TENDENSEN VERMOGENSRECHT 2014

Vergelijkbare documenten
DEEL I. ACTUELE ONTWIKKELINGEN

Inhoud. Hfdst. I. Actuele ontwikkelingen familiaal vermogensrecht Renate Barbaix I. Inleiding... 3

TENDENSEN VERMOGENSRECHT 2017

Inhoud. Inhoud... Titel 1. Juridische aspecten Hoofdstuk 1. Algemeen... 1

HOOFDSTUK I: DE LEER VAN DE INDELING VAN DE GOEDEREN 00

INHOUD. VOORWOORD... v. KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Prof. Dr. Johan Du Mongh Primair huwelijksvermogensstelsel Veerle Allaerts...

INHOUD. Hoofdstuk IV. Ongeldigheid van het huwelijkscontract TITEL II DE VERSCHILLENDE HUWELIJKSSTELSELS... 51

Tendensen Vermogensrecht 2013

KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Prof. Dr. Johan Du Mongh en Dr. Charlotte Declerck.. 1

HANDBOEK BURGERLIJK RECHT

VOORWOORD...v. KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Coördinatie Prof. Dr. JOHAN DU MONGH...1. Primair huwelijksvermogensstelsel VEERLE ALLAERTS...

Handboek Estate Planning Bijzonder Deel... Voorwoord... De auteurs... Verkrijgingen door de langstlevende echtgenoot via huwelijkcontract...

INHOUDSTAFEL BOEK II. ZAKENRECHT... 1 TITEL I ZAKEN IN HET ALGEMEEN Inleiding... 3

1. HET ERFRECHT VAN DE LANGSTLEVENDE ECHTGENOOT EN HET WETTELIJK OF CONVENTIONEEL RECHT VAN TERUG- KEER 2

DE CONTRACTUELE MODULERING VAN DE GEBRUIKS- EN BESCHIKKINGSBEVOEGDHEDEN VAN DE VRUCHTGEBRUIKER Ruud Jansen en Koen Swinnen... 51

INHOUD VOORWOORD... KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Coördinatie Prof. Dr. JOHAN DU MONGH Primair huwelijksvermogensstelsel VEERLE ALLAERTS...

VRUCHTGEBRUIK. Mogelijkheden, beperkingen en innovaties. Vincent Sagaert Alain-Laurent Verbeke (eds.) Antwerpen Cambridge

INHOUDSOPGAVE ADLOCUTIO ROGERUM DILLEMANS HONORIFICANS FAMILIAAL VERMOGENSBEHEER IN RECENTE NATIONALE EN EUROPESE RECHTSPRAAK

TERBESCHIKKINGSTELLING VAN ONROERENDE GOEDEREN. GRONDIGE ANALYSE VAN ENKELE RECHTSFIGUREN

Inhoud WOORD VOORAF 3. Deel 1 INLEIDING TOT HET RECHT 13

INHOUD. Deel I. Privaatrechtelijke aspecten... 1

ACTUELE KNELPUNTEN FAMILIAAL VERMOGENSRECHT

RECHTSPRAAKFICHES FAMILIAAL VERMOGENSRECHT

Zakenrecht en zakelijke zekerheidsrechten

INHOUD. VOORWOORD... v. KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Prof. Dr. Charlotte Declerck Primair huwelijksvermogensstelsel Veerle Allaerts...

Inhoud. Hoofdstuk 1 INLEIDING EN ENKELE PRINCIPES... 1 Frederik Tack. Hoofdstuk 2 STATUUT VAN DE AANDELEN EN KWALIFICATIE...

Boek I. Personen... 1 Titel I. Genot en verlies van de burgerlijke rechten... 1 Hoofdstuk I. Genot van de burgerlijke

HOOFDSTUK 1. AUTHENTIEKE AKTEN (ART. 28 WIPR)... 1

DE NIEUWE WET OP HET BEWIND

Deel 0 ALGEMEEN RECHT 13

Inhoudstafel. larcier

RECHTSPRAAKFICHES FAMILIAAL VERMOGENSRECHT

Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht en Procesrecht Larcier...

4.1. Vooraf: soorten adoptie De adoptanten gezamenlijk Eén adoptant Wat is voogdij?... 5

Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht Larcier...

Hoe beveilig ik mijn partner?

INHOUD. Woord vooraf... v Over de auteurs... vii Algemene bibliografie... ix ERFRECHT

DE GROEPSVERZEKERING ALS AANVULLEND PENSIOEN

KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Prof. Dr. Charlotte Declerck en Sven Mosselmans... 1

DE VREDERECHTER EN HET BEWIND

INHOUDSTAFEL VOORWOORD... DANKWOORD... LIJST VAN DE MEEST GEBRUIKTE AFKORTINGEN... INLEIDING...1 I. VOORSTELLING VAN HET ONDERWERP...3 II. METHODE...

Inhoud. Deel 1 Huwelijksvermogensrecht 17. Inleiding 13

KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Prof. Dr. Charlotte Declerck en Sven Mosselmans... 1

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN

LANDPACHT Personal copy of ()

ACTUALIA VEREFFENING EN VERDELING

DEEL I. ACTUELE ONTWIKKELINGEN

Titel VII. (...) Afstamming... 26

Deel 1. Naar wie gaat uw nalatenschap?


FAMILIAAL VERMOGENSRECHT IN ESSENTIE

Erfrecht. Prof. mr. M.J.A. van Mourik. zevende druk Deventer KLUWER

FAMILIAAL VERMOGENSRECHT IN 143 UITSPRAKEN

KNELPUNTEN VERKOOP ONROEREND GOED

Structuur van het volume Schenking

INHOUD. Woord vooraf... v DEEL I. RECHTSPRAAKFICHES

notar.actual.book Page i Tuesday, September 23, :44 PM Inhoudstafel

Inhoud INLEIDING... 1 HOOFDSTUK 1. VERKOOPRECHTEN... 17

Inhoud. Vereffening van vennootschappen na de wet van 19 maart 2012: reparatie & innovatie Eric De Bie...3

BEGUNSTIGING BIJ LEVENSVERZEKERING

Voorwoord... Opzet en leidraad... Lijst van de gebruikte afkortingen...

Voorwoord... xv HOOFDSTUK II. DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING... 5 HOOFDSTUK III. ARTIKEL 229 VAN HET BURGERLIJK WETBOEK... 17

Successieplanning met verzekeringsproducten in nieuw samengestelde gezinnen

ONROEREND GOED EN HUWELIJKSVERMOGEN. Natalie VANDEBEEK Advocaat

DEEL I. KRONIEK FAMILIAAL VERMOGENSRECHT Prof. Dr. Charlotte Declerck en Sven Mosselmans 1. Primair huwelijksvermogensstelsel Steven Seyns 3

OPLEIDING BEWINDVOERDERS MACHTIGINGEN. Walter Niewold Vrederechter Hasselt I

DE ONTEIGENINGSVERGOEDING

Model A.1. Verzoekschrift bij toepassing van artikel 213 BW (onderhoudsgeld tussen echtgenoten) de artikelen 1034bis e.v. en 1320 e.v. Ger.W.

INHOUD. INLEIDING... 1 A. De wet... 3 B. De rechtspraak C. De rechtsleer D. De gewoonte E. De algemene rechtsbeginselen...

3. DE SCHENKING VAN ROERENDE GOEDEREN ONDER OPSCHORTENDE VOORWAARDE VAN VOOROVERLIJDEN VAN DE SCHENKER 12

HANDBOEK SUCCESSIERECHTEN

PATRIMONIUM Persoonlijke kopie van ()

Handboek Estate Planning Bijzonder Deel... Voorwoord...

Les 1. Inleiding. Les 2. De verzegeling

INHOUDSTAFEL WOORD VOORAF... CONTRACTEN ONDER VOORWAARDE ALAIN VERBEKE & IRIS VERVOORT... 1

Inhoud Hoofdstuk I Een nieuwe kijk op drie oude zakelijke rechten: erfpacht, opstal en vruchtgebruik

s t u d i e p o c k e t -s* p r i v aatrech t s 37 Erfrecht zesde druk Prof. mr. M.JA, van Mourik 1997 W.E.J. Tjeenk Willink Deventer

Inhoudsopgave DEEL 1 INLEIDENDE BEGRIPPEN DEEL 2 ASPECTEN UIT HET BURGERLIJK RECHT

I DE SYNDICUS, BEGRIPSOMSCHRIJVING VOORWAARDEN 13 II AANSTELLING EN BENOEMING SYNDICUS 27

Inhoudstafel. De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... Voorwoord bij de Reeks Vennootschaps- en Financieel Recht... Ten geleide... enkele cijfers...

DE HERVORMING VAN DE GERECHTELIJKE VEREFFENING EN VERDELING

INHOUD. Zaakregister Table alphabétique Tabel van de geciteerde beslissingen Voorwoord HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEGRIPPEN

DE HERVORMING VAN DE GERECHTELIJKE VEREFFENING EN VERDELING

Erfpacht, recht van opstal en vruchtgebruik

Enkele belangrijke begrippen en afkortingen

Fiscale Handboeken HANDBOEK SUCCESSIERECHTEN. Dirk De Groot. Derde editie. Antwerpen Cambridge

Aanloop tot wetswijziging

ALGEMENE BEGINSELEN VAN HET BELGISCHE VERZEKERINGSRECHT

Transcriptie:

TENDENSEN VERMOGENSRECHT 2014

TENDENSEN VERMOGENSRECHT 2014 Renate Barbaix Nicolas Carette (editors) Antwerpen Cambridge

Tendensen Vermogensrecht 2014 Renate Barbaix en Nicolas Carette (eds.) Myriam-Alexandra Vreven (redactiesecretaris) 2014 Antwerpen Cambridge www.intersentia.be ISBN 978-94-000-0502-0 D/2014/7849/74 NUR 820 Alle rechten voorbehouden. Behoudens uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van de uitgever.

VOORWOORD Tendensen Vermogensrecht is een project vanuit de Onderzoeksgroep Persoon & Vermogen aan de Universiteit Antwerpen, dat bestaat uit een jaarlijkse studiedag te Antwerpen met uitgebreid verslagboek. De doelstelling is meervoudig. Het project beoogt zowel een actualisering of update als een verdieping en concretisering binnen het vermogensrecht, en meer bepaald het familiaal vermogensrecht en het zakenrecht. Bijzondere aandacht gaat naar vragen en bekommernissen uit de praktijk. De studiedag bevat twee delen. Een eerste deel biedt een overzicht van de actuele ontwikkelingen in het familiaal vermogensrecht en het zakenrecht, op basis van een rechtspraakoverzicht en met inbegrip van nieuwe wetgeving. Een tweede deel bevat een aantal actuele topics die zich op het snijpunt van beide disciplines bevinden. Het verslagboek is uitgebreider en bevat naast de bijdragen van de studiedag nog een bijkomend, derde deel: Recht-uit de praktijk. Daarin worden een aantal knelpunten, clausules en procedure-aspecten concreet toegelicht. De opzet (en wens) is om in deze rubriek een daadwerkelijke interactie met de praktijk tot stand te brengen. Vragen en suggesties daartoe kunnen worden bezorgd via tendensen.vermogensrecht@uantwerpen.be, waarvan een selectie aan bod kan komen in een volgende editie. In de voorliggende tweede editie geven ondergetekenden in het eerste deel een overzicht van de recente ontwikkelingen in het familiaal vermogensrecht resp. het zakenrecht, aan de hand van een rechtspraakoverzicht en een bespreking van belangwekkende nieuwe wetgeving over de periode van 1 januari 2013 tot en met 31 december 2013. In het tweede deel behandelt dr. Tim Wuyts de beschermingsstatuten voor onbekwamen in het vermogensrecht en analyseert dr. Ayfer Aydogan de mogelijkheden van vermogensplanning tussen echtgenoten. Het derde deel focust op knelpunten, clausules en procedure-aspecten. Prof. Johan Verstraete behandelt knelpunten in verband met de gesplitste aankoop tussen ouders en kinderen. Dr. Ayfer Aydogan bespreekt de (weder)belegging in een onverdeeldheid met het gemeenschappelijk vermogen. Ten slotte bespreekt drs. Niels Appermont het gebruik van een buitenlandse trust(achtige) figuur door belastingplichtigen in België. Wat de clausules betreft, bestudeert Prof. Nicolas Geelhand de Merxem de vraag of het gebruik van de Casman-clausule een fiscaal misbruik uitmaakt. Wat betreft de procedure-aspecten, tot slot, bespreekt drs. v

Voorwoord Frédéric Dupon enkele procedurele knelpunten inzake geschillen tussen medeeigenaars. Een bijzonder woord van dank richten wij aan Kris Moeremans en aan Petra Van den Bempt, die met goede zorg en bekwame spoed ervoor hebben gezorgd dat dit boek keurig uitgegeven op de studiedag ter beschikking was. Wij hopen een accurate, actuele en betrouwbare gids voor de dagelijkse praktijk aan te bieden. Prof. dr. Renate Barbaix Prof. dr. Nicolas Carette vi

INHOUD Voorwoord............................................................ v DEEL I. ACTUELE ONTWIKKELINGEN......................... 1 Hfdst. I. Actuele ontwikkelingen familiaal vermogensrecht 2013 Renate Barbaix......................................... 3 I. Inleiding....................................................... 3 1. Opzet...................................................... 3 2. Recht in beweging........................................... 3 II. Tendensen in het relatie vermogens recht............................ 5 A. Huwelijksvermogensrecht........................................ 5 1. Wettelijk stelsel................................................. 5 3. Pro memorie statuut groepsverzekeringen................... 5 4. Cass. 14 november 2013 bestuur van het gemeenschappelijk vermogen.................................................. 5 5. Cass. 28 november 2013 vergoedingen........................ 6 2. Conventionele stelsels............................................ 7 a. Huwelijkscontracten............................................. 7 6. Wet 17 maart 2013 handelingsbekwaamheid algemeen........ 7 7. Wet 17 maart 2013 handelingsbekwaamheid buitengerechtelijke bescherming............................................ 8 8. Wet 17 maart 2013 handelingsbekwaamheid rechterlijke bescherming................................................ 8 9. Wet 17 maart 2013 rechterlijke bescherming huwelijksvoordelen.................................................. 9 10. Wet 17 maart 2013 rechterlijke bescherming andere bedingen.. 10 11. Wet 14 januari 2013 en wet 21 december 2013 vormvereisten publiciteit................................................ 10 b. Conventionele huwelijksvermogensstelsels......................... 12 (i) Het gemeenrechtelijke karakter van het wettelijk stelsel............. 12 12. Probleemstelling........................................... 12 13. GwH 7 maart 2013 preferentiële toewijzing................... 12 14. GwH 7 maart 2013 beoordeling............................. 15 3. Addendum 1 krachtlijnen wetsontwerp HVR I................... 16 15. Wetsontwerp HVR I individuele levensverzekeringen.......... 16 vii

16. Wetsontwerp HVR I aanvullende pensioenen................. 18 17. Wetsontwerp HVR I vergoedingen........................... 19 18. Wetsontwerp HVR I preferentiële toewijzing.................. 20 4. Addendum 2 krachtlijnen voorontwerp van wet HVR II........... 20 19. Voorontwerp van wet HVR II basisstelsels.................... 20 20. Voorontwerp van wet HVR II conventioneel gemeenschapsstelsel inbreng in het gemeenschappelijk vermogen............. 21 21. Voorontwerp van wet HVR II conventioneel gemeenschapsstelsel verdeling van het gemeenschappelijk vermogen.......... 21 22. Voorontwerp van wet HVR II conventioneel gemeenschapsstelsel..................................................... 21 23. Voorontwerp van wet HVR II basisstelsel van scheiding van goederen.................................................. 22 24. Voorontwerp van wet HVR II samenwoningsvoordelen......... 22 B. Samenwoningsvermogensrecht................................... 23 1. Aard van de wettelijke samenwoning............................. 23 25. Cass. 17 januari 2013 gevolgen van de (wettelijke) samenwoning. 23 2. Samenwoningsovereenkomsten.................................. 24 26. Wet 17 maart 2013 handelingsbekwaamheid.................. 24 27. Reparatie wet 17 maart 2013 handelingsbekwaamheid......... 25 III. Tendensen in het erfrecht........................................ 25 A. Wettelijke devolutie............................................. 25 28. GwH 7 november 2013 omvang erfrecht langstlevende wettelijk samenwonende partner..................................... 25 B. Addendum 3 krachtlijnen wetsvoorstel Erfrecht.................. 27 29. Wetsvoorstel Erfrecht wettelijke devolutieregels............... 27 30. Wetsvoorstel Erfrecht reserve............................... 27 31. Wetsvoorstel Erfrecht erfovereenkomsten..................... 28 32. Wetsvoorstel Erfrecht verdeling van de nalatenschap........... 28 IV. Tendensen in het schenkingen- en testamentenrecht................ 29 A. Algemene geldigheidsvereisten................................... 29 1. Toestemming.................................................. 29 33. Cass. 14 januari 2013 dwaling over de oorzaak................ 29 2. Handelingsbekwaamheid........................................ 30 34. Wet 17 maart 2013 algemeen............................... 30 35. Wet 17 maart 2013 bescherming goederen dubbel spoor....... 31 36. Wet 17 maart 2013 buitengerechtelijke bescherming........... 32 37. Wet 17 maart 2013 rechterlijke bescherming.................. 32 38. Wet 17 maart 2013 rechterlijke bescherming (on)bekwaamheid...................................................... 32 39. Wet 17 maart 2013 rechterlijke bescherming bewind.......... 33 40. Wet 17 maart 2013 inwerkingtreding en overgangsbepalingen... 34 viii

a. De mogelijkheid tot aanvaarding van beschikkingen onder kosteloze titel.................................................. 35 (i) Buitengerechtelijke bescherming................................. 35 41. Wet 17 maart 2013 aanvaarding van beschikkingen onder kosteloze titel.............................................. 35 (ii) Rechterlijke bescherming........................................ 35 42. Wet 17 maart 2013 bekwaamheid en bewindsbevoegdheid...... 35 43. Wet 17 maart 2013 bewind bijstand........................ 36 44. Wet 17 maart 2013 vertegenwoordiging aanvaarding van beschikkingen onder kosteloze titel............................ 36 b. De mogelijkheid tot beschikken onder kosteloze titel................ 37 (i) Buitengerechtelijke bescherming................................. 37 45. Wet 17 maart 2013 schenking............................... 37 46. Wet 17 maart 2013 uiterste wilsbeschikking................... 37 (ii) Rechterlijke bescherming........................................ 38 47. Wet 17 maart 2013 (on)bekwaamheid en bewindsbevoegdheid... 38 48. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW bekwaamheid na machtiging................................................ 38 49. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW materieel toepassingsgebied.. 38 50. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW personeel toepassingsgebied... 39 51. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW wilsgeschiktheid............ 40 52. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW behoeftigheid............... 41 53. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW vormvoorwaarden.......... 41 54. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW andere modaliteiten......... 42 55. Wet 17 maart 2013 art. 905 BW sanctie.................... 42 56. Wet 17 maart 2013 art. 499/7, 4 BW uitzonderlijke vertegenwoordigingsbevoegdheid..................................... 42 3. Rechtsbekwaamheid............................................ 44 57. Wet 17 maart 2013 algemeen............................... 44 58. Wet 17 maart 2013 toepassingsgebied ratione personae......... 44 59. Wet 17 maart 2013 toepassingsgebied ratione personae tussenpersoonstelling....................................... 46 60. Wet 17 maart 2013 toepassingsgebied ratione temporis......... 46 B. Testamenten................................................... 47 1. Vormvereisten testament........................................ 47 61. Cass. 22 maart 2013 territoriale bevoegdheid van de notaris bij het verlijden van een testament............................ 47 Hfdst. II. Actuele ontwikkelingen zakenrecht 2013 Nicolas Carette....................................... 51 I. Inleiding...................................................... 51 1. Opzet en afbakening........................................ 51 ix

II. Onderscheid der goederen....................................... 51 A. Roerende en onroerende goederen................................ 51 2. Cass. 13 september 2013: (onroerende) werken (verwijzing)....... 51 III. Eigendom en vermogen......................................... 52 A. Algemeen..................................................... 52 3. Cass. 13 september 2013: voorwerp onroerend eigendomsrecht (verwijzing)............................................... 52 B. Fiduciaire eigendom............................................ 52 4. Algemeen................................................. 52 1. Fiduciaire eigendom tot beheer: kwaliteitsrekeningen............... 52 5. Wet 22 november 2013: wettelijke grondslag voor (sommige) kwaliteitsrekeningen........................................ 52 2. Fiduciaire eigendom tot zekerheid: eigendomsvoorbehoud en eigendoms overdracht tot zekerheid............................... 54 6. Nieuwe pandwet........................................... 54 a. Eigendomsvoorbehoud.......................................... 54 7. Nieuwe pandwet: art. 69 e.v.................................. 54 b. Fiduciaire eigendomsoverdracht tot zekerheid...................... 55 8. Nieuwe pandwet: art. 62..................................... 55 3. Rechtsmisbruik................................................ 55 9. Cass. 21 maart 2013: wanverhouding vereist onderzoek voordeel en nadeel.................................................. 55 IV. Mede-eigendom................................................ 56 A. Appartementsmede-eigendom................................... 56 10. Wet 17 augustus 2013: verlenging coördinatietermijn............ 56 11. Procesbevoegdheid VME.................................... 57 12. Cass. 18 oktober 2013: aansprakelijkheidsvordering VME tegen promotor/aannemer........................................ 58 13. Cass. 26 april 2013: procesbevoegdheid individuele mede-eigenaar m.b.t. gemeenschappelijke delen.............................. 59 14. Cass. 13 september 2013: privatieve vs. gemeenschappelijke aard buitenparkeerplaatsen...................................... 60 B. Gemeenrechtelijke mede-eigendom............................... 60 1. Aanspraken t.a.v. onverdeeld goed................................ 60 15. Algemeen................................................. 60 16. Cass. 28 juni 2013: afzonderlijke huur door verschillende mede-eigenaars aan zelfde derde............................. 60 2. Beëindiging door verdeling...................................... 63 17. Art. 815 BW en vrijwillige mede-eigendom. Overzicht........... 63 18. Brussel 18 juni 2013: art. 815 BW niet van toepassing op vrijwillige mede-eigendom................................... 65 19. Cass. 20 september 2013: art. 815 BW niet van toepassing op vrijwillige mede-eigendom................................... 65 x

V. Burenhinder................................................... 70 20. Overzicht................................................. 70 A. Toepassingsvoorwaarden........................................ 70 1. Oorzakelijk verband............................................ 70 21. Cass. 15 november 2013 (verwijzing).......................... 70 2. Voorwaarde van nabuurschap.................................... 70 22. Cass. 23 mei 2013: opstalhouder.............................. 70 B. Remedie....................................................... 71 23. Cass. 15 november 2013: impact abnormale voorbestemdheid of gevoeligheid van schadelijdend erf............................ 71 24. Cass. 15 november 2013 (vervolg): ereloon en kosten technisch raadsman onderdeel van compensatie......................... 72 VI. Bezit en (verkrijgende) verjaring.................................. 73 25. Cass. 6 maart 2013: art. 2279 BW n.v.t. voor bewijs misdrijf...... 73 VII. Natrekking en opstal............................................ 73 A. Bouwen op andermans grond: artikel 555 BW...................... 73 26. Cass. 10 oktober 2013: akkoord over behoud opstallen bij pacht vóór einde pacht...................................... 73 B. Opstal........................................................ 75 27. Komende wetswijziging (verwijzing).......................... 75 28. Cass. 13 september 2013: voorwerp onroerend eigendomsrecht anders dan grond........................................... 75 29. Cass. 23 mei 2013: tijdstip ontstaan opstalrecht bij op te richten opstallen.................................................. 77 VIII. Vruchtgebruik................................................. 78 A. Duur en beëindiging............................................ 78 30. Antwerpen 31 januari 2013: ontbindende voorwaarde i.g.v. insolvabiliteitsprocedure of ontbinding vennootschap............ 78 IX. Erfdienstbaarheden............................................. 79 A. Indeling en ontstaan van erfdienst baarheden...................... 79 31. Algemeen. Ontstaanswijzen erfdienstbaarheden................ 79 1. Titel.......................................................... 79 32. Cass. 12 december 2013: titel = negotium...................... 79 2. Bestemming door de huisvader................................... 80 33. Algemeen................................................. 80 34. Cass. 21 maart 2013: afvoer afvalwater is niet-voortdurend....... 80 35. Cass. 25 maart 2013: uitzichten. Verbintenis verkoper tot verwijdering............................................... 81 B. Wettelijke (en natuurlijke) erfdienst baarheden..................... 81 1. Wettelijke erfdienstbaarheden van privaat nut...................... 81 a. Recht van uitweg............................................... 81 36. Algemeen................................................. 81 37. Cass. 3 mei 2013: geen ingeslotenheid als uitweg mogelijk via ander erf van zelfde eigenaar................................. 82 xi

38. Cass. 26 september 2013: recht van uitweg en gedoogzaamheid.... 82 39. Cass. 26 september 2013 (vervolg): ingeslotenheid door splitsing... 83 DEEL II. ACTUELE TOPICS..................................... 85 Hfdst. I. Onbekwamen in het vermogensrecht Tim Wuyts............................................. 87 I. Inleiding...................................................... 87 II. Minderjarigen in het vermogensrecht............................. 89 A. Capita selecta van machtigingbehoevende rechtshandelingen........ 89 B. Mechanismen tegen wanbeheer.................................. 91 1. Wettelijke beschermingsmechanismen............................ 91 2. Conventionele beschermingsmechanismen........................ 93 C. De voogd ad hoc............................................... 96 1. Machtigingbehoevende rechtshandelingen........................ 96 2. Bezoldiging.................................................... 97 3. Omvang van het mandaat....................................... 98 III. Wilsonbekwame meerderjarigen in het vermogensrecht............ 100 A. Inleiding..................................................... 100 B. De buitengerechtelijke bescherming............................. 102 1. De lastgeving................................................. 102 2. Andere buitengerechtelijke maatregelen.......................... 110 a. Algemeen.................................................... 110 b. De bewindsclausule............................................ 112 c. De private stichting............................................ 118 d. De stichting van openbaar nut.................................. 121 C. De rechterlijke bescherming.................................... 122 1. De nieuwe wet in hoofdlijnen................................... 122 2. Capita selecta................................................. 125 a. Het bewind zelf inrichten....................................... 125 b. De opdracht van de bewindvoerder.............................. 128 c. Enkele gevolgen op familiaal vermogensrechtelijk vlak............. 132 (i) Schenkingen en testamenten.................................... 132 (ii) Huwelijkscontracten en samenwoningsovereenkomsten............ 136 (iii) Plaatsvervangende schenkingen................................. 138 d. De sanctionering van de handelingsonbekwaamheid............... 143 (i) Tijdstip waarop de bescherming in werking treedt................. 143 (ii) De vordering tot nietigverklaring................................ 143 (iii) Bijzondere rechtsvorderingen tot nietigverklaring................. 147 e. Betekeningen en kennisgevingen................................ 150 f. Machtigingbehoevende handelingen............................. 153 (i) Het nieuwe beschermingsstatuut................................ 153 (ii) Capita selecta van machtigingbehoevende rechtshandelingen....... 156 xii

Hfdst. II. Vermogensplanning tussen echtgenoten: welke mogelijkheden? Ayfer Aydogan....................................... 167 I. Inleiding..................................................... 167 II. De ongeldigheid van het aanwasbeding tussen echtgenoten volgens het gemeen recht....................................... 168 A. Het beding van aanwas en het verkoop verbod tussen echtgenoten: non-issue(?)................................................... 168 B. Houdt artikel 1595 BW een verkoopverbod in?.................... 170 1. De uitzonderingen op het verkoopverbod......................... 171 2. De ratio legis van het verkoopverbod............................. 176 3. Tussenbesluit................................................. 177 C. De essentie van het verkoopverbod.............................. 178 D. Besluitvorming............................................... 185 III. De ongeldigheid van het aanwasbeding tussen echtgenoten in het licht van de schuldeiserbescherming.......................... 186 A. De huwelijksvermogensrechtelijke context........................ 186 B. De heersende zaken- en verbintenis rechte lijke opvattingen over het beding van aanwas......................................... 189 C. Een belangrijke misvatting in de heersende leer................... 191 1. Conventionele onverdeeldheid vs. aanwasbeding.................. 191 2. De rol van artikel 1561 Ger.W................................... 193 3. Tussenbesluit................................................. 196 D. Implicaties voor de geldigheid................................... 197 E. Besluitvorming............................................... 199 DEEL III. RECHT-UIT DE PRAKTIJK............................ 201 Hfdst. I. Knelpunten............................................ 203 Afdeling 1. Gesplitste aankoop tussen ouders en kinderen. Middelen ter bescherming van de medegerechtigden Johan Verstraete..................................... 203 I. Probleemstelling.............................................. 203 II. Een te mijden fiscale valstrik artikel 9 W.Succ.................... 204 III. Uitsplitsing van de prijs voor blote eigendom en vruchtgebruik...... 206 IV. De aankoop van het vruchtgebruik op naam van beide ouders en de langst levende van hen Aanwas van vrucht gebruik.......... 206 V. Voorwaarden van het in genot treden door de vruchtgebruikers (art. 600 en 601 BW)........................................... 207 xiii

VI. Het echtscheidingsrisico uitsluitings clausule wederbelegging in slechts een deel van een eigendom............................. 208 VII. De vrije beschikking over het eigen aandeel in de onverdeeldheid vervreemdings verbod Het eigen recht van de schuldeisers van de deelgenoten om de verdeling uit te lokken (art. 1561 Ger.W.)..... 209 VIII. De (on)mogelijkheid voor de onver deelde gerechtigden om te allen tijde uit onverdeeldheid te treden (art. 815 BW) De rechten van de schuldeisers van de mede-eigenaars....................... 212 IX. Voorkeurrechten Optie tot inkoop............................. 213 X. De verdeling van de lasten tussen vruchtgebruikers en blote eigenaars..................................................... 214 XI. Verzekering tegen brand en aanver wante risico s.................. 215 XII. Huurcontracten gesloten door de vruchtgebruiker inkorting van de huurperiode door de blote eigenaars bij einde van het vruchtgebruik................................................. 217 XIII. Gezamenlijke verkoop van vrucht gebruik en blote eigendom........ 218 Afdeling II. De (weder)belegging in een onverdeeldheid met het gemeenschappelijk vermogen Ayfer Aydogan....................................... 221 I. Inleiding..................................................... 221 II. Een geldige constructie...................................... 222 A. De rol van de (weder)belegging in het huwelijks vermogensrecht..... 222 B. De (weder)belegging in een onverdeeld breukdeel van een goed... 224 III. die een (wijziging van het) huwelijks contract vereist?............ 230 A. Het bestendigheidsbeginsel..................................... 230 B. Het verband tussen de (weder)belegging en het bestendigheidsbeginsel...................................................... 231 1. De argumenten pro huwelijkscontract falen....................... 232 a. De wettekst................................................... 232 b. De bedoeling van de wetgever................................... 233 2. Kritische analyse.............................................. 234 IV. Besluit....................................................... 238 Afdeling III. Het gebruik van een buitenlandse trust(achtige) figuur door belasting plichtigen in België in het vizier Niels Appermont..................................... 239 I. De nieuwe aangifteplicht....................................... 240 II. Het begrip juridische constructie.............................. 241 A. In zijn eerste betekenis......................................... 241 B. In zijn tweede betekenis........................................ 244 xiv

III. Het begrip oprichter......................................... 245 IV. Het begrip (potentieel) begunstigde............................ 246 V. Sancties bij niet-aangifte....................................... 247 VI. Op naar een doorkijkbelasting?................................. 248 VII. Besluit....................................................... 249 Hfdst. II. Clausules.............................................. 251 Afdeling I. Is het gebruik van de Casman-clausule een fiscaal misbruik? Nicolas Geelhand de Merxem........................ 251 I. Inleiding..................................................... 251 II. De Casman-clausule.......................................... 253 III. Het regime van de Casman-clausule............................. 254 A. Civielrechtelijk................................................ 254 B. Fiscaal....................................................... 255 1. Bij het eerste overlijden......................................... 255 2. Bij het tweede overlijden........................................ 257 IV. Fiscaal misbruik?.............................................. 259 A. De stelling van de rulingdienst.................................. 259 B. De toepassingsvoorwaarden van het fiscaal misbruik.............. 259 1. Het voorhanden zijn van fiscaal misbruik........................ 259 C. Het tegenbewijs............................................... 265 D. De sanctie.................................................... 266 E. De rechtsleer.................................................. 267 F. De toepassing in de tijd........................................ 268 G. Enkele terloopse beschouwingen................................ 268 V. Besluit....................................................... 269 Hfdst. III. Procedure-aspecten..................................... 271 Afdeling I. Enkele procedurele knelpunten inzake geschillen tussen mede-eigenaars Frédéric Dupon....................................... 271 I. Mede-eigendom als haard van conflict situaties.................... 271 A. Terminologische afbakening.................................... 271 B. Potentiële conflicten tussen mede-eigenaars...................... 272 II. Procedurele aspecten van de vorderingen tussen mede-eigenaars inzake geschillen tijdens de onverdeeldheid....................... 274 A. Het materieel geschil........................................... 274 B. De procespartijen............................................. 275 C. De wijze van inleiding van de vordering.......................... 278 xv

D. De bevoegde rechtbank........................................ 278 III. Vorderingen tussen mede-eigenaars inzake de uitonverdeeldheidtreding ingevolge een patstelling................................ 280 A. Het materieel geschil........................................... 280 B. De procespartijen............................................. 280 C. De wijze van inleiding van de vordering.......................... 281 D. De bevoegde rechtbank........................................ 281 IV. Conclusie..................................................... 282 xvi