze behoren en door welke insecten ze bezocht worden. noteer het antwoord op het werkblad
Tabel Hardheid van de bodem Diepte valpen (in cm) 0,0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5 5,0 >5,0 Maat voor de hardheid 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0