DEEL I. ACTUELE ONTWIKKELINGEN

Transcriptie

1 INHOUD Voorwoord v DEEL I. ACTUELE ONTWIKKELINGEN Hfdst. I. Actuele ontwikkelingen familiaal vermogensrecht 2014 Renate Barbaix I. Inleiding Opzet Hervormingen in belendende domeinen II. Tendensen in het relatievermogensrecht A. Huwelijksvermogensrecht Primair stelsel Cass. 5 juni 2014 Hulp- en bijdrageplicht tijdens de feitelijke scheiding Wettelijk stelsel a. Statuut van de goederen en de schulden Groepsverzekeringen Inleiding GwH 25 september 2014 Rechtsgrond Artikel 43 Verz.W (neen) Brussel 25 juni 2013 Rechtsgrond Artikelen WLVO Brussel 25 juni 2013 Waardering Cass. 14 november 2014 Eigen schulden b. Ontbinding, vereffening en verdeling i) Vergoedingsrekeningen Vergoedingshypotheses Algemeen Quid materiële inspanningen van één van de echtgenoten? Algemeen Cass. 5 september 2013 en Cass. 30 januari 2014 Materiële inspanningen Omvang van de vergoeding GwH 27 november 2014 Overgangsrecht ii) Lot van de aanduiding als begunstigde van een levensverzekering na ontbinding van het huwelijk De echtgenoot Generiek of nominatim Nieuwe regels bij echtelijke moeilijkheden vii

2 15. Tijdens de echtscheidingsprocedure Na de echtscheiding Conventionele stelsels a. Conventionele huwelijksvermogensstelsels i) Stelsels van scheiding van goederen Cass. 31 oktober 2014 Verrekenbeding B. Samenwoningsvermogensrecht Afwikkeling van de samenwoningsrelatie Algemeen Cass. 26 december 2014 Vermoeden van natrekking Cass. 26 december 2014 Draagwijdte Cass. 6 maart 2014 Einde van de relatie Uitonverdeeldheidtreding Tontine III. Tendensen in het erfrecht A. Erfkeuze Algemeen Wet 25 april 2014 en wet 12 mei 2014 Vormvereisten uitoefening optierecht Beneficiaire aanvaarding Gevolgen van de beneficiaire aanvaarding Cass. 5 september 2014 Gevolgen beneficiaire aanvaarding B. Wettelijke devolutie Wet 22 mei 2014 Omzetting vruchtgebruik Algemeen Wet 22 mei 2014 Inwerkingtreding en toepassingsgebied Wet 22 mei 2014 Krachtlijnen Wet 22 mei 2014 Dwingende omzettingsregels Wet 22 mei 2014 Tijdstip waardering C. Conventionele devolutie Algemeen Wettelijk vermoeden Onmiddellijke vrijstelling Cass. 5 juni 2014 Latere vrijstelling IV. Tendensen in het schenkingen- en testamentenrecht A. Algemene geldigheidsvereisten Toestemming Beschermde meerderjarigen Oud recht Beschermde meerderjarigen Nieuw recht B. Schenkingen Vormvereisten Principe en uitzonderingen Alternatieve schenkingen en geschrift ad probationem Cass. 12 september 2014 Slecht geredigeerd geschrift ad probationem viii

3 Hfdst. II. Actuele ontwikkelingen zakenrecht 2014 Nicolas Carette I. Inleiding Opzet en afbakening II. Onderscheid der goederen A. Domeingoederen: openbaar en privaat domein Algemeen Cass. 17 oktober 2014 Openbare bestemming GwH 10 december 2014 Accessoir opstalrecht i.k.v. concessie op openbaar domein III. Eigendom en vermogen A. Afpaling Algemeen Cass. 16 oktober 2014 Artikel 35 Veldwetboek fixeert niet de grenslijn Cass. 10 april 2014 Onverjaarbaarheid vordering tot afpaling betreft niet grenslijn zelf B. Fiduciaire eigendom Uitgestelde inwerkingtreding nieuwe Pandwet C. Vermogen Eenheid en ondeelbaarheid van het vermogen a. Onbeslagbaarheid van de gezinswoning van de zelfstandige Algemeen Wetten van 15 januari Cass. 3 oktober 2014 Verlies bestemming als hoofdverblijfplaats IV. Mede-eigendom A. Appartementsmede-eigendom Cass. 30 januari 2014 Inlichting syndicus bij vordering door mede-eigenaar Cass. 30 januari 2014 Exclusief gebruiksrecht als erfdienstbaarheid B. Gemeenrechtelijke mede-eigendom Begrip onverdeeldheid Aanspraken t.a.v. onverdeeld goed Algemeen Cass. 14 februari 2014 Invordering huurgelden door één mede-eigenaar geldig Cass. 23 mei 2014 Overdracht onverdeeld goed door één mede-eigenaar niet-tegenwerpbaar Beëindiging door verdeling Cass. 7 maart 2014 Verdeling slechts t.b.v. onverdeeldheid ix

4 19. Cass. 6 maart 2014 Verdeling bij tontine Algemeen Cass. 6 maart 2014 (vervolg) Verdeling bij tontine Toepassing rechtsmisbruik? Cass. 6 maart 2014 (vervolg) Verdeling bij tontine Analogie met gewone vrijwillige onverdeeldheid? V. Burenhinder Overzicht A. Remedie Cass. 18 september 2014 Impact latere gebeurtenissen die situatie slachtoffer beïnvloeden VI. Verkrijgende verjaring & bezit(svorde ringen) A. Verkrijgende verjaring Cass. 10 april 2014 Onverjaarbaarheid vordering tot afpaling betreft niet grenslijn zelf (verwijzing) Cass. 17 oktober 2014 Openbaar domein verjaring B. Bezitsvorderingen Algemeen Vereiste van onroerend goed/recht vatbaar voor verkrijgende verjaring Cass. 17 oktober 2014 Niet m.b.t. openbaar domein Wet 25 april 2014 Reïntegranda voor erfdienstbaarheid van uitweg/overgang (verwijzing) VII. Natrekking en opstal A. Hoofdopstal Gewijzigde Opstalwet Wet 25 april 2014 Overzicht Toepassingsgebied Opstalwet Opstalgever i.p.v. grondeigenaar Stilzwijgend opstalrecht Cass. 26 december 2014 Stilzwijgend opstalrecht tussen concubanten (verwijzing) B. Bouwen op andermans grond: concubanten Probleemstelling Cass. 26 december 2014 Stilzwijgende afstand van natrekking t.v.v. partner C. Accessoire opstalrechten Algemeen Cass. 12 juni 2014 Algemeen Cass. 12 juni 2014 (vervolg) Accessoir opstalrecht moet niet uitdrukkelijk zijn voorzien Cass. 12 juni 2014 (vervolg) Artikel 4 Opstalwet n.v.t GwH 10 december 2014 Accessoir opstalrecht i.k.v. concessie op openbaar domein x

5 VIII. Vruchtgebruik en recht van gebruik en bewoning A. Vruchtgebruik Gewijzigd art. 745sexies BW Waardering vruchtgebruik bij omzetting (verwijzing) Beheersbevoegdheid vruchtgebruiker a. Huur toegestaan door vruchtgebruiker Cass. 16 oktober 2014 Artikel 595 BW ook voor algemene rechtverkrijger vruchtgebruiker B. Recht van (gebruik en) bewoning Cass. 7 november 2014 Recht van bewoning strekt zich niet noodzakelijk uit tot gehele woning IX. Erfdienstbaarheden A. Algemeen Cass. 12 juni 2014 Accessoir opstalrecht Algemeen Cass. 12 juni 2014 (vervolg) Erfdienstbaarheid van overbouw Bezitsvorderingen bij erfdienstbaarheden van uitweg/overgang Algemeen Wet 25 april 2014 Reïntegranda mogelijk voor wettelijk/ conventioneel recht van uitweg/overgang Cass. 30 januari 2014 Gebruiksrecht bij appartementsmedeeigendom als erfdienstbaarheid (verwijzing) B. Ontstaan van erfdienstbaarheden Ontstaanswijzen erfdienstbaarheden Cass. 30 januari 2014 Vestiging gebruiksrecht via titel van erkenning C. Wettelijke (en natuurlijke) erfdienstbaarheden Wettelijke erfdienstbaarheden van privaat nut a. Recht van uitweg Algemeen Cass. 11 december 2014 Ingeslotenheid o.b.v. normaal gebruik volgens bestemming m.i.v. economisch rendement b. Afstanden bij beplantingen Artikel 35 Veldwetboek Algemeen Cass. 23 januari 2014 Geen verbod voor klimop en wingerd tegen gemene muur Wettelijke erfdienstbaarheden van openbaar nut a. Vergoedingsplicht Algemeen GwH 23 januari 2014 Vergoedingsplicht o.b.v. artikel 16 Gw. en artikel 1 EAP EVRM b. Buurtwegen xi

6 57. Cass. 17 oktober 2014 Verbindingsweg die geen buurtweg is Artikel 12 Wet Buurtwegen n.v.t Cass. 7 november 2014 Eis tot wegruiming hindernissen vereist materieel belang Vlaams decreet 4 april DEEL II. ACTUELE TOPICS Hfdst. I. De beëindiging van conventionele onverdeeldheden. Nee, of toch? Vincent Sagaert I. Conventionele mede-eigendom: algemeen II. De verdeling bij conventionele mede-eigendom A. Inleiding B. Dichotomie in rechtsleer en rechtspraak C. Het cassatiearrest van 20 september D. Gevolgen van de cassatierechtspraak voor bijzondere vormen van vrijwillige mede-eigendom E. Tussenconclusie III. Alternatieve beëindigingsmogelijkheden voor vrijwillige medeeigendom A. Rechtsmisbruik B. De beëindiging van vrijwillige mede-eigendom wanneer het nagestreefde doel tussen de deelgenoten wegvalt C. De opzegging van een conventionele mede-eigendom voor onbepaalde duur IV. De positie van de schuldeisers van de deelgenoten V. De interne en externe werking van conventionele beëindigingsmodaliteiten A. Interne werking van beëindigingsmodaliteiten B. Derdenwerking van beëindigingsmodaliteiten Hfdst. II. De impact van de Europese Erfrechtverordening op de afwikkeling van een grensoverschrijdende nalatenschap in België Christoph Castelein I. De Europese Erfrechtverordening A. Inleiding en situering B. Toepassingsgebied C. Doel: volledige harmonisatie van het erfrechtelijke internationaal privaatrecht van de lidstaten xii

7 D. Jurisdictionele bevoegdheid E. Verwijzingsregels F. Enkele bijzondere regelingen G. Erkenning, aanvaarding, uitvoerbaarheid en tenuitvoerlegging Erkenning, uitvoerbaarheid en tenuitvoerlegging van beslissingen Aanvaarding en uitvoerbaarheid van authentieke akten Aanvaarding en uitvoerbaarheid van gerechtelijke schikkingen II. De Belgische en de Europese erfrecht verklaring A. De Belgische erfrechtverklaring: het attest of de akte erfopvolging Situering van de problematiek Voorgeschiedenis van de huidige regeling Het attest of de akte erfopvolging Toepassingsgebied ratione materiae van de akte of het attest van erfopvolging naar Belgisch recht B. De Europese erfrechtverklaring Situering Toepassingsgebied ratione loci Europese erfrechtverklaring Toepassingsgebied ratione materiae Europese erfrechtverklaring Afgifte Inhoud erfrechtverklaring Bewijswaarde Uitvoerbaarheid Correctie, wijziging, intrekking, rechtsmiddelen en schorsing III. Implementatie van de Europese Erfrechtverordening en de Europese erfrechtverklaring in de Belgische rechtsorde DEEL III. RECHT-UIT DE PRAKTIJK Hfdst I. Knelpunten Afdeling I. De vernieuwde regelgeving over de waardering bij omzetting van het vruchtgebruik Didier Van Laere en Aurélie Veirman I. Inleiding II. Algemene principes III. De waardering van het vruchtgebruik IV. De nieuwe regelgeving A. Toepassingsgebied De waardering van het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner De verdeling van een verkoopprijs tussen een vruchtgebruiker en een blote eigenaar xiii

8 B. Omzettingstabellen Parameters a. Verkoopwaarde b. Gemiddelde rentevoet i) Gemiddelde rentevoet over de laatste twee jaar ii) Wettelijke interesten c. Levensverwachting i) Leeftijd op datum van indiening verzoekschrift ii) Reële v. theoretische leeftijd van de vruchtgebruiker Formule C. Ook in fiscale zaken? V. Slotbeschouwing Afdeling II. De verkrijgende verjaring: niet slechts een verweermiddel, maar ook (soms) een vaststellingsvordering Johan Van de Voorde I. Inleiding en situering II. Verkrijgende verjaring III. Verkrijgende verjaring als (louter) verweermiddel A. Een verweermiddel? B. Verkrijgende verjaring als louter verweermiddel ten gronde? C. Ambtshalve wering van (bijzondere) vaststellings vorderingen? Vraagstelling Kan de rechter ambtshalve het belang toetsen? Ambtshalve toetsing van het belang door het OM? IV. De verkrijgende verjaring als rechts vordering? A. Inleiding B. Gemeenrechtelijke vordering tot vaststelling van de verkrijgende verjaring Een bijzondere vaststellingsvordering? a. Inleiding b. Een bijzondere vaststellingsvordering (actio confessoria) voor de verkrijgende verjaring? c. Appreciatie Een vordering krachtens artikel 18, tweede lid Ger.W a. Inleiding i) Preventieve vorderingen ii) De vaststellingsvordering b. Vereisten en toepassingen i) Vereisten ii) Toepassingen in de rechtspraak iii) Toepassingsweigeringen in de rechtspraak xiv

9 c. Concrete lessen voor de verkrijgende verjaring i) Geen loutere vaststellingsvordering ii) Dienstige vaststellingsvorderingen C. Enkele bijzondere vorderingen tot vaststelling van de verkrijgende verjaring V. Besluit Hfdst II. Clausules Afdeling I. Call- en put-opties in de situatie van vrijwillige medeeigendom Hans De Decker en Jennifer De Weggheleire I. Inleiding II. Beoordeling naar gemeen recht III. (Voorstel van) clausule en haar verschillende facetten ontleed A. Voorstel van clausule B. Mogelijkheid om volle eigendom te verwerven: optieovereenkomst C. Verhouding tussen partijen tijdens de onverdeeldheid IV. Fiscale consequenties op het vlak van registratierechten V. Conclusie Afdeling II. Erfdienstbaarheden in de notariële praktijk: enkele ( zijdelingse ) clausules toegelicht Koen Swinnen en Samuel Wynant I. Inleiding II. Erfdienstbaarheden in verkoopakten A. Vangnetclausule B. Verklaringen van de verkoper III. Muurgemeenheden IV. Erfdienstbaarheden in basisakten V. Erfdienstbaarheden in verkavelings akten VI. Niet-concurrentiebedingen Hfdst III. Procedureaspecten Afdeling I. Successierechten op een internationale nalatenschap: de Erfrechtverordening lost niet alle problemen op! Bart Verdickt I. Inleiding en probleemstelling II. Vermijding van dubbele belasting in Europa xv

10 III. Vermijding van dubbele belasting in België A. Dubbelbelastingverdragen B. Interne verrekeningsregels Afdeling II. Het lot van de groepsverzekering bij de vereffening-verdeling van een gemeenschapsstelsel na echtscheiding Christel Vergauwen en Kesley Verachtert I. Inleiding II. Stap 1: Bepalen van het statuut van de (voor)huwelijkse groepsverzekering III. Stap 2: Bepalen van het te verrekenen bedrag IV. Stap 3: Wijze verdeling indien het kapitaal nog niet uitgekeerd werd bij echtscheiding A. Onmiddellijke verrekening via afkoop B. Onmiddellijke verrekening via voorafname door de echtgenootniet-titularis C. Toekennen vorderingsrecht D. Is de oplossing afhankelijk van het al dan niet bestaan van een afkooprecht? V. Fiscaliteit bij afrekening VI. Wat brengt de toekomst? VII. Conclusie xvi