Raadspiegel Gemeente Dordrecht Datum 3 april 2015 Op verzoek van Gemeente Dordrecht Sam Vooren Observant Alex Klein klein@debat.nl 023-5629972 of 06-40516523 www.debat.nl
Introductie Onlangs heeft Alex Klein, trainer bij Debat.NL, de Adviescommissies van de gemeente Dordrecht van 10 en 17 maart 2015 geobserveerd. Deze Raadspiegel is niet bedoeld als beoordeling over goed of slecht functioneren, maar geeft verbeterpunten weer om het functioneren van de raad nog verder te ontwikkelen. Het verslag bestaat uit een aantal observaties, bevat conclusies en aanbevelingen en geeft aan hoe de verbeterpunten kunnen worden doorgevoerd. Observaties De structuur van betogen Betogen van raadsleden in de Adviescommissies van Dordrecht kunnen sterker. Op dit moment bestaan veel betogen uit een groot aantal losse onderwerpen en argumenten. Die vaak in de vorm van vragen aan het college worden geformuleerd. Hierdoor gaat de kern van de boodschap soms verloren en kan het voor raadsleden en mensen op de publieke tribune lastig zijn om het betoog te volgen. Een goed voorbeeld van een onderwerp met betogen die soms minder gestructureerd waren was het debat over het de dienst gezondheid en jeugd in de Adviescommissie Sociale leefomgeving. Zo bevatte het betoog van de heer Soy goede argumenten die soms helaas verloren gingen door de veelheid aan losse punten die naast elkaar werden gebracht. Daarom is het belangrijk om structuur aan te brengen in een betoog. Dit kan door van tevoren aan te kondigen wat de luisteraar allemaal voor onderwerpen kan verwachten en de volgorde waarin deze aan bod komen. Zo kan men zich instellen op wat er komen gaat, en is het gemakkelijker om alle onderwerpen te onthouden. Wanneer de spreker zich in het betoog dan ook aan deze aangekondigde structuur houdt en alle punten duidelijk gescheiden van elkaar afwerkt kan iedereen het betoog veel beter volgen. Kort en bondig debatteren op hoofdzaken Betogen in Dordrecht zijn soms aan de lange kant. Het valt aan te bevelen om korter en bondiger te spreken. Wanneer er kort en bondig wordt gesproken tijdens de vergadering heeft dat vele voordelen. Het debat wordt duidelijker voor alle aanwezigen, aantrekkelijker voor het publiek en de raadsleden zullen meer op elkaar reageren. In Dordrecht lijkt het erop dat debatten en betogen langer duren dan nodig omdat men de neiging heeft om lange procedurele discussies te voeren. Het begin van zowel de Adviescommissie Sociale
leefomgeving als de Adviescommissie Bestuur en Middelen is daar een goed voorbeeld van. Zeker het eerste kwartier van de vergadering gaat op aan deze discussies, terwijl men wel blijft benadrukken dat ze graag een inhoudelijk debat willen. Voor de gemeente Dordrecht is het daarom belangrijk om sneller tot de inhoudelijke kern te komen. Op dit moment blijft de hoofdzaak vaak onderbelicht in het debat. Dit kan worden verbeterd door van tevoren een heldere kernboodschap vast te stellen, en in het betoog primair over deze kernboodschap te spreken. Een gefocust betoog met drie goed uitgewerkte argumenten heeft een grotere impact dan een betoog met zeventien oppervlakkige argumenten. Een echt debat realiseren Commissieleden in Dordrecht zijn goed in het geven van hun mening en doen dit vaak op overtuigende wijze. De kracht van een debat zit hem echter in de interactie. In Dordrecht wordt niet altijd veel op elkaar gereageerd. In de inhoudelijke betogen van de sprekers richten zij zich grotendeels op de wethouder, en weinig tot elkaar. In het eerste betoog van de heer Reumers in de Adviescommissie Sociale leefomgeving ligt de nadruk bijvoorbeeld sterk op de vragen die hij nog heeft aan college, terwijl de voorzitter de discussie heeft geopend door aan de kondigen dat D66 juist vragen aan de andere fracties had gesteld. Door zich in het debat meer tot elkaar te richten krijgt men niet alleen een levendiger debat, maar ook een duidelijker beeld van waar de verschillende partijen precies staan. Om een echt debat te realiseren is interactie doormiddel van interrupties en flexibele betogen dan ook noodzakelijk. De voorzitter en het proces Bij het openen van de vergadering van de Adviescommissie Sociale leefomgeving ontstaat enige verwarring. De voorzitter probeert de vergadering op gang te krijgen, maar wordt steeds onderbroken met vragen en mededelingen. Er ontstaat onenigheid over of het punt waarvoor de zienswijze er nog niet is nu besproken kan worden. Men richt zich in deze discussie wel tot de voorzitter wanneer ze het woord nemen, maar wachten niet af of de voorzitter toestemming geeft voor het woord. Hier zou de voorzitter scherper op kunnen sturen.
In de Adviescommissie Bestuur en Middelen stelde de voorzitter duidelijke kaders. Hij geeft aan wanneer waar mogelijkheid voor is en stuurt aan op politieke vragen. Ook hier verzandt de discussie al snel in een procesmatige discussie. De voorzitter zou ook hier dus nog strenger kunnen sturen op inhoud. Conclusies Sprekers in Dordrecht debatteren veel over het proces. Wanneer het debat wel over de inhoud gaat is dit meestal gericht tot de wethouder. De inhoudelijke debatten met goede interactie zouden dus nog wat beter kunnen. De voorzitters zijn al goed bezig met het stellen van duidelijke kaders, maar zouden hier nog iets strenger in kunnen zijn. Door beter tot de kern van het debat te komen, betogen helderder te structuren en de mogelijkheden tot interactie beter te benutten zou het debat in Dordrecht nog verder vooruit geholpen kunnen worden. Aanbevelingen Een training Politieke Debatvaardigheden en een Raadssimulatie helpen de raadsleden om het debat naar een hoger niveau te tillen en tegelijkertijd zelf meer uit de vergaderingen te halen. Ook richten deze trainingen zich op het debatteren over de inhoud in plaats van over het proces. De training Effectief Interrumperen helpt raadsleden om in te zien welke doelen zij kunnen bereiken met interrupties, hoe zij op deze manier het debat kunnen verbeteren en hoe een goede interruptie er uit ziet. Een voorzitterstraining voor de voorzitter van de raad en de voorzitters van de overige bijeenkomsten kan hen helpen om een goede debatcultuur te blijven realiseren. Indien gewenst komt er graag een debatexpert naar Dordrecht om in overleg met de griffie te kijken naar verdere verbetering van het debat.
Over de observant Alex Klein Alex Klein is politicoloog en regerend Nederlands Kampioen debatteren. Binnen Debat.NL richt hij zich voornamelijk op trainingen voor voorzitters, gemeenteraden en fracties. Hij is momenteel bij talloze gemeenteraden in Nederland actief om het debat naar een hoger niveau te tillen. Door middel van scherp inzicht en praktische adviezen brengt hij de deelnemers naar een hoger niveau. Over Debat.NL In uw regio werkt Debat.NL onder anderen in opdracht van de gemeenten Sliedrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Binnenmaas en Strijen. Sinds 1998 zijn bij Debat.NL vijftien professionele debaters actief in het verbeteren van de overtuigingskracht van gemeenteraden en fracties. Meer dan 140 gemeentes zijn opdrachtgever voor debattrainingen, voorzitterstrainingen, mediatraining en coaching. Daarnaast leveren we gespreksleiders voor heidagen, discussiebijeenkomsten en inspraakavonden.