Nulmeting West-Kruiskade Opgesteld door: NADC / In opdracht van: Alliantie West-Kruiskade 1 oktober 2010
Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelen en indicatoren 3 3. Resultaten per indicator 4 A. Veiligheid 4 B1. Ondernemen 5 B2. Wonen 5 C. Benutten Centrumlocatie 8 D. Waardestijging 10 E. Benutten subsidie gevelaanpak 10 F. Mutatie en branchering 10 4. Vervolgmetingen 11 Bijlagen: 1. Gebruikte postcodes ten behoeve van veiligheid 2. Bewonersenquête 3. Uitkomsten bewonersenquête 4. Overzicht adressen en postcodes enquête gebied 5. Winkelpassantentelling rapport Locatus 6. Overzicht winkels West-Kruiskade 2
1. Inleiding Het project West-Kruiskade is erop gericht de leefbaarheid in dit kwetsbare deel van de Rotterdamse binnenstad te verbeteren. Hiervoor werken de Gemeente Rotterdam, deelgemeente Centrum en woningcorporatie Woonstad intensief samen in de Alliantie West-Kruiskade (AWK). De samenwerking is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst, de werkzaamheden zijn vastgelegd in een uitvoeringsprogramma en in jaarlijkse werkplannen en de uitvoering wordt gedaan door een apart opgerichte projectorganisatie, de Alliantie West-Kruiskade. In de samenwerkingsovereenkomst is afgesproken dat de verbeteringen aan de West-Kruiskade inzichtelijk gemaakt worden. Hiervoor is een aantal meetbare indicatoren geselecteerd die in de samenwerkingsovereenkomst zijn beschreven onder artikel 3.1. Deze indicatoren worden periodiek gespiegeld aan een nulmeting die de beginsituatie vertegenwoordigt. Aan NADC is opdracht verleend deze nulmeting uit te voeren. Voorliggende rapportage geeft de resultaten weer van het uitgevoerde onderzoek. Als eerste worden kort de verschillende indicatoren kort toegelicht. Vervolgens worden de meetresultaten gepresenteerd. Tot slot wordt ingegaan op de uit te voeren vervolgmetingen. 2. Doelen en indicatoren In de samenwerkingsovereenkomst Alliantie West-Kruiskade is een omschrijving van de doelen van de samenwerking gegeven en is aangegeven met welke indicatoren dit getoetst worden. Naast de in de samenwerkingsovereenkomst genoemde indicatoren zijn er twee extra indicatoren toegevoegd aan de nulmeting en de monitoring (e en f). Deze worden in onderstaand overzicht extra overgelegd. De doelen en indicatoren zijn: a) Veiligheid Doel: Een betere veiligheidsbeleving van bewoners, ondernemers en bezoekers. Indicatoren: De jaarlijkse kwantitatieve veiligheidsgegevens van de politie en de tweejaarlijkse veiligheidsindex die door de gemeente Rotterdam wordt gepubliceerd. b) Ondernemen en wonen Doel: Het revitaliseren van de lokale economie en de West-Kruiskade laten bijdragen aan de imagoversterking van het Oude Westen als aantrekkelijke en bij bewoners gewilde binnenstedelijke woonbuurt. Indicatoren: Omzetcijfers van de ondernemers aan de West-Kruiskade (b1) en tevredenheid van bewoners over hun woonomgeving (b2). c) Benutten centrumlocatie Doel: De economisch-culturele corridor laten profiteren van de locatie in de Rotterdamse binnenstad naast Rotterdam Centraal. Indicator: De omvang van publieksstromen. 3
d) Waardestijging Doel: Het bereiken van een bovengemiddelde waardestijging van het vastgoed in de portfolio van 2%. Indicator: De gemiddelde WOZ-waarde van de panden aan de West-Kruiskade. e) Doel: Benutten subsidies gevelaanpak. Het gebruik van deze gemeentelijke subsidie geeft een indruk van de investeringsgeneigdheid en betrokkenheid van ondernemers en pandeigenaren bij de verbetering van de West-Kruiskade. Indicator: Aantal verstrekte subsidies f) Doel: Mutatie van ondernemers in het plangebied en de branchering. Door de mutatie van ondernemers aan de West-Kruiskade te monitoren wordt een beeld gevormd van de kracht van het ondernemerschap. Een jaarlijkse inventarisatie van de branchering geeft een beeld van de ontwikkeling van de straat, en geeft inzicht in de vraag of deze zich ontwikkeld in de richting van het brancheringsplan. Indicator: Indeling ondernemers naar brancheringcategorie en smaakcluster 3. Resultaten per indicator A: Veiligheid Veiligheid is een belangrijk thema voor de Alliantie West-Kruiskade. Deze wordt gemeten aan de hand van objectieve gegevens van de politie (jaarlijks) en subjectieve gegevens uit de veiligheidsindex (tweejaarlijks). De gegevens van de politie zijn geselecteerd op basis van postcode. Een overzicht van de gebruikte postcodes is te vinden in de bijlage. Voor de selectie van de respondenten uit de veiligheidsindex is gebruik gemaakt van dezelfde postcodes. Voor een betrouwbaar beeld geldt dat er minimaal 50 respondenten in het geselecteerde gebied de enquête behorende bij de veiligheidsindex ingevuld moeten hebben. Voor de Alliantie is het interessant om te weten hoe de veiligheid verandert in de tijd. Daarom is er gekozen om de cijfers te presenteren als indexgetal waarin het basisjaar (2010) 100 is. De objectieve gegevens bestaan uit aangiften en meldingen die in subcategorieën zijn onderverdeeld. Bij ongeveer tweederde van de meldingen wordt de postcodes genoteerd. De gegevens gaan over 2009. Aangiften diefstal, geweld en inbraak: - Diefstal: 69 aangiften voor verschillende vormen van diefstal, 69=100 - Geweld: 18 aangiften voor verschillende vormen van geweld, 18=100 - Inbraken: 28 aangiften voor verschillende vormen van inbraak, 28=100 Meldingen drugsoverlast, geweld/vanadalisme, verkeer en overig: - Drugsoverlast: 30 meldingen, 30=100 - Geweld en vandalisme: 102 meldingen, 102=100 - Overige overlast: 176 meldingen, 176=100 - Verkeer: 38 meldingen, 38=100 De subjectieve gegevens bestaan uit het slachtofferschap in eigen buurt, welke is onderverdeeld is enkele subcategorieën. Het aantal respondenten binnen het postcodegebied was 54. 4
Slachtofferschap eigen buurt: - Diefstal en inbraak: 32 respondenten geven aan hier mee te maken te hebben. 32/54=0,59, 59=100 - Geweld en vandalisme: 13 respondenten geven aan hier mee te maken te hebben. 13/54=0,24, 24=100 - Verkeer: 3 respondenten geven aan hier mee te maken te hebben. 3/54=0,06, 6=100 B1: Ondernemen Het succes van de aanpak van de Alliantie West-Kruiskade zal mede tot uiting moeten komen in stijgende omzetcijfers bij de ondernemers. Deze stijgingen zullen inzichtelijk gemaakt worden door de procentuele veranderingen in omzet in kaart te brengen. Hiervoor is een steekproef bij 23 ondernemers gehouden. De steekproef zal minimaal tot 2013 bij dezelfde ondernemers herhaald worden. Het peiljaar zijn de omzetcijfer over 2009, deze zijn 100. Om volgend jaar al meer over de effecten van de Alliantie West-Kruiskade te kunnen vertellen zijn de omzetcijfers vanaf 2007 in kaart gebracht. Aan dezelfde ondernemers is gevraagd een inschatting te maken over 2010. Stijging omzetcijfers ondernemers 2010 (verwachting) 2009 (peiljaar) 2008 2007 Ondernemer 1 100 100 91 91 Ondernemer 2 95 100 105 109 Ondernemer 3 100 100 111 111 Ondernemer 4 90 100 111 111 Ondernemer 5 98 100 110 98 Ondernemer 6 80 100 105 102 Ondernemer 7 100 100 111 96 Ondernemer 8 90 100 117 130 Ondernemer 9 120 100 118 118 Ondernemer 10 120 100 91 86 Ondernemer 11 102 100 96 93 Ondernemer 12 90 100 83 69 Ondernemer 13 165 100 166 152 Ondernemer 14 100 100 91 86 Ondernemer 15 130 100 91 91 Ondernemer 16 110 100 111 101 Ondernemer 17 110 100 108 100 Ondernemer 18 110 100 133 120 Ondernemer 19 85 100 110 108 Ondernemer 20 105 100 125 109 Ondernemer 21 97 100 105 95 Ondernemer 22 75 100 130 141 Ondernemer 23 100 100 83 93 Gemiddelde 103,1 100,0 108,8 104,78 Figuur 1: omzetcijfers ondernemers B2: Wonen Eén van de belangrijkste indicatoren van het succes van de aanpak van de West-Kruiskade is de beleving van de bewoners. Hoe ervaren zij de voorzieningen? Merken zij iets van veranderingen en wat verwachten ze voor de toekomst? Om dit meetbaar te maken is een enquête gehouden onder 60 bewoners van het plangebied. Dit is gedaan onder willekeurige bewoners op willekeurige adressen. Op twee avonden zijn de enquêtes mondeling (aan de deur) afgenomen. 5
De resultaten: - Algemeen oordeel: het eindoordeel over de buurt is een 6,8 (rapportcijfer); - Beleving vooruitgang buurt: 58% van de respondenten vindt dat de buurt de laatste 4 jaren vooruit is gegaan, 25% vindt dat het hetzelfde is gebleven, 15% vindt dat de buurt slechter is geworden; - Verwachting vooruitgang buurt: 57% verwacht dat de buurt de komende jaren vooruit zal gaan, 17% denkt dat het hetzelfde blijft en 5% verwacht een verslechtering; - Trots: 68% van de respondenten geeft aan trots te zijn op hun buurt; - Verantwoordelijkheidsgevoel: 61% van de respondenten voelt zich mede verantwoordelijk voor de buurt; - Waardering woning: de woning wordt gewaardeerd met een 6,9 (rapportcijfer); - Verhuisverwachting: 33% van de respondenten verwacht minder dan 5 jaar in de buurt te blijven wonen, 30% verwacht langer dan 10 jaar in de buurt te blijven wonen; - Gevoel van onveiligheid: 62% van de respondenten voelt zich nooit onveilig in de buurt; - Ervaring overlast: 18% van de respondenten zegt geen overlast te ervaren. Van degenen die wel overlast ervaren zijn drugsoverlast, hangjongeren en afval de grootste veroorzakers van deze overlast. Uitgebreidere resultaten zijn te vinden op de volgende pagina s en in bijlage drie. 6
Figuur 2 t/m 15: uitkomsten bewonersenquête 7
8
C: Benutten Centrumlocatie De West-Kruiskade ligt in het centrum van Rotterdam naast het Rotterdam Centraal Station. Van deze locatie wordt op dit moment nog niet optimaal geprofiteerd. Door de werkzaamheden van de Alliantie moeten meer passanten de West-Kruiskade ingetrokken worden. Om deze stijging in publieksstromen in kaart te brengen is aan onderzoeksbureau Locatus de opdracht verstrekt om een winkelpassantentelling uit te voeren. Door het jaarlijks herhalen van deze telling kan de stijging van het winkelend publiek in kaart worden gebracht. Er is op acht verschillende punten in de straat geteld. Aan beide zijde van de straat vier keer tegenover elkaar (zie figuur 16). Figuur 16: overzicht telpunten Resultaten passantentelling In figuur 17 is weergegeven hoeveel passanten er zijn geteld per dag per telpunt. Op alle telpunten is verschillende malen per dag geteld. De aantallen passanten per tijdsblok zijn vervolgens opgehoogd op basis van het aantal getelde minuten per telpunt en het druktebeeld op het specifieke tijdstip van die dag. De dagtotalen per telpunt zijn op vergelijkbare wijze doorgerekend naar de periode, waarin de winkels geopend zijn. De som van de dagtotalen per telpositie kan overigens niet worden geïnterpreteerd als het totaal aantal bezoekers van de West-Kruiskade. Er treden immers dubbeltellingen op omdat passanten meerdere telposities kunnen (en zullen) passeren. 9
Figuur 17: aantal passanten In figuur 18 is het druktebeeld weergegeven, waarmee de passantentellingen zijn doorberekend naar dag- en weektotalen. Dit druktebeeld is afgeleid van grote aantallen transactiecijfers in de detailhandel. Deze transactiecijfers zijn gemiddelde transactiepercentages per dag, genomen over een heel jaar. Figuur 18: herwogen en opgehoogde dagcijfers Op basis van de gegevens gecombineerd met transactiecijfers in de detailhandel schat Locatus het aantal bezoekers aan de West-Kruiskade op 48.000 per week. Zaterdag is daarbij de drukste dag met 10.000 bezoekers. Het complete rapport is te vinden in bijlage vijf. 10
D: Waardestijging De waardeverandering van vastgoed in een buurt is een indicator van hoe het met een buurt gaat. Om deze veranderingen te meten in het plangebied is de gemiddelde WOZ waarde van de woningen en de niet-woningen in kaart gebracht. De WOZ waarde van de woningen ligt gemiddeld op 122.822. Dit is berekend op basis van 903 woningen. Hieronder vallen alle soorten woningen die zich in het plangebied bevinden zoals meergezinsportiekwoningen of maisonnettes. De gemiddelde WOZ waarde van de nietwoningen bedraagt 184.165, berekend over 212 panden. Hieronder vallen bijvoorbeeld winkels en opslagruimtes. E: Benutten subsidie gevelaanpak De gemeente Rotterdam heeft begin 2010 een subsidie beschikbaar gesteld voor de ondernemers aan de West-Kruiskade en 1 e Middellandstraat voor het verbeteren van de uitstraling van de winkels en bedrijfspanden. Tot 13 juli 2010 hebben zich vijf ondernemers aangemeld voor deze subsidieregeling. Twee ondernemers daarvan hebben reeds een toekenning ontvangen. Verder is de Alliantie nog met 15 andere ondernemers in gesprek. De verwachting is dat ook zij een aanvraag voor subsidie zullen indienen. Dit is exclusief zes Woonstad Rotterdam panden waarvan ook de gevel aangepakt zal worden en waarvoor subsidie beschikbaar is. F: Mutatie en branchering Voor de inventarisatie van de winkels is gebruik gemaakt van de inventarisatie gemaakt door het OBR begin 2010. Deze inventarisatie is aangevuld door de winkels in te delen in de hieronder genoemde brancheringcategorieën. Tevens is aansluiting gezocht bij het brancheringplan van CityWorks door de winkels ook in te delen in één van de vier in het brancheringsplan voorgestelde smaakcluster te weten: internationaal eten en drinken, lichaam en geest, de lounge van de West-Kruiskade, boodschappen en delicatessen. Zie figuur 19 en 20. Aantal winkels per brancheringcategorie: Brancheringcategorie Aantal Supermarkten 6 Speciaalzaken 24 Persoonlijke verzorging 15 Warenhuis 0 Kleding en modeaccessoires 9 Schoenen en leder 1 Juweliersartikelen 7 Huishoudelijke en luxe artikelen 4 Antiek en kunst 0 Sportartikelen 0 Hobbybenodigdheden 0 Media 0 Plant en dier 2 Bruin- en witgoed 0 Auto- en fietsbenodigdheden 0 Doe-Het-Zelf 1 Woninginrichting 3 Overige detailhandel 4 Horeca 26 Overig diensten en ambacht 11 Leegstand 9 Totaal 122 Figuur 19: indeling naar brancheringcategorie Aantal winkels per smaakcluster: Smaakcluster Aantal Internationaal eten en drinken 27 Lichaam en geest 23 De Lounge van de West-Kruiskade 23 Boodschappen en delicatessen 29 Geen clusterindeling 20 Totaal 122 Figuur 20: indeling naar smaakcluster 11
4. Vervolgmetingen Deze nulmeting vormt de basis waarmee jaarlijks dezelfde meting vergeleken kan worden om daarmee de voortgang van de aanpak van de West-Kruiskade te monitoren. Aanbevolen wordt om jaarlijks de gegevens te actualiseren. Hiervoor is nodig dat jaarlijks - de beschikbare gegevens van de veiligheidsindex worden verstrekt aan de Alliantie West- Kruiskade; - dezelfde enquête onder bewoners wordt afgenomen om de tevredenheid over de woonomgeving te meten. Er is een minimum aantal respondenten van 50 nodig voor een representatieve uitkomst; - op dezelfde locaties en dagen tellingen worden verricht om het aantal bezoekers van de West- Kruiskade te meten; - de totale WOZ-waarde van het vastgoed wordt bepaald; - in beeld wordt gebracht hoeveel gebruik is gemaakt van de beschikbare subsidies; - de veranderingen in het ondernemersaanbod in kaart worden gebracht en worden ingedeeld naar branche; - metingen worden uitgevoerd in juni. 12