rapportage gemeente hengelo

rapportage gemeente hengelo

Rapportage Gemeente Hengelo Regio Twente Albert Groen Grontmij Ir. Peter Bergmans Drs. Sjoerd Zegers December 2009

Inhoudsopgave 1 1.1 Inleiding... 1 Aanleiding... 1 1.2 Twente Toerisme Monitor... 1 1.3 1.3.1 Werkwijze... 2 Consumentenonderzoek... 2 1.3.2 1.3.3 Secundair bronnenonderzoek... 4 Rapportage... 4 1.4 Leeswijzer... 4 2 2.1 Dagrecreatie... 5 Inleiding... 5 2.2 2.3 Bezoekersprofiel... 5 De vijf fasen van oriëntatie tot vertrek... 8 2.3.1 Fase 1: Oriënterende fase... 8 2.3.2 Fase 2: Gaan naar Twente... 10 2.3.3 Fase 3 en 4: Ontvangen worden en er zijn... 11 2.3.4 Fase 5: Naar huis gaan en terugkomen... 17 3 Verblijfsrecreatie... 19 3.1 Inleiding... 19 3.2 Bezoekersprofiel... 19 3.3 De vijf fasen van oriëntatie tot vertrek... 22 3.3.1 Fase 1: Oriënterende fase... 22 3.3.2 Fase 2: Gaan naar Twente... 25 3.3.3 Fase 3 en 4: Ontvangen worden en er zijn... 25 3.3.4 Fase 5: Naar huis gaan en terugkomen... 33 4 Economisch effect... 35 4.1 Inleiding... 35 4.2 Bezoekersaantallen... 35 4.3 Overnachtingen... 36 4.4 Bestedingen... 37 4.4.1 Dagrecreatie... 37 4.4.2 Verblijfsrecreatie... 39 4.5 Werkgelegenheid... 40

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Recreatie en toerisme zijn speerpunten in het gemeentelijke en regionaal beleid in Twente. Door de toeristisch-recreatieve mogelijkheden van Twente beter te benutten, kan de economische impact van de branche toenemen. In het UVT geeft de regio aan hoe zij hier invulling aan wil geven. Om de ontwikkeling in Twente op de juiste manier vorm te geven, is maatwerk belangrijk. Dit geldt ook voor het cijfermateriaal waarop dit beleid gestoeld is. Voor het formuleren van gefundeerd beleid en het monitoren van effecten is voor Twente geen gebiedsspecifiek en structureel cijfermateriaal voor handen. De veertien Twentse gemeenten hebben daarom in regionaal verband als Regio Twente uitgesproken dat het wenselijk is om periodiek regionaal onderzoek te doen op het gebied van recreatie en toerisme. Hiervoor is de Twente Toerisme Monitor (TTM) ontwikkeld. 1.2 Twente Toerisme Monitor De TTM is een onderzoek dat representatieve cijfers oplevert voor Twente en de Twentse gemeenten. Dit onderzoek bestaat uit twee onderdelen, namelijk: een consumentenonderzoek Dit onderzoek gaat in op bezoekerskenmerken, activiteiten, motieven, waarderingen en dergelijke van de toeristen en recreanten die naar Twente komen. Dit onderzoek wordt elke vier jaar gehouden. een secundair bronnenonderzoek Op basis van De Landelijke R&T Standaard, opgesteld door IPO, worden de bezoekers- en overnachtingaantallen, werkgelegenheid en bestedingen berekend. Dit onderzoek wordt jaarlijks uitgevoerd. De TTM is in 2009 van start gegaan met een consumentenonderzoek en een secundair bronnenonderzoek. De resultaten van dit onderzoek voor de gemeente Hengelo zijn weergegeven in deze rapportage. Pagina 1

Inleiding 1.3 Werkwijze 1.3.1 Consumentenonderzoek Het consumentenonderzoek is uitgevoerd door het afnemen van een vragenlijst bij dagrecreanten en verblijfsrecreanten. Dit onderzoek valt uiteen in twee deelonderzoeken, namelijk: Face-to-face enquête op locatie Uitdeel enquête bij hotels en kleine verblijfsaccommodaties Voorbereiding In overleg met de verschillende betrokken gemeenteambtenaren van alle 14 gemeenten zijn de vragenlijsten opgesteld en onderzoekslocaties bepaald. Per gemeente zijn twee vragenlijsten opgesteld, namelijk: Nederlandstalige en Duitstalige enquête voor dagrecreanten, bestaande uit basis vragenlijst en maximaal drie gemeente specifieke vragen Nederlandstalige en Duitstalige enquête voor verblijfsrecreanten, bestaande uit basis vragenlijst en maximaal drie gemeente specifieke vragen Het onderzoek is uitgevoerd bij locaties die door de gemeenteambtenaren zijn aangedragen. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen dagrecreatielocaties en verblijfsrecreatielocaties. Dagrecreatie: attracties, dagrecreatieterreinen, musea, (recreatieve) winkelcentra, knooppunten van routegebonden recreatie. Verblijfsrecreatie: campings, mini-campings, hotels, bed & breakfasts, bungalowparken Deze locaties zijn door Grontmij gebeld met de vraag of ze willen meewerken aan het onderzoek. In totaal hebben 209 locaties hun medewerking verleend en 80 locaties geen medewerking verleend. In tabel 1 zijn de locaties die hebben meegewerkt in de gemeente Hengelo weergegeven. Tabel 1 Onderzoekslocaties in gemeente Hengelo Locaties dagrecreatie Bengeltjes Speeldorp Museum HEIM Achterzijde NS-station Plein Westermaat bij IKEA Voorzijde NS station VVV/ANWB Hengelo Markt, woensdag en zaterdag Nieuwstraat ter hoogte van Manfield voor Brinkpassage bij H&M Voor Hema Locaties verblijfsrecreatie Camping De Zwaaikom Hotel 't Lansink Minicamping Twekkelo Pagina 2

Inleiding Afbeelding 1 Regioindeling Twente Toerisme Monitor (op basis van indeling door GOBT) Sallandse Heuvelrug: Gemeenten Hellendoorn, Rijssen-Holten Zuid-Twente: Gemeenten Twenterand, Wierden, Hof van Twente, Haaksbergen Stedenband Twente: Gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hengelo Noordoost Twente: Gemeenten Tubbergen, Dinkelland, Oldenzaal, Losser Face-to-face enquête op locatie Bij alle dagrecreatie-locaties en bij de campings en bungalowparken zijn enquêteurs ingezet om de recreanten en toeristen op locatie de vragenlijst voor te leggen. Hierbij is in totaal op 328 verschillende momenten geënquêteerd. Uitdeel enquête bij hotels en kleine verblijfsaccommodaties Bij hotels en kleine verblijfaccommodaties is de inzet van enquêteurs niet effectief. Een hoteleigenaar wil veelal de gasten niet lastig vallen met een enquête. Bij kleine verblijfsaccommodaties is het aantal gasten vaak zo beperkt, dat een enquêteur slechts enkele respondenten zou kunnen ondervragen. Voor deze locaties is het beter om de vragenlijst door de ondernemer te laten uitdelen aan de gasten. De ondernemers die hebben deelgenomen aan het onderzoek hebben de enquêtes uitgedeeld en later weer in ontvangst genomen. Respons In totaal hebben 5.321 respondenten de vragenlijst ingevuld. Voor de gemeente Hengelo geldt dat 169 dagrecreanten en 32 verblijfsrecreanten de vragenlijst hebben ingevuld. Analyse Bij de analyse van de resultaten wordt rekening gehouden met de systematiek van het UVT, namelijk de vijf fasen van vakantie/uitstapje. Deze vijf fasen zijn: Oriënterende fase Gaan naar Twente Ontvangen worden Er zijn Naar huis gaan en terugkomen Pagina 3

Inleiding 1.3.2 Secundair bronnenonderzoek Het secundair bronnenonderzoek is uitgevoerd volgens De Landelijke R&T Standaard die is opgesteld door het IPO. Deze standaard geeft een voorstel voor het berekenen van bestedingen en werkgelegenheid, waarbij onderlinge vergelijkbaarheid met andere gebieden voorop staat. Voor dagrecreatie (uitjes) wordt gerekend met activiteiten van twee uur of langer. Het hanteren van de standaard is in overleg met het Gelders Overijssels Bureau voor Toerisme (GOBT) gebeurd. De benodigde bronnen voor het secundair onderzoek zijn bij de volgende partijen opgevraagd: Provincie Overijssel: Landelijk Informatiesysteem Arbeidsplaatsen (LISA) CBS: Statistiek Logiesaccommodaties (SLA), Statistiek Inkomend Toerisme (SIT) NBTC-NIPO Research: ContinuVakantieOnderzoek (CVO), ContinuVrijeTijdsOnderzoek (CVTO) 1.3.3 Rapportage In voorliggende rapportage komen de resultaten voor de gemeente Hengelo aan de orde. De respondenten zijn aan deze gemeente toebedeeld op basis van waar zij de vragenlijst hebben ingevuld. De recreant en toerist houden bij hun recreatiegedrag echter geen rekening met gemeentegrenzen. Derhalve moet bij het lezen van de resultaten voor de gemeente Hengelo rekening gehouden worden met de mogelijkheid dat een deel van de activiteiten en uitgaven ook buiten de gemeente hebben plaatsgevonden. Voorliggende rapportage over de gemeente Hengelo maakt deel uit van een reeks van rapportages, waarin de resultaten van het consumentenonderzoek en het secundaire bronnenonderzoek worden weergegeven. De gehele reeks bestaat uit: een rapportage met de resultaten voor Regio Twente; 14 aparte gemeentelijke rapportages, waarin de resultaten van een specifieke gemeente centraal staan. In aanvulling op de rapportage voor de Regio Twente, bevatten de gemeentelijke rapportages van een deel van de gemeenten ook enkele extra onderwerpen. Hierbij gaat het om specifieke onderwerpen die alleen gelden voor die gemeente, en tijdens het veldwerk ook alleen aan respondenten uit die gemeente gesteld zijn. Buiten de onderzoeksrapporten is er tevens een technisch rapport opgesteld, waarin de onderzoeksaanpak nader wordt toegelicht. 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 komen de resultaten van het consumentenonderzoek onder de dagrecreanten aan de orde. In hoofdstuk 3 worden de resultaten voor verblijfsrecreanten besproken. In hoofdstuk 4 komt de economische betekenis van toerisme en recreatie in Twente aan de orde, aan de hand van de secundaire data-analyse. Pagina 4

2 Dagrecreatie 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk komen de resultaten van het consumentenonderzoek onder de dagrecreanten aan bod. Bij de analyse van de resultaten is een weging toegepast (op basis van het CVTO). Hiermee wordt de verhouding tussen de activiteiten binnen een gemeente gecorrigeerd en is het mogelijk om uitspraken te doen voor Twente als geheel. 2.2 Bezoekersprofiel Herkomst 94% van de respondenten in de gemeente Hengelo komt uit Nederland. De resterende 6% komt uit het buitenland. Dit is conform het gemiddelde voor Twente. Grafiek 1 Herkomstland respondent gemeente Hengelo Tabel 2 Herkomstland respondent Buitenland 6% Nederland Buitenland Totaal Hengelo 94% 6% 100% Sallandse Heuvelrug 99% 1% 100% Noordoost Twente 92% 8% 100% Stedenband Twente 91% 9% 100% Zuid Twente 97% 3% 100% Nederland 94% Totaal Twente 94% 6% 100% In de tabel op de volgende pagina is weergegeven waar de Nederlandse respondenten in de gemeente Hengelo vandaan komen. Van de respondenten komt 78% uit Overijssel, wat ook voor Twente als geheel de belangrijkste herkomstprovincie is, alhoewel het aandeel in Hengelo aanzienlijk hoger is. Pagina 5

Dagrecreatie Tabel 3 Herkomst-provincie Nederlandse respondenten Zuid- Noord- Noord- Overijssel Gelderland Utrecht Friesland Overig Totaal Holland Holland Brabant Hengelo 78% 7% 5% 3% 1% 2% 3% 2% 100% Sallandse Heuvelrug 35% 17% 13% 7% 6% 6% 4% 12% 100% Noordoost Twente 54% 8% 8% 6% 5% 6% 3% 10% 100% Stedenband Twente 67% 7% 8% 5% 4% 3% 2% 5% 100% Zuid Twente 53% 13% 8% 5% 5% 4% 2% 10% 100% Totaal Twente 58% 10% 9% 6% 4% 3% 3% 8% 100% Vertrekpunt In de gemeente Hengelo komt 20% van de respondenten vanaf een vakantieadres en 80% vanaf hun woonadres. Het aandeel respondenten vanaf een vakantieadres is lager dan het gemiddelde van de Regio Twente. Grafiek 2 Vertrekpunt respondent gemeente Hengelo Tabel 4 Vertrekpunt respondent Woonadres Vakantieadres Totaal Hengelo 80% 20% 100% Vakantieadres 20% Sallandse Heuvelrug 56% 44% 100% Noordoost Twente 61% 39% 100% Stedenband Twente 73% 27% 100% Zuid Twente 59% 41% 100% Woonadres 80% Totaal Twente 67% 33% 100% Groepssamenstelling In onderstaande grafiek is weergegeven in welk gezelschap de respondent de gemeente Hengelo bezoekt. Het meest voorkomende gezelschapstype is met partner zonder kinderen. Grafiek 3 Gezelschap bij bezoek aan gemeente Hengelo met partner zonder kinderen 31% alleen zonder partner met kinderen 19% 21% met vrienden/kennissen/overige familie met partner met kinderen 15% 14% met school/bedrijf/vereniging anders w il niet zeggen 0% 1% 0% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% Pagina 6

Dagrecreatie Tabel 5 Gezelschap bij bezoek met partner alleen zonder kinderen met partner met kinderen zonder partner met kinderen met vrienden/ kennissen/ overige familie met school/ bedrijf/ vereniging anders wil niet zeggen Hengelo 21% 31% 14% 19% 15% 1% 0% 0% 100% Totaal Sallandse Heuvelrug 4% 20% 40% 6% 27% 1% 0% 1% 100% Noordoost Twente 4% 43% 16% 4% 30% 1% 0% 1% 100% Stedenband Twente 14% 31% 15% 12% 24% 1% 1% 1% 100% Zuid Twente 5% 35% 23% 9% 27% 1% 0% 0% 100% Totaal Twente 10% 31% 21% 10% 26% 1% 1% 1% 100% In onderstaande tabel is weergegeven hoe de gemiddelde groepssamenstelling bij een bezoek aan de gemeente Hengelo is. Gemiddeld gezien bestaat een groep die Hengelo bezoekt uit 2 à 3 personen. Dit is iets lager dan het gemiddelde voor Twente. De verdeling over de leeftijdsgroepen is gelijkmatig, al is het aandeel kinderen jonger dan 6 jaar relatief laag. Tabel 6 Gemiddelde groepssamenstelling bij bezoek Aantal kinderen jonger dan Aantal kinderen van Aantal volwassenen van Aantal volwassenen van Aantal senioren Totaal 6 jaar 6 t/m 17 jaar 18 t/m 34 jaar 35 t/m 54 jaar vanaf 55 jaar Hengelo 0,20 0,63 0,47 0,52 0,59 2,42 Sallandse Heuvelrug 0,42 1,10 0,69 1,11 0,68 4,00 Noordoost Twente 0,20 0,39 0,49 1,11 1,49 3,68 Stedenband Twente 0,21 0,68 0,65 0,80 0,76 3,09 Zuid Twente 0,36 0,54 0,41 0,79 1,05 3,16 Totaal Twente 0,27 0,71 0,61 0,87 0,85 3,30 Tabel 7 Gemiddelde groepssamenstelling bij bezoek aan de gemeente Hengelo per activiteit Aantal kinderen jonger dan 6 jaar Aantal kinderen van 6 t/m 17 jaar Aantal volwassenen van 18 t/m 34 jaar Aantal volwassenen van 35 t/m 54 jaar Aantal senioren vanaf 55 jaar Routegebonden 0,22 0,62 0,45 0,46 0,67 2,42 Zonnen/zwemmen 0,38 1,20 0,35 0,61 0,44 2,98 Recreatief winkelen 0,18 0,57 0,46 0,52 0,56 2,29 Bezoek dorp/stad 0,25 0,50 0,51 0,55 0,63 2,45 Attractie/museum 0,46 1,41 0,45 0,69 0,41 3,42 Overig 0,29 0,64 0,54 0,56 0,55 2,59 Totaal Hengelo 0,20 0,63 0,47 0,52 0,59 2,42 In bovenstaande tabel is weergegeven hoe de groepssamenstelling is bij een bezoek aan de gemeente Hengelo per ondernomen activiteit. De groepsgrootte verschillen niet veel tussen de verschillende activiteiten. Opvallend is wel het grotere aandeel kinderen tussen de 6 en 17 jaar bij zonnen/zwemmen en attractie/museum. Totaal Pagina 7

Dagrecreatie Opleidingsniveau Het opleidingsniveau van de respondenten is in onderstaande tabellen weergegeven. Over het algemeen is het opleidingsniveau van de respondent in de gemeente Hengelo middel tot hoog. Tussen de verschillende typen activiteiten is niet veel verschil in opleidingsniveau van de respondenten. Opvallend daarbij is wel het hoge aandeel hbo/wo bij zonnen/zwemmen. Tabel 8 Opleidingsniveau respondent lager onderwijs zeggen wil niet vmbo/mavo havo/vwo mbo hbo/wo totaal Hengelo 4% 20% 14% 27% 31% 2% 100% Sallandse Heuvelrug 2% 16% 13% 28% 41% 1% 100% Noordoost Twente 3% 17% 12% 22% 43% 3% 100% Stedenband Twente 7% 18% 11% 28% 34% 2% 100% Zuid Twente 5% 23% 12% 24% 34% 2% 100% Totaal Twente 5% 18% 12% 27% 36% 1% 100% Tabel 9 Opleidingsniveau respondent per activiteit voor de gemeente Hengelo lager onderwijs zeggen wil niet vmbo/mavo havo/vwo mbo hbo/wo totaal Routegebonden 4% 27% 11% 30% 27% 1% 100% Zonnen/zwemmen 0% 20% 8% 28% 44% 0% 100% Recreatief winkelen 3% 18% 18% 30% 30% 1% 100% Bezoek dorp/stad 7% 23% 12% 25% 30% 3% 100% Attractie/museum 6% 25% 5% 23% 40% 0% 100% Overig 3% 15% 18% 32% 29% 4% 100% Totaal Hengelo 4% 20% 14% 27% 31% 2% 100% 2.3 De vijf fasen van oriëntatie tot vertrek 2.3.1 Fase 1: Oriënterende fase Informatiebronnen De recreant heeft de mogelijkheid om zichzelf voor zijn bezoek te oriënteren aan de hand van verschillende informatiemiddelen. In onderstaande grafiek is weergegeven in hoeverre de respondent ook daadwerkelijk gebruik maakt hiervan. Grafiek 4 Gebruik informatiebronnen voor de komst naar gemeente Hengelo (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) Ik w oon hier/in de buurt 43% Eigen ervaring eerder bezoek Familie/vrienden/collega's Internet 10% 14% 36% Folders verblijfsaccommodatie 5% VVV Krant Tijdschrift Reisgids Televisie 3% 2% 1% 1% 0% Radio Overig Weet niet/geen antw oord 0% 0% 3% Geen informatiebron 6% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% Pagina 8

Dagrecreatie Tabel 10 Gebruik informatiebronnen voor de komst (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) Familie/vrienden/collega's Eigen ervaring eerder bezoek Krant Tijdschrift Folders verblijfsaccommodatie Televisie Radio VVV Internet Reisgids Ik woon hier in de buurt Overig Weet niet/geen antwoord Geen informatiebron Totaal Hengelo 14% 36% 2% 1% 5% 0% 0% 3% 10% 1% 43% 3% 0% 6% 123% Sallandse Heuvelrug 20% 38% 2% 2% 15% 1% 0% 4% 12% 1% 4% 10% 0% 12% 120% Noordoost Twente 25% 41% 3% 1% 5% 1% 0% 4% 13% 2% 8% 11% 1% 5% 120% Stedenband Twente 18% 31% 2% 1% 4% 0% 0% 4% 10% 1% 20% 7% 1% 16% 116% Zuid Twente 25% 35% 6% 1% 7% 0% 0% 6% 9% 1% 11% 9% 0% 8% 118% Totaal Twente 20% 33% 3% 1% 6% 0% 0% 4% 11% 1% 15% 8% 1% 13% 117% Tabel 11 Gebruik informatiebronnen voor de komst naar gemeente Hengelo per activiteit (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) Familie/vrienden/collega's Eigen ervaring eerder bezoek Krant Tijdschrift Folders verblijfsaccommodatie Televisie Radio VVV Internet Reisgids Ik woon hier in de buurt Overig Weet niet/geen antwoord Geen informatiebron Totaal Routegebonden 7% 45% 3% 1% 4% 0% 0% 4% 12% 1% 40% 4% 0% 5% 125% Zonnen/zwemmen 8% 51% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 8% 0% 31% 14% 0% 8% 120% Recreatief winkelen 11% 33% 2% 1% 5% 0% 0% 3% 9% 1% 50% 2% 0% 5% 122% Bezoek dorp/stad 11% 48% 1% 1% 2% 0% 0% 2% 6% 1% 31% 5% 0% 9% 117% Attractie/museum 24% 39% 5% 3% 3% 0% 0% 5% 13% 0% 32% 3% 0% 3% 131% Overig 17% 35% 3% 1% 3% 0% 0% 3% 12% 1% 35% 3% 0% 3% 116% Totaal Hengelo 14% 36% 2% 1% 5% 0% 0% 3% 10% 1% 43% 3% 0% 6% 123% 6% van de respondenten geeft aan geen informatiebron gebruikt te hebben. Van de mensen die wel een informatiebron hebben aangegeven, geeft 36% aan Twente al te kennen van een eerder bezoek en 14% geeft aan informatie te hebben gekregen van familie, vrienden of collega s. Het blijkt dus dat goede ervaringen van de respondent of goede ervaringen van bekenden de belangrijkste bron van informatie zijn. 43% van de respondenten woont in de buurt en is derhalve goed bekend met het gebied. Het meest gebruikte promotiemiddel is internet. Pagina 9

Dagrecreatie Bekendheid met mogelijkheden Voor verschillende recreatiemogelijkheden is gevraagd of de respondent in Hengelo vooraf bekend was met de mogelijkheden hiervoor in Twente. De respondent is ongeveer gelijk op de hoogte over alle type activiteiten. Gemiddeld 50 to 75% geeft aan voldoende of goed op de hoogte te zijn. Grafiek 5 Bekendheid vooraf met mogelijkheden voor verschillende activiteiten in Twente (respondenten Hengelo) Routes Attracties Verblijfsmogelijkheden Stedelijk toerisme Natuur en landschap Cultuurhistorie goed op de hoogte voldoende op de hoogte matig op de hoogte slecht op de hoogte geen mening Evenementen 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 2.3.2 Fase 2: Gaan naar Twente Vervoermiddel Aan de respondenten in Hengelo is gevraagd met welk vervoermiddel zij naar de activiteit zijn gekomen, waar de enquêteur ze heeft gevraagd voor deelname aan de enquête. Het grootste deel (43%) komt met de auto. De fiets, scooter en brommer zijn ook veel genoemd. Grafiek 6 Vervoermiddel naar activiteit voor gemeente Hengelo Auto Fiets, scooter, brom/snorfiets Openbaarvervoer 11% 38% 43% Te voet 6% Motor Anders Weet niet/geen antw oord 0% 1% 1% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% Wordt het gebruikte vervoersmiddel in de gemeente Hengelo vergeleken met het gemiddelde voor Regio Twente, dan valt op dat het aandeel auto lager is dan gemiddeld. Tabel 12 Vervoermiddel naar activiteit Fiets, Weet Openbaar Auto scooter, Motor Te voet Anders niet/geen Totaal vervoer brom/snorfiets antwoord Hengelo 43% 38% 0% 11% 6% 1% 1% 100% Sallandse Heuvelrug 80% 14% 3% 1% 1% 1% 0% 100% Noordoost Twente 66% 24% 1% 4% 3% 2% 0% 100% Stedenband Twente 46% 35% 0% 12% 4% 2% 1% 100% Zuid Twente 61% 34% 0% 1% 3% 1% 0% 100% Totaal Twente 56% 31% 1% 8% 3% 1% 1% 100% Pagina 10

Dagrecreatie Bereikbaarheid De bereikbaarheid van de activiteiten is goed te noemen in de gemeente Hengelo. 89% van de respondenten geeft aan de bereikbaarheid goed te vinden, terwijl 5% aangeeft dat de bereikbaarheid voldoende is. 2.3.3 Fase 3 en 4: Ontvangen worden en er zijn Motief Het belangrijkste motief om naar de gemeente Hengelo te komen voor een dagtocht of activiteit is om gezellig met vrienden of familie op stap te zijn. Dit komt overeen met de resultaten voor Twente als geheel. Grafiek 7 Motief voor dagtocht/activiteit in gemeente Hengelo gezellig met vrienden of familie op stap 39% er even tussen uit, de batterij opladen 21% interesse voor gebied, iets leren fysieke uitdaging, bew eging 4% 4% opgaan in de planten- en dierenw ereld 0% anders 32% w eet niet/geen antw oord 1% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% Tabel 13 Motief voor dagtocht/activiteit gezellig opgaan in interesse met vrienden of uit, de batterij ten- en uitdaging, anders niet/geen Totaal er even tussen de plan- fysieke weet voor gebied, familie op opladen dierenwereld beweging antwoord iets leren stap Hengelo 39% 21% 4% 0% 4% 32% 1% 100% Sallandse Heuvelrug 48% 21% 10% 5% 7% 10% 0% 100% Noordoost Twente 40% 26% 9% 1% 6% 17% 1% 100% Stedenband Twente 45% 17% 5% 1% 6% 26% 2% 100% Zuid Twente 46% 20% 11% 0% 7% 15% 1% 100% Totaal Twente 45% 19% 7% 1% 6% 21% 1% 100% Pagina 11

Dagrecreatie Aan de respondenten is gevraagd welke motieven voorafgaand van belang zijn geweest om concreet te kiezen voor Hengelo. De respondenten konden hierbij kiezen uit een lijst met mogelijkheden. De meest genoemde reden is winkelen. Grafiek 8 Motieven voor Hengelo (meerdere antwoorden mogelijk - respondenten gemeente Hengelo) w inkelen terrasje pakken bezoek markt 34% 37% 72% fietsen 14% uit eten bezoek familie/vrienden stadsbezichtiging w andelen bezoek museum 's avonds uitgaan w eet niet/geen antw oord bezoek attractie bezoek evenement bezoek bioscoop 10% 8% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 3% 1% cultuurhistorische voorziening/industrieel erfgoed anders 1% 3% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Activiteiten Tijdens een dagtocht is het mogelijk om meerdere activiteiten te ondernemen. Gemiddeld blijft een dagrecreant 3 uur in Hengelo. Aan de respondenten in de gemeente Hengelo is gevraagd welke activiteiten ze hebben ondernomen tijdens de dagtocht. Tijdens 72% van alle dagtochten wordt recreatief gewinkeld. Andere veel genoemde activiteiten zijn bezoek stad en bezoek terras. Grafiek 9 Ondernomen activiteiten tijdens de dagtocht in Hengelo (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) Recreatief w inkelen Bezoek stad Bezoek terras 41% 46% 72% Fietsen 33% Wandelen 19% Bezoek restaurant Bezoek attracties Bezoek museum/galerie 12% 11% 10% Zonnen/zw emmen 8% Bezoek dorp s Avonds uitgaan Bezoek cultuurhistorische voorziening Mountainbiken/ATB-en Paardrijden Skaten/skeeleren Watersport Bezoek evenement/festival 4% 3% 2% 1% 1% 0% 0% 0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% Pagina 12

Dagrecreatie Tabel 14 Ondernomen activiteiten tijdens de dagtocht (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) Wandelen Fietsen Skaten/skeeleren Zonnen/zwemmen Mountainbiken/ATB-en Watersport Paardrijden Recreatief winkelen Bezoek dorp Bezoek stad Bezoek attracties Bezoek museum/galerie Bezoek terras Bezoek restaurant 's Avonds uitgaan Bezoek evenement/festival Bezoek cultuurhistorische voorziening Totaal Hengelo 19% 33% 0% 8% 1% 0% 1% 72% 4% 46% 11% 10% 41% 12% 3% 0% 2% 261% Sallandse Heuvelrug 48% 37% 1% 24% 5% 6% 3% 31% 39% 24% 40% 24% 61% 40% 8% 11% 12% 414% Noordoost Twente 36% 47% 1% 16% 3% 2% 1% 43% 46% 42% 16% 19% 71% 41% 10% 16% 24% 433% Stedenband Twente 21% 37% 1% 18% 1% 2% 1% 55% 13% 46% 9% 11% 45% 24% 7% 3% 6% 299% Zuid Twente 35% 55% 2% 22% 2% 2% 3% 29% 45% 22% 22% 19% 54% 32% 10% 9% 14% 376% Totaal Twente 29% 41% 1% 19% 2% 3% 2% 46% 25% 38% 17% 15% 51% 29% 8% 6% 9% 341% Waardering Aan de respondenten is gevraagd een waardering te geven voor de verschillende aspecten van het toeristische aanbod in Twente. Bij alle aspecten is het aandeel positieve waarderingen groter dan het aandeel negatieve waarderingen. Het meest positief is de recreant over het aanbod en de kwaliteit van de horeca, de informatievoorziening over de toeristische mogelijkheden en de toeristische bewegwijzering. Opvallend is het aandeel respondenten zonder mening bij de verschillende aspecten. Grafiek 10 Waardering aspecten van toeristisch aanbod in Twente (respondenten Hengelo) Aanbod (aantal) verblijfsaccommodaties. De kw aliteit van de verblijfsaccommodaties. Het aantal dagattracties. De kw aliteit van de dagattracties. Aanbod horeca. Kw aliteit horeca. Aanbod evenementen. Kw aliteit evenementen. Het aantal voorzieningen voor kinderen. Kw aliteit van de voorzieningen voor kinderen. uitstekend voldoende matig slecht geen mening Het aantal voorzieningen voor senioren. Kw aliteit van de voorzieningen voor senioren. Informatievoorziening over de toeristische mogelijkheden. Toeristische bew egw ijzering. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % Pagina 13

Dagrecreatie De waardering voor een dagje uit in Hengelo is hoog. Gemiddeld haalt Hengelo hiervoor een 7,7. Aan de respondenten is ook gevraagd om een waardering te geven voor de verschillende activiteiten die ze ondernomen hebben. Alle activiteiten scoren hoog, terwijl voor enkele activiteiten geen score is gegeven. Grafiek 11 Waardering voor ondernomen activiteiten tijdens de dagtocht in Twente (respondenten Hengelo) Zonnen/zw emmen Bezoek museum/galerie s Avonds uitgaan Fietsen Wandelen Bezoek dorp Bezoek restaurant Bezoek terras Recreatief w inkelen Bezoek stad Bezoek attracties Skaten/skeeleren Mountainbiken/ATB-en Watersport Paardrijden Bezoek evenement/festival Bezoek cultuurhistorische voorziening 7,4 7,4 7,4 7,8 7,7 7,7 7,7 7,6 8,3 8,1 8,1 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 Tabel 15 Waardering voor ondernomen activiteiten tijdens de dagtocht in Twente Wandelen Fietsen Skaten/skeeleren Zonnen/zwemmen Mountainbiken/ATB-en Watersport Paardrijden Recreatief winkelen Bezoek dorp Bezoek stad Bezoek attracties Bezoek museum/galerie Bezoek terras Bezoek restaurant 's Avonds uitgaan Bezoek evenement/festival Bezoek cultuurhistorische voorziening Hengelo 7,7 7,8-8,3 - - - 7,4 7,7 7,4 7,4 8,1 7,6 7,7 8,1 - - Sallandse Heuvelrug 8,2 8,2 7,2 8,0 8,4 8,4 8,4 7,7 7,7 7,8 7,9 8,1 7,8 7,8 8,0 7,9 8,0 Noordoost Twente 8,0 8,3 7,2 7,8 7,9 7,5 8,1 7,7 7,7 7,8 7,6 7,7 7,9 7,8 7,8 7,7 8,0 Stedenband Twente 7,7 8,0 6,2 7,7 6,7 7,4 6,8 7,5 7,4 7,6 7,7 7,9 7,8 7,9 8,3 7,5 7,5 Zuid Twente 8,2 8,2 7,4 7,8 7,9 8,0 8,3 7,7 7,8 7,8 7,9 7,8 7,9 7,9 7,8 7,6 7,7 Totaal Twente 8,0 8,1 6,7 7,8 7,9 7,8 7,8 7,5 7,6 7,6 7,8 7,9 7,8 7,8 8,0 7,7 7,8 Pagina 14

Dagrecreatie Imago De respondenten hebben Twente in twee woorden beschreven. In onderstaande tabel wordt de top 10 weergegeven voor de gemeente Hengelo. Het valt op dat veel van de genoemde woorden te maken hebben met de natuur en landschapswaarden. Verder is het gezellige, vriendelijke en gemoedelijke karakter van Twente een belangrijke bepaler van het imago. Tabel 16 Associatie met Twente (respondenten Hengelo) Gemeente Hengelo (mooie) natuur 29% gezellig/leuk 26% rust/stilte 17% mooi 15% natuurschoon/(fris) groen 9% karakteristieke omgeving/prachtig gebied 7% gemoedelijk 7% gastvrij 6% vriendelijkheid 6% ruimte/ruimtelijk 5% Grafiek 12 Woordparen imago Twente (respondenten gemeente Hengelo) Ver w eg Historisch Veilig Saai Stedelijk Gastvrij Gezellig Veelzijdig Goed bereikbaar Dichtbij Modern Onveilig Bruisend Natuurlijk Niet gastvrij Ongezellig Eenzijdig Slecht bereikbaar 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Aan de respondenten zijn enkele woordparen voorgelegd over Twente. Aan de respondenten is gevraagd om aan te geven of zij Twente meer bij het linkerwoord vinden passen, of dat het rechterwoord meer van toepassing is. Uitgaande van bovenstaande resultaten is Twente voor de meeste respondenten uit de gemeente Hengelo: Dichtbij Historisch Veilig Bruisend Natuurlijk Gastvrij Gezellig Veelzijdig Goed bereikbaar Pagina 15

Dagrecreatie Grafiek 13 Woordparen imago Hengelo (respondenten gemeente Hengelo) Veilig Trots Origineel Hoge kw aliteit Centraal in regio Veel te doen Vernieuw end Gezellig Aantrekkelijk Gastvrij Onveilig Bescheiden Gewoon Lage kwaliteit Decentraal in regio Weinig te doen Behoudend Ongezellig Onaantrekkelijk Niet gastvrij 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Aan de respondenten zijn ook woordparen voorgelegd over Hengelo. Uitgaande van bovenstaande resultaten is Hengelo voor de meeste respondenten uit de gemeente Hengelo: Veilig Veel te doen Zowel trots als bescheiden Zowel vernieuwend als behoudend Gewoon Gezellig Hoge kwaliteit Aantrekkelijk Centraal in regio Gastvrij Verbeteringspunten De respondenten hebben de kans gekregen om aan te geven welke voorzieningen ze nog missen. Hieronder staan de suggesties die de dagrecreanten uit de gemeente Hengelo hebben gedaan. in elk dorp een vvv (die ook op zondag open is) meer concerten/muziekfestivals/feesten meer voor kinderen/de jeugd/jongeren buitenbad/zwemwater/zwemvijver meer evenementen in het hoogseizoen speeltuinen/indoor speelparadijs meer/grotere winkels/supermarkten/exclusievere winkels meer/betere routes (fiets/atb/auto/paardrij/wandel) meer gezelligheid/meer gastvrijheid betere horeca/bars/café's/terrasjes dansgelegenheid uitgaansmogelijkheden (betere) bewegwijzering/routeaanduidingen meer bankjes/rustplaatsen pretperk/attractiepark/kermis watersport/waterrecreatie (betere) fietspaden ruimere openingstijden winkels/restaurants/horeca goede waterwegen ansichtkaarten meer musea meer veiligheid op de fietspaden (te smal/geen berm) stedelijke voorzieningen beter openbaarvervoer/betere tijden dierentuin meer fietsenstallingen ook op zondag activiteiten meer cultuur/kunst toeristisch abonnement golfbaan/openbare golfbaan betere toegankelijkheid mindervaliden/rolstoelers betere verbinding met de randstad meer op elkaar letten rolstoeltoiletten tennisbaan Pagina 16

Dagrecreatie Bestedingen De dagrecreanten geven gemiddeld per persoon per dag 34,30 uit in de gemeente Hengelo tijdens een dagtocht. Deze bestedingen zijn nagenoeg gelijk aan het gemiddelde in Twente. In onderstaand schema worden deze bestedingen uitgesplitst naar type uitgave. De meeste uitgaven zijn bij winkels gedaan. Sallandse Heuvelrug 9,69 2,95 6,46 4,43 1,36 24,90 18,43 Noordoost Twente 14,38 10,58 8,62 0,77 1,24 35,59 26,97 Stedenband Twente 11,13 17,96 6,69 1,44 3,55 40,78 34,08 Zuid Twente 9,05 5,57 4,73 1,02 0,69 21,06 16,33 Totaal Twente 10,82 12,95 6,50 1,83 2,56 34,67 28,16 In onderstaande tabel worden de bestedingen uitgesplitst naar type dagtocht. Opvallend zijn de hogere uitgaven bij recreatief winkelen en overig, terwijl bij attractie/museum duidelijk minder wordt uitgegeven. Tabel 17 Uitgaven per persoon per dag tijdens een dagtocht Overnachtingen overnachtingen Totaal, excl. Horeca Winkels Entree Overig Totaal Hengelo 7,02 23,10 2,61 0,77 0,80 34,30 31,69 Tabel 18 Uitgaven per persoon per dag tijdens een dagtocht per activiteit (respondenten gemeente Hengelo) Horeca Winkels Overnachtingen overnachtingen Totaal, excl. Entree Overig Totaal Routegebonden 8,32 24,45 3,83 0,49 0,44 37,54 33,71 Zonnen/zwemmen 7,44 16,46 4,76 0,70 0,59 29,94 25,18 Recreatief winkelen 7,60 30,09 2,89 0,34 0,43 41,35 38,46 Bezoek dorp/stad 7,35 24,87 4,34 0,39 0,83 37,78 33,43 Attractie/museum 4,68 8,79 0,83 3,84 0,45 18,59 17,76 Overig 9,89 25,80 4,60 0,44 1,15 41,88 37,28 Totaal Hengelo 7,02 23,10 2,61 0,77 0,80 34,30 31,69 2.3.4 Fase 5: Naar huis gaan en terugkomen Aan de respondenten is gevraagd of het huidige bezoek een aanleiding is om Twente nog eens te bezoeken in de toekomst. 92% van de respondenten uit Hengelo geeft aan terug te willen komen. Tabel 19 Herhaalbezoek naar aanleiding van huidig bezoek ja nee weet ik nog niet totaal Hengelo 92% 1% 7% 100% Sallandse Heuvelrug 84% 0% 15% 100% Noordoost Twente 89% 1% 10% 100% Stedenband Twente 90% 1% 9% 100% Zuid Twente 95% 0% 5% 100% Totaal Twente 89% 1% 10% 100% Pagina 17

Dagrecreatie Pagina 18

3 Verblijfsrecreatie 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk komen de resultaten van het consumentenonderzoek onder de verblijfsrecreanten in de gemeente Hengelo aan bod. Bij de analyse van de resultaten is een weging toegepast (op basis van het CVO). Hiermee wordt de verhouding tussen de verblijfsaccommodaties binnen een gemeente gecorrigeerd en is het mogelijk om uitspraken te doen voor Twente als geheel. Door een tegenvallende respons bij verblijfsrecreatie in de gemeente Hengelo, zijn de resultaten op gemeenteniveau slechts indicatief en kunnen geen uitsplitsingen gemaakt worden naar verblijfstype voor deze gemeente. 3.2 Bezoekersprofiel Herkomst 92% van de respondenten van Hengelo komt uit Nederland. Het aandeel buitenlanders in Hengelo is aanzienlijk hoger dan het gemiddelde voor Twente. Grafiek 14 Herkomstland respondent gemeente Hengelo * Buitenland 8% Tabel 20 Herkomstland respondent Nederland Buitenland Totaal Hengelo* 92% 8% 100% Sallandse Heuvelrug 99% 1% 100% Noordoost Twente 99% 1% 100% Stedenband Twente 95% 5% 100% Zuid Twente 98% 2% 100% Nederland 92% Totaal Twente 99% 1% 100% In de tabel op de volgende pagina is weergegeven waar de Nederlandse respondenten vandaan komen. De meeste respondenten die verblijven in Hengelo komen uit de provincie Overijssel, namelijk 44%. Noord- en Zuid-Holland worden ook veel genoemd. Pagina 19

Verblijfsrecreatie Tabel 21 Herkomst-provincie Nederlandse respondenten Zuid- Noord- Noord- Overijssel Gelderland Utrecht Holland Holland Brabant Overig Totaal Hengelo* 22% 44% 3% 25% 3% 3% 0% 100% Sallandse Heuvelrug 29% 9% 10% 13% 11% 9% 19% 100% Noordoost Twente 9% 41% 12% 8% 6% 7% 18% 100% Stedenband Twente 23% 30% 7% 19% 1% 5% 16% 100% Zuid Twente 23% 28% 13% 6% 7% 4% 19% 100% Totaal Twente 23% 21% 11% 11% 9% 7% 19% 100% Verblijfsaccommodatie Door de beperkte respons onder bezoekers van hotel en pension zijn deze categorieën niet representatief in de steekproef vertegenwoordigd. Dit is in onderstaande tabel ook zichtbaar. De resultaten voor Twente van de verblijfsrecreant zijn vooral afkomstig van de bungalowgebruikers en campinggasten. Tabel 22 Type verblijfsaccommodatie Bungalow/ Vakantiehuisje/Appartement Hotel * B&B/Pension * Camping Totaal Hengelo* 0% 0% 41% 59% 100% Sallandse Heuvelrug 6% 1% 79% 14% 100% Noordoost Twente 2% 1% 17% 80% 100% Stedenband Twente 9% 0% 18% 73% 100% Zuid Twente 0% 3% 49% 48% 100% Totaal Twente 4% 1% 56% 39% 100% Groepssamenstelling In onderstaande grafiek is weergegeven met welk gezelschap de respondent in Hengelo verblijft. De meest genoemde categorie is met partner zonder kinderen. Dit aandeel is veel hoger dan het gemiddelde voor Twente. Grafiek 15 Gezelschap bij verblijf in gemeente Hengelo * met partner zonder kinderen 55% met partner met kinderen alleen met vrienden/kennissen/overige familie 13% 15% 18% zonder partner met kinderen 3% met school/bedrijf/vereniging anders w il niet zeggen 0% 0% 0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Pagina 20

Verblijfsrecreatie Tabel 23 Gezelschap bij verblijf aan Twente met partner met partner alleen zonder kinderen met kinderen zonder partner met kinderen met vrienden/ kennissen/ overige familie met school/ bedrijf/ vereniging anders wil niet zeggen Hengelo* 15% 55% 18% 3% 13% 0% 0% 0% 100% Totaal Sallandse Heuvelrug 1% 18% 60% 4% 16% 0% 0% 1% 100% Noordoost Twente 2% 36% 44% 3% 15% 0% 0% 1% 100% Stedenband Twente 8% 54% 9% 1% 17% 1% 0% 10% 100% Zuid Twente 2% 35% 45% 3% 14% 0% 0% 1% 100% Totaal Twente 2% 27% 51% 3% 15% 0% 0% 1% 100% In onderstaande tabel is weergegeven hoe de gemiddelde groepssamenstelling bij een verblijf in gemeente Hengelo is. Gemiddeld gezien bestaat een groep die in Hengelo verblijft uit 2 à 3 personen. Bij de verdeling over de leeftijdscategorieën valt op dat het hierbij vooral gaat om de groepen 18 t/m 34 jaar en 35 t/m 54 jaar. Tabel 24 Gemiddelde groepssamenstelling bij verblijf in Twente Aantal kinderen jonger dan Aantal kinderen van Aantal volwassenen van Aantal volwassenen van Aantal senioren Totaal 6 jaar 6 t/m 17 jaar 18 t/m 34 jaar 35 t/m 54 jaar vanaf 55 jaar Hengelo* 0,04 0,20 0,73 0,80 0,33 2,10 Sallandse Heuvelrug 0,68 0,86 0,60 1,29 0,53 3,97 Noordoost Twente 0,42 0,70 0,44 0,98 0,88 3,43 Stedenband Twente 0,02 0,23 0,39 0,64 0,99 2,27 Zuid Twente 0,43 0,89 0,44 0,95 0,84 3,55 Totaal Twente 0,54 0,80 0,52 1,12 0,69 3,69 Opleidingsniveau Het opleidingsniveau van de respondenten is in onderstaande tabel weergegeven. In Hengelo is het meest voorkomende opleidingsniveau vmbo/mavo. Tabel 25 Opleidingsniveau respondent lager onderwijs zeggen wil niet vmbo/mavo havo/vwo mbo hbo/wo totaal Hengelo* 8% 44% 5% 13% 31% 0% 100% Sallandse Heuvelrug 3% 16% 15% 27% 34% 5% 100% Noordoost Twente 7% 18% 12% 26% 31% 5% 100% Stedenband Twente 8% 25% 8% 14% 30% 16% 100% Zuid Twente 6% 26% 9% 29% 26% 3% 100% Totaal Twente 5% 19% 13% 26% 32% 5% 100% Pagina 21

Verblijfsrecreatie 3.3 De vijf fasen van oriëntatie tot vertrek 3.3.1 Fase 1: Oriënterende fase Eerder bezoek 41% van de respondenten uit de gemeente Hengelo geeft aan dat zij al eens eerder in Twente een vakantie hebben doorgebracht. Dit is laag in vergelijking met het gemiddelde van Twente. Gemiddeld hebben deze respondenten al 9 keer eerder een vakantie in Twente doorgebracht. Grafiek 16 Eerder verblijf in Twente in de afgelopen 10 jaar (respondenten gemeente Hengelo)* Al eerder in Twente geweest 41% Nog niet eerder in Twente geweest 59% Tabel 26 Eerder verblijf in Twente in de afgelopen 10 jaar Nog niet eerder in Twente geweest Al eerder in Totaal Twente geweest Hengelo* 59% 41% 100% Sallandse Heuvelrug 40% 60% 100% Noordoost Twente 29% 71% 100% Stedenband Twente 44% 56% 100% Zuid Twente 29% 71% 100% Totaal Twente 36% 64% 100% Pagina 22

Verblijfsrecreatie Informatiebronnen De recreant heeft de mogelijkheid om zichzelf voor zijn bezoek aan Twente te oriënteren aan de hand van verschillende informatiemiddelen. In onderstaande grafiek is weergegeven in hoeverre de respondent uit Hengelo ook daadwerkelijk gebruik maakt hiervan. Grafiek 17 Gebruik informatiebronnen voor de komst naar Twente (respondenten gemeente Hengelo) (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) * Familie/vrienden/collega's 48% Internet 27% Eigen ervaring eerder bezoek 16% Ik w oon hier/in de buurt 6% Folders verblijfsaccommodatie Radio Krant Tijdschrift Televisie VVV Reisgids Overig Weet niet/geen antw oord Geen informatiebron 2% 2% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 6% 8% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% 6% van de respondenten geeft aan geen informatiebron gebruikt te hebben. Van de mensen die wel een informatiebron hebben aangegeven, geeft 16% aan Twente al te kennen van een eerder bezoek en 48% geeft aan informatie te hebben gekregen van familie, vrienden of collega s. Het blijkt dus dat goede ervaringen van de respondent of goede ervaringen van bekenden een belangrijke bron van informatie zijn. Het belangrijkste promotiemiddel is het internet. 27% van de respondenten maakt gebruik van deze informatiebron. Tabel 27 Gebruik informatiebronnen voor de komst naar Twente (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) Familie/vrienden/collega's Eigen ervaring eerder bezoek Krant Tijdschrift Folders verblijfsaccommodatie Televisie Radio VVV Internet Reisgids Ik woon hier in de buurt Overig Weetniet/geen mening Geen informatiebron Totaal Hengelo* 48% 16% 0% 0% 2% 0% 2% 0% 27% 0% 6% 8% 0% 6% 114% Sallandse Heuvelrug 21% 26% 5% 3% 15% 0% 1% 2% 61% 10% 1% 5% 0% 3% 151% Noordoost Twente 38% 35% 1% 3% 5% 1% 0% 3% 33% 3% 4% 6% 1% 5% 139% Stedenband Twente 30% 21% 0% 1% 6% 0% 1% 5% 37% 4% 6% 13% 0% 6% 131% Zuid Twente 33% 34% 8% 3% 3% 1% 0% 2% 33% 1% 5% 6% 2% 6% 137% Totaal Twente 28% 29% 5% 3% 10% 1% 0% 2% 48% 6% 3% 6% 0% 4% 145% Pagina 23

Verblijfsrecreatie Bekendheid met mogelijkheden Als gevraagd wordt aan de respondenten in hoeverre zij vooraf bekend waren met de mogelijkheden voor verschillende activiteiten, dan blijkt dat de respondent van routes en natuur en landschap relatief goed op de hoogte was. Minder goed op de hoogte was deze van attracties, cultuurhistorie en evenementen. Grafiek 18 Bekendheid vooraf met mogelijkheden voor verschillende activiteiten in Twente (respondenten gemeente Hengelo) * Routes Attracties Verblijfsmogelijkheden Stedelijk toerisme Natuur en landschap Cultuurhistorie goed op de hoogte voldoende op de hoogte matig op de hoogte slecht op de hoogte geen mening Evenementen 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Overwegingen Bij het oriënteren vooraf overweegt de toerist vaak meerdere opties. Aan de respondent is gevraagd of deze vooraf andere regio s en andere plaatsen heeft overwogen, voordat deze de keuze voor Twente en de locatie van zijn verblijfsaccommodatie heeft gemaakt. 5% van de respondenten uit Hengelo geeft aan andere regio s overwogen te hebben. Hierbij wordt Deventer genoemd als het alternatief. Uiteindelijk is de keuze op Twente gevallen. De hoofdredenen hiervoor zijn de verblijfsaccommodatie zelf en het feit dat het dichtbij is. Nadat gekozen is voor Twente, heeft de toerist ook een keuze gemaakt voor zijn (locatie van) de verblijfsaccommodatie. Het blijkt dat als eenmaal de keuze voor Twente is gemaakt, het grootste deel van de toeristen dan ook weet naar welke locatie zij willen gaan. Slechts 5% heeft een andere locatie overwogen. Grafiek 19 Overwegingen bij de keuze voor Twente: andere regio s (links) en andere plaatsen in Twente (rechts) (Respondenten gemeente Hengelo) * Andere regio's overwogen 5% Andere plaats overwogen 5% Geen andere regio's overwogen 95% Geen andere plaats overwogen 95% Pagina 24

Verblijfsrecreatie 3.3.2 Fase 2: Gaan naar Twente Vervoermiddel Aan de respondenten is gevraagd met welk vervoermiddel zij naar de verblijfsaccommodatie zijn gekomen, waar de enquêteur ze heeft gevraagd voor deelname aan de enquête. De meeste respondenten (79%) komen met de auto. Grafiek 20 Vervoermiddel naar verblijfsaccommodatie voor gemeente Hengelo totaal * Auto Fiets, scooter, brom/snorfiets Te voet 5% 15% 79% Motor Openbaarvervoer Anders Weet niet/geen antw oord 0% 0% 0% 0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Tabel 28 Vervoermiddel naar verblijfsaccommodatie Fiets, Weet Openbaar Auto scooter, Motor Te voet Anders niet/geen Totaal vervoer brom/snorfiets antwoord Hengelo * 79% 15% 0% 0% 5% 0% 0% 100% Sallandse Heuvelrug 98% 0% 0% 1% 0% 1% 0% 100% Noordoost Twente 96% 1% 0% 0% 0% 3% 0% 100% Stedenband Twente 78% 9% 0% 1% 2% 10% 0% 100% Zuid Twente 97% 1% 0% 1% 0% 1% 0% 100% Totaal Twente 96% 1% 0% 1% 0% 2% 0% 100% 3.3.3 Fase 3 en 4: Ontvangen worden en er zijn Motief Het belangrijkste motief om naar Twente te komen voor een vakantie volgens de respondenten in Hengelo, is om er even tussen uit te zijn en de batterij op te laden. Dit komt overeen met het gemiddelde van Twente. Grafiek 21 Motief voor vakantie in Twente (respondenten gemeente Hengelo) * er even tussen uit, de batterij opladen 53% gezellig met vrienden of familie op stap interesse voor gebied, iets leren opgaan in de planten- en dierenw ereld fysieke uitdaging, bew eging 5% 5% 3% 3% anders 33% w eet niet/geen antw oord 0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Pagina 25

Verblijfsrecreatie Tabel 29 Motief voor vakantie gezellig opgaan in interesse met vrienden of uit, de batterij ten- en uitdaging, anders niet/geen Totaal er even tussen de plan- fysieke weet voor gebied, familie op opladen dierenwereld beweging antwoord iets leren stap Hengelo * 5% 53% 5% 3% 3% 33% 0% 100% Sallandse Heuvelrug 31% 50% 5% 1% 2% 10% 0% 100% Noordoost Twente 29% 43% 8% 3% 3% 15% 0% 100% Stedenband Twente 13% 38% 14% 5% 6% 24% 0% 100% Zuid Twente 24% 44% 9% 2% 3% 17% 1% 100% Totaal Twente 28% 47% 7% 2% 3% 13% 0% 100% Vakantieduur In onderstaande tabellen is de gemiddelde duur van een vakantie in Twente weergegeven. Daarbij zijn vakanties langer dan 60 dagen niet meegerekend, om zodoende het effect van de beperkte groep respondenten met zeer lange vakanties het gemiddelde niet te veel te laten beinvloeden. De gemiddelde duur van een vakantie in de gemeente Hengelo is 15 dagen, wat iets hoger is dan gemiddeld. Tabel 30 Duur vakantie Duur vakantie (in dagen) Hengelo * 15 Sallandse Heuvelrug 11 Noordoost Twente 15 Stedenband Twente 10 Zuid Twente 15 Totaal Twente 12 Pagina 26

Verblijfsrecreatie Aan de respondenten is gevraagd welke motieven voorafgaand van belang zijn geweest om concreet te kiezen voor Hengelo. De respondenten konden hierbij kiezen uit een lijst met mogelijkheden. De meest genoemde reden is bezoek familie/vrienden. Grafiek 22 Motieven voor Hengelo (meerdere antwoorden mogelijk - respondenten gemeente Hengelo) bezoek familie/vrienden 40% fietsen 22% w inkelen w andelen bezoek markt 14% 14% 14% terrasje pakken bezoek bioscoop 8% 8% uit eten bezoek sportieve voorzieningen/activiteiten stadsbezichtiging bezoek evenement cultuurhistorische voorziening/industrieel erfgoed 's avonds uitgaan bezoek museum 4% 4% 4% 4% 4% 2% 2% anders 48% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Activiteiten Tijdens een vakantie gaat een toerist veelal uitstapjes maken in de buurt. Aan de respondenten in Hengelo is gevraagd welke activiteiten ze hebben ondernomen tijdens hun verblijf in Hengelo of welke activiteiten ze nog van plan zijn te ondernemen. De meest ondernomen activiteiten zijn fietsen en bezoek aan een stad, bezoek aan een dorp en bezoek terras. Grafiek 23 Ondernomen activiteiten tijdens de vakantie in Hengelo (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) * Zonnen/zw emmen Bezoek terras Bezoek stad Fietsen Wandelen Bezoek restaurant Recreatief w inkelen Bezoek dorp Bezoek attracties s Avonds uitgaan 54% 49% 44% 38% 36% 33% 28% 59% 64% 85% Bezoek museum/galerie Watersport Bezoek evenement/festival Skaten/skeeleren Paardrijden Bezoek cultuurhistorische voorziening Mountainbiken/ATB-en 5% 5% 5% 3% 13% 18% 23% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Pagina 27

Verblijfsrecreatie Aan de respondenten is door middel van een open vraag de mogelijkheid gegeven om 5 attracties aan te geven die zij tijdens de vakantie bezoeken. Op deze vraag zijn zeer uiteenlopende antwoorden gegeven. In onderstaande grafiek worden alle genoemde attracties weer gegeven. De meest bezochte attracties zijn Waarbeek en Het Hulsbeek. Grafiek 24 Bezochte attracties tijdens de vakantie in Hengelo * w aarbeek 67% het hulsbeek 33% 't heim labyrinth haaksbergen denekamp 17% 17% 17% 17% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Tabel 31 Ondernomen activiteiten tijdens de vakantie in Twente (meerdere antwoorden mogelijk per respondent) Wandelen Fietsen Skaten/skeeleren Zonnen/zwemmen Mountainbiken/ATB-en Watersport Paardrijden Recreatief winkelen Bezoek dorp Bezoek stad Bezoek attracties Bezoek museum/galerie Bezoek terras Bezoek restaurant 's Avonds uitgaan Bezoek evenement/festival Bezoek cultuurhistorische voorziening Totaal Hengelo * 49% 54% 5% 85% 3% 18% 5% 38% 36% 59% 33% 23% 64% 44% 28% 13% 5% 562% Sallandse Heuvelrug 73% 69% 2% 76% 8% 8% 7% 57% 76% 49% 48% 23% 65% 60% 5% 18% 18% 663% Noordoost Twente 60% 77% 2% 62% 5% 4% 6% 54% 75% 56% 29% 27% 63% 59% 10% 26% 26% 642% Stedenband Twente 43% 74% 2% 54% 1% 10% 3% 41% 50% 60% 16% 26% 60% 42% 20% 8% 9% 518% Zuid Twente 66% 79% 4% 63% 7% 10% 6% 59% 78% 56% 33% 20% 60% 54% 8% 25% 16% 643% Totaal Twente 67% 73% 3% 69% 7% 7% 6% 56% 75% 52% 39% 24% 63% 58% 8% 21% 19% 648% Pagina 28

Verblijfsrecreatie Waardering Aan de respondenten is gevraagd een waardering te geven voor de verschillende aspecten van het toeristische aanbod in Twente. Het meest positief is de recreant over het aanbod en de kwaliteit van verblijfsaccommodaties en horeca, de informatievoorziening over toeristische mogelijkheden en toeristische bewegwijzering. Grafiek 25 Waardering aspecten van toeristisch aanbod in Twente (respondenten gemeente Hengelo)* Aanbod (aantal) verblijfsaccommodaties. De kw aliteit van de verblijfsaccommodaties. Het aantal dagattracties. De kw aliteit van de dagattracties. Aanbod horeca. Kw aliteit horeca. Aanbod evenementen. Kw aliteit evenementen. Het aantal voorzieningen voor kinderen. Kw aliteit van de voorzieningen voor kinderen. uitstekend voldoende matig slecht geen mening Het aantal voorzieningen voor senioren. Kw aliteit van de voorzieningen voor senioren. Informatievoorziening over de toeristische mogelijkheden. Toeristische bew egw ijzering. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % De waardering voor een vakantie in gemeente Hengelo is hoog. Gemiddeld haalt de gemeente hiervoor een 7,8 onder de toeristen. Aan de respondenten is ook gevraagd om een waardering te geven voor de verschillende activiteiten die ze ondernomen hebben. Alle activiteiten scoren een hoog gemiddelde, met uitzondering van bezoek museum/galerie, wat een gemiddelde van een 6,2 krijgt. Grafiek 26 Waardering voor ondernomen activiteiten tijdens de vakantie in Twente (respondenten gemeente Hengelo) * Watersport Bezoek attracties Wandelen Fietsen Skaten/skeeleren Bezoek cultuurhistorische voorziening Recreatief w inkelen Zonnen/zw emmen Paardrijden Bezoek dorp Bezoek terras Bezoek restaurant Bezoek evenement/festival Bezoek stad s Avonds uitgaan Mountainbiken/ATB-en Bezoek museum/galerie 6,2 8,7 8,3 8,1 8,0 8,0 8,0 7,8 7,7 7,7 7,6 7,6 7,6 7,5 7,3 7,3 7,0 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 Pagina 29

Verblijfsrecreatie Tabel 32 Waardering voor ondernomen activiteiten tijdens de vakantie in Twente Wandelen. Fietsen. Skaten/skeeleren. Zonnen/zwemmen. Mountainbiken/ATB-en. Watersport. Paardrijden. Recreatief winkelen. Bezoek dorp. Bezoek stad. Bezoek attracties. Bezoek museum/galerie. Bezoek terras. Bezoek restaurant. 's Avonds uitgaan. Bezoek evenement/festival. Bezoek cultuurhistorische voorziening. Hengelo * 8,1 8,0 8,0 7,7 7,0 8,7 7,7 7,8 7,6 7,3 8,3 6,2 7,6 7,6 7,3 7,5 8,0 Sallandse Heuvelrug 8,0 8,2 8,1 7,6 8,2 7,9 8,2 7,6 7,6 7,6 8,0 7,8 7,8 7,8 7,5 7,9 7,8 Noordoost Twente 8,0 8,2 7,5 7,7 7,2 7,4 8,2 7,5 7,6 7,6 7,6 7,7 7,7 7,6 7,4 7,7 7,6 Stedenband Twente 7,9 8,4 8,0 7,6 8,0 8,5 7,8 7,5 7,6 7,5 8,0 7,1 7,7 7,7 7,9 7,7 7,4 Zuid Twente 8,0 8,2 7,9 8,0 8,5 8,0 8,2 7,6 7,6 7,7 7,6 7,4 7,7 7,8 7,8 7,4 7,7 Totaal Twente 8,0 8,2 7,9 7,7 8,1 7,9 8,2 7,6 7,6 7,6 7,9 7,6 7,7 7,7 7,6 7,7 7,7 Imago De respondenten hebben Twente in twee woorden beschreven. In onderstaande tabel worden de antwoorden die door meer dan 4% van de respondenten uit Hengelo zijn gegeven weergegeven. Het valt ook hier weer op, net als bij de dagrecreanten, dat veel van de genoemde woorden te maken hebben met de natuur en landschapswaarden. Verder is het vriendelijke en gemoedelijke karakter van Twente een belangrijke bepaler van het imago. Tabel 33 Associatie met Twente (respondenten gemeente Hengelo) Gemeente Hengelo * rust/stilte 38% (mooie) natuur 22% ruimte/ruimtelijk 21% gezellig/leuk 12% mooi 6% karakteristieke omgeving/prachtig gebied 4% landschap/landschappelijk 4% natuurschoon/(fris) groen 4% dichtbij 4% vissen 4% Pagina 30

Verblijfsrecreatie Aan de respondenten zijn enkele woordparen voorgelegd, waarmee Twente omschreven werd. Aan de respondenten is gevraagd om aan te geven of zij Twente meer bij het linkerwoord vinden passen, of dat het rechterwoord meer van toepassing is. Grafiek 27 Woordparen imago Twente (respondenten gemeente Hengelo) * Ver w eg Historisch Veilig Saai Stedelijk Gastvrij Gezellig Veelzijdig Goed bereikbaar Dichtbij Modern Onveilig Bruisend Natuurlijk Niet gastvrij Ongezellig Eenzijdig Slecht bereikbaar 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Uitgaande van bovenstaande resultaten is Twente voor de meeste verblijfsrecreanten: Zowel ver weg als dichtbij Gastvrij Meer historisch dan modern Gezellig Veilig Veelzijdig Zowel Saai als bruisend Goed bereikbaar Natuurlijk Grafiek 28 Woordparen imago Hengelo (respondenten gemeente Hengelo) Veilig Trots Origineel Hoge kw aliteit Centraal in regio Veel te doen Vernieuw end Gezellig Aantrekkelijk Gastvrij Onveilig Bescheiden Gewoon Lage kwaliteit Decentraal in regio Weinig te doen Behoudend Ongezellig Onaantrekkelijk Niet gastvrij 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Aan de respondenten zijn ook woordparen voorgelegd over Hengelo. Uitgaande van bovenstaande resultaten is Hengelo voor de meeste respondenten uit de gemeente Hengelo: Veilig Veel te doen Zowel trots als bescheiden Zowel vernieuwend als behoudend Gewoon Gezellig Hoge kwaliteit Aantrekkelijk Centraal in regio Gastvrij Pagina 31

De respondenten hebben een lijst met mogelijke aspecten van Twente voorgelegd gekregen. Voor elk van deze aspecten kon de respondent aangeven of hij dit aspect bij Twente vindt passen. Tabel 34 Aspecten van Twente (respondenten gemeente Hengelo) percentage respondenten * natuur en landschap 78% wandelroutes 40% fietsroutes 37% stedelijke bezienswaardigheden 23% winkelaanbod 14% horeca-aanbod 12% cultuur(historie)/erfgoed 10% bezienswaardigheden op het platteland 10% culturele festivals 6% evenementen 4% musea/galeries 4% aanbod van elk-weer voorzieningen 2% moderne architectuur 0% Natuur en landschap scoort hoog. Ook wandelroutes, fietsroutes en stedelijke bezienswaardigheden worden veel genoemd. Twente wordt echter door weinig tot geen verblijfsrecreanten geassocieerd met evenementen, musea/galeries, aanbod van elk-weer voorzieningen en moderne architectuur. Verbeteringspunten De respondenten hebben de kans gekregen om aan te geven welke voorzieningen ze nog missen. Hieronder staan de vier suggesties die de verblijfsrecreanten uit de gemeente Hengelo hebben gedaan. (betere) bewegwijzering/routeaanduidingen betere toegankelijkheid mindervaliden/rolstoelers meer/betere routes (fiets/atb/auto/paardrij/wandel) toeristenbelasting is te hoog Pagina 32

Verblijfsrecreatie Bestedingen De verblijfsrecreanten geven gemiddeld per persoon per dag 19,83 uit in gemeente Hengelo tijdens een vakantie. Dat is veel lager dan het gemiddelde voor Twente. In onderstaand schema worden deze bestedingen uitgesplitst naar type uitgave. Hierbij zijn recreanten die helemaal niets uitgeven in de analyse weggelaten. Het meeste wordt uitgegeven aan overnachtingen. Tabel 35 Uitgaven per persoon per dag tijdens een vakantie Overnachtingen overnachtingen Totaal, excl. Horeca Winkels Entree Overig Totaal Hengelo * 5,35 5,40 6,13 1,69 1,26 19,83 13,70 Sallandse Heuvelrug 14,19 10,33 30,60 3,24 3,31 61,67 31,07 Noordoost Twente 11,59 13,99 13,20 1,94 1,26 41,99 28,79 Stedenband Twente 15,89 28,55 12,61 1,34 0,64 59,02 46,42 Zuid Twente 8,49 11,13 16,51 1,49 1,56 39,18 22,67 Totaal Twente 12,62 12,18 23,20 2,53 2,39 52,92 29,73 3.3.4 Fase 5: Naar huis gaan en terugkomen Aan de respondenten is gevraagd of het huidige bezoek een aanleiding is om Twente nog eens te bezoeken in de toekomst. 82% van de respondenten uit Hengelo geeft aan terug te willen komen. Tabel 36 Herhaalbezoek naar aanleiding van huidig bezoek ja nee weet ik nog niet totaal Hengelo * 82% 0% 18% 100% Sallandse Heuvelrug 75% 2% 22% 100% Noordoost Twente 86% 1% 13% 100% Stedenband Twente 86% 0% 14% 100% Zuid Twente 82% 1% 17% 100% Totaal Twente 80% 2% 19% 100% Pagina 33

Verblijfsrecreatie Pagina 34

4 Economisch effect 4.1 Inleiding Aanvullend op het consumentenonderzoek is een secundair onderzoek uitgevoerd aan de hand van bestaande landelijke bronnen. In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan bod: de activiteiten tijdens een dagtocht en bezoekersaantallen van toeristische voorzieningen; de overnachtingen bij verblijfsaccommodaties de bestedingen tijdens een dagtocht en een vakantie; de werkgelegenheid in de recreatie en toerisme sector in Twente. De analyses in dit hoofdstuk zijn uitgevoerd aan de hand van de Landelijke R&T Standaard van het IPO. Een uitgebreide beschrijving van de gebruikte cijfers en rekenmethoden staat in het technisch rapport behorende bij dit onderzoek. 4.2 Bezoekersaantallen In onderstaande tabel wordt, op basis van gegevens uit het CVTO, weergegeven welke activiteiten de Nederlander onderneemt tijdens een dagtocht in de gemeente Hengelo en in Regio Twente. Het CVTO heeft voor de gemeenten in de regio Twente slechts een beperkte respons, waardoor de cijfers met enige terughoudendheid geïnterpreteerd moeten worden. De totalen per gemeente en de totalen voor de (sub-)regio s per activiteitstype zijn volgens het CVTO wel representatief. Tabel 37 Ondernomen activiteiten in Twente door Nederlanders per categorie (bron CVTO 2006-2007)* Buitenrecreatie (* 1.000) Waterrecreatie, en -sport Wellness, Attracties beauty bezocht Sportwedstrijd bezoeken Evenementen Winkelen voor plezier/ Cultuur Uitgaan Totaal bezocht funshoppen Hengelo 896 139 26 56 497 517 1362 259 1462 5214 Sallandse Heuvelrug 3336 294 160 57 1663 195 298 81 1361 7445 Noordoost-Twente 2046 232 67 150 383 283 583 214 1066 5024 Stedenband Twente 5602 576 941 919 2154 1480 6889 2134 5244 25939 Zuid-Twente 3109 213 96 101 1176 131 333 821 1319 7299 Totaal Twente 14093 1315 1264 1227 5376 2089 8103 3250 8990 45707 * cijfers voor afzonderlijke categorieën per gemeente zijn indicatief, totalen per gemeente en (sub-) regio s zijn representatief In de gemeente Hengelo worden 5214 duizend activiteiten ondernomen door Nederlanders. Het belangrijkste type activiteit is uitgaan. De gemeenten in de Stedenband Twente hebben het grootste aandeel aan activiteiten binnen Twente. In de Stedenband Twente is funshoppen de belangrijkste activiteitscategorie. Voor de andere regio s is buitenrecreatie de belangrijkste activiteit. Voor Twente als geheel is buitenrecreatie ook de meest voorkomende activiteitscategorie. Funshoppen, uitgaan en attracties bezoeken zijn ook veel voorkomende activiteitscategorieën. Pagina 35

Economisch effect Niet alleen Nederlanders ondernemen activiteiten in Twente. In onderstaande tabel wordt op basis van het consumentenonderzoek en het CVTO aangegeven welke activiteiten buitenlanders ondernemen in Twente. Tabel 38 Ondernomen activiteiten in Twente door Nederlanders en buitenlanders (bron CVTO 2006-2007) (* 1.000) Totaal Nederlanders Totaal buitenlanders* Totaal activiteiten Hengelo 5214 261 5475 Sallandse Heuvelrug 7445 49 7494 Noordoost-Twente 5024 338 5362 Stedenband Twente 25939 2206 28145 Zuid-Twente 7299 255 7554 Totaal Twente 45707 2848 48555 * Aantal activiteiten door buitenlanders berekend aan de hand van de verhouding tussen Nederlandse respondenten en buitenlandse respondenten uit het consumentenonderzoek. Resultaten buitenlandse gasten zijn indicatief door gering aantal buitenlandse respondenten. In totaal wordt ongeveer 5% van alle activiteiten in de gemeente Hengelo door buitenlanders ondernomen. De meeste activiteiten door buitenlanders vinden plaats in de Stedenband Twente. 4.3 Overnachtingen Het CVO is een jaarlijks onderzoek, uitgevoerd door NBTC-NIPO, dat data verzameld over vakanties van Nederlanders. De cijfers zijn op subregionaal niveau verkrijgbaar en geven onder andere per verblijfsaccommodatietype aan hoeveel overnachtingen er in een bepaald jaar zijn geweest. In onderstaande tabel zijn deze gegevens voor Twente weergegeven. Hierbij gaat het om toeristische overnachtingen. Zakelijke overnachtingen zijn niet opgenomen. De gemeente Hengelo valt binnen de subregio Stedenband Twente. Vanwege het geringe aantal respondenten per subregio voor de verschillende verblijfstypen, dienen deze cijfers slechts als indicatie gelezen te worden. De totalen per subregio en de totalen per verblijfstype voor Twente en Overijssel zijn wel representatief. Tabel 39 Overnachtingen in Twente door Nederlanders per categorie (bron CVO 2008)* (* 1.000) Herkomst Pension/ Bungalow, Camping, Camping, Hotel gasten B&B** appartement toeristisch vast Overig Totaal Sallandse Heuvelrug NL 20 0 991 72 103 38 1224 Noordoost-Twente NL 215 13 93 319 106 105 851 Stedenband Twente NL 422 19 22 74 0 85 621 Zuid-Twente NL 33 16 233 194 36 35 547 Totaal Twente NL 690 47 1339 659 245 263 3243 Totaal Overijssel NL 774 241 2827 2225 1036 1175 8279 * cijfers voor afzonderlijke categorieën op subregio-niveau zijn indicatief, totalen per subregio zijn representatief ** grootte steekproef CVO voor Pension/B&B is niet representatief, cijfers zijn indicatief Pagina 36

Economisch effect 39% van alle overnachtingen in Overijssel door Nederlanders wordt in Twente ondernomen. Daarbij heeft de subregio Sallandse Heuvelrug de meeste overnachtingen van Twente. Het grootste aandeel overnachtingen in Twente wordt ondernomen in Bungalows en appartementen. Hotels en campings hebben ook een groot aandeel aan overnachtingen binnen Twente. Het CVO geeft alleen het aantal overnachtingen in Twente door Nederlanders. Op basis van gegevens uit de SLA en SIT kan het aantal overnachtingen door buitenlanders berekend worden. In onderstaande tabel zijn de resultaten van de berekeningen weergegeven vanaf 2005. 41% van alle overnachtingen in Overijssel wordt in Twente ondernomen. Het aandeel buitenlandse vakanties in Twente is bijna 4%. Dit aandeel is lager dan voor Overijssel als geheel, dat ongeveer 5% buitenlandse gasten kent. Tabel 40 Overnachtingen (exclusief overnachtingen op vaste standplaatsen) in Twente vanaf 2005 (bronnen CVO 2008, SLA 2008, GOBT) (* 1.000) Herkomst gasten 2005 2006 2007 2008 Sallandse Heuvelrug NL * 940 1160 1098 1121 Noordoost-Twente NL * 678 600 548 745 Stedenband Twente NL * 604 831 791 621 Zuid-Twente NL * 624 559 543 511 Totaal Twente NL * 2847 3150 2981 2998 Buiten NL ** 101 98 105 119 Totaal 2947 3247 3086 3118 Totaal Overijssel NL * 7376 7300 7358 7243 Buiten NL ** 315 306 330 372 Totaal 7691 7605 7687 7615 * op basis van CVO ** op basis van SLA en SIT 4.4 Bestedingen 4.4.1 Dagrecreatie Op basis van gegevens uit het CVTO zijn in onderstaande tabel de gemiddelde bestedingen weergegeven voor activiteiten in Twente. Hierbij gaat het om gegevens van Nederlandse gasten en bestedingen exclusief vaste kosten. In totaal geven de gasten per jaar 94 miljoen euro uit in de gemeente Hengelo. Het meeste wordt uitgegeven in winkels. Tabel 41 Bestedingen (excl. vaste kosten) tijdens activiteiten in Twente door Nederlanders (bron CVTO 2006-2007) Euro s Entree/ Horeca/ Bestedingen in Overige uitgaven Totaal (* 1.000) toegangsprijzen consumpties winkels Hengelo 9847 27625 51293 5281 94046 Sallandse Heuvelrug 25666 35793 20655 7141 89255 Noordoost-Twente 8767 30223 68159 19401 126550 Stedenband Twente 253488 123884 265722 22274 665368 Zuid-Twente 13139 37812 18003 5554 74508 Totaal Twente 301060 227712 372539 54370 955681 Pagina 37

Economisch effect Tabel 42 Bestedingen (excl. vaste kosten) tijdens activiteiten in Twente door Nederlanders en buitenlanders (bron CVTO 2006-2007, consumentenenquête TTM) Euro s Buitenlandse Nederland Totaal (* 1.000) gasten * Hengelo 94046 23006 117052 Sallandse Heuvelrug 89255 1239 90494 Noordoost-Twente 126550 9472 136022 Stedenband Twente 665368 91647 757015 Zuid-Twente 74508 5728 80236 Totaal Twente 955681 108087 1063768 * Buitenlandse bestedingen berekend aan de hand van de verhouding tussen Nederlandse respondenten en buitenlandse respondenten uit het consumentenonderzoek en de aangegeven bestedingen van de buiten landse gasten. Resultaten buitenlandse gasten zijn indicatief door gering aantal buitenlandse respondenten. ** Geen informatie over bestedingen voorhanden. Natuurlijk geven ook de buitenlandse gasten geld uit tijdens hun dagtocht in Twente. In bovenstaande tabel is op basis van uitkomsten van het consumentenonderzoek een gemiddelde besteding voor buitenlandse gasten weergegeven. In totaal komen de buitenlandse bestedingen uit op 23 miljoen euro in de gemeente Hengelo. In totaal zijn de bestedingen in deze gemeente tijdens dagtochten zo n 117 miljoen euro. In bovenstaande bestedingen zijn alleen de uitgaven tijdens de dagtocht meegenomen. Vaak worden er echter voorafgaand aan de dagtocht al kosten gemaakt (vervoer, lidmaatschapskosten e.d.). Dit zijn de zogenaamde vaste kosten. Om een totaalbeeld te krijgen van de bestedingen aan dagtochten in Twente, dienen deze kosten meegenomen te worden. Deze zijn in onderstaande tabel weergegeven. De vaste kosten zijn ongeveer 11% van de totale kosten bij een dagtocht. De vervoerskosten zijn hierbij de hoogste kostenpost. Tabel 43 Bestedingen (incl. vaste kosten) tijdens activiteiten in Twente door Nederlanders en buitenlanders (bron CVTO 2006-2007, consumentenenquête TTM) Euro s (* 1.000) Totaal Twente Bestedingen tijdens activiteit 1063768 Vaste kosten 131957 Totaal bestedingen 1195725 Pagina 38

Economisch effect 4.4.2 Verblijfsrecreatie Op basis van gegevens uit het CVO zijn in onderstaande tabel de bestedingen voor verblijfsrecreanten in Twente weergegeven. Hierbij gaat het om de Nederlandse gasten. De twee regio s met de meeste bestedingen zijn de Sallandse Heuvelrug en de Stedenband Twente. De Sallandse Heuvelrug heeft de meeste bestedingen in de bungalowsector, terwijl in de Stedenband Twente de bestedingen vooral door hotelgasten plaatsvinden. Tabel 44 Bestedingen (incl. vaste kosten) tijdens vakanties in Twente door Nederlanders per categorie Euro s (* 1.000) (bron CVO 2008)* Herkomst gasten Hotel Pension/ B&B** Bungalow, appartement Camping, toeristisch Camping, vast Overig Sallandse Heuvelrug NL 1589 0 37667 1477 1394 1173 43300 Noordoost-Twente NL 17183 393 3148 6068 1322 944 29059 Stedenband Twente NL 35718 693 1170 1344 0 1868 40793 Zuid-Twente NL 1890 528 7897 3111 314 774 14514 Totaal Totaal Twente NL 56379 1614 49882 12000 3030 4760 127665 Totaal Overijssel NL 64598 7742 97715 39667 13474 24144 247340 * cijfers voor afzonderlijke categorieën op subregio-niveau zijn indicatief, totalen per subregio zijn representatief ** grootte steekproef CVO voor Pension/B&B is niet representatief, cijfers zijn indicatief Naast Nederlandse gasten komen er natuurlijk ook buitenlandse gasten naar Twente. De bestedingen van deze gasten zijn op basis van gegevens van het CBS berekend en weergegeven in onderstaande tabel. In totaal wordt door hen 141 miljoen euro uitgegeven tijdens vakanties in Twente. De bestedingen in Twente tijdens vakanties vormen ongeveer de helft van alle bestedingen tijdens vakanties in Overijssel. Tabel 45 Bestedingen (incl. vaste kosten, excl. overnachtingen op vaste standplaatsen) in Twente (bronnen CVO 2008, SLA 2008, GOBT) Euro s Buitenlandse Nederland * (* 1.000) Gasten ** Totaal Sallandse Heuvelrug 41906 *** *** Noordoost-Twente 27736 *** *** Stedenband Twente 40793 *** *** Zuid-Twente 14200 *** *** Twente 124635 16867 141502 Overijssel 233866 52710 286576 * op basis van CVO ** op basis van SLA en SIT *** geen cijfers beschikbaar Pagina 39

Economisch effect 4.5 Werkgelegenheid De Landelijke R&T-standaard bepaalt de werkgelegenheid in de recreatie en toerisme sector aan de hand van de gegevens uit het LISA-systeem. Deze gegevens zijn door de provincie Overijssel aangeleverd. Bij het bepalen van de werkgelegenheid zoals in deze paragraaf weergegeven, zijn de systematiek en wegingfactoren uit de standaard gehanteerd. Tabel 46 Werkgelegenheid recreatie en toerisme sector per type werkplek (werkzame personen 2008, bron LISA) Full time (vanaf 12 uur/week) Part time (tot 12 uur/week) Uitzendkrachten Totaal R&T sector Percentage totaal werkgelegenheid Hengelo 1260 727 109 2096 5% Sallandse Heuvelrug 1057 875 129 2060 6% Noordoost-Twente 1767 1883 80 3729 8% Stedenband Twente 5152 2557 312 8020 5% Zuid-Twente 1315 1182 84 2579 6% Totaal Twente 9289 6496 603 16389 6% Totaal Overijssel 17039 11703 1310 30052 6% Uit bovenstaande tabel is op te maken dat van alle werkzame personen in de recreatie en toerisme sector in Overijssel de helft in Twente werkt. Daarbij heeft 57% een fulltime baan, 40% een parttime baan en werkt 3% als uitzendkracht. In de gemeente Hengelo is het aandeel van de werkgelegenheid in de recreatie en toerisme sector ongeveer gelijk aan het gemiddelde. Tabel 47 Werkgelegenheid recreatie en toerisme sector per groep (werkzame personen 2008, bron LISA) Cultuur, Detailhandel / Logiesverstrekking Horeca Vervoer recreatie, groothandel amusement Sport Overig Hengelo 139 243 1319 157 93 89 56 Sallandse Heuvelrug 73 381 940 185 322 61 97 Noordoost-Twente 65 869 2213 200 94 77 212 Stedenband Twente 376 852 4533 846 539 323 554 Zuid-Twente 116 480 1551 190 67 97 76 Totaal Twente 628 2582 9237 1421 1022 559 940 Totaal Overijssel 1168 4472 16652 2251 2032 1104 2373 De sector met de meeste werkgelegenheid in Twente is de horeca. Maar liefst 56% van alle werkende personen in de recreatie en toerisme sector werken in de horeca. Dit is ook voor de gemeente Hengelo de belangrijkste sector. Wordt de ontwikkeling van de werkgelegenheid over de afgelopen jaren bekeken, dan valt op dat de werkgelegenheid sinds 2005 aan het stijgen is in de gemeente Hengelo. Pagina 40

Economisch effect Grafiek 29 Werkgelegenheid recreatie en toerisme sector in de gemeente Hengelo per jaar (werkzame personen, bron LISA) 2200 2150 2100 2050 2000 1950 1900 1850 1800 2004 2005 2006 2007 2008 Tabel 48 Werkgelegenheid recreatie en toerisme sector vanaf 2004 (werkzame personen, bron LISA) 2004 2005 2006 2007 2008 Hengelo 1964 1954 1997 2015 2096 Sallandse Heuvelrug 2068 1994 2118 2179 2060 Noordoost-Twente 3377 3450 3544 3586 3729 Stedenband Twente 7705 7430 7566 7835 8020 Zuid-Twente 2534 2636 2576 2577 2579 Totaal Twente 15683 15510 15803 16176 16389 Totaal Overijssel 28104 28102 28520 29257 30052 Wordt gekeken naar het aandeel van de recreatie en toerisme sector van de totale werkgelegenheid, dan valt op dat dit aandeel voor Twente en Overijssel niet is veranderd in de laatste jaren. Ook binnen de subregio s is weinig veranderd. De gemeente Hengelo heeft ook een redelijk constant aandeel werkgelegenheid in de recreatie en toerisme sector. Tabel 49 Werkgelegenheid recreatie en toerisme sector vanaf 2004 (% van totale werkgelegenheid, bron LISA) 2004 2005 2006 2007 2008 Hengelo 4,7% 4,6% 4,6% 4,5% 4,6% Sallandse Heuvelrug 7,1% 6,8% 7,1% 7,0% 6,5% Noordoost-Twente 7,9% 8,0% 8,1% 7,9% 8,0% Stedenband Twente 4,8% 4,6% 4,7% 4,7% 4,7% Zuid-Twente 6,2% 6,5% 6,4% 6,2% 6,0% Totaal Twente 5,7% 5,7% 5,7% 5,7% 5,6% Totaal Overijssel 5,6% 5,6% 5,6% 5,6% 5,6% Pagina 41

Bijlage Het enquêteformulier

- enquête dagrecreatie Hengelo Datum:.... Locatie:. U bent op dit moment te gast in Twente. De veertien Twentse gemeenten zijn bezig met een onderzoek onder toeristen in Twente. Graag zouden wij u enkele vragen stellen over uw bezoek aan Twente. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 5 minuten. Alvast bedankt voor uw medewerking. Controlevraag: Bent u vandaag op een recreatief dagje uit, al dan niet als onderdeel van een vakantie? Indien het antwoord nee is, dan vragenlijst niet starten! 1. Komt u vandaag vanaf uw thuisadres of vanaf uw vakantieadres naar deze locatie? 5. Met welk vervoermiddel bent u naar deze locatie gekomen? Thuisadres Vakantieadres, namelijk in de plaats. Auto Fiets, Scooter brom snorfiets Motor Openbaar vervoer Te voet Anders 2. Welke informatiebron(nen) heeft u gebruikt bij het maken van uw keuze om vandaag naar deze locatie te komen? (meerdere antwoorden mogelijk) Familie/vrienden/collega s Televisie Eigen ervaring eerder bezoek Radio Krant VVV Tijdschrift Internet Folders verblijfsaccommodatie Reisgids Geen informatiebron Ik woon hier Anders, namelijk 3. In hoeverre was u vooraf op de hoogte van de Activiteit mogelijkheden voor de verschillende activiteiten in Twente? Routes (wandelen / fietsen) Attracties Verblijfsaccommodaties Mogelijkheden stedelijk toerisme Natuur & landschap Cultuurhistorie Evenementen 4. Wat was voor u het belangrijkste motief om naar deze locatie te komen? Goed op de hoogte Voldoende op de hoogte Matig op de hoogte Gezellig met vrienden of familie op stap Er even tussen uit, de batterij opladen Interesse voor gebied, iets leren Opgaan in de planten- en dierenwereld Fysieke uitdaging, beweging Anders Slecht op de hoogte Geen mening 6. Wat is uw oordeel over de bereikbaarheid van deze locatie? Goede bereikbaarheid Voldoende bereikbaarheid Matige bereikbaarheid, omdat. 7. Wat vindt u van de volgende aspecten van het toeristische aanbod in Twente? Aanbod (aantal) verblijfsaccommodaties De kwaliteit van de verblijfsaccommodaties Uitstekend Voldoende Matig Slecht Geen mening Het aantal dagattracties De kwaliteit van de dagattracties Aanbod Horeca Kwaliteit Horeca Aanbod evenementen Kwaliteit evenementen Het aantal voorzieningen voor kinderen Kwaliteit van de voorzieningen voor kinderen Het aantal voorzieningen voor senioren Kwaliteit van de voorzieningen voor senioren Informatievoorziening over de toeristische mogelijkheden Toeristische bewegwijzering Twente Toerisme Monitor - 1

8. Hieronder staan enkele activiteiten. Welke van deze activiteiten heeft u vandaag ondernomen of gaat u vandaag nog ondernemen? Als u een activiteit al heeft ondernomen, kunt u met een rapportcijfer van 1 tot en met 10 (10 is het hoogste cijfer) aangeven hoe de activiteit u is bevallen. Activiteit Wandelen Fietsen Skaten / skeeleren Zonnen / zwemmen Mountainbiken / ATB-en Watersport (kanoën etc.) Paardrijden Recreatief winkelen Bezoek dorp Bezoek stad Bezoek attracties Bezoek museum / galerie Bezoek terras Bezoek restaurant Ondernomen of van plan te ondernemen? Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee s Avonds uitgaan Ja Nee Bezoek evenement / festival Bezoek cultuurhistorische voorzieningen Ja Nee Ja Nee 9. Kunt u, door het geven van een rapportcijfer, Cijfer aangeven hoe tevreden u bent over dit dagje uit in Twente? Cijfer:.. 10. Als u Twente in twee woorden zou moeten omschrijven, welke woorden komen dan spontaan bij u op? 1 2 11. Nu volgt een aantal woordparen, die Twente beschrijven. Kunt u per woordpaar door middel van een kruisje aangeven welk van de woorden u met meest van toepassing vindt voor Twente? Vindt u dat Twente het meest bij het linkerwoord past, dan kiest u nummer 1. Vindt u dat Twente het meest bij het rechtwoord past, dan kiest u nummer 5. U kunt ook tussenliggende antwoorden geven, indien u vindt dat beide woorden in een bepaalde mate passend zijn. 1 2 3 4 5 Ver weg Dichtbij Historisch Modern Veilig Onveilig Saai Bruisend Stedelijk Natuurlijk Gastvrij Niet gastvrij Gezellig Ongezellig Veelzijdig Eenzijdig Goed bereikbaar Slecht bereikbaar 12. Welke specifieke voorzieningen mist u in het aanbod van recreatie en toerisme in Twente?. 13. Hoeveel geeft u en uw gezelschap (inclusief kinderen) samen vandaag naar verwachting in totaal uit aan de volgende zaken (indien van toepassing). Consumpties en maaltijden in horecagelegenheden Uitgaven in winkels Overnachtingen (omgerekend naar prijs per nacht) Entree voor attracties / musea Overige uitgaven (vervoer, fietshuur etc.) Bedrag..... 14. Op hoeveel personen hebben bovenstaande bestedingen betrekking?. personen 15. Is het huidige bezoek voor u aanleiding om Twente nog eens te bezoeken in de toekomst? Ja Weet ik nog niet Nee, omdat Twente Toerisme Monitor - 2

U bevindt zich nu in de gemeente Hengelo. De volgende vragen gaan specifiek over deze gemeente. 16. Nu volgt een aantal woordparen, die Hengelo beschrijven. Kunt u per woordpaar door middel van een kruisje aangeven welk van de woorden u met meest van toepassing vindt voor Hengelo? Vindt u dat Hengelo het meest bij het linkerwoord past, dan kiest u nummer 1. Vindt u dat Hengelo het meest bij het rechtwoord past, dan kiest u nummer 5. U kunt ook tussenliggende antwoorden geven, indien u vindt dat beide woorden in een bepaalde mate passend zijn. 1 2 3 4 5 Veilig Onveilig Trots Bescheiden Origineel/creatief Gewoon Hoge kwaliteit Lage kwaliteit Centraal in regio Decentraal in regio Veel te doen Weinig te doen Vernieuwend Behoudend Gezellig Ongezellig Aantrekkelijk Onaantrekkelijk Gastvrij Niet gastvrij 17. Kunt u aangeven welke van onderstaande motieven van belang zijn geweest voor uw bezoek aan Hengelo? (meerdere antwoorden mogelijk) Winkelen Terrasje pakken s Avonds uitgaan Uit eten Bezoek museum Stadsbezichtiging Bezoek evenement Bezoek voorstelling (bijvoorbeeld in schouwburg) Cultuurhistorische voorzieningen/industrieel erfgoed Wandelen Fietsen Bezoek attractie Architectuur Bezoek markt Bezoek bioscoop Bezoek sportieve voorzieningen / activiteiten Bezoek familie / vrienden Anders 18. Hoe lang verblijft u vandaag in Hengelo? Aub afronden op een heel aantal uren Tenslotte willen wij u nog enkele algemene vragen stellen. 19. Wat zijn de vier cijfers van uw postcode (vaste woon- / verblijfsplaats)? Ik kom niet uit Nederland, maar uit het buitenland, namelijk.. (land) 20. Wat is uw hoogst genoten opleiding? Lager onderwijs MBO VMBO / MAVO HBO / WO HAVO / VWO 21. Met welk gezelschap bezoekt u Twente? Alleen Met partner zonder kinderen Met partner met kinderen Zonder partner met kinderen Met vrienden / kennissen / overige familie Met school / bedrijf / vereniging Anders, namelijk 22. Kunt u hieronder de groepssamenstelling aangeven waarmee u Twente bezoekt? (aantallen invullen a.u.b.) Kinderen jonger dan 6 jaar Kinderen tussen 6 en 18 jaar Volwassenen (tussen 18 en 35 jaar) Volwassenen (tussen 35 en 55 jaar) Senioren (vanaf 55 jaar). uur DIT IS HET EINDE VAN DE VRAGENLIJST BEDANKT VOOR UW MEDEWERKING! Twente Toerisme Monitor - 3

- enquête verblijfsrecreatie Hengelo Datum:.... Locatie:. U bent op dit moment te gast in Twente. De veertien Twentse gemeenten zijn bezig met een onderzoek onder toeristen in Twente. Graag zouden wij u enkele vragen stellen over uw bezoek aan Twente. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 10 minuten. Alvast bedankt voor uw medewerking. 1. Bent u in de afgelopen 10 jaar als eens eerder in Twente geweest voor een vakantie? Nee Ja, namelijk keer 2. Welke informatiebron(nen) heeft u gebruikt bij het maken van uw keuze om naar Twente te komen? (meerdere antwoorden mogelijk) Familie/vrienden/collega s Televisie Eigen ervaring eerder bezoek Radio Krant VVV Tijdschrift Internet Folders verblijfsaccommodatie Reisgids Geen informatiebron Anders, namelijk 5. Wat is de specifieke reden dat u naar Twente bent gekomen? (meerdere antwoorden mogelijk) Mogelijkheden om actief bezig te zijn Combinatie stad-platteland Rust Landschap en natuur Ontdekken van een stukje Nederland Komen hier vaker / gewoonte Specifieke attracties/voorzieningen/evenementen Cultuur en historie De steden in het gebied Kunst Anders, namelijk 6. Heeft u, voordat u besloot naar Twente te komen, ook andere regio s overwogen om deze vakantie door te brengen? 3. In hoeverre was u vooraf op de hoogte van de mogelijkheden voor de verschillende activiteiten in Twente? Nee Ja, namelijk de regio( s). Activiteit Goed op de hoogte Voldoende op de hoogte Matig op de hoogte Slecht op de hoogte Geen mening 7. Wat heeft de doorslag gegeven om in Twente op vakantie te gaan?.... Routes (wandelen / fietsen) Attracties Verblijfsaccommodaties Mogelijkheden stedelijk toerisme Natuur & landschap Cultuurhistorie Evenementen 4. Wat was voor u het belangrijkste motief om op deze vakantie te gaan? (slechts 1 antwoord geven a.u.b.) Gezellig met vrienden of familie op stap Er even tussen uit, de batterij opladen Interesse voor gebied, iets leren Opgaan in de planten- en dierenwereld Fysieke uitdaging, beweging Anders 8. Heeft u, voordat u besloot naar deze plaats (dorp/stad) te komen, ook andere plaatsen binnen Twente overwogen om deze vakantie door te brengen? Nee Ja, namelijk de plaats(en). 9. Met welk vervoermiddel bent u naar Twente gekomen? Auto Fiets, Scooter brom snorfiets Motor Openbaar vervoer Anders, namelijk. Twente Toerisme Monitor - 1

10. Van welk type onderkomen maakt u gebruik? Camping Vakantiehuisje/bungalow/appartement Hotel Pension Bed & Breakfast Anders, namelijk. 11. Hoe lang duurt deze vakantie in Twente? dagen 13. Een attractie is een aantrekkelijk punt voor toerisme of recreatie, waar je een bepaalde tijd op bezoek bent zonder daar te overnachten (bijvoorbeeld dierentuin, museum e.d.). Welke attracties heeft u bezocht in Twente of wil u nog gaan bezoeken? Aub de naam van de attractie invullen. Als u een attractie/locatie al heeft bezocht, kunt u met een rapportcijfer van 1 tot en met 10 (10 is het hoogste cijfer) aangeven hoe het u is bevallen. Attractie Cijfer 12. Hieronder staan enkele activiteiten. Welke van deze activiteiten heeft u ondernomen of gaat u nog ondernemen tijdens uw verblijf in Twente? Als u een activiteit al heeft ondernomen, kunt u met een rapportcijfer van 1 tot en met 10 (10 is het hoogste cijfer) aangeven hoe de activiteit u is bevallen................ Activiteit Wandelen Fietsen Skaten / skeeleren Zonnen / zwemmen Mountainbiken / ATB-en Watersport (kanoën etc.) Paardrijden Recreatief winkelen Bezoek dorp Bezoek stad Bezoek attracties Bezoek museum / galerie Bezoek terras Bezoek restaurant Ondernomen of van plan te ondernemen? Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee Ja Nee s Avonds uitgaan Ja Nee Bezoek evenement / festival Bezoek cultuurhistorische voorzieningen Ja Nee Ja Nee Cijfer 14. Wat vindt u van de volgende aspecten van het toeristische aanbod in Twente? Aanbod (aantal) verblijfsaccommodaties De kwaliteit van de verblijfsaccommodaties Uitstekend Voldoende Matig Slecht Geen mening Het aantal dagattracties De kwaliteit van de dagattracties Aanbod Horeca Kwaliteit Horeca Aanbod evenementen Kwaliteit evenementen Het aantal voorzieningen voor kinderen Kwaliteit van de voorzieningen voor kinderen Het aantal voorzieningen voor senioren Kwaliteit van de voorzieningen voor senioren Informatievoorziening over de toeristische mogelijkheden Toeristische bewegwijzering Twente Toerisme Monitor - 2

15. Kunt u, door het geven van een rapportcijfer, aangeven hoe tevreden u bent over deze vakantie in Twente? Cijfer: 19. Welke specifieke voorzieningen mist u in het aanbod van recreatie en toerisme in Twente?. 16. Als u Twente in twee woorden zou moeten omschrijven, welke woorden komen dan spontaan bij u op? 1 2 17. Bij welk van de volgende aspecten denkt u aan Twente? (meerdere antwoorden mogelijk) Cultuur(historie) / erfgoed Musea / galeries Natuur en landschap Fietsroutes Wandelroutes Bezienswaardigheden op het platteland Stedelijke bezienswaardigheden Aanbod van elk-weer voorzieningen Culturele festivals Evenementen Moderne architectuur Horeca-aanbod Winkelaanbod 18. Nu volgt een aantal woordparen, die Twente beschrijven. Kunt u per woordpaar door middel van een kruisje aangeven welk van de woorden u met meest van toepassing vindt voor Twente? Vindt u dat Twente het meest bij het linkerwoord past, dan kiest u nummer 1. Vindt u dat Twente het meest bij het rechtwoord past, dan kiest u nummer 5. U kunt ook tussenliggende antwoorden geven, indien u vindt dat beide woorden in een bepaalde mate passend zijn. 20. Hoeveel geeft u en uw gezelschap (inclusief kinderen) samen vandaag naar verwachting in totaal uit aan de volgende zaken (indien van toepassing). Consumpties en maaltijden in horecagelegenheden Uitgaven in winkels Overnachtingen (omgerekend naar prijs per nacht) Entree voor attracties / musea Overige uitgaven (vervoer, fietshuur etc.) Bedrag..... 21. Op hoeveel personen hebben bovenstaande bestedingen betrekking?. personen 22. Is het huidige bezoek voor u aanleiding om Twente nog eens te bezoeken in de toekomst? Ja Weet ik nog niet Nee, omdat 1 2 3 4 5 Ver weg Dichtbij Historisch Modern Veilig Onveilig Saai Bruisend Stedelijk Natuurlijk Gastvrij Niet gastvrij Gezellig Ongezellig Veelzijdig Eenzijdig Goed bereikbaar Slecht bereikbaar Twente Toerisme Monitor - 3

U bevindt zich nu in de gemeente Hengelo. De volgende vragen gaan specifiek over deze gemeente. 23. Nu volgt een aantal woordparen, die Hengelo beschrijven. Kunt u per woordpaar door middel van een kruisje aangeven welk van de woorden u met meest van toepassing vindt voor Hengelo? Vindt u dat Hengelo het meest bij het linkerwoord past, dan kiest u nummer 1. Vindt u dat Hengelo het meest bij het rechtwoord past, dan kiest u nummer 5. U kunt ook tussenliggende antwoorden geven, indien u vindt dat beide woorden in een bepaalde mate passend zijn. 1 2 3 4 5 Veilig Onveilig Trots Bescheiden Origineel/creatief Gewoon Hoge kwaliteit Lage kwaliteit Centraal in regio Decentraal in regio Veel te doen Weinig te doen Vernieuwend Behoudend Gezellig Ongezellig Aantrekkelijk Onaantrekkelijk Gastvrij Niet gastvrij 24. Kunt u aangeven welke van onderstaande motieven van belang zijn geweest voor uw bezoek aan Hengelo? (meerdere antwoorden mogelijk) Winkelen Terrasje pakken s Avonds uitgaan Uit eten Bezoek museum Stadsbezichtiging Bezoek evenement Bezoek voorstelling (bijvoorbeeld in schouwburg) Cultuurhistorische voorzieningen/industrieel erfgoed Wandelen Fietsen Bezoek attractie Architectuur Bezoek markt Bezoek bioscoop Bezoek sportieve voorzieningen / activiteiten Bezoek familie / vrienden Anders Tenslotte willen wij u nog enkele algemene vragen stellen. 25. Wat zijn de vier cijfers van uw postcode (vaste woon- / verblijfsplaats)? Ik kom niet uit Nederland, maar uit het buitenland, namelijk.. (land) 26. Wat is uw hoogst genoten opleiding? Lager onderwijs MBO VMBO / MAVO HBO / WO HAVO / VWO 27. Met welk gezelschap bezoekt u Twente? Alleen Met partner zonder kinderen Met partner met kinderen Zonder partner met kinderen Met vrienden / kennissen / overige familie Met school / bedrijf / vereniging Anders, namelijk 28. Kunt u hieronder de groepssamenstelling aangeven waarmee u Twente bezoekt? (aantallen invullen a.u.b.) Kinderen jonger dan 6 jaar Kinderen tussen 6 en 18 jaar Volwassenen (tussen 18 en 35 jaar) Volwassenen (tussen 35 en 55 jaar) Senioren (vanaf 55 jaar) DIT IS HET EINDE VAN DE VRAGENLIJST BEDANKT VOOR UW MEDEWERKING! Twente Toerisme Monitor - 4